Ngân hàng Thế giới

&

Chương trình đối tác hỗ trợ các xã nghèo
Bộ Kế hoạch và Đầu tư Kỷ yếu Hội thảo

Phát Triển Lấy Cộng Đồng Làm Định Hướng

Hà Nội

Ngày 13 – 14 tháng 4 năm 2004

các dự án và chương trình đó, và chúng ta đã thấy những tác động tích cực đến phát triển kinh
tế xã hội của nhiều vùng nông thôn. Tuy nhiên người dân ở nông thôn vẫn còn phải đối mặt
với rất nhiều khó khăn. Cần phải tích cực đánh giá và nhân rộng các mô hình thành công về
xóa đói giảm nghèo và phát triển vùng nông thôn để định h
ướng tốt hơn tới những đối tượng
cần sự giúp đỡ và các nhóm kinh tế xã hội, và để tăng hiệu quả và hòa nhập của dự án và các
chương trình trên cùng một địa bàn, đồng thời giúp tăng cường cải cách hành chính và phân
cấp quản lý của Nhà nước.

Những phần trình bày và thảo luận tại Hội thảo đã đề cập đến nhiều chủ đề quan trọng và có
tính thực tiễn bao g
ồm các nguyên tắc chính trong việc thiết kế chương trình Phát triển Lấy
cộng đồng làm định hướng, phạm vi của các hợp phần hạ tầng và đời sống nguời dân nông
thôn, giám sát và đánh giá, mở rộng và thể chế hóa những định hướng đó, và những ưu tiên
phát triển năng lực cơ sở. Hy vọng rằng kỷ yếu hội thảo này sẽ cung cấp những thông tin quý
giá cho các đối tượng đ
ang họat động trong lĩnh vực phát triển cộng đồng cũng như những
người đang góp phần vào thiết kế các chương trình tương lai.
Lê Thị Thống
Phó Vụ trưởng
Vụ kinh tế nông nghiệp
Bộ Kế hoạch và Đầu tư
Phần trình bầy số 5: Theo dõi và đánh giá các
chương trình phát triển theo hướng cộng đồng: Các
nguyên tắc chính cho Việt Nam
Ông Rob Chase 36
Phần trình bầy số 6: Đánh giá CT MTQG về Xoá
Đói Giảm Nghèo và Chương trình 135
Ông Saurabh Sinha 41
Phần trình bầy số 7: Mở rộng quy mô phát triển
theo hướng cộng đồng trong bối cảnh phân cấp:
Mộ
t số kinh nghiệm quốc tế
Ông Keith McClean 46
Phần trình bầy số 8: Phát triển Lấy cộng đồng làm
định hướng: triển vọng và định hướng chính
Ông Phạm Hải 51

Phụ lục 1: Danh sách các đại biểu Hội thảo 53
3
Giới thiệu và tóm tắt hội thảo
Giới thiệu và tóm tắt Kỷ yếu Hội thảo
GIỚI THIỆU
Đây là Kỷ yếu của Hội thảo Phát triển Lấy cộng đồng làm định hướng (CDD) tại Việt Nam
do Bộ Kế hoạch và đầu tư thông qua Chương trình đối tác hỗ trợ các xã nghèo (PAC) và Văn
phòng Ngân hàng Thế giới tại Hà nội phối hợp tổ chức vào ngày 13-14 tháng Tư tại Hà nội.

được nâng cao. Thứ trưởng cũng bày tỏ sự cám ơn các nhà tài trợ song phương và đa phương,
các tổ chức quốc tế và phi chính phủ đã có những hỗ trợ và đóng góp tích cực. Ông cũng bày
tỏ sự cám ơn sự tham gia tích cực của các cơ quan Trung ương và địa phương trong việc thực
hiện thành công chương trình Phát triển Lấ
y cộng đồng làm định hướng.

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh rằng tất cả các chương trình và dự án Phát triển Lấy cộng đồng
làm định hướng đã áp dụng phương pháp tiếp cận từ dưới lên- vì việc chuẩn bị kế hoạch hành
động đã dựa vào chính nhu cầu của cộng đồng và có sự tham gia của chính người dân địa
phương. Công tác giảm nghèo được hỗ trợ qua việ
c thực hiện các hợp phần đa dạng như xây
dựng cơ sở hạ tầng dựa vào cộng đồng, nâng cao năng lực quản lý cho người hưởng lợi địa
phương, thúc đẩy sản xuất, phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, Thứ trưởng có lưu ý rằng mặc
dù đã có những cải thiện đáng kể, nhưng đời sống của người dân vùng sâu, vùng xa vẫn còn
đối mặt vớ
i nhiều khó khăn, những phương pháp và mô hình hiệu quả về xóa đói giảm nghèo
vẫn chưa được đánh giá và nhân rộng một cách đứng mức. Việc lồng ghép các dự án khác
nhau trên cùng một địa bàn vẫn còn kém với hiệu quả chưa cao, việc cải cách phân cấp quản
lý chưa được triển khai mạnh mẽ ở một số tỉnh. Thứ trưởng đề nghị các đại biểu cần thảo

4
Giới thiệu và tóm tắt hội thảo
luận các vấn đề liên quan và xác định hướng tiếp cận Lấy cộng đồng làm định hướng mới này
để nhân rộng thành công, đẩy lùi những yếu kém và tăng cường tiến trình xoá đói giảm nghèo
tại Việt Nam.

Trong phần giới thiệu mở đầu, ông Klaus Rohland, Giám đốc quốc gia WB Việt Nam đã nói
Phát triển Lấy cộng đồng làm định hướng ngày càng trở nên quan trọng trong sự nghiệp phát
triển, không những ở Vi
ệt Nam mà còn trên toàn thế giới. CDD là một cách tiếp cận mới


Ông Owen giới thiệu những nguyên tắc chủ yếu trong thiết kế CDD: (a) đầu tư phải có trách
nhiệm với các nhu cầu; (b) xây dựng cơ chế tham gia cho quản lý của cộng đồng và sự tham
gia của các bên liên quan; (c) đầu tư vào năng lực của các Tổ chức dựa vào cộng đồng; (d) hỗ
trợ cho cộng đồng tiếp cậ
n với thông tin; (e) xây dựng những quy tắc cơ bản và các hình thức
khuyến khích mạnh mẽ song song với hệ thống giám sát và đánh giá; (f) thiết lập cơ cấu thể
chế và khuôn khổ chính sách; (g) duy trì tính linh hoạt trong thiết kế tổ chức và đổi mới; (h)
đảm bảo sự tham gia của xã hội và giới; (i) thiết kế mở rộng quy mô và (k) đầu tư vào chiến
lược hiện có.

Ông Owen đã đánh giá những kinh nghiệm và ả
nh hưởng của một số dự án CDD của các
nước khác nhau. Theo đó, ông cũng kết luận rằng những phương pháp CDD có thể giúp tăng
cường hiệu quả và đạt được mục tiêu cung cấp các dịch vụ công cộng, đồng thời nó cũng có
những ảnh hưởng tích cực đến đời sống của những người dân nghèo và giúp xây dựng nguồn
vốn cho xã hội và đảm bảo sự bền vững. Tuy nhiên, ông c
ũng lưu ý rằng những hoàn cảnh
văn hóa và xã hội quyết định đến hiệu quả của các chương trình CDD và các phương pháp

5
Giới thiệu và tóm tắt hội thảo
CDD có thể không phải là cách thức tối ưu nhất đối với những nơi có xuất phát điểm về xã
hội và năng lực thực hiện các hoạt động tập thể.

Bà Lê Thị Thống, Phó vụ trưởng Vụ Kinh tế Nông nghiệp của Bộ KH&ĐT, đã trình bày về
cách tiếp cận CDD tại Việt Nam (Phần trình bày số 2). Trong những năm qua, Đảng, Nhà
nước cũng như
cộng đồng các nhà tài trợ đã dành rất nhiều sự quan tâm và hỗ trợ tới công tác
xoá đói giảm nghèo. Những ưu điểm của việc tiếp cận có sự tham gia của cộng đồng là: sự

nhà tài trợ và tổ chức phi chính phủ; đánh giá tiềm năng tương lai và sự lựa chọn cho các dự
án CDD trong lĩnh vực nông thôn.

Báo cáo và phần trình bầy đã nêu ra một số vấn đề liên quan đến chính sách quốc gia và bối
cảnh chương trình CDD hiện nay như: (i) sự liên kết về xây dựng kế hoạch và ra quyết định ở
cấp tỉnh về các chính sách giảm nghèo và chiến lược phát triển tổng thể; sự cân bằng trong
tương lai giữa các tiếp cận theo chương trình mục tiêu đối với giảm nghèo; Chương trình cải
cách hành chính, và nội dung cũng như
công tác tài chính của các chương trình giảm nghèo
mục tiêu; (ii) nhu cầu điều phối tốt hơn giữa chính phủ và các chương trình tài trợ để tạo ra
một tác động tích cực ở cấp cộng đồng và nâng cao tính hiệu quả trong đầu tư; và (iii) cân
bằng giữa các phương pháp CDD của các nghành qua lồng ghép hoặc áp dụng cụ thể.

Nghiên cứu kết luận rằng hiện nay nhu cầu điều chỉnh các chương trình “phát triển tổng h
ợp”
là rất lớn chủ yếu tập trung vào cơ sở hạ tầng nông thôn và cải thiện đời sống của cá thôn xã
vùng xa hẻo lánh. Tác động của những chương trình đó sẽ gia tăng nếu thực sự tập trung vào
các công trình cơ sở hạ tầng cụ thể đáp ứng được nhu cầu cơ bản của cộng đồng và hộ gia
đình. Liên quan đến những tiềm năng tương lai và ph
ương án cho các chương trình CDD tại
những xã nghèo, bản báo cáo đã đưa ra nhiều kiến nghị như: (i) phát triển cơ sở hạ tầng nông

6
Giới thiệu và tóm tắt hội thảo
thôn và công nghệ thích hợp; (ii) quản lý nguồn tài nguyên dựa vào cộng đồng; (iii) Tạo sự
phối hợp đồng nhất trong dịch vụ hỗ trợ cải thiện sinh kế hộ gia đình; (iv) cơ chế tài chính
trực tiếp thực hiện thông qua ngân sách xã để tăng tính công khai và (v) các ưu tiên nâng cao
xây dựng năng lực thể chế và nguồn nhân lực.

Ông Phạm Văn Ngọc (ActionAid) trình bầy về Phát triển lấy cộng đồng làm

về hậu cần và khó khăn vì nhiều họat động phong phú, các nhóm kinh tế xã hội và cộng đồng
thường được đưa vào chương trình CDD. Để giải quyết những khó khăn còn tồn tại, ông
Chase đã gợi ý những nguyên tắc “tiêu chuẩn vang” chủ yếu áp dụng một cách sáng tạo các
nguồn số liệu khác nhau, kết hợp sử dụng dữ li
ệu cơ bản với lập kế hoạch chương trình và kết
hợp phương hướng định lượng và định tính sẽ cho phép những đánh giá có mức độ phù hợp
cao trong quá trình thực hiện chương trình.

Ông Saurauh Sinha – UNDP đã trình bầy về phương pháp luận mà hiện đang áp dụng tại
Phần đánh giá Chương trình mục tiêu quốc gia về xoá đói giảm nghèo và Chương trình
135 (phần trình bầy số 6). Đánh giá này đang đượ
c MOLISA triển khai với mục đích xem
xét mặt hiệu quả tổng thể về giảm nghèo bền vững của chương trình mục tiếu quốc gia 133 và
chương trình 135, đồng thời rút ra các bài học kinh nghiệm về thiết kế chương trình cho giai
đoạn 2006-2010. Báo cáo đánh giá dự kiến được xuất bản vào tháng 6 trong đó sẽ bao gồm
các vấn đề như xác định mục tiêu, vấn đề về thể chế và tiế
n trình, và đánh giá tác động.

Nhận xét về Chương trình 135 giai đoạn 1998-2005, Ông Phạm Hải cũng bày tỏ nhờ có
chương trình vấn đề cơ sở hạ tầng và đời sống của người dân đã được cải thiện đáng kể, năng
lực địa phương được nâng cao và huy động được nhiều nguồn từ nhiều ngành và địa phương.
Theo ông Hải, lý do đem lại sự thành công là nhờ mục tiêu phù h
ợp, nguồn lực đầy đủ và

7
Giới thiệu và tóm tắt hội thảo
đồng bộ, tính minh bạch để đảm bảo giám sát hiệu quả, thực hiện và quản lý tốt. Tuy nhiên,
chương trình còn gặp nhiều những thách thức như sự thay đổi khó dự đoán trong quy mô dự
án, sự tham gia và trao quyền cho người dân chưa thoả đáng, khung thể chế chưa phù hợp.
Ông Hải đã tóm tắt lại những trình bầy và thảo luận trong ngày thứ nhất của Hội thảo và gợi ý

ả các nguồn lực, xác định quy mô và
mục tiêu rõ ràng, xây dựng thể chế hiệu quả, và nâng cao năng lực cộng đồng. Ông Hải cũng
tóm tắt quản điểm về CDD của Việt Nam như sau: (i) sử dụng phương pháp tổng thể (đa
nghành); (ii) coi người dân là trung tâm (hiệu quả kinh tế được gắn với hiệu quả xã hội); (iii)
Chính phủ hỗ trợ ngân sách và kỹ thuật (các chuyên gia tư vấn); (iv) phân cấp và trao quyề
n
tối đa (thể chế hóa); và (iv) khuyến khích người dân tham gia vào quản lý (thủ tục hỗ trợ thực
hiện)

Ông Phạm Văn Tòng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Bình Phước đã đóng góp cho hội thảo những
kinh nghiệm quý báu của địa phương. Mặc dù vốn đầu tư từ CDD còn ít, nhưng người dân đã
hỗ trợ rất nhiều và đóng góp tích cực vào việc nâng cấp cơ sở hạ tầ
ng. Nhờ kết quả của CDD,
đời sống của các xã nghèo trong tỉnh đã được cải thiện, tạo ra nguồn thu nhập mới, năng lực ở
cấp cơ sở được nâng cao. Tuy nhiên, tỉnh vẫn còn gặp nhiều khó khăn thiếu vốn đầu tư và
khó khăn trong việc lồng ghép các dự án và chương trình.

8
Giới thiệu và tóm tắt hội thảo
PHẦN THẢO LUẬN

Ngoài các phần trình bầy trên, trong suốt hội thảo đã diễn ra các thảo luận sôi nổi, các đại
biểu phân thành 6 nhóm thảo luận về các vấn đề. Trao quyềt, xác định mục tiêu, giám sát và
đánh giá, xây dựng năng lực, mở rộng và định hướng chính, và hỗ trợ cơ sở hạ tầng/ đời sống
người dân. Trong phiên tổng hợp các báo cáo thảo luận, đại diện của các nhóm đã trình bày
nhiều quan điểm, đề
xuất và khuyến nghị. Những vấn đề được nêu ra trong mỗi nhóm gồm:

hình trong mỗi vùng để nhân rộng.

Các đại biểu đã thảo luận sôi nổi đã diễn ra trong hai ngày hội th
ảo và tập trung vào một số
vấn đề chính cần được làm rõ như sau:

• Tình hình CDD ở Việt Nam và chúng ta định nghĩa “cộng đồng” như thế nào? Mặc dù
vấn đề liệu xã hay thôn là cấp phù hợp cho những trong tâm CDD còn cần phải thảo
luận chi tiết hơn, song đã có nhiều đại biểu nhất trí rằng cần phải thiết lập được một số
nguyên tắc cơ bản và khuôn khổ
cho phương pháp CDD. Một số đại biểu cho rằng nên
coi khai niệm cộng đồng theo một cách linh họat và tùy thuộc vào từng địa phương.
• Vai trò của chính quyền địa phương và cấp trung ương và vấn đề điều phối giữa các
cơ quan trong Phát triển Lấy cộng đồng làm định hướng là gì?
• Những tác động của nền kinh tế thị trường lên các dự án và những phương pháp tiếp
cậ
n phù hợp với nó? Các đại biểu đã nêu ra nhiều câu hỏi làm thế nào để khuyến
khích sự tham gia tích cực hơn nữa của cộng đồng vào các họat động phát triển kinh
tế-xã hội. 9
Giới thiệu và tóm tắt hội thảo
• Làm thế nào để hòa nhập các dự án CDD với các chương trình và dự án khác trên
cùng một địa bàn như chương trình 135?
• Làm thế nào để vượt qua được những vấn đề rào cản thuế của địa phương, nguồn thu
thấp của địa phương và phân phối cho những huyện /xã xa xôi hẻo lánh?
• Làm thế nào để thiết lập hệ thống giám sát hiệu quả để làm công cụ quản lý và đảm
bảo cho thông tin được thông suốt?


ực: cần có tiêu chí phù hợp và rõ ràng,
khung thể chế phù hợp và nâng cao niềm tin ở cấp xã.
• Phải nâng cao năng lực và tiến hành việc này ngay từ đầu. Cần có thảo luận thêm nữa
để tìm ra phương pháp và tài liệu đào tạo phù hợp, giảng viên ở cấp cơ sở phải xuất
sắc để nâng cao năng lực.
• Mở rộng quy mô và định hướng cần tập trung vào việc giao ngân sách xã.
• Cần th
ể chế hoá để mở rộng quy mô.
• Cần liên kết chặt chẽ giữa cơ sở hạ tầng và hỗ trợ sinh kế. Người dân ở cấp xã nên tự
quyết định đầu tư dựa vào bối cảnh địa phương mình.

10
Diễn văn khai mạc

Diễn văn khai mạc
Tác giả: Nguyễn Xuân Thảo
Thứ trưởng Bộ kế hoạch và Đầu tư

Xoá đói giảm nghèo là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Chính phủ Việt Nam và đã
đạt được những thành tựu bước đầu trong hoạt động này.

Trong 5 năm qua, tỷ lệ đói nghèo khu vực đặc biệt khó khăn đã giảm nhanh xuống còn 25,9%
so với trước năm 1998 là 50-60% (theo tiêu chí của Việt Nam). Đời sống của người dân, nhất
là vùng sâu, vùng xa được nâng lên rõ rệt; cơ sở hạ tầng không ngừng đượ
c cải thiện, trình độ
dân trí của cộng đồng được nâng lên, giúp họ tiếp cận với tiến bộ khoa học, kỹ thuật để áp
dụng vào sản xuất, nâng cao ý thức trách nhiệm và đóng góp của cộng đồng trong việc tham
gia xây dựng và quản lý công trình sau này. Bên cạnh đó, các dự án phát triển lấy cộng đồng
làm định hướng đã tạo được phong trào xoá đói, giảm nghèo sâu, rộng trong toàn quốc với
mọi ngành, mọ

đời sống của người dân vùng sâu, vùng xa vẫn còn rất khó khăn. Những dự án, mô hình, cách
làm có kết quả nhưng chưa được tổng kết, nhân rộng. Việc lồng ghép các Chương trình, dự án
trên cùng
địa bàn hiệu quả chưa cao. Việc phân cấp quản lý ở một số địa phương chưa mạnh. 11
Diễn văn khai mạc
Vì vậy, trong cuộc hội thảo này chúng ta cùng nhau bàn bạc, tìm ra phương pháp mới về phát
triển lấy cộng đồng làm định hướng nhằm phát huy ưu điểm, khắc phục tồn tại trong thời gian
vừa qua để đẩy nhanh công tác xoá đói, giảm nghèo tại Việt Nam.

Xin chúc Hội thảo thành công tốt đẹp !

Một lần nữa, xin chân thành cảm ơn các quý vị ! Nguyễn Xuân Thảo
Thứ trưởng
B
ộ Kế hoạch và Đầu tư

Phát triển theo hướng cộng đồng (CDD): Người nghèo là các đối tác trong công việc
Bước tiếp cận
• Phát triển theo hướng cộng đồng giao quyền quyết định và trách nhiệm quản lý nguồn lực
cho các nhóm cộng đồng
• Đây là cách tổ chức để giảm nghèo giúp nâng cao năng lực của cộng đồng với sự giúp đỡ
của các tổ chức thể chế Các chương trình quốc
gia: giáo dục, y tế, hạ
tầng cơ sở…
Một nền kinh tế có
tính cạnh tranh toàn
cầu Các kết quả có ngay và tồn tại lâu dài trong dân chúng:
Phát triển theo hướng cộng đồng
thường là cầu nối bị bỏ quên trong các chiến lược 13
Phần trình bầy số 1: Phát triển theo hướng cộng đồng: Tổng quan hoạt động thực tiễn
HỖ TRỢ CỦA CHÍNH PHỦ CHO PHÁT TRIỂN THEO HƯỚNG CỘNG ĐỒNG
THƯỜNG BAO GỒM

Khuyến khích xây dựng một môi

1980-1990
Các sáng kiến trong việc
đẩy mạnh sự tham gia
Từ năm 2000
Phát triển theo hướng cộng
đồng
Ví dụ y Các chương
trình phát triển
nông thôn lồng
ghép (sự phối hợp
của nhiều bộ
nghành)
y Các chương
trình mang tính
khu vực (thành thị
yCác chương trình phi
chính phủ
y Các quỹ xã hội
y Sự phát triển thành thị
và nông thôn có sự tham
gia bên ngoàiy Các
chương trình đầu tư thí
điểm theo nhu cầu của
từng khu vựcy Nghiên
Thế hệ mới của:

y Các quỹ xã hội
y
Các chương trình phát
triển nông thôn

cộng đồ
ng và có liên hệ
với các chính quyền địa
phương

Các liên kết với cải cách ở
mức độ rộng hơn trong
một môi trường thực thi

KHI NÀO THÌ PHÁT TRIỂN THEO HƯỚNG CỘNG ĐỒNG THÍCH HỢP VÀ KHI
NÀO KHÔNG THÍCH HỢP?

Sự phù hợp ở quy mô rộng
• Có năng lực lớn hơn so với các tiềm năng được
công nhận của các tổ chức cộng đồng còn tồn tại ở
các nước đang phát triển
• Kinh nghiệm uyên thâm trên thế giới
Không phải là phương
thuốc bách bệnh
• Khu vực công cộng hay khu vực tư nhân cung cấp
nhiều dịch vụ tốt hơn
– Các hàng hoá công đòi hỏi các hệ thống lớn và
phức tạp (ví dụ như các cây cầu dài hàng chục km)
– Các hàng hoá tư nhân với tiềm năng tạo doanh thu
cho địa phương
• Phát triển theo hướng cộng đồng có thể không
mang lại hiệu quả trong tất cả
các bối cảnh xã hội
Phát triển theo hướng cộng
đồng thích hợp khi các

quyền quyết
định và quản
lý nguồn lực
cho các nhóm
cộng đồng
Các chính quyền
địa phương được
bầu một cách dân
chủ ra quyết định
về việc lập kế
hoạch, việc thực
hiện, Giám sát
theo dõi với sự
hợp tác của nhiều
nhóm cộng đồng
khác nhau
Các nhóm cộng
đồng sẽ đưa ra các
quyết định về việc
lập kế hoạch, thực
hiện và theo dõi
giám sát.

VÀ

trực tiếp quản lý
các quỹ đầu tư
Các nhóm cộng
đồng sẽ đưa ra
quyết định về việc

AFR
SA
0.0
0.2
0.4
0.6
0.8
1.0
1.2
1.4
1.6
1.8
2.0
1996 2001 2002
EAP
LAC
Theo ngành
khác
PSI
HD
ESSD

16
Phần trình bầy số 1: Phát triển theo hướng cộng đồng: Tổng quan hoạt động thực tiễn
2. Xây dựng các nguyên tắc và cách sắp xếp thể chế

CÁC NGUYÊN TẮC ĐƯỢC THIẾT KẾ THEO PHÁT TRIỂN THEO HƯỚNG
CỘNG ĐỒNG

1. Biến các đầu tư phải có trách nhiệm với các yêu cầu đã được thông báo


Hỗ trợ cộng đồng tiếp cận thông tin
• Dòng chảy thông tin cũng quan trọng như dòng tiền (cơ hội thị trường, các nguồn lực
sẵn có, v. v)
• Tăng cường sử dụng công nghệ thông tin

Xây dựng các nguyên tắc cơ bản và cơ chế khuyến khích mạnh mẽ được việc giám sát và
đánh giá hỗ trợ
• Nguyên tắc đơn giản dễ dàng hiểu và sử
dụng
• Các quy trình được định nghĩa rõ ràng, phổ biến rộng rãi
• Các nguyên tắc được theo dõi và được thi hành một cách minh bạch
• Các phần thưởng dựa vào kết quả đầu ra hơn là có sự thoả thuận trước

Xây dựng môi trường có hiệu lực thông qua cải cách chính sách và thể chế
• Trao quyền cho các chính quyền địa phương được bầu ra đáp ứng nguyện vọng của
người đ
i bầu

17
Phần trình bầy số 1: Phát triển theo hướng cộng đồng: Tổng quan hoạt động thực tiễn
• Sự sắp xếp giữa các chính phủ về phân quyền tài chính bao gồm việc phân bổ tài chính
cho các chính quyền địa phương và các tổ chức dựa vào cộng đồng
• Khuôn khổ pháp lý tích cực hỗ trợ hành động của cộng đồng
• Các chính sách rõ ràng theo khu vực đi kèm với các nguyên tắc tài chính được định
ngh
ĩa hoàn chỉnh về vai trò và trách nhiệm của các chủ thể chính trong từng lĩnh vực

Duy trì tính linh hoạt trong thiết kế sắp đặt
• Tính linh hoạt trong thiết kế là hết sức cần thiết cho phép các hệ thống phát triển

cộng đồng với chính
quyền trung ương hay
quỹ trung ương
A: Sự hợp tác giữa các tổ
chức dựa vào cộng
đồng và chính quyền
địa phương
B: Liên kết giữa các tổ
chức dựa vào cộng
đồng và các tổ chức
hỗ trợ tư nhân
Các tổ chức dựa
vào cộng đồng
Các tổ chức d
ựa
vào cộng đồng
Các tổ chức dựa
vào cộng đồng

Chính
quyền địa
phương
hay thành
th
ị được
bầu ra
NGO và
các công
ty tư
nhân

Đa lĩnh vực
• Cộng đ
ồ
ng có nhi
ề
u sự lựa chọn
hơn, chú trọng vào việc đáp ứng
yêu câu, sở hữu ở địa phương
• Hiệu quả đạt được – chia sẻ chi
phí, thúc đẩy xã hội, xây dựng
năng lực tại các khu vực khác
nhau

trung nhiều hơn với các mục
tiêu đơn giản hơn

19
Phần trình bầy số 1: Phát triển theo hướng cộng đồng: Tổng quan hoạt động thực tiễn
3 Các ví dụ phát triển theo hướng cộng đồng từ các dự
án toàn cầu

CÁC VÍ DỤ VỀ PHÁT TRIỂN THEO HƯỚNG CỘNG ĐỒNG ĐƯỢC THỰC HIỆN

Phát triển theo hướng cộng đồng một lĩnh vực

Elsalvado: EDUCO

• Nâng cao chất lượng, quy mô và hiệu quả của giáo dục cơ bản
• Các bậc phụ huynh và thành viên cộng đồng là nhân tố quan trọng cho phát triển bền
vững. Phát triển cộng đồng đa khu vực


Các kết quả chính
Quỹ xã hội của Pêru Paxson & Schady,
2000
Tăng việc tới trường đặc
biệt là của trẻ em
Các dịch vụ nước dựa
vào cộng đồng tại Ấn
độ, Sri Lanka và
Indonesia
Isham & Kahkonen,
1999
Tăng khả năng tiếp cận với
nguồn nước

Nâng cao chất lượng y tế
Phân cấp trường học
tại Nicaragua
King & Ozler, 2000 PTA và giáo viên được trao
nhiều quyền quyết định hơn
đã nâng cao kết quả kiểm
tra ở trường tiểu học
Phát triển theo
hướng cộng
đồng có thể cải
Các dự án
phát triển
theo hướng
cộng đồng
thường
hướng tới
người nghèo
Chương trình lương
lao động của
Argentina
Jalan &
Ravallion, 2001
Ravallion, 2000
Việc cộng đồng có tiếng nói nhiều
hơn đã giúp việc lập mục tiêu và
phân chia lợi nhuận, hơn 50% lợi
nhuận được dành cho người nghèo
nhất,sự khác biệt về năng lực của các
cộng đồng trong việ
c xác định mục
tiêu một cách đúng đắn 21
Phần trình bầy số 1: Phát triển theo hướng cộng đồng: Tổng quan hoạt động thực tiễn
RÀ SOÁT BẰNG CHỨNG - ẢNH HƯỞNG TỚI NGUỒN LỰC XÃ HỘI VÀ TÍNH
BỀN VỮNG
Các kết quả chính

Các nhân tố xã hội có
thể làm giảm tính hiệu
quả của các chương
trình phát triển theo
hướng cộng đồng

Các nhân tố này đòi hỏi
phân tích cẩn thận để
hướng dẫn việc thiết kế
theo bối cảnh cụ thể
Những người giàu ở
địa phương thường
có xu hướng thâu
tóm quyền quyết
định. Các nguyên
tắc dự án lành mạnh
và sự hỗ trợ việ
c
thực hiện đóng vai
trò quan trọng làm
giảm thiểu vai trò
của người giàu
• Khảo sát của Abraham and Platteau
(2001) về các dự án phát triển theo
hướng cộng đồng tại sa mạc Saharan
Châu Phi

• Nghiên cứu của Bardhan (2000) về
các dự án nước ở Nam Ấn độ


tới mức sống của người
nghèo
• Xây dựng nguồn lực xã
hội và tính bền vững
Bằng chứng vế sự rủi rõ
• Bối cảnh văn hoá và xã
hội là những yếu tố chính
kích thích tính hiệu quả
của các chýõng trình phát
triển theo hýớng cộng
đồng
• Phát triển theo hýớng
cộng đồng có thể không
phải là lựa chọn tốt nhất
trong bối cảnh có ít các
nguồn lực sẵn có hay năng
lực cho hoạt động tập thể.
• Bối cảnh là then chốt:
việc xây dựng cần
phải phù hợp với bối
cảnh cụ thể và các
phương pháp phát
triển theo hướng
cộng đồng có thể
không phù hợp trong
tất cả các bối cảnh.
Nên có býớc tiếp cận


Liên quan đến vấn đề nêu trên, nếu nhìn
ở cấp độ vĩ mô, cho thấy:
• Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã quan tâm và tạo điều kiện để người
dân được trực tiếp tham gia vào quá trình thực hiện chương trình, dư án. Tuy còn ở
mức độ khác nhau, song các chương trình dự án xoá đói giảm nghèo tại Việt Nam
trong những năm qua đều huy động được sự tham gia của người dân.

• Chính phủ đã có nhiều cơ chế chính sách nhằ
m đảm bảo tính hiệu quả cho tất cả các
chương trình nói chung và cho từng chương trình cụ thể.

• Các nhà tài trợ đều rất chú trọng đến phương pháp lập kế hoạch có sự tham gia của
người dân.

ĐIỂM MẠNH VỀ SỰ ĐÓNG GÓP CỦA CỘNG ĐỒNG
• Sự tham gia của cộng đồng và chính quyền địa phương vào việc thực hiện các chương
trình, dự án xoá đói giảm nghèo được tiến hành từ lập kế hoạch phát triển đến khi
hoàn thành công việc và bảo trì, bảo dưỡng.

• Sự tham gia của cộng đồng mang tính chủ động, có trách nhiệm, trung thực xây dựng
và thúc đẩy phát triển theo hướng tiến bộ.

24
Phần trình bầy số 2: Một số điểm mạnh và điểm yếu
• Đảm bảo tính minh bạch: dân được biết tất cả các thông tin, nẵm vững quyền lợi nghĩa
vụ của họ và chính họ là những người hưởng lợi. Đây là vấn đề quan trọng nhất đảm
bảo tính công khai, dân chủ.

• Đảm bảo tính bền vững: tất cả các hoạt động như đầu tư xây dựng cơ bản, an toàn

trên cùng một địa bàn, do đó người dân rất khó tiếp thu.

• Sự tham gia của người dân phụ thuộc vào sự hướng dẫn của cán bộ chỉ đạo các cấp.
Nếu hướng dẫn đơn giản dễ hiểu, hiệu quả sẽ cao hơn; còn nếu hướng dẫn quá phức
tạp sẽ làm cho cộng đồng khó thực hiện.

• Trong quá trình chuẩn bị cho việc thực hiện các dự án có sự tham gia của người dân
(lập kế hoạch từ dưới lên), bao giờ cũng mất nhiều thời gian và công sức hơn những
chương trình dự án thiếu sự tham gia đó (phải mất từ một đế
n hai năm, tuỳ theo quy
mô), bởi phải tổ chức họp dân.

• Các cấp chính quyền (huyện, xã) thiếu hiểu biết và năng lực huy động sự tham gia của
cộng đồng. Đồng thời chính quyền địa phương cũng còn bị hạn chế về quyền hạn và
khả năng tự ra quyết định, nhất là những vùng nghèo, xa xôi.
25