SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 4-5 TUỔI HỌC MÔN KHÁM
PHÁ KHOA HỌC MÔI TRƯỜNG XUNG QUANH ĐẠT KẾT QUẢ
CAO
Tác giả sáng kiến: ………………………
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường mầm non …………………
NỘI DUNG SÁNG KIẾN
I. Giải pháp cũ thường làm
Những nghiên cứu về đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi trẻ mầm non
cho thấy: Tâm hồn trẻ rất ngây thơ và trong sáng, trẻ “Chơi mà học và
học bằng chơi” thế giới xung quanh qua “lăng kính chủ quan” của trẻ, tất
cả đều mới lạ “với biết bao điều kỳ diệu!” và “Vì sao lại thế?” hay “Vì
sao thế nhỉ?”…luôn là những câu hỏi thắc mắc, là những điều trẻ luôn
khao khát muốn biết, muốn tìm hiểu và khám phá!
Có lẽ ngay từ lúc cất tiếng khóc chào đời cho tới khi biết cầm nắm
các vật trên tay, hay khi trẻ biết bước những bước đi chập chững đầu tiên
của cuộc đời, trẻ đã muốn tìm hiểu và khám phá về thế giới xung quanh?
Quả thực! Hoạt động khám phá khoa học về môi trường xung quanh
có tầm quan trọng đặc biệt đối với sự phát triển tâm lý của trẻ lứa tuổi
mầm non nói chung và độ tuổi mẫu giáo 4-5tuổi nói riêng. Vì vậy cho
1
trẻ khám phá khoa học về môi trường xung quanh chính là tạo điều kiện,
cơ hội và tổ chức các hoạt động đế trẻ tích cực tìm tòi phát hiện về các
hiện tượng sự vật xung quanh. Đây thực chất là quá trình tạo ra môi
trường hoạt động, tạo ra các tình huống và tổ chức các hoạt động cho trẻ
tiếp xúc, trải nghiệm với các sự vật hiện tượng của môi trường xung
quanh, qua đó trẻ hiểu biết về đặc điểm, tính chất, các mối quan hệ, sự
thay đổi và phát triển của chúng giúp trẻ học được các kỹ năng quan sát,
phân nhóm, phân loại, đo lường, phán đoán và giải quyêt vấn đề, chuyển
tải ý kiến của mình và đưa ra kêt luận về các sự vât hiện tượng đã quan

* Chuẩn bị: Vẽ tranh, làm mô hình vườn cây ăn quả.
+ Một số loại quả thật: Táo, cam, mít, chuối.
+ Một số tranh ảnh các loại quả khác
(+ Thiết kế trò chơi tìm quả cho cây:
* Tiến hành
- Hoạt động 1: Ổn định tổ chức và gây hứng thú
3
- Cho trẻ thăm quan vườn cây ăn quả trong đó có các quả như quả táo,
quả dưa hấu, quả cam, quả mít, quả chuối,…(khoảng 3 phút), trò chuyện
cùng trẻ về các loại quả
- Hoạt động 2: Tìm hiểu về một số loại quả: Cam, táo, chuối, mít
+ Cô chia lớp thành 4 nhóm nhỏ cô tặng cho mỗi nóm 1 loại quả (Nhóm
1 quả táo, nhóm 2 quả cam, nhóm 3 quả mít, nhóm 4 nải chuối) cho trẻ
tìm hiểu khoảng 3 phút
+ Lần lượt cho từng nhóm trình bày sự hiểu biết của mình về loại quả
của đội mình (Tên gọi, đặc điểm, màu sắc, hình dạng, ích lợi…) cho
các bạn nhóm khác biết, khi trẻ trình bày xong cô gợi ý để trẻ trong
nhóm, hay nhóm khác bổ sung
+ Cô khái quát lại
+ Cho trẻ so sánh quả cam và quả táo, quả mít và quả chuối
+ Mở rộng cho trẻ kể tên các loại quả khác mà trẻ biết. Khi trẻ kể cô cho
trẻ xem hình ảnh của một số loại quả khác
+ Giáo dục trẻ thích ăn các loại quả, biết cách ăn các loại quả, biết trồng
và chăm sóc cây
- Hoạt động 3: Củng cố
+ Trò chơi 1: Hái quả
-Tìm và hái đúng các lọai quả theo yêu cầu của cô. Chơi theo luật tiếp
sức
+ Trò chơi 2: Tìm quả cho cây ( hoạt động nhóm)
4

tuổi nói chung, môi trường học tập có vị trí to lớn trong việc nhận thức
của trẻ, vì môi trường học tập là nơi để trẻ tiếp xúc hằng ngày, hàng giờ.
Bởi vậy, tôi đã tổ chức xây dựng môi trường có tác dụng mạnh mẽ lên
trẻ, tạo cho trẻ hứng thú, thích thú, thích tò mò, thích tìm hiểu khám phá
thế giới xung quanh trẻ. Từ đó giúp trẻ học tốt.
Thực tế lớp tôi đã được nhà trường trang bị đồ dùng đồ chơi song vẫn
còn thiếu một số đồ dùng như: ti vi, đàn, các mẫu đồ chơi chưa hấp dẫn
trẻ góc thiên nhiên còn nghèo số cây ít, các loại cây chưa phong phú nhất
là các đồ dùng cho trẻ làm thí nghiệm thực hành, không gian để trẻ thực
hành còn chật hẹp…Trước yêu cầu thực tế trong quá trình giảng dạy môn
khám phá khoa học môi trường tôi luôn băn khoăn trăn trở muốn giờ học
đạt kết quả cao thì yêu cầu giáo viên phải có đầy đủ đồ dùng học tập và
tạo ra môi trường học tập của trẻ phải thật tốt từ đó tôi đã đặt ra cho mình
kế hoạch làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho giảng dạy bằng các biện pháp
sau:
6
Ngay từ đầu năm học tôi mạnh dạn đề xuất với ban giám hiệu nhà
trường trang bị thêm cho các lớp các thiết bị đồ dùng dạy học như ti vi,
bảng, tranh ảnh lô tô, và một số các mô hình mô phỏng để phục vụ dạy
học . Tôi đã thay đổi lại môi trường học tập trong lớp tạo ra môi trường
đẹp hấp dẫn trẻ bằng cách tôi tìm hiểu yêu cầu của các chủ đề căn cứ vào
cấu trúc phòng học của lớp mình đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi 4-5
tuổi để tạo môi trường đẹp xung quanh trẻ. Để gây ấn tượng cho trẻ tôi
sưu tầm thiết kế các hình ảnh ngộ nghĩnh đáng yêu có mầu sắc đẹp, bố cục
hợp lý và đặt tên thật ngộ nghĩnh phù hợp với tâm lý của trẻ.
Ví dụ: Mảng chủ đề tôi trang trí ở vị trí chính để trẻ dễ nhìn thấy,
nội dung của các mảng chủ đề thường tổng hợp các hình ảnh về chủ như
chủ đề thế giơi động vật có động vật nuôi trong gia đình, có động sống
trong rừng, các con vật sống dưới nước…
Để gây hứng thú cho trẻ trong các góc tuỳ theo từng chủ điểm mà

8
chơi đến nay lớp tôi đã có thêm nhiều các đồ dùng đồ chơi và đã phong phú
về chủng loại.
Qua việc tạo môi trường học tập cho trẻ tôi đã thu được kết quả
lớp học khang trang sắp xếp bố cục ở các góc gọn gàng trẻ hứng thú
tham gia hoạt động có đồ dùng đồ chơi đưa vào sử dụng trong các tiết
học đã giúp trẻ được quan sát tri giác các đồ vật một cách trực tiếp từ đó
trẻ hiểu biết nhiều , quan sát tốt, tìm rất nhanh các vật mẫu mà cô đưa ra,
so sánh và phân loại rõ ràng, ngôn ngữ phát triển tốt, tư duy của trẻ
nhanh nhậy và chính xác hơn.
Bên cạnh việc tạo ra môi trường học tập tích cực đối với trẻ, tôi luôn
quan tâm đến việc:
Hình ảnh: Góc thiên nhiên
9
2. Tạo điều kiện cho trẻ thường xuyên được tiếp xúc với các sự
vật hiện tượng xung quanh trẻ giúp trẻ mở rộng hiểu biết kích thích
ham học ở trẻ .
Tạo điều kiện cho trẻ thường xuyên tiếp xúc với các sự vật hiện
tượng chính là cho trẻ thường xuyên hoạt động với các sự vật hiện tượng
xung quanh một cách trực tiếp như nhìn, sờ, nắn, ngửi ,nếm, nghe, chơi
với chúng…Trong quá trình hoạt động đó trẻ được bộc lộ mình vừa được
hình thành và phát triển tâm lý, khi tiếp xúc với các sự vật hiện tượng
xung quanh trẻ được lĩnh hội những kinh nghiệm xã hội của loài người
chứa trong các sự vật hiện tượng, các mối quan hệ của con người trẻ học
được cách gọi tên, cách sử dụng, biết được các đặc điểm thuộc tính, mối
quan hệ của các sự vật hiện tượng rộng phát triển mở mở rộng vốn từ
của trẻ. Xuất phát từ đặc điểm trên trong quá trình giảng dậy hàng ngày
tôi luôn tạo cho trẻ các cơ hội để trẻ được tiếp xúc với các sự vật hiện
tượng một cách tốt nhất thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ như
giờ đón trả trẻ, giờ dạo chơi thăm quan, hoạt động ngoài trời và các hoạt

11
nắng, mưa, gió, mây” và cảnh vật xung quanh trẻ, nhận xét các dấu hiệu
đặc trưng của các mùa qua hình thức giải câu đố về các mùa hay các trò
chơi “ hãy nói nhanh hay trò chơi đúng thứ tự của các mùa” để củng cố
hiểu biết của trẻ về các mùa hoặc qua các buổi làm thí nghiệm như làm
thí nghiệm về nẩy mầm của các hạt đậu, ngô… hoặc thí nghiệm về vật
nổi vật chìn dưới nước…
Ví dụ : Thí nghiệm về vật nổi vật chìm dưới nước.
-Chuẩn bị:
+ Đồ dùng: Các mẩu gỗ hình chữ nhật mỏng, dày khác nhau.
Bi sắt đường kính 3-4cm, thìa inox, sắt nam châm, một miếng xốp, giấy,
chậu đựng nước sạch
+Đồ chơi: Thuyền giấy, lá mít trẻ đã gấp, bóng nhựa, đồ chơi nhựa.
-Tiến hành : Cho trẻ tự lấy đồ chơi đã chuẩn bị sẵn thả vào chậu nước ,
và yêu cầu trẻ nhận xét vật nào chìm? vật nào nổi tại sao ?
Kết quả: Đồ vật nặng như bi sắt chìm rất nhanh, Bát thìa inox chìm
từ từ. Miếng gỗ có diện tích hẹp, dầy hơn chìm nhanh hơn miếng gỗ
mỏng bề mặt rộng, bóng xốp, giấy nổi trên mặt nước.
Qua thí nghiệm này giúp trẻ hiểu được những vật có tính chât kim
loại như săt rế chìm những vật nhẹ, mỏng, xốp khó chìm trong nước.
Qua việc tạo các điều kiện cho trẻ tiếp xúc các sự vật hiện tượng và môi
trường xunh quanh trẻ tôi thấy nhận thức của trẻ được mở rộng, khả
năng quan sát, tri giác của trẻ phát triển tốt đa số trẻ thể hiện được tính
12
tích cực chủ động khi quan sát đối tượng trong quá trình quan sát trẻ tỏ ra
nhanh nhẹn linh hoạt và phát triển nhiều vốn kinh nghiệm và vốn từ của
trẻ trở nên phong phú hơn khả năng diễn đạt tổt hơn

Hình ảnh: Cô và trẻ quan sát cây vườn trường
Từ đó tôi lại tiếp tục linh hoạt để:

Vậy làm thế nào để thở được ?
Cho trẻ đứng vào chỗ cô quy định, hỏi trẻ: con có thở được không?
14
Cho trẻ đứng góc khác cùng với vài bạn nữa, hỏi trẻ: con có thở
được không?
Cho trẻ đứng tự do trong lớp, hỏi trẻ:con có thở được không?
Lúc này tôi mới đặt vấn đề: chúng ta thở được là nhờ là nhờ có
không khí, vậy không khí có ở đâu?( không khí có ở xung quanh
chúng ta)
Tôi kết luận: Như vậy không khí có ở quang chúng ta.
Tôi tiếp tục đặt tình hình huống: thế không khí có bắt được không
( Có trẻ nói được, có trẻ nói không)
Tôi hỏi tiếp: Làm thế nào để bắt được không khí ( lúc này các trẻ
đưa ra rất nhiều ý kiến lấy ly, lấy chai, lấy hộp, để bắt không khí )
- Tôi lấy cho mỗi trẻ một cái túi ni lon và yêu cầu “ Hãy lấy và bắt
không khí vào túi ” mỗi trẻ có thể thực hiện một cách khác nhau : nắm
bắt không khí xung quanh bỏ vào túi, vời không khí cho vào túi … nhưng
các trẻ vẫn chưa thấy gì trong túi.Tôi tiếp tục gợi ý “ Các con hãy làm
cách nào để túi phồng lên đi” trẻ phát hiện là mình phải thổi hơi vào túi
và muốn giữ hơi trong túi thì phải xoắn hay cột túi lại )
Sau đó tôi giải thích: Không khí đang ở trong túi các con đấy!
Tiếp theo tôi cho các trẻ chơi với túi không khí.lấy kéo cắt túi để
thấy không khí xì ra, lấy kim nhọn đâm nhẹ sẽ thấy hơi thoát ra đó là
không khí.
15
Tiết học sôi động và vui vẻ hẳn lên các cháu hiểu biết thêm là:
không khí luôn luôn ở bên cạnh con người, con người phải có không khí
thì mới sống , mới thở được.
Qua đó tôi thấy nếu cho trẻ tự khám phá trẻ sẽ rất hứng thú, kiến
thức đến với trẻ nhẹ nhàng mà khắc sâu phù hợp với đặc điểm tâm sinh

Hình ảnh: Cô đóng vai nữ cảnh sát giao thông trong giờ học
17
Hình ảnh: Cô và trẻ trong giờ học
Thông qua việc thay đổi các hình thức tổ chức tiết học tôi thấy tiết học có
hiệu quả hơn tiết học trở nên sôi nổi và trẻ hứng thú học bài hơn. Cùng
với việc linh hoạt, sáng tạo trong hình thức tổ chức, đổi mới và nâng cao
chất lượng trong phương pháp giảng dạy,tôi nhận thấy cần tạo điều kiện
cho trẻ được tiếp xúc nhiều hơn với môi trường xung quanh, vì vậy tôi
đã:
4. Phối kết hợp với phụ huynh.
Để nâng cao chất lượng hoạt động của trẻ trong trường mầm non
để có sự giáo dục toàn bộ giữa gia đình và nhà trường là một việc làm hết
sức cần thiết tôi thấy rằng tất cả mọi khó khăn trong học tập không thể
thiếu được vai trò giải quyết khó khăn của phụ huynh vì thế ngay từ đầu
năm học để phụ huynh hiểu thêm về các hoạt động của trẻ trong trường
18
mầm non trường tôi đã tổ chức họp phụ huynh và tuyên truyền đến các
bậc phụ huynh.
Bản thân tôi là một cộng tác viên tuyên truyền của nhà trường
ngoài việc tuyên truyền các chuyên đề của nhà trường giao về lớp tôi đã
làm tốt công tác tuyên truyền tới các bậc phụ huynh như thường xuyên
trao đổi về tình hình sức khoẻ của trẻ, tình hình học tập của trẻ đặc biệt
qua các buổi đón trả trẻ tôi đã trao đổi với các bậc phụ huynh về trang
thiết bị đồ dùng đồ chơi mà nhà trường đã cấp nhu cầu lớp còn thiếu
những gì từ đó vân động các bậc phụ huynh cùng tham gia đóng góp
thêm các loại đồ dùng như có phụ huynh đã sưu tầm các loại tranh ảnh về
các con vật hoa quả, một số lanh lan thắng cảnh để ủng hộ, có bậc phụ
huynh đã ủng hộ các cây cảnh, cây hoa và một số loại cây ăn quả để
trồng ở vườn trường và góc thiên nhiên. Qua tìm hiểu về nghề nghiệp của
bố mẹ trẻ tôi đã nắm được nghề của bố mẹ trẻ từ đó tôi có kế hoạch gặp

dạy trẻ làm quen với môi trường xung quanh, cùng phối kết hợp với cô
giáo tạo điều kiện cho trẻ được làm quen với môi trường xung quanh đạt
kết quả cao nhất, điều đó cũng đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
trẻ.
III. HIỆU QUẢ KINH TẾ VÀ XÃ HỘI DỰ KIẾN ĐẠT ĐƯỢC
Qua thực hiện một số biện pháp trên tôi đã đạt được kết quả như
sau.
- Hiệu quả kinh tế:
Hiện nay việc giáo viên linh hoạt tạo ra môi trường hoạt động và
sáng tạo ra những nghệ thuật sư phạm cung cấp kiến thức kỹ năng khoa
học và xã hội cho trẻ làm quen, khám phá môi trường xung quanh đạt
hiệu quả mà không cần dùng đến các đồ chơi, đồ dùng bằng nhựa nhàm
chán. Mặt khác lại tạo ra khuôn viên trường lớp với “hệ sinh thái” môi
trường học tập đẹp, xanh, sạch thoáng mát Thu hút được nhiều sự quan
tâm và ủng hộ của các bậc phụ huynh.
- Hiệu quả xã hội:
21
Làm tăng vốn hiểu biết cho trẻ, các cháu hứng thú tham gia các
hoạt động, sáng tạo trong mọi công việc.
Bản thân tôi linh hoạt, tự tin hơn khi tiến hành hoạt động, bên cạnh đó tôi
được trau dồi kiến thức, kỹ năng, nghệ thuật chăm sóc và giảng dạy trẻ.
- Tạo được môi trường học phong phú với nội dung của từng chủ
đề, đồ dùng đồ chơi và trang thiết bị cũng đã được trang bị đầy đủ hấp
dẫn trẻ.
- Các hoạt động khám phá khoa học không còn tẻ nhạt, khô khan
đối với trẻ mà trẻ tích cực tham gia hoạt động phát huy tính sáng tạo và
khả năng tư duy khi khám phá khoa học cụ thể trẻ có tiến bộ rõ rệt trong
từng hoạt động. Trẻ có kỹ năng quan sát, so sánh, phân loại tốt, hiểu biét
rộng về tự nhiên cũng như xã hội …
- Các bậc phụ huynh đã nhận thức rõ được tầm quan trọng của việc

động khám phá khoa học cho trẻ đạt kết quả tốt.
23
Tôi xin chân thành cảm ơn!
……………… , ngày 15 tháng 04 năm
2014
Tác giả sáng kiến
…… … … … …… .
24