ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾ
KHOA BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG
NGUYỄN THỊ MINH
KHẢO SÁT CÁCH THỨC TRÌNH BÀY THÔNG TIN
NHIỀU CỬA TRÊN BÁO LAO ĐỘNG NĂM 2013
NIÊN LUẬN
KHÓA: K35
NGÀNH: BÁO CHÍ
HUẾ - 2014
ĐẠI HỌC KHOA HỌC HUẾ
KHOA BÁO CHÍ TRUYỀN THÔNG
KHẢO SÁT CÁCH THỨC TRÌNH BÀY THÔNG TIN
NHIỀU CỬA TRÊN BÁO LAO ĐỘNG NĂM 2013
NIÊN LUẬN
KHÓA: K35
NGÀNH: BÁO CHÍ
Giáo viên hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:
Võ Kiên Trung Nguyễn Thị Minh
HUẾ - 2014
class="bi xe y15 w2 h4"
LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thiện bài niên luận này, tôi xin gửi lời cảm ơn đến giảng viên Võ
Kiên Trung – người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong thời gian thực
hiện niên luận.
Tôi cũng xin trân trọng gửi lời cám ơn các thầy cô giáo Khoa Báo chí-
Truyền thông trường Đại học Khoa học Huế, thầy Thích phòng tư liệu và các
1.2.3. Cách thức trình bày thông tin nhiều cửa………………… 15
CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN SỬ DỤNG THÔNG TIN NHIỀU CỬA TRÊN
BÁO LAO ĐỘNG NĂM 2013……………………………………………… 18
2.1. Khái quát về báo Lao Động …………… ……………………….18
2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của báo Lao Động……… 18
2.1.2. Báo Lao Động thời kì đổi mới…………………… ………20
6
2.2. Khảo sát việc trình bày thông tin nhiều cửa trên báo Lao Động năm
2013………………………… ……….………………………… 20
2.2.1. Về nội dung thông tin………………………………………21
2.2.2. Về hình thức thể hiện……………………………………….35
2.2.3. Đánh giá, nhận xét…………………….…………………….38
2.2.4. So sánh thực trạng sử dụng thuyết nhiều cửa trên một số tờ
báo……………………………………………………………………….39
KẾT LUẬN………………………………………………….………… 42
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………………… 44
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Báo chí luôn giữ một vai trò đặc biệt quan trọng đối với đời sống xã hội và
góp phần định hướng dư luận xã hội theo chiều hướng tiến bộ. Đặc biệt trong kỉ
7
nguyên thông tin hiện nay con người không thể sống thiếu thông tin. Cuộc sống
hiện đại khiến nhu cầu thông tin của con người ngày càng tăng, báo chí vì thế
càng khẳng định được vai trò quan trọng của mình.
Ngược lại để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng và phù hợp
với xã hội hiện đại, báo chí phải ngày càng cải tiến, cách tân tờ báo sao cho đạt
hiệu quả thông tin cao nhất.
Công nghệ số ra đời và phát triển đã làm xuất hiện nhiều loại hình báo chí
mới, trong đó có báo điện tử. Sự phát triển nhanh chóng của báo điện tử với
phương thức đưa tin, truyền tin kiểu mới dường như đã làm cho báo in không
Cùng với sự ra đời và phát triển mạnh mẽ của báo in, nhiều công trình
khoa học đã nghiên cứu về hình thức trình bày của tờ báo. Gần đây đã có những
công trình nghiên cứu khoa học của sinh viên về hình thức trình bày trang báo
như: “Hình thức tổ chức các trang mục trên báo Lao Động hiện nay” của
Nguyễn Thị Hồng Thương – Bùi Thị Thanh Tâm K31 báo chí ĐHKH Huế;
“Trang nhất báo Lao Động năm 2011 - nội dung và hình thức” của Bùi Đức Tú
K33 báo chí ĐHKH Huế… Đặc biệt các cuốn sách “Tổ chức và thiết kế trình
bày trang báo” của tác giả Hà Huy Phượng – NXB Lý luận chính trị đã cung cấp
khá đầy đủ những kiến thức ban đầu về cách thức trình bày thông tin trên báo in.
Những tài liệu vừa nêu đã giúp chúng tôi có cái nhìn tổng quan hữu ích về
cách thức trình bày thông tin trên báo in, là phần quan trọng đã giúp tôi có được
phương hướng vững chắc để kế thừa và khai thác đề tài theo trải nghiệm thực tế
cũng như theo quan điểm riêng của chúng tôi.
9
Tuy nhiên, mặc dù thực tiễn báo chí đã có nhiều thành tựu đáng kể nhưng
lý luận báo chí hầu như phát triển còn chậm. Các công trình trước thường nghiên
cứu một thành phần hoặc một vài yếu tố cụ thể cấu thành hình thức báo in, chưa
nhắc đến hình thức trình bày thông tin nhiều cửa trên báo chí. Vì vậy chưa khái
quát được cách thức trình bày thông tin nhiều cửa trên các tờ báo nói chung và tờ
báo Lao Động nói riêng.
Với niên luận này, tôi mong muốn đưa đến một cái nhìn vừa khái quát,
toàn diện trong cách thức trình bày thông tin nhiều cửa trên tờ báo, đồng thời
nghiên cứu làm rõ đặc điểm trình bày thông tin nhiều cửa trên báo Lao Động.
3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:
3.1. Mục đích:
Mục đích của niên luận là chỉ ra được thực trạng cách thức trình bày thông tin
nhiều cửa trên tờ báo Lao Động.
Từ đó, nêu ra những ưu, khuyết điểm về cách thức trình bày thông tin nhiều
cửa của tờ báo Lao Động, rút ra bài học kinh nghiệm, đề xuất giải pháp giúp
nâng cao chất lượng và hiệu quả của việc trình bày thông tin nhiều cửa trên tờ
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài:
Niên luận mong muốn có những đóng góp nhất định trong việc bổ sung và
hoàn thiện hơn về cơ sở khoa học và lý luận trong cách thức trình bày thông tin
nhiều cửa trên báo in.
Những vấn đề đúc rút ra được từ khảo sát hy vọng sẽ trở thành nguồn tư liệu
tham khảo có hệ thống giúp ích cho những nhà nghiên cứu, nhà quản lý, những
người đang hoạt động trong lĩnh vực báo chí truyền thông. Đồng thời có thể
dùng làm tư liệu để các giảng viên, sinh viên những ngành học liên quan tham
khảo.
Đồng thời niên luận phác thảo ra được bức tranh khái quát về thực tiễn trình
bày thông tin nhiều cửa của báo Lao Động. Từ đó giúp cho các cơ quan tòa soạn
báo nói chung và cơ quan tòa soạn báo Lao động nói riêng có thể tham khảo và
nâng cao hiệu quả trong cách thức trình bày thông tin nhiều cửa.
7. Kết cấu của đề tài:
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài tiệu tham khảo, đề tài được triển khai thành
2 chương:
Chương 1: Khái quát về cách thức trình bày thông tin nhiều cửa trên báo in.
Chương 2: Thực tiễn sử dụng thông tin nhiều cửa trên báo Lao Động năm
2013.
NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ CÁCH THỨC TRÌNH BÀY THÔNG TIN
NHIỀU CỬA TRÊN BÁO IN
12
1.1. Các xu hướng trình bày ma két báo in hiện đại:
1.1.1. Khái niệm về ma két báo in:
Trình bày ma két là một khâu quan trọng trong quy trình sản xuất một tờ
báo. Xung quanh thuật ngữ ma két cho đến nay chưa có cách hiểu hoàn toàn
thống nhất. Điều này có nguyên nhân khách quan của nó. Trước hết nó không
chỉ là thuật ngữ dành riêng cho xuất bản – báo chí mà nhiều ngành nghề chuyên
môn kĩ thuật, mỹ thuật, nghệ thuật cũng dùng từ này. Ví dụ đối với lĩnh vực mỹ
Khởi đầu bằng việc một số tờ báo giấy tại Anh thay đổi khổ báo và cách
thiết kế, trong vòng 10 năm trở lại đây, xu hướng cải tiến hình thức báo in đã lan
rộng trên toàn thế giới và tạo ra những chuyển biến tích cực.
Ở Việt Nam có 3 khổ báo cơ bản: Khổ to (ví dụ Báo Nhân dân, Lao
động…), khổ vừa (như Báo Thanh niên, Tuổi trẻ…) và khổ nhỏ (như các tờ tạp
chí…). Báo in Việt Nam đã có xu hướng thu nhỏ lại, chủ yếu in theo khổ A3 bởi
lẽ trong nhịp sống hối hả ngày nay người đọc không chỉ cần thông tin nóng hổi
mà còn đòi hỏi được tiếp nhận thông tin dễ dàng và thuận tiện nhất. Việc thu nhỏ
khổ báo diễn ra bằng cách sử dụng chiều rộng của khổ báo to thành chiều dài của
khổ báo vừa và tương tự, biến chiều rộng của khổ báo vừa thành chiều dài của
khổ báo nhỏ.
Ngày 19/6/2012, tờ VOV phiên bản mới – tờ báo khổ vuông 30 cm x 30
cm đầu tiên của Việt Nam đã ra đời. Với slogan “Tờ báo khổ vuông - Thông tin
ngay ngắn!”, báo VOV có kết cấu 24 trang hiện đại, theo định hướng thông tin
ngắn gọn, đầy đủ, mang đến trải nghiệm mới về cách đọc báo giấy cho độc giả
14
và mong muốn thay đổi văn hóa đọc nơi công cộng. Báo được phát hành vào thứ
3, thứ 6 hàng tuần và miễn phí trên 600 tuyến xe bus tại Hà Nội.
Rút kinh nghiệm từ những tờ báo in dẫn đầu xu hướng cải tiến hình thức
trên thế giới, hoặc gần gũi hơn là sự thành công bước đầu báo VOV, xu hướng
thu nhỏ khổ báo đang diễn ra từ từ và có những hiệu quả nhất định.
Xu hướng cải tiến hệ thống chỉ mục
Xu hướng này được tiến hành bằng cách tăng cường, bổ sung và cải tiến
hệ thống đồ họa, cách thức sắp xếp tin, bài… giúp đọc giả dễ dàng lựa chọn
được những thông tin cần thiết. Do vậy sẽ tiết kiệm được thời gian tra cứu thông
tin, giúp cho những nội dung quan trọng được chuyển tải đến công chúng một
cách đơn giản, dễ hiểu, nâng cao hiệu quả và chất lượng của tờ báo.
Tăng cường sử dụng khoảng trắng
Khoảng trắng là khoảng nghỉ giúp đọc giả tái tạo năng lượng tiếp nhận
thông tin. Việc tăng cường sử dụng khoảng trắng sẽ giúp đọc giả không bị rối
kết hợp nhiều dạng thức thông tin khác nhau từ truyền thống đến hiện đại như:
Tít, sa pô, chính văn, ảnh, hộp dữ liệu, thông tin đồ họa, trích dẫn lời nhân vật
16
được phỏng vấn, lời chuyên gia… tạo nên các cửa sổ thông tin khác nhau trong
cùng một bài báo giúp cho người đọc dễ dàng nhận diện được các phần mục, các
nội dung quan trọng và thuận tiện hơn trong việc tiếp nhận thông tin.
1.2.2. Các cửa thông tin phổ biến của thuyết nhiều cửa
Trình bày thông tin nhiều cửa là xu hướng đang phát triển rất mạnh mẽ
của các tờ báo in hiện nay và mang lại những hiệu quả nhất định trong cách thức
trình bày báo in cũng như đạt hiệu quả thông tin cho tờ báo. Trang báo hiện đại
sử dụng nhiều dạng thức hiện đại, làm thành các cửa sổ thông tin cung cấp cái
nhìn đa chiều cho đọc giả, làm cho bài viết trở nên sinh động, hấp dẫn, thỏa mãn
được nhu cầu ngày càng cao của bạn đọc.
Có rất nhiều dạng thức khác được sử dụng trong trình bày thông tin nhiều
cửa.
Tít chính
Tít (đầu đề) cho độc giả biết chuyện gì đã xảy ra và vì sao độc giả phải
quan tâm tới nó. Tít là phần độc giả đọc trước tiên. Nếu bạn viết hay, độc giả có
thể sẽ tiếp tục đọc bài báo. Nếu bạn viết hỏng, toàn bộ bài báo công phu của bạn
sẽ bị bỏ qua.Tít đóng vai trò như nhãn quan của bài báo, người đọc có muốn xem
bài viết của bạn hay không một phần cũng phụ thuộc vào tít báo. Khi viết tít cần
phải đảm bảo tuân thủ các yêu cầu như: trung thực, hấp dẫn, chính xác, trình bày
đẹp… Tránh đặt tít quá dài, khó hiểu, thiếu nội dung…đặc biệt là căn bệnh bắt
chước.
Tít phụ:
Các trang báo hiện đại không chỉ sự dụng tít chính mà còn sử dụng nhiều
tít phụ để chia bài báo thành nhiều phần nhỏ. Tít phụ phải ngắn gọn, dễ hiểu và
17
tóm lược được nội dung chính của từng phần mục. Việc sử dụng nhiều tít phụ sẽ
giúp cho bài báo dễ hiểu, người đọc không bị rối mắt, căng thẳng khi đọc báo.
Trích dẫn lời nhân vật được phỏng vấn:
Là dạng thức trích dẫn những phát biểu của nhân vật được phỏng vấn về
vấn đề được đề cập trong bài báo. Có thể là nhân vật chính trị, hay những nhân
chứng chứng kiến hoặc người trong cuộc, chủ thể của bài báo. Được đặt riêng
thành một phần, mục trong bài báo, có thể đi kèm ảnh của nhân vật tạo cho tờ
báo tính trực quan, sinh động.
Hộp dữ liệu thông tin:
Là dạng thức thông tin cung cấp những dữ kiện, con số có liên quan, bổ
trợ cho nội dung của một bài báo, trang báo hoặc số báo. Sử dụng hộp dữ liệu
thông tin tạo tính trực quan, sinh động, lôi cuốn, gây ấn tượng thị giác, tạo phong
cách bản sắc của tờ báo. Hộp dữ liệu thông tin phải có nội dung phù hợp chủ đề
bài báo, trang báo, số báo, ngắn gọn, chọn lọc, tiêu biểu, hấp dẫn, bổ ích. Trình
bày đơn giản, ấn tượng. Hộp dữ liệu thông tin cần có tên và duy trì ổn định như
một chuyên mục.
Thông tin đồ họa
Đây là dạng thức thông tin sử dụng hình ảnh hoặc hình vẽ kết hợp với chữ
viết để diễn tả một sự kiện, vấn đề hoàn chỉnh nhằm hỗ trợ thong tin cho một bài
báo, trang báo, số báo. Thông tin đồ họa tạo nên tính trực quan, sinh động dễ
hiểu, tạo ra những mảng khối làm cho trang báo đẹp mắt hơn. Thông tin đồ họa
19
chia làm hai dạng bao gồm sơ đồ, biểu đồ, bảng và sử dụng ảnh hoặc hình vẽ để
làm nền cho sơ đồ, bảng biểu. Khi trình bày thông tin đồ họa, cần có tên, chú dẫn
nguồn tư liệu, kiểu chữ đơn giản, thống nhất phong cách trình bày trong các số
báo.
1.2.3 Cách thức trình bày thông tin nhiều cửa:
Để gia tăng cạnh tranh với các loại hình khác, báo in đang đổi mới hết
mình trong cả hình thức lẫn nội dung. Xu hướng trình bày thông tin nhiều cửa
ngày càng được sử dụng trên nhiều loại hình báo chí đặc biệt là báo in.
Trang báo truyền thống chỉ sử dụng những dạng thức thông tin cơ bản
như: Tít, sa pô, chính văn. Sau này trên trang báo truyền thống xuất hiện thêm
Ảnh đi kèm lời trích dẫn sẽ đánh động vào trung khu thần kinh của đọc giả, tạo
sự tin tưởng và hứng thú. Hộp dữ liệu thông tin và thông tin đồ họa sẽ cung cấp
thêm những dữ liệu liên quan, mở rộng bài viết…
Tùy theo từng trường hợp và nội dung thông tin mà lựa chọn những cửa sổ thông
tin phù hợp. Mỗi bài viết nên kết hợp các cửa sổ thông tin khác nhau để đạt được
hiệu quả thông tin cao nhất.
21
Ảnh
________Tít
________Tít phụ
________Sa pô
Chính văn
…………… ….
…………… . ….
……………
…………… ….
Ý kiến
chuyên
gia
Trích dẫn lời
nhân vật được
phỏng vấn
Thông tin
đồ họa
Fact
Box
CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN SỬ DỤNG THÔNG TIN NHIỀU CỬA
TRÊN BÁO LAO ĐỘNG NĂM 2013
2.1. Khái quát về báo Lao Động:
Báo Lao Động là cơ quan thông tin của Tổng Liên đoàn Lao Động Việt
Năm 1945, hòa bình được lập lại tại miền Bắc, báo Lao Động chủ yếu phục
vụ công cuộc khôi phục và phát triển kinh tế miền Bắc, thống nhất miền Nam.
Thời kì kháng chiến chống Mỹ, ca ngợi chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Tuyên
truyền, ủng hộ miền Nam đấu tranh chống Mỹ, thống nhất đát nước.
Từ 1975 đến nay
Sau 1975, báo Lao Động phát hành vào thứ 5 hàng tuần với 16 trang khổ nhỏ.
Ngày 27/7/1989, thay vì việc in typô trên giấy chất lượng thấp, báo Lao Động
bắt đầu in ốp-sét trên giấy trắng Liên Xô.
Ngày 3/2/1989, báo Lao Động ra tờ Lao Động chủ nhật khổ 30cm x 40cm, 4
màu, 12 trang.
Ngày 21/01/1992, báo Lao Động mở một văn phòng đại diện tại miền Trung.
Ngày 18/8/1993, báo Lao Động xuất bản ra nước ngoài 15000 bản/kỳ.
Ngày 01/07/1996, báo Lao Động xuất bản thêm số cuối tuần trở thành 4
số/tuần.
Đầu năm 1998, báo Lao Động hợp tác với mạng vi tính: “Trí tuệ Việt Nam”.
Đến nay, báo Lao Động xuất bản 7 số/tuần.
2.1.2 Báo Lao Động thời kỳ đổi mới:
Là tờ nhật báo có nội dung rất phong phú, đa dạng về tất cả các mặt: kinh
tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, xã hội với 46 chuyên mục được đăng tải trên 8
trang báo. Ngoài 8 trang chính, mỗi khu vực đều có trang thông tin địa phương.
Về hình thức, báo được in nhiều màu, trình bày luôn được thay đổi tạo sự
hấp dẫn cho tờ báo.Tin bài được trình bày ổn định, dễ theo dõi.
24
Về số lượng phát hành: 1986, báo Lao Động phát hành 35000 tờ/kỳ. Năm
1989, phát hành 1 kỳ/ tuần, mỗi kỳ phát hành 65000 tờ. Năm 1996, phát hành 4
kỳ/ tuần. Năm 2000, báo ra 5 kỳ/tuần với số lượng phát hành trên dưới 100000
tờ/kỳ. Năm 2002 ra 7 kỳ/tuần. Báo được phát hành rộng rãi trên 64 tỉnh thành
trong cả nước và nước ngoài.
Tôn chỉ và mục đích của báo Lao Động
Ngay từ khi ra đời cho đến nay, báo Lao Động luôn phát triển theo đúng