PHƯƠNG PHÁP KHẢO
PHƯƠNG PHÁP KHẢO
SÁT NHANH CÓ SỰ
SÁT NHANH CÓ SỰ
THAM GIA
THAM GIAPRA – Participatory Rapid
PRA – Participatory Rapid
Assessment
AssessmentTrần Thành NamPRA là gì ?
PRA là gì ?
PRA là quá trình liên tục, là phương pháp khuyến
PRA là quá trình liên tục, là phương pháp khuyến
khích, lôi cuốn người dân nông thôn cùng tham
khích, lôi cuốn người dân nông thôn cùng tham
gia chia sẻ, thảo luận và phân tích kiến thức của

phân tích, lập kế hoạch và thực hiện.Những ưu điểm của PRA
Những ưu điểm của PRA
Các kỹ thuật ứng dụng có thể thích ứng cho nhiều tính
Các kỹ thuật ứng dụng có thể thích ứng cho nhiều tính
huống cần đánh giá khác nhau. Chính các đối tượng thụ
huống cần đánh giá khác nhau. Chính các đối tượng thụ
hưởng dự án quyết định cách thức để lượng giá các hoạt
hưởng dự án quyết định cách thức để lượng giá các hoạt
động mà có tham gia hoậc chưa tham gia và chính các
động mà có tham gia hoậc chưa tham gia và chính các
kỹ thuật này đóng góp to lớn đối với ý thức quyền sở
kỹ thuật này đóng góp to lớn đối với ý thức quyền sở
hữu dự án cũng như sư gia tăng những khả năng chống
hữu dự án cũng như sư gia tăng những khả năng chống
đỡ và duy trì.
đỡ và duy trì.
Người dân cảm thấy thoải mái nói chuyện tự nhiên với tác
Người dân cảm thấy thoải mái nói chuyện tự nhiên với tác
viên hướng dẫn lượng giá. Chính người dân là chuyên
viên hướng dẫn lượng giá. Chính người dân là chuyên
gia lượng giá, còn tác viên hướng dẫn chỉ đóng vai trò
gia lượng giá, còn tác viên hướng dẫn chỉ đóng vai trò
xúc tác và tạo thuận lợi cho sự tham gia tích cực.
xúc tác và tạo thuận lợi cho sự tham gia tích cực.
PRA làm thay đổi thái độ và phương pháp luận về
PRA làm thay đổi thái độ và phương pháp luận về
đánh giá và phát triển cộng đồng trước đây

Thông qua PRA, mỗi thành viên trong cộng đồng và
tác viên cộng đồng đều được thử thách để cùng
tác viên cộng đồng đều được thử thách để cùng
phát triển.
phát triển.
Những người nghèo, người bị thiệt thòi ít được học
Những người nghèo, người bị thiệt thòi ít được học
hành trong cộng đồng được thu hút một cách tích
hành trong cộng đồng được thu hút một cách tích
cực tham gia vào việc lập kế hoạch, thực hiện,
cực tham gia vào việc lập kế hoạch, thực hiện,
giám sát và đánh giá – tạo ra sự công bằng, dân
giám sát và đánh giá – tạo ra sự công bằng, dân
chủ trong việc tham gia lấy quyết định và phát
chủ trong việc tham gia lấy quyết định và phát
triển cộng đồng.
triển cộng đồng.

Một số nguyên tắc khi sử dụng
Một số nguyên tắc khi sử dụng
công cụ PRA
công cụ PRA
Học hỏi trực tiếp từ người dân địa phương về
Học hỏi trực tiếp từ người dân địa phương về

xác và thời gian.

Sử dụng phép kiểm tra chéo các thông tin.
Sử dụng phép kiểm tra chéo các thông tin.

Bắt đầu từ cái tổng quát đến chi tiết.
Bắt đầu từ cái tổng quát đến chi tiết. Một số nguyên tắc khi sử dụng
Một số nguyên tắc khi sử dụng
công cụ PRA
công cụ PRA* Luôn tìm kiếm mọi mặt từ người dân, nghĩa là tìm tòi, học hỏi
* Luôn tìm kiếm mọi mặt từ người dân, nghĩa là tìm tòi, học hỏi
từ nhũng điểm không hợp lý, những người không ủng hộ,
từ nhũng điểm không hợp lý, những người không ủng hộ,
những người đứng ngoài cuộc …ở mọi tình huống.
những người đứng ngoài cuộc …ở mọi tình huống.

Hãy để cho dân tự làm, nghĩa là tạo điều kiện cho người dân tự
Hãy để cho dân tự làm, nghĩa là tạo điều kiện cho người dân tự
điều tra, tự đánh giá, tự phân tích, trình bày và học hỏi từ đó
điều tra, tự đánh giá, tự phân tích, trình bày và học hỏi từ đó
họ tự đưa ra kết quả và là chủ sở hữu của các kết quả đó, Vai
họ tự đưa ra kết quả và là chủ sở hữu của các kết quả đó, Vai
trò của tác viên chỉ là hướng dẫn người dân cách làm, thúc đẫy
trò của tác viên chỉ là hướng dẫn người dân cách làm, thúc đẫy
Một số kỹ thuật trong phương
Một số kỹ thuật trong phương
pháp PRA
pháp PRA
Lược sử thôn bản
Lược sử thôn bản
Mục đích:
Mục đích:

Tạo hiểu biết đồng cảm giữa nhóm cán bộ PRA và cộng
Tạo hiểu biết đồng cảm giữa nhóm cán bộ PRA và cộng
đồng
đồng

Dân nhớ lại những dấu ấn lịch sử về sự phát triển của cộng
Dân nhớ lại những dấu ấn lịch sử về sự phát triển của cộng
đồng, thông qua đó có thể nhìn nhận phát triển một cách
đồng, thông qua đó có thể nhìn nhận phát triển một cách
đúng đắn và khích lệ tình đoàn kết, hỗ trợ nhau.
đúng đắn và khích lệ tình đoàn kết, hỗ trợ nhau.
Cách làm:
Cách làm:


Ghi chép lại các thông tin vào giấy A4.
Ghi chép lại các thông tin vào giấy A4.

Vẽ sơ đồ thôn
Vẽ sơ đồ thôn
Mục đích:
Mục đích:

Đánh giá, phân tích tình hình chung của thôn, bản. Đưa ra
Đánh giá, phân tích tình hình chung của thôn, bản. Đưa ra
những khó khăn, giải pháp trong từng lĩnh vực của thôn,
những khó khăn, giải pháp trong từng lĩnh vực của thôn,
bản.
bản.

Làm cơ sở cho thảo luận, xây dựng kế hoạch phát triển
Làm cơ sở cho thảo luận, xây dựng kế hoạch phát triển
thôn.
thôn.
Các bước thực hiện:
Các bước thực hiện:

Thành lập nhóm nông dân cả nam và nữ ít nhất từ 5-7
Thành lập nhóm nông dân cả nam và nữ ít nhất từ 5-7
người)
người)

sơ đồ mặt cắt
sơ đồ mặt cắt
Mục đích:
Mục đích:

Xây dựng các tuyến đi lát cắt sẽ cung cấp hình ảnh sâu sắc
Xây dựng các tuyến đi lát cắt sẽ cung cấp hình ảnh sâu sắc
về tiềm năng đất đai, câytrồng,vật nuôi và khả năng tiềm
về tiềm năng đất đai, câytrồng,vật nuôi và khả năng tiềm
ẩn của cộng đồng.
ẩn của cộng đồng.

Từ đó làm cơ sở để lập kế hoạch phát triển bản.
Từ đó làm cơ sở để lập kế hoạch phát triển bản.
Cách làm:
Cách làm:

Thành lập nhóm nông dân cả nam và nữ ít nhất từ 5-7
Thành lập nhóm nông dân cả nam và nữ ít nhất từ 5-7
người
người

Thảo luận trên sa bàn hoặc trên bản đồ, sơ đồ để xác định
Thảo luận trên sa bàn hoặc trên bản đồ, sơ đồ để xác định
các hướng đi lát cắt, chuẩn bị các dụng cụ như địa bàn, sơ
các hướng đi lát cắt, chuẩn bị các dụng cụ như địa bàn, sơ
đồ, bản đồ, các dụng cụ quan sát, đo đếm, giấy bút. Cán
đồ, bản đồ, các dụng cụ quan sát, đo đếm, giấy bút. Cán
bộ PRA giải thích thật rõ mục đích đi lát cắt, yêu cầu nông
bộ PRA giải thích thật rõ mục đích đi lát cắt, yêu cầu nông

Làm cơ sở để xây dựng kế hoạch phát triển bản và bố trí
Làm cơ sở để xây dựng kế hoạch phát triển bản và bố trí
nhân lực hợp lý.
nhân lực hợp lý.
Cách làm:
Cách làm:

Thành lập nhóm nông dân cả nam và nữ ít nhất từ 5-7
Thành lập nhóm nông dân cả nam và nữ ít nhất từ 5-7
người
người

Tìm chỗ thích hợp đủ cho mọi người tham gia thảo luận
Tìm chỗ thích hợp đủ cho mọi người tham gia thảo luận

Nhóm nông dân sẽ cùng nhau thảo luận về các mùa vụ tại
Nhóm nông dân sẽ cùng nhau thảo luận về các mùa vụ tại
địa phương mình. Cán bộ PRA khuyến khích, thúc đây mọi
địa phương mình. Cán bộ PRA khuyến khích, thúc đây mọi
người tham gia thảo luận
người tham gia thảo luận

Sử dụng giấy kẻ ô ly hoặc giấy ca rô để ghi chép lại các
Sử dụng giấy kẻ ô ly hoặc giấy ca rô để ghi chép lại các
thông tin vừa được thảo luận. Có thể dùng phấn, than,
thông tin vừa được thảo luận. Có thể dùng phấn, than,
cành cây vẽ trên nền đất, xi măng
cành cây vẽ trên nền đất, xi măng

Sao chép tất cả các thông tin đã thảo luận được vào giấy

trợ, giúp đỡ họ phát triển.
Cách làm:
Cách làm:

Lựa chọn nhóm thông tín viên thích hợp (5 – 7) người.
Lựa chọn nhóm thông tín viên thích hợp (5 – 7) người.

Cán bộ PRA hướng dẫn giúp nhóm liệt kê các tổ chức mà người
Cán bộ PRA hướng dẫn giúp nhóm liệt kê các tổ chức mà người
dân quan tâm, xác định chức năng nhiệm vụ của từng tổ chức,
dân quan tâm, xác định chức năng nhiệm vụ của từng tổ chức,
đánh giá tầm quan trọng và sự ảnh hưởng của các tổ chức đó với
đánh giá tầm quan trọng và sự ảnh hưởng của các tổ chức đó với
thôn bản.
thôn bản.

Đề nghị nông dân dùng kéo cắt các giấy mầu khác nhau, dùng
Đề nghị nông dân dùng kéo cắt các giấy mầu khác nhau, dùng
phương pháp so sánh để xác định và ghi tên các tổ chức vào các
phương pháp so sánh để xác định và ghi tên các tổ chức vào các
card màu, tổ chức nào càng quan trọng được dán càng gần vào
card màu, tổ chức nào càng quan trọng được dán càng gần vào
vòng tròn trung tâm. Cán bộ hỗ trợ PRA cần thường xuyên đặt
vòng tròn trung tâm. Cán bộ hỗ trợ PRA cần thường xuyên đặt
câu hỏi "tại sao?"
câu hỏi "tại sao?"

Tiến hành ghi chép lại sơ đồ ven lên giấy A4.
Tiến hành ghi chép lại sơ đồ ven lên giấy A4.


trung bình và nghèo. Dựa theo điều kiện của thôn bản, có
thể thảo luận và chia thành ba hay bốn loại hộ và chỉ gọi là
thể thảo luận và chia thành ba hay bốn loại hộ và chỉ gọi là
hộ loại 1, hộ loại 2 chứ không gọi là hộ giàu, hộ nghèo.
hộ loại 1, hộ loại 2 chứ không gọi là hộ giàu, hộ nghèo.
Chuẩn bị một mẫu biểu như (
Chuẩn bị một mẫu biểu như (
Bảng 1
Bảng 1
) trên khổ Ao và viết
) trên khổ Ao và viết
tiêu chí cho mỗi loại theo tiêu chuẩn nhà ở, tài sản/đồ đạc,
tiêu chí cho mỗi loại theo tiêu chuẩn nhà ở, tài sản/đồ đạc,
vật nuôi và tình hình bảo đảm lương thực của các hộ.
vật nuôi và tình hình bảo đảm lương thực của các hộ.

Phân tích mạng lưới thông tin
Phân tích mạng lưới thông tin
Mục đích:
Mục đích:

Đánh giá hiện trạng thông tin đến với các hộ dân qua đó người dân tự
Đánh giá hiện trạng thông tin đến với các hộ dân qua đó người dân tự
đánh giá chất lượng thông tin từ các địa chỉ mà họ thấy tin cậy, phù hợp
đánh giá chất lượng thông tin từ các địa chỉ mà họ thấy tin cậy, phù hợp
cho cuộc sống và đặc biệt những thông tin được áp dụng vào thực tế sản
cho cuộc sống và đặc biệt những thông tin được áp dụng vào thực tế sản

điểm, xếp hạng thông tin {(1)Dễ hiểu, (2)Dễ áp dụng, (3)rất có giá trị cho
điểm, xếp hạng thông tin {(1)Dễ hiểu, (2)Dễ áp dụng, (3)rất có giá trị cho
cuộc sống hiện tại;(4) Đáng tin cậy; (5)Dễ kiểm tra/xác minh; (cho điểm
cuộc sống hiện tại;(4) Đáng tin cậy; (5)Dễ kiểm tra/xác minh; (cho điểm
10 là tốt nhất, điểm 1 là kém nhất), điền kết quả thảo luận theo mẫu biểu
10 là tốt nhất, điểm 1 là kém nhất), điền kết quả thảo luận theo mẫu biểu
sau.
sau.

Công cụ phân loại, xếp
hạng
1.Ma trận
2.So sánh cặp đôiCác tiêu chí đánh
giá
Loại hình đầu tư

Nuôi gà Nuôi lợn Nuôi cá Ve chai Mía đá Đan lát
Có thu nhập đều
đặn và tương đối

7

6


3

4

6
Đầu tư cơ sở hạ
tầng thấp

9

7

4

10

3

5
Trả góp vốn
hàng tuần thuận
lợi

7

3

3

10