LỜI NÓI ĐẦU
Trong xu hướng hội nhập quốc tế và môi trường cạnh tranh ngày càng
quyết liệt hiện nay, các ngân hàng thương mại Việt Nam ngày càng mở rộng các
hoạt động của mình trên tất cả các lĩnh vực cả về chiều rộng và chiều sâu, đặc
biệt là lĩnh vực tín dụng, khi mà các ngân hàng vẫn bị đánh giá là đang "độc
canh" trong lĩnh vực này. Theo đánh giá của các tổ chức tài chính trong và ngoài
nước, các nhu cầu về xây dựng - sửa chữa nhà ở, mua xe ô tô, đi du học, chi tiêu
cho dịch vụ du lịch, y tế, đầu tư kinh doanh của các cá nhân, các hộ kinh doanh
cá thể ngày càng tăng mạnh mẽ. Trong khi đó phần lớn dân cư có mức thu nhập
trung bình và thấp. Do đó đây là một thị trường "màu mỡ" cho các ngân hàng mở
rộng phạm vi cho vay, tăng lợi nhuận, san sẻ rủi ro. Tuy nhiên hiện nay có một
số ngân hàng thương mại Việt Nam chỉ chú trọng đến các khách hàng doanh
nghiệp, chưa thật sự quan tâm đến đối tượng khách hàng cá nhân, các hộ kinh
doanh cá thể (còn gọi là khách hàng thể nhân).
Xuất phát từ luận điểm trên, trong thời gian thực tập cuối khóa, em đã đến
thực tập tại phòng tín dụng thể nhân, Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà
Nội, và tìm hiểu về hoạt động cho vay tại đây để hoàn thành Chuyên đề tốt
nghiệp cuối khóa.
1. Giới thiệu tổng quan về Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội .
Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội được thành lập và chính thức
đi vào hoạt động từ ngày 01/03/1985 theo Quyết định số 177/NH.QĐ ngày
22/12/1984 của Tổng Giám đốc Ngân hàng Ngoại Thương Việt Nam và có trụ sở
chính đặt tại 78 Nguyễn Du - Hà Nội. Trải qua hơn 20 năm hoạt động, từ một
Chi nhánh nhỏ với cơ sở vật chất nghèo nàn đến nay Chi nhánh Ngân hàng
Ngoại thương Hà Nội đã có những thành công nhất định trong hoạt động kinh
doanh trên địa bàn Hà Nội. Với mạng lưới hiện nay gồm có Trụ sở chính tại 344
Bà Triệu – Hà Nội và 8 Phòng giao dịch trực thuộc trên địa bàn Thành phố Hà
Nội (sau khi đã tách 4 Chi nhánh cấp II và được chuyển đổi thành Chi nhánh cấp
I theo Quyết định 888/2005/QĐ.NHNN ngày 16/06/2005 của Ngân hàng Nhà
nước).
Tổng số cán bộ công nhân viên Chi nhánh khi chưa tách các Chi nhánh cấp
PHÓ GIÁM ĐỐC
PTR. RỦI RO
PHÓ GIÁM ĐỐC
QUẢN TRỊ NỘI BỘ
P. Q.lý rủi
ro tín dụng
P. Quản lý
nợ
P. Ngân quỹ C.Tác hành
chính
PHÓ GIÁM ĐỐC
PTR BÁN LẺ
P. Kế toán
tài chính
P. Giao dịch
P. Tín dụng
thể nhân
P. Thẻ
P.Kinh doanh
dịch vụ NH
Số 3
Hàng
Đồng
Số 2
T.B.
Trọng
Số 4
Hoàng
Cầu
Số 5
Thực hiện các nhiệm vụ khác do giám đốc giao.
3. Phòng Quản lý rủi ro tín dụng:
Xây dựng chiến lược và chính sách quản lý rủi ro tín dụng;
Quản lý danh mục đầu tư;
Trực tiếp tham gia các quy trình thẩm định và phê duyệt tín dụng;
4
Giám sát quá trình phê duyệt tín dụng;
Hỗ trợ phát hiện và kiểm soát các dấu hiệu rủi ro;
Tham gia đào tạo nghiệp vụ;
Thực hiện các nhiệm vụ khác do giám đốc giao.
4. Phòng Tổng hợp:
Lập kế hoạch kinh doanh, xây dựng chương trình công tác;
Lập, công bố và quản lý các loại giá mua bán sản phẩm, dịch vụ ngân
hàng;
Quản lý, điều hành vốn ngoại tệ và đồng Việt Nam;
Kinh doanh ngoại tệ;
Nghiên cứu tổng hợp và phân tích kinh tế;
Xây dựng các biện pháp để thực hiện chính sách, chủ trương của
Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam;
Thực hiện hoạt động PR của ngân hàng;
Phát triển mở rộng mạng lưới;
Các nhiệm vụ khác do Ban Giám đốc giao.
5. Phòng Kế toán thanh toán:
Bộ phận "Xử lý nghiệp vụ chuyển tiền": thực hiện các giao dịch
chuyển tiền;
Bộ phận "Quản lý tài khoản": quản lý toàn bộ tài khoản khách hàng
và các tài khoản nội và ngoại bảng tổng kết tài sản;
5
Bộ phận "Quản lý chi tiêu nội bộ": thực hiện các nghiệp vụ liên quan
đến chi tiêu nội bộ và các nghiệp vụ khác;
Phát triển và quản lý các cơ sở chấp nhận thẻ, quản lý các máy rút
tiền tự động ATM được giao;
Tổng hợp, thống kê về công tác phát hành và thanh toán thẻ của Chi
nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội;
Thực hiện các công tác khác do Giám đốc giao.
9. Phòng Thanh toán xuất - nhập khẩu:
Thực hiện các nghiệp vụ thanh toán xuất, nhập khẩu;
Thực hiện nghiệp vụ bảp lãnh;
Thực hiện nghiệp vụ chuyển tiền nước ngoài;
Quản lý và kiểm tra mẫu dấu chữ ký của các ngân hàng đại lý;
Thực hiện một số nhiệm vụ khác do Giám đốc giao.
7
10. Phòng Ngân quỹ:
Thu chi các loại ngoại tệ, tiền Việt Nam đồng, giám định tiền thật,
tiền giả;
Chuyển tiền mặt và sec du lịch đi tiêu thụ nước ngoài qua Ngân hàng
Ngoại thương Việt Nam;
Quản lý kho tiền, quỹ nghiệp vụ, tài sản thế chấp, chứng chỉ tiền gửi;
Điều chuyển và điều hòa tiền mặt VNĐ, ngoại tệ và các giấy tờ có
giá trong nội bộ Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội;
Phân loại và thực hiện các giao dịch đối với tiền mặt trong lưu thông;
Thực hiện một số nhiệm vụ khác do Giám đốc giao.
11. Phòng Kiểm tra nội bộ:
Lập kế hoạch định kỳ hoặc đột xuất về kiểm tra, kiểm toán nội bộ;
Thực hiện công tác kiểm toán nội bộ theo quy chế kiểm toán nội bộ
đối với doanh nghiệp nhà nước do Bộ Tài chính ban hành;
Làm đầu mối phối hợp với các đoàn thanh tra, cơ quan pháp luật, cơ
quan kiểm toán trong việc thanh tra, kiểm toán đối với các hoạt động
ngân hàng;
Giúp Giám đốc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo liên quan đến
hoạt động trên địa bàn Hà Nội. Mục tiêu mà Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương
Hà Nội đặt ra đến năm 2010:
- Đạt các chi tiêu theo thông lệ quốc tế về ngân hàng, nâng cao chỉ số an
toàn vốn theo tiêu chuẩn quốc tê;
- Nâng cao năng lực quản lý điều hành với mục tiêu đáp ứng mọi nhu cầu
của khách hàng. tạo ra các sản phẩm hiện đại phù hợp với sự phát triển của nền
kinh tế;
- Phát triển mở rộng mạng lưới gắn liền với các sản phẩm mới trên nền tảng
công nghệ hiện đại;
- Giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống ngân hàng Việt Nam, phấn đấu trở
thành ngân hàng lớn trong khu vực;
- Đẩy mạnh thể chế hóa, hoàn thiện và đưa vào ứng dụng mô hình tổ chức
hiện đại, kiện toàn quy chế và quy trình hóa các nghiệp vụ hoạt động của ngân
hàng;
- Cùng với hệ thống Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam trở thành một tập
đoàn tài chính đa năng có quy mô lớn ở châu Á vào giai đoạn 2015 - 2020, có
10
phạm vi hoạt động không những trong nước mà cả tại các thị trường tài chính
lớn trên thế giới.
1.3. Các danh hiệu mà Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đã
đạt được:
- Huân chương lao động hạng 3 của Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam
trao tặng năm 2004.
- Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ cho cán bộ công nhân viên Chi
nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đã có nhiều thành tích trong công tác
năm 2000-2002.
- Cờ thi đua xuất sắc năm 2004, 2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước
Việt Nam.
- Bằng khen của Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội do thực hiện tốt nghĩa
vụ nộp thuế năm 2004, 2005.
1.024 2.335 3.572 4.330
3.Tiền gửi khác
370 649 827 1.091
(Nguồn: Phòng Tổng hợp – Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội)
So với các ngân hàng khác hoạt động trên cùng địa bàn, Chi nhánh Ngân
hàng Ngoại thương Hà Nội luôn có các chiến lược huy động nguồn vốn tương
đối phong phú và linh hoạt. Ngoài việc đưa ra các chính sách lãi suất huy động
hấp dẫn, Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội còn triển khai việc mở rộng
mạng lưới chi nhánh để tăng cường các kênh huy động. Trong những năm qua công
tác huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội đã đạt được
12
những kết quả đáng khích lệ. Nhìn chung nguồn vốn huy động tăng trưởng đều
đặn qua các năm, năm 2003 là 5.307 tỷ đồng, năm 2004 là 6.154 tỷ đồng tăng
850 tỷ so với 2003, năm 2005 là 8.260 tỷ đồng tăng 1.746 tỷ đồng so với năm
2004 và đến năm 2006 là 10.830 tỷ đồng tăng 2.570 tỷ đồng so với năm 2005.
Tỷ trọng của các khoản tiền gửi tiết kiệm luôn chiếm hơn nửa trong tổng nguồn
vốn huy động huy động trong các năm. Đây là nguồn mang tính ổn định cao hơn
so với việc huy động từ các tổ chức kinh tế, tạo tính tự chủ về vốn trong hoạt
động của Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội.
2.2. Hoạt động cho vay.
Với lợi thế nguồn huy động dồi dào, trong những năm qua Chi nhánh Ngân
hàng Ngoại thương Hà Nội đã chủ động mở rộng hoạt động cho vay nhằm cung
ứng vốn có hiệu quả cho nền kinh tế. Doanh số và dư nợ cho vay của Chi nhánh
Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội liên tục tăng trưởng qua các năm, được thể hiện
trong bảng sau:
HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI CHI NHÁNH NGÂN HÀNG
NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI
Đơn vị: tỉ đồng
Năm
Chỉ tiêu
nhiều rủi ro. Để hạn chế tối đa rủi ro trong hoạt động của mình yêu cầu các cán
bộ cho vay trực tiếp thẩm định bộ vay phải hết sức thận trọng khi đưa ra quyết
định cho vay. Như vậy tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ ở Chi nhánh Ngân hàng
Ngoại thương Hà Nội luôn ở mức dưới 3% là điều đáng khích lệ. Điều đó chứng
14
tỏ chất lượng thẩm định của Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội luôn
luôn được coi trọng, Ngân hàng đã lựa chọn và đầu tư vốn có hiệu quả, có tính
khả thi cao và có khả năng hoàn trả vốn vay Ngân hàng. Chi nhánh Ngân hàng
Ngoại thương Hà Nội đã luôn bám sát, đôn đốc khách hàng trong việc trả nợ
vay, tận thu và xử lý các khoản nợ tồn đọng bằng quỹ dự phòng rủi ro theo qui
định, do vậy tỷ lệ nợ quá hạn của Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội ở
mức hợp lý.
2.3. Các hoạt động khác.
Ngoài hoạt động huy động vốn, cho vay, Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương
Hà Nội còn tích cực phát triển các loại hoạt động khác như : Thanh toán quốc tế,
thanh toán thẻ, chuyển tiền, chi trả kiều hối và một số dịch vụ chất lượng cao nhằm
đa dạng hoá dịch vụ ngân hàng như :
- Dịch vụ trực tuyến (VCB Online) : Khách hàng mở tài khoản hoặc gửi tiền tiết
kiệm tại một nơi nhưng được thực hiện giao dịch tại tất cả các điểm giao dịch của
Ngân hàng Ngoại thương trên toàn quốc. Đồng thời chương trình cũng cho phép
chuyển tiền vãng lai trên pham vi toàn quốc nhanh chóng và thuận lợi.
- Dịch vụ trả lương tự động: là sản phẩm mà Vietcombank nhận chi trả
lương, thưởng, thù lao định kỳ cho cán bộ, nhân viên, các đại lý của các cơ quan,
doanh nghiệp. sử dụng dịch vụ này, doanh nghiệp và người nhận lương đều được
hưởng những tiện ích kèm theo. Doanh nghiệp có thể giảm thiểu chi phí và rủi ro
quản lý tiền mặt tại quỹ, tiết kiệm thời gian và nhân lực thực hiện chi trả lương,
được truy vấn miễn phí kết quả trả lương tức thì với hệ thống VCB Money cài
đặt tại doanh nghiệp hoặc qua dịch vụ VCB -IBanking. Người nhận lương tiện
lợi khi không phải giữ lượng tiền mặt chưa sử dụng, tối đa hóa lợi nhuận bằng
15
có 08 Phòng giao dịch trực thuộc tập trung tại Quận Hoàng Mai có 01 Phòng,
Quận Hoàn kiếm có 03 Phòng, Quận Hai Bà Trưng có 02 phòng, Quận Thanh
Xuân có 01 Phòng, Quận Đống Đa có 01 Phòng trong đó, có duy nhất phòng
giao dịch số 6 có đầy đủ chức năng cho vay như trụ sở chính. Như vậy, chỉ riêng
địa bàn các quận nội thành Hà Nội Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội
tại các Quận bình quân chưa đủ các Phòng giao dịch, số lượng các Phòng giao
dịch trong Quận ít. Trong khi các ngân hàng khác không chỉ có chi nhánh tại các
Quận, huyện mà còn xuất hiện đến các phường xã, mạng lưới của họ phủ kín
khắp nơi đặc biệt là hệ thống Ngân hàng Nông nghiệp, Ngân hàng Công thương
và Ngân hàng Đầu tư và Phát triển.
3.2 Ngân hàng chưa chú trọng mở rộng cho vay thể nhân.
Ngân hàng vẫn tập trung ưu tiên cho vay đối với khách hàng là Doanh
nghiệp hơn cho vay đối với khách hàng là thể nhân, các khoản cho vay đối với
khách hàng là Doanh nghiệp thường chiếm tỷ trọng từ 95% đến 97% trên tổng
dư nợ cho vay. Mặc dù dư nợ cho vay thể nhân tại Chi nhánh năm sau cao hơn
năm trước những tỷ trọng dư nợ cho vay thể nhân trong tổng dư nợ còn thấp so
với tổng dư nợ vay của ngân hàng (dao động ở mức 2%- 3.5% so với tổng dư
17
nợ). Trong khi đó các ngân hàng thương mại cổ phần và các chi nhánh của các
ngân hàng Nước Ngoài đang tập trung khai thác thị trường đầy tiềm năng này.
Tuy nhiên, cũng phải nói thêm các ngân hàng này đã khai thác hoạt động cho
vay thể nhân này từ rất lâu. Dư nợ thực tế về hoạt động cho vay thể nhân tại Chi
nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội nói trên cho thấy hoạt động cho vay thể
nhân tại các Chi nhánh chưa được quan tâm phát triển.
Việc ngân hàng chưa chú trọng phát triển cho vay thể nhân còn thể hiện ở
chỗ phân bổ số lượng cán bộ trong lĩnh vực này còn rất ít, mà đặc thù của hoạt
động cho vay này là số lượng món vay lớn, vì vậy, số lượng cán bộ làm công tác
này cũng phải tương ứng với nhu cầu đó. Bên cạnh đó, việc cung cấp các sản
phẩm cho vay thể nhân được thực hiện đơn lẻ, tự phát theo từng chi nhánh,
không có sự thống nhất về sản phẩm từ trên xuống và đảm bảo tính thống nhất
như Ngân hàng Ngoại thương.
3.3. Chính sách với người lao động còn hạn chế.
Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thương Hà Nội chưa có chế độ khuyến khích
khen thưởng kịp thời đối với các cán bộ làm việc có chất lượng, chưa gắn được
quyền lợi với trách nhiệm của mỗi cán bộ trong hoạt động từng hoạt động, từ đó
dẫn đến tình trạng bình quân hóa tiềng lương, thưởng, không khuyến khích phát
triển các hoạt động kinh doanh.
19
20