Giảng viên hướng dẫn: PGS. TS. Hà Xuân
Thạch
MỤC LỤC
A. LỜI MỞ ĐẦU
B. NỘI DUNG
I. Các khái niệm và quy định của kế toán về các khoản đầu tư
1.1 Một số định nghĩa 1
1.2 Các khoản đầu tư công cụ tài chính 1
1.3 Các khoản đầu tư vào công ty liên kết 2
1.4 Các khoản đầu tư vào công ty con 3
II. Các phương pháp kế toán
2.1 Phương pháp giá gốc 4
2.2 Phương pháp VCSH 4
III. Căn cứ để ghi sổ kế toán, lập và trình bày BCTC riêng của nhà đầu tư
3.1 Các căn cứ ghi sổ 4
3.2 Phương pháp kế toán 5
3.3 Trình bày trên BCTC riêng của nhà đầu tư 9
3.4 So sánh VAS 07 và IAS 08 về việc trình bày khoản đầu tư vào công ty
liên kết trên BCTC riêng của nhà đầu tư 9
IV. Căn cứ ghi sổ kế toán, lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư
4.1 Các căn cứ ghi sổ 13
4.2 Nguyên tắc ghi sổ, lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư
trong công ty liên kết 14
4.2.1 Nguyên tắc 1: Phương pháp lập 14
4.2.2 Nguyên tắc 2: Các điều chỉnh 14
4.2.3 Nguyên tắc 3 17
4.2.4 Nguyên tắc 4 17
4.2.5 Nguyên tắc 5 17
4.2.6 Nguyên tắc 6: Sử dụng BCTC của công ty liên kết khi lập BCTC hợp
nhất 18
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm Toán Đêm, Khóa 21
doanh nghiệp cũng phức tạp hơn. Kế toán không chỉ quan tâm đến các nghiệp vụ
mua hàng, bán hàng, tiền lương… mà còn phải hạch toán các khoản đầu tư tài chính
như đầu tư vào công ty con, công ty liên doanh, công ty liên kết… sao cho người sử
dụng báo cáo tài chính có thể thấy rõ được giá trị cũng như khả năng sinh lời từ
những khoản đầu tư này.
Trước sự phát triển nhanh của nền kinh tế thị trường và toàn cầu hóa này thì
việc đòi hỏi Chuẩn mực kế toán Việt Nam phải phát triển theo hướng quốc tế hoá
các chuẩn mực kế toán là hết sức cần thiết nhằm tạo ra “tiếng nói chung” và “sân
chơi đạt tiêu chuẩn” sẽ làm tăng hiệu quả thị trường thế giới và tăng khả năng hợp
tác tìm kiếm vốn góp phần cạnh tranh có hiệu quả.
Với những nguyên nhân trên, nhóm chúng tôi xin được trình bày đề tài “Kế
toán các khoản đầu tư” nhằm trình bày những quy định và hướng dẫn các nguyên
tắc và phương pháp kế toán các khoản đầu tư. Đồng thời, bài tiểu luận của nhóm
cũng sẽ đi vào so sánh những điểm giống nhau và khác nhau giữa Chuẩn mực kế
toán Việt Nam và Chuẩn mực kế toán Quốc tế ở nội dung này.
Vì thời gian có hạn nên bài tiểu luận sẽ không tránh khỏi những sai sót nhất
định, kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của thầy. Chúng tôi xin chân thành
cảm ơn!
Nhóm 2 – Lớp Cao Học Kế Toán Kiểm Toán Đêm, Khóa 21
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm Toán Đêm, Khóa 21
B. NỘI DUNG
I. Các khái niệm và quy định của kế toán về các khoản đầu tư
1.1 Một số định nghĩa
Ảnh hưởng đáng kể
Là quyền tham gia của nhà đầu tư vào việc đưa ra các quyết định về chính
sách tài chính và hoạt động của bên nhận đầu tư nhưng không kiểm soát các
chính sách đó.
Kiểm soát
Là quyền chi phối các chính sách tài chính và hoạt động của doanh nghiệp
nhằm thu được lợi ích kinh tế từ hoạt động của doanh nghiệp đó.
khi trừ đi toàn bộ nghĩa vụ của đơn vị đó.
Công cụ tài chính phái sinh
Là một công cụ tài chính hoặc một hợp đồng thỏa mãn đồng thời ba đặc
điểm sau:
- Có giá trị thay đổi theo sự thay đổi của lãi suất, giá công cụ tài chính, giá
hàng hóa, tỷ giá hối đoái, chỉ số giá cả hoặc lãi suất, xếp hạng tín dụng hoặc chỉ
số tín dụng, hoặc các chỉ số khác với điều kiện trong trường hợp các chỉ số khác
này là các biến số phi tài chính thì biến số đó không liên quan đến các bên tham
gia hợp đồng (còn được gọi là các biến số cơ sở);
- Không yêu cầu đầu tư thuần ban đầu hoặc yêu cầu đầu tư thuần ban đầu
thấp hơn so với các loại hợp đồng khác có các phản ứng tương tự đối với sự thay
đổi của các yếu tố thị trường; và
- Được thanh toán vào một ngày trong tương lai.
1.3 Các khoản đầu tư vào công ty liên kết
Công ty liên kết
Là công ty trong đó nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể nhưng không phải là công
ty con hoặc công ty liên doanh của nhà đầu tư.
Nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể
Nếu nhà đầu tư nắm giữ trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các công ty con ít nhất
20% quyền biểu quyết của bên nhận đầu tư thì được gọi là nhà đầu tư có ảnh
hưởng đáng kể, trừ khi có quy định hoặc thoả thuận khác. Ngược lại nếu nhà đầu
tư nắm giữ trực tiếp hay gián tiếp thông qua các công ty con ít hơn 20% quyền
biểu quyết của bên nhận đầu tư, thì không được gọi là nhà đầu tư có ảnh hưởng
đáng kể, trừ khi có quy định hoặc thoả thuận khác.
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
5
Nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể thường được thể hiện ở một hoặc các biểu
hiện sau:
- Có đại diện trong Hội đồng quản trị hoặc cấp quản lý tương đương của
công ty liên kết;
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
6
- Khi lợi ích của nhà đầu tư thay đổi do sự thay đổi VCSH của bên nhận đầu
tư (đánh giá giảm tài sản, chênh lệch tỷ giá và các khoản chênh lệch phát sinh khi
hợp nhất).
2.2 Phương pháp VCSH
Là phương pháp kế toán mà khoản đầu tư được ghi nhận ban đầu theo giá
gốc, sau đó được điều chỉnh theo những thay đổi của phần sở hữu của nhà đầu tư
trong tài sản thuần của bên nhận đầu tư.
Đặc điểm:
- Ghi nhận khoản đầu tư ban đầu theo giá gốc.
- Hạch toán vào thu nhập lợi nhuận thuần được chia từ bên nhận đầu tư.
- Các khoản được nhận khác từ bên nhận đầu tư phải ghi nhận giảm giá gốc
giá trị đầu tư và được coi như là các khoản thu hồi giá trị đầu tư.
III. Căn cứ để ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính (BCTC)
riêng của nhà đầu tư
3.1 Các căn cứ ghi sổ
Căn cứ để ghi sổ kế toán giá trị khoản đầu tư vào công ty liên kết như sau:
- Đối với khoản đầu tư vào công ty cổ phần niêm yết trên thị trường chứng
khoán, việc ghi sổ của nhà đầu tư được căn cứ vào số tiền thực trả khi mua cổ
phiếu bao gồm cả các chi phí liên quan trực tiếp đến việc mua cổ phiếu và thông
báo chính thức của Trung tâm giao dịch chứng khoán về việc cổ phiếu của công
ty niêm yết đã thuộc phần sở hữu của nhà đầu tư;
- Đối với khoản đầu tư vào các công ty cổ phần chưa niêm yết trên thị
trường chứng khoán, việc ghi sổ được căn cứ vào giấy xác nhận sở hữu cổ phiếu
và giấy thu tiền bán cổ phiếu của công ty được đầu tư hoặc chứng từ mua khoản
đầu tư đó;
- Đối với khoản đầu tư vào các loại hình doanh nghiệp khác việc ghi sổ
được căn cứ vào biên bản góp vốn, chia lãi (hoặc lỗ) do các bên thoả thuận hoặc
các chứng từ mua, bán khoản đầu tư đó;
và điều chỉnh khi xác định và ghi nhận phần lãi hoặc lỗ của nhà đầu tư trong
công ty liên kết khi lập BCTC hợp nhất hàng năm. Thời gian khấu hao TSCĐ
hoặc phân bổ LTTM cần phải căn cứ vào thời gian sử dụng hữu ích của từng
TSCĐ và quy định hiện hành về phân bổ LTTM.
Ví dụ 1: Ghi nhận khoản đầu tư
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
8
Trường hợp 1: Nhà đầu tư mua một lần đạt tỷ lệ ảnh hưởng đáng kể
Ngày 1/1/200N, Công ty A mua 40% cổ phần của Công ty B (Công ty A có
ảnh hưởng đáng kể với Công ty B) với giá 160 bằng tiền mặt.
Tại ngày mua, Công ty B có Bảng CĐKT như sau:
Giá trị ghi sổ Giá trị hợp lý
Tiền 30.0 30.0
Các khoản phải thu 60.0 60.0
Hàng tồn kho 100.0 100.0
TSCĐ (Giá trị còn lại) 210.0 290.0
Tổng Tài sản 400.0 480.0
Nợ phải trả 110.0 110.0
Vốn chủ sở hữu 290.0 370.0
Tổng Nguồn vốn 400.0 480.0
Tại ngày mua, Cty A xác định:
- Giá gốc mua khoản đầu tư là: 160
- Giá trị ghi sổ của 40% tài sản thuần có thể xác định được là:
40% x (400-110) = 116
- Chênh lệch (CL): 44
Khoản chênh lệch 44 được phân bổ cho các khoản mục có sự chênh lệch
giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ:
Khoản mục có CL Giá trị ghi sổ Giá trị hợp lý Chênh lệch 40% của CL
TSCĐ 210.0 290.0 80.0 32.0
Khoản chênh lệch giữa: 44 - 32= 12 là LTTM của nhà đầu tư phát sinh khi
% giá trị SS 29 102
Tổng CL 5 38
Phân bổ Tổng CL Tổng CL TSCĐ LTTM
Tổng CL giữa giá phí và Gtrị SS của TS thuần tại
ngày 1/1/200x-1 5 3 2
Tổng CL giữa giá phí và Gtrị SS của TS thuần tại
ngày 1/1/200x 38 24 14
Tổng cộng 27 16
Ghi nhận khoản đầu tư tại ngày 1/1/200N-1:
1b/ Nợ - Đầu tư tài chính khác 34.0
Có - Tiền 34.0
Khoản đầu tư này sẽ được trình bày theo giá gốc trên BCTC riêng và BCTC
hợp nhất của nhà đầu tư tại ngày 31/12/200N-1.
Ghi nhận khoản đầu tư tại ngày 1/1/200N:
1c/ Nợ - Đầu tư vào LK 140.0
Có - Tiền 140.0
Khoản đầu tư vào công ty liên kết sẽ được trình bày theo phương pháp giá
gốc trên BCTC riêng của A là 34 + 140 = 174.
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
10
Tại ngày hợp nhất năm 200N, chuyển đổi giá trị của 10% ban đầu sang
phương pháp VCSH.
Phần lợi nhuận được hưởng của 10% trong năm 200N-1 là:
(110-90) * 10% = 2.0
1d/ Nợ - Đầu tư tài chính khác 2.0
Có - Lợi nhuận CPP 2.0
Vậy khoản đầu tư vào công ty liên kết sẽ được trình bày theo phương pháp
VCSH trên báo cáo hợp nhất là 174 + 2 = 176 (chưa xét đến các điều chỉnh
khác).
3.3 Trình bày trên BCTC riêng của nhà đầu tư
Quyền biểu quyết tiềm tàng:
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
11
Một doanh nghiệp cần phải xem xét sự tồn tại
và có hiệu lực của quyền biểu quyết tiềm tàng
có thể sử dụng trong hiện tại hoặc có thể
chuyển đổi khi đánh giá là quyền đó có khả
năng tham gia vào các quyết định chính sách
tài chính và hoạt động của công ty liên kết
trong tương lai hay không?
Phương pháp VCSH Phương pháp VCSH
Không quy định.
- Khi mua, bất cứ sự chênh
lệch nào dù là dương hay âm,
giữa giá trị của khoản đầu tư
với phần sở hữu của nhà đầu tư
theo giá trị hợp lý của tài sản
thuần có thể xác định được của
công ty liên kết được hạch tóan
theo VAS 11- Hợp nhất kinh
doanh. Sự điều chỉnh hợp lý
được thực hiện để hạch toán:
+ Khấu hao TSCĐ (căn cứ
vào giá trị hợp lý).
+ Phân bổ dần các khoản
chênh lệch giữa giá gốc của
khoản đầu tư và phần sở hữu
của nhà đầu tư theo giá trị hợp
lý của tài sản thuần có thể xác
định được …
VCSH
- Không còn ảnh hưởng đáng
kể trong công ty liên kết nhưng
vẫn còn nắm giữ một phần
Chuẩn mực này không cho phép nhà đầu tư
tiếp tục có ảnh hưởng quan trọng đến công ty
liên doanh không áp dụng phương pháp
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
12
hoặc toàn bộ khoản đầu tư;
- Việc sử dụng phương pháp
trên không còn phù hợp vì
công ty liên kết hoạt động theo
các quy định hạn chế khắt khe
dài hạn gây ra những cản trở
đáng kể trong việc chuyển giao
vốn cho nhà đầu tư.
VCSH:
Khi công ty liên doanh hoạt động dưới những
hạn chế khắt khe trong dài hạn làm suy yếu
nghiêm trọng khả năng chuyển tiền của nó
cho nhà đầu tư. Ảnh hưởng quan trọng có thể
bị mất trước khi phương pháp VCSH dừng
khả năng áp dụng…
Không quy định. Doanh nghiệp đầu tư sẽ không áp dụng
phương pháp VCSH kể từ thời điểm doanh
nghiệp không còn ảnh hưởng đáng kể đến
công ty liên kết và khoản đầu tư này sẽ được
hạch toán theo IAS 39 từ ngày đó, với điều
kiện công ty liên kết không trở thành một công
kết lớn hơn hoặc bằng giá trị
ghi sổ của khoản đầu tư, nhà
đầu tư không phải tiếp tục phản
Ghi nhận lỗ
Nếu phân chia lãi lỗ của công ty liên kết cho
doanh nghiệp đầu tư vượt quá lợi ích của
doanh nghiệp đầu tư trong công ty liên doanh,
liên kết doanh nghiệp đầu tư có thể ngừng ghi
nhận phần phân chia các khoản lỗ.
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
13
ánh các khoản lỗ phát sinh sau
đó trên BCTC hợp nhất trừ khi
nhà đầu tư có nghĩa vụ thực
hiện thanh toán thay cho công
ty liên kết các khoản nợ mà nhà
đầu tư đã đảm bảo hoặc cam
kết trả.
- Trong trường hợp này, giá trị
khoản đầu tư được trình bày
trên BCTC là bằng không (0).
Nếu sau đó công ty liên kết
hoạt động có lãi, nhà đầu tư chỉ
được ghi nhận phần sở hữu của
mình trong khoản lãi đó sau khi
đã bù đắp được phần lỗ thuần
chưa được hạch toán trước đây.
Không ghi nhận. Lỗ do giảm giá tài sản
IAS 39 được áp dụng để xác định khi có các
khoản lỗ do giảm giá phần được ghi nhận liên
hưởng đáng kể nhưng công ty này vẫn được
coi là không ảnh hưởng đáng kể với công ty
liên kết.
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
14
- Thông tin tài chính tóm tắt của công ty liên
kết, hoặc trình bày riêng biệt hoặc trình bày
gộp mà không được áp dụng phương pháp
VCSH bao gồm giá trị tổng tài sản, tổng các
khoản nợ, doanh thu và lãi lỗ…
IV. Căn cứ ghi sổ kế toán, lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư
4.1 Các căn cứ ghi sổ
BCTC của công ty liên kết và các tài liệu có liên quan khi mua khoản đầu tư
đối với khoản đầu tư trực tiếp vào công ty liên kết.
Đối với khoản đầu tư gián tiếp vào công ty liên kết thông qua các công ty
con thì căn cứ vào BCTC của công ty con, BCTC của công ty liên kết và các tài
liệu liên quan khi công ty con mua khoản đầu tư vào công ty liên kết.
Cuối mỗi năm tài chính, căn cứ vào Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh
(KQHĐKD) của công ty liên kết để xác định và ghi nhận phần lãi (hoặc lỗ) của
nhà đầu tư trong công ty liên kết trên BCTC hợp nhất. Đồng thời căn cứ vào
Bảng cân đối kế toán (CĐKT) của công ty liên kết để xác định và điều chỉnh tăng
hoặc giảm giá trị ghi sổ của khoản đầu tư tương ứng với phần sở hữu của mình
trong sự thay đổi VCSH của công ty liên kết nhưng không được phản ánh trong
báo cáo KQHĐKD của công ty liên kết.
Tại thời điểm mua khoản đầu tư, nếu có chênh lệch giữa giá mua và giá trị
ghi sổ của tài sản thuần có thể xác định được tương ứng với phần sở hữu của
khoản đầu tư được mua, kế toán phải xác định khoản chênh lệch này thành các
phần:
- Chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ của tài sản thuần có thể xác
định được của công ty liên kết phải được xác định cho từng nhân tố, như: Chênh
4.2.2 Nguyên tắc 2: Các điều chỉnh
Cuối kỳ kế toán, khi lập và trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư, giá trị
khoản mục "Đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh" trong Bảng CĐKT hợp nhất
phải được điều chỉnh như sau:
a) Điều chỉnh phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên kết từ sau ngày đầu tư và
các khoản điều chỉnh khác đã ghi nhận trên Bảng CĐKT hợp nhất từ các kỳ kế
toán trước:
- Trước khi điều chỉnh phần lãi hoặc lỗ trong kỳ của nhà đầu tư trong công
ty liên kết và các khoản điều chỉnh khác, nhà đầu tư phải điều chỉnh phần lãi
hoặc lỗ thuộc phần sở hữu của mình trong công ty liên kết từ sau ngày đầu tư và
các khoản điều chỉnh khác đã ghi nhận và phản ánh trong Bảng CĐKT hợp nhất
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
16
kỳ kế toán trước liền kề để ghi nhận và phản ánh vào khoản mục “Đầu tư vào
công ty liên kết, liên doanh”, khoản mục “Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối” và
các khoản mục khác có liên quan trong Bảng CĐKT hợp nhất kỳ báo cáo.
- Căn cứ để xác định phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên kết từ sau ngày đầu
tư đến cuối kỳ kế toán trước và các khoản điều chỉnh khác là Bảng CĐKT riêng
của nhà đầu tư và Bảng CĐKT hợp nhất kỳ kế toán trước liền kề, các sổ kế toán
chi tiết phục vụ việc hợp nhất BCTC.
b) Điều chỉnh phần lãi hoặc lỗ trong kỳ báo cáo của nhà đầu tư trong công
ty liên kết:
- Nhà đầu tư phải xác định và điều chỉnh tăng hoặc giảm giá trị khoản đầu
tư vào công ty liên kết tương ứng với phần sở hữu của nhà đầu tư trong lãi hoặc
lỗ sau thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) của công ty liên kết tại thời điểm
cuối mỗi kỳ kế toán khi lập và trình bày BCTC hợp nhất.
- Trường hợp công ty liên kết là công ty cổ phần có cổ phiếu ưu đãi cổ tức
được nắm giữ bởi các cổ đông bên ngoài thì nhà đầu tư phải loại trừ phần cổ tức
ưu đãi trước khi xác định phần sở hữu của mình trong lãi hoặc lỗ từ công ty liên
kết, kể cả khi chưa có thông báo chính thức về việc trả cổ tức trong kỳ.
liên kết.
- Trường hợp giá mua khoản đầu tư nhỏ hơn phần sở hữu của nhà đầu tư
trong giá trị hợp lý của tài sản thuần có thể xác định được tại thời điểm mua
khoản đầu tư, nhà đầu tư phải xem xét lại việc xác định giá trị hợp lý của tài sản
thuần có thể xác định được và việc xác định giá mua khoản đầu tư.
- Nếu sau khi xem xét, điều chỉnh mà vẫn còn chênh lệch thì tất cả các
khoản chênh lệch vẫn còn sau khi đánh giá lại được điều chỉnh ngay vào phần lãi
hoặc lỗ trong công ty liên kết khi lập BCTC hợp nhất.
d) Điều chỉnh khoản cổ tức, lợi nhuận được chia: Khoản cổ tức, lợi nhuận
được chia từ công ty liên kết trong kỳ phải ghi giảm giá trị ghi sổ khoản đầu tư
vào công ty liên kết và phần lãi hoặc lỗ từ công ty liên kết.
e) Điều chỉnh các khoản thay đổi trong VCSH của công ty liên kết: Trường
hợp VCSH của công ty liên kết có thay đổi (nhưng không được phản ánh qua
Báo cáo KQHĐKD trong kỳ, như chênh lệch đánh giá lại tài sản, chênh lệch tỷ
giá không được ghi nhận là lãi, lỗ trong kỳ), kế toán căn cứ vào Bảng CĐKT của
công ty liên kết để xác định và ghi nhận phần sở hữu của nhà đầu tư trong giá trị
thay đổi VCSH của công ty liên kết. Khoản này được ghi tăng (giảm) giá trị
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
18
khoản đầu tư vào công ty liên kết và các khoản mục tương ứng của VCSH của
nhà đầu tư.
4.2.3 Nguyên tắc 3
Phần lãi hoặc lỗ trong kỳ thuộc sở hữu của nhà đầu tư trong công ty liên kết
xác định được theo quy định ở điểm b, c, d mục 4.2.2 nêu trên phải được ghi
nhận và trình bày thành một khoản mục riêng biệt trên Báo cáo KQHĐKD hợp
nhất (ở khoản mục “Phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên kết, liên doanh”).
4.2.4 Nguyên tắc 4
Tài sản thuế thu nhập hoãn lại và thuế thu nhập hoãn lại phải trả phát sinh
từ việc ghi nhận phần lãi hoặc lỗ của nhà đầu tư trong công ty liên kết được thực
hiện theo quy định tại điểm 3 - mục B - Phần I của Thông tư số 20/2006/TT-BTC
trình bày BCTC hợp nhất của nhà đầu tư đối với các khoản đầu tư vào công
ty liên kết theo phương pháp VCSH
4.3.1 Xác định và ghi nhận phần lãi hoặc lỗ trong kỳ báo cáo của nhà
đầu tư trong công ty liên kết theo phương pháp VCSH
a) Xác định phần lãi hoặc lỗ trong kỳ báo cáo của nhà đầu tư trong công ty
liên kết.
Xác định phần lãi hoặc lỗ trong công ty liên kết theo nguyên tắc sau: Nhà
đầu tư xác định phần lãi hoặc lỗ của mình trong công ty liên kết theo tỷ lệ vốn
góp trong VCSH của công ty liên kết nếu tỷ lệ lợi nhuận được chia hoặc tỷ lệ lỗ
nhà đầu tư phải gánh chịu tương đương với tỷ lệ vốn góp theo công thức dưới
đây:
Phần lãi hoặc lỗ
của nhà đầu tư trong =
công ty liên kết
Tỷ lệ vốn góp trong
công ty liên kết
x
Tổng lợi nhuận hoặc lỗ
trong kỳ của công ty liên
kết
Trường hợp công ty liên kết là công ty cổ phần, khi xác định phần lãi hoặc
lỗ của nhà đầu tư trong công ty liên kết, nhà đầu tư chỉ xác định phần vốn góp
của mình trong công ty liên kết theo mệnh giá cổ phiếu;
Trường hợp công ty liên kết không là công ty cổ phần, khi xác định phần lãi
hoặc lỗ của nhà đầu tư trong công ty liên kết, nhà đầu tư xác định phần vốn góp
của mình trong công ty liên kết là tổng giá trị vốn đã thực góp (bằng tiền hoặc tài
sản) từ ngày đầu tư cho tới thời điểm lập BCTC hợp nhất năm báo cáo.
Trường hợp tỷ lệ vốn góp khác với tỷ lệ phần lợi nhuận được chia hoặc lỗ
phải gánh chịu do có thoả thuận khác giữa nhà đầu tư và công ty liên kết, phần
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
50 x 40% = 20
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
21
Sau khi xác định được tổng số điều chỉnh tăng lợi nhuận chưa phân phối và
giá gốc khoản đầu tư trong Công ty liên kết B trong năm N, ghi:
2a/ Nợ - Đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh 20
Có - Phần lãi trong công ty liên kết, liên doanh 20
Đồng thời kế toán kết chuyển lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp trên
Báo cáo KQHĐKD hợp nhất vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên Bảng
CĐKT hợp nhất, ghi:
2b/ Nợ - Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp 20
Có - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối. 20
(Không xét ảnh hưởng của thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)).
Trường hợp 2: Nhà đầu tư gián tiếp
Công ty A là Công ty mẹ 100% của Công ty C. Tại ngày 1/1/N, Công ty C
đầu tư vào Công ty D với tỷ lệ 25%. Tổng lợi nhuận của Công ty D trong năm N
là 20. Cuối năm N, khi Công ty A lập BCTC hợp nhất, Công ty A xác định phần
lợi nhuận của Tập đoàn trong Công ty liên kết D như sau:
Phần lãi của Tập đoàn trong Công ty D = 20 x 25% = 5
2c/ Nợ - Đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh 5
Có - Phần lãi trong công ty liên kết, liên doanh 5
Đồng thời kế toán kết chuyển lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp trên
Báo cáo KQHĐKD hợp nhất vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên Bảng
CĐKT hợp nhất, ghi:
2d/ Nợ - Lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp 5
Có - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 5
(Không xét ảnh hưởng của thuế TNDN)
4.3.2. Xác định phần khoản cổ tức được chia
a) Xác định phần khoản cổ tức được chia trong kỳ báo cáo của nhà đầu tư
trong công ty liên kết.
liên kết
Tổng lợi nhuận của Công ty B trong năm N là 50. Nhưng Công ty B chỉ
chưa cổ tức 30.
Cuối năm N, khi Công ty A lập BCTC hợp nhất, Công ty A xác định phần
cổ tức của mình được chia như sau:
30 x 40% = 12
Điều chỉnh phần cổ tức nhận được vào giá gốc khoản đầu tư trong Công ty
liên kết B trong năm N, ghi:
3a/ Nợ - Cổ tức từ công ty liên kết 12
Có - Đầu tư vào công ty liên kết 12
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
23
Kết chuyển lợi nhuận sau thuế TNDN phần cổ tức được nhận trên Báo cáo
KQHĐKD hợp nhất vào lợi nhuận chưa phân phối trên Bảng CĐKT hợp nhất,
ghi:
3b/ Nợ - Lợi nhuận chưa phân phối 12
Có - Cổ tức từ công ty liên kết 12
4.3.3 Xác định các khoản chênh lệch phát sinh khi mua khoản đầu tư
vào công ty liên kết
Khi xác định các khoản điều chỉnh để ghi vào “Bảng xác định phần lãi hoặc
lỗ trong công ty liên kết” được thực hiện như sau:
- Số phân bổ khoản chênh lệch giữa giá trị hợp lý lớn hơn giá trị ghi sổ
được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc đơn (***);
- Số phân bổ khoản chênh lệch giữa giá trị hợp lý nhỏ hơn giá trị ghi sổ
được ghi bình thường;
- Số phân bổ LTTM được ghi bằng số âm dưới hình thức ghi trong ngoặc
đơn (***);
- Trường hợp giá mua khoản đầu tư nhỏ hơn phần sở hữu của nhà đầu tư
trong giá trị hợp lý của tài sản thuần có thể xác định được, tại thời điểm mua
khoản đầu tư, nhà đầu tư phải xem xét lại việc xác định giá trị hợp lý của tài sản
Khi VCSH của công ty liên kết thay đổi nhưng chưa được phản ánh trên
Báo cáo KQHĐKD trong kỳ của công ty liên kết (như đánh giá lại TSCĐ và các
khoản đầu tư, chênh lệch tỷ giá quy đổi ngoại tệ), nhà đầu tư phải điều chỉnh giá
trị ghi sổ của khoản đầu tư vào công ty liên kết tương ứng với phần sở hữu của
mình trong VCSH của công ty liên kết sau ngày đầu tư:
a) Trường hợp VCSH của công ty liên kết tăng, giảm do đánh giá lại tài sản
Nhà đầu tư phải xác định phần sở hữu của mình trong khoản tăng, giảm
chênh lệch đánh giá lại tài sản, ghi:
- Nếu VCSH của công ty liên kết tăng do đánh giá lại tài sản, kế toán điều
chỉnh tăng giá trị ghi sổ khoản đầu tư vào công ty liên kết tương ứng với phần sở
hữu của mình trên Bảng tổng hợp các chỉ tiêu điều chỉnh, ghi:
Nợ - Đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh
Có - Chênh lệch đánh giá lại tài sản.
- Nếu VCSH của công ty liên kết giảm do đánh giá lại tài sản, kế toán điều
chỉnh giảm giá trị ghi sổ khoản đầu tư vào công ty liên kết tương ứng với phần sở
hữu của mình trên Bảng tổng hợp các chỉ tiêu điều chỉnh, ghi:
Nợ - Chênh lệch đánh giá lại tài sản
Nhóm thực hiện: Nhóm 2 - Lớp Cao Học Kế Toán – Kiểm toán Đêm, Khóa 21
25
Copyright: Tài liệu đại học ©