BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
o0o
ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
KHOA HỌC
Tên đề tài:
NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ, HÀNH VI CỦA NGƯỜI
DÂN VỀ VIỆC THU GOM VÀ XỬ LÝ RÁC THẢI
SINH HOẠT TẠI PHƯỜNG THỊNH QUANG,
QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI
Người thực hiện : Bùi Tùng Anh
Mã sinh viên : A20064
Người hướng dẫn : Th.s Nguyễn Đức Hưởng
HÀ NỘI – 2014
1
BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
o0o
ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
KHOA HỌC
Tên đề tài:
NHẬN THỨC, THÁI ĐỘ, HÀNH VI CỦA NGƯỜI
DÂN VỀ VIỆC THU GOM VÀ XỬ LÝ RÁC THẢI
SINH HOẠT TẠI PHƯỜNG THỊNH QUANG,
QUẬN ĐỐNG ĐA, HÀ NỘI
Người thực hiện : Bùi Tùng Anh
Mã sinh viên : A20064
Người hướng dẫn : Th.s Nguyễn Đức Hưởng
HÀ NỘI – 2014
2
MỤC LỤC
vùng trong thành phố, do ý thức bảo vệ môi trường của người dân chưa cao, việc
phân loại rác chưa được thực hiện và hành vi vứt rác bừa bãi không đúng nơi
quy định đã gây rất nhiều khó khăn trong việc thu gom của đội ngũ nhân viên
môi trường.
Ô nhiễm môi trường từ rác thải sinh hoạt không phải là một đề tài mới được
nêu ra để gây sự chú ý cho xã hội, mà nó đã là một vấn đề rất nghiêm trọng cần
được sự quan tâm của cả cộng đồng. Không cần các phương tiện kỹ thuật để đo
4
lường hay các nhà chuyên môn mà ngay cả người dân cũng nhận thấy được tình
trạng ô nhiễm đang ngày càng trầm trọng hơn.
Chính vì vậy, em chọn đề tài: “Nhận thức, thái độ và hành vi của người dân
về việc thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt tại Phường Thịnh Quang, Quận
Đống Đa, Hà Nội”.
Lí do lý luận
“Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ
mật thiết với nhau bao quanh con người có ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự
tồn tại, phát triển của con người và thiên nhiên”. Trong những năm gần đây, vấn
đề ô nhiễm môi trường luôn là mối quan tâm của toàn xã hội. Có rất nhiều
nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường: Trong đó, rác thải sinh
hoạt chưa được phân loại, thu gom và xử lý thích hợp của người dân và chính
quyền địa phương là một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến ô nhiễm môi
trường.
Nghiên cứu cho thấy, rất nhiều người dân quan tâm đến vấn đề môi trường và
nhận thức được tầm quan trọng của môi trường đối với đời sống hàng ngày. Tuy
nhiên, đa số người dân tại Phường Thịnh Quang chưa thật sự chú ý đến việc
phân loại, thu gom rác thải sinh hoạt và việc xử lý rác của chính quyền địa
phương. Bên cạnh đó, việc tuyên truyền, phổ biến và tập huấn cho người dân vẫn
chưa được các cơ quan quản lý của Phường chú trọng.
Cần thiết phải có các biện pháp tuyên truyền, hướng dẫn nhằm nâng cao
nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc phân loại, thu gom và xử lý
Đối tượng nghiên cứu là nhận thức, thái độ hành vi của người dân đối với việc
thu gom và xử lí rác thải.
Khách thể nghiên cứu
Khách thể nghiên cứu là người dân tại Phường Thịnh Quang – Quận Đống
Đa – Hà Nội.
Phạm vi Nghiên Cứu
Phạm vi khách thể
Để tìm hiểu về nhận thức, thái độ của người dân về việc phân loại, thu gom và
xử lý rác thải sinh hoạt tại Phường Thịnh Quang – Quận Đống Đa – Hà Nội, chỉ
giới hạn nghiên cứu trong 4 tổ dân phố phố bao gồm: tổ dân phố số 1, số 4, số 5
và số 9. Trong đó, ta chọn ngẫu nhiên 60 hộ gia đình để làm mẫu nghiên cứu,
những hộ trong mẫu nghiên cứu được lựa chọn dựa trên các đặc điểm về nghề
nghiệp.
Phạm vi địa bàn
Đề tài chỉ dừng lại ở việc khảo sát và đánh giá nhận thức, thái độ của người
dân Phường Thịnh Quang – Quận Đống Đa – Hà Nội trong việc phân loại, thu
gom và xử lý rác thải sinh hoạt.
Phạm vi thời gian
Từ ngày mùng 1 tháng 4 đến hết ngày 29 tháng 10 năm 2014 .
6
Phạm vi đối tượng nghiên cứu
Tìm hiểu về nhận thức, thái độ của người dân về việc phân loại, thu gom và
xử lý rác thải sinh hoạt tại Phường Thịnh Quang – Quận Đống Đa – Hà Nội.
Qua đó em muốn chứng minh việc nâng cao nhận thức của người dân đối với
vấn đề phân loại, thu gom và xử lý rác thải là một điều rất cần thiết và cấp bách.
Do hạn chế về thời gian và kinh nghiệm em chưa thể nghiên cứu sâu vào
nhiều khía cạnh của ô nhiễm môi trường mà chỉ có thể nghiên cứu một mảng nhỏ.
Với mong muốn đề tài này sẽ được mở rộng hơn trong tương lai.
Giả thuyết Nghiên Cứu
− Để nâng cao nhận thức, thái độ và hành vi của người dân tại Phường
1.2.1 Bảng hỏi
− Dự thảo: soạn bản dự thảo bảng hỏi. 1 ngày: 11/4/2014
− Yêu cầu: bảng hỏi phải bao gồm câu hỏi đóng và câu hỏi mở. Nghiên cứu
về cẩ ba khía cạnh: nhận thức, thái độ, hành vi của người dân.
− Thời gian hoàn thành bảng hỏi: 2 ngày. Từ 12/4/2014 đến 13/4/2014.
− Làm thử: tiến hành hỏi thử một vài người dân. Trong 1 ngày. Vào ngày
14/4/2014.
− Chỉnh sửa: 1 ngày. Trong ngày 15/4/2014.
− Áp dụng: tiến hành hỏi người dân bằng bảng hỏi. 3 ngày. Từ 16/4/2014 đến
18/4/2014.
1.2.2 Phỏng vấn
− Dự thảo: soạn bản dự thảo các câu hỏi để phỏng vấn. 2 ngày. Từ 19/4/2014
đến 20/4/2014.
− Yêu cầu: Các câu hỏi phỏng vấn phải được chuẩn bị phù hợp với đề tài
nghiên cứu. Các câu hỏi không khiến người được phỏng vấn khó chịu,
không quá khó, không đòi hỏi kiến thức chuyên môn quá cao, không lạc
đề. Buổi phỏng vấn diễn ra nhanh, hiệu quả, đúng lúc. Không chọn những
thời điểm không thích hợp để phỏng vấn như các giờ nghỉ trưa, giờ làm
việc.
8
− Thời gian:
+ Hoàn thành bảng câu hỏi phỏng vấn: 3 ngày. Từ 21/4/2014 đến
23/4/2014
− Làm thử: Trong 1 ngày. Trong ngày 24/4/2014
− Chỉnh sửa: 2 ngày. Từ ngày 25/4/2014 đến 26/4/2014.
− Áp dụng: 3 ngày. Từ 27/4/2014 đến 29/4/2014.
1.3. Xử lý số liệu
− Tiến hành xử lí các số liệu thu thập được
a) Bảng hỏi
− Tiến hành chấm điểm cho từng người dựa vào thang điểm đã được xây dựng
1.1. Nhận thức, hành vi, thái độ của người dân Việt Nam trong việc xử lý
rác thải
1.1.1. Khái niệm nhận thức
1.1.2. Khái niệm hành vi
1.1.3. Khái niệm thái độ
1.1.4. Khái niệm xử lý rác thải
1.1.5. Ảnh hưởng của ý thức, hành vi, thái độ trong việc xử lý rác thải
1.2. Thực trạng xử lý rác thải tại các địa phương
1.2.1. Khái niệm thực trạng
1.2.2. Các mức đánh giá thực trạng xử lý rác thải tại các địa phương
1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc xử lý rác thải tại các địa phương
CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG XỬ LÝ RÁC THẢI SINH HOẠT TẠI
PHƯỜNG THỊNH QUANG –QUẬN ĐỐNG ĐA- THÀNH PHỐ HÀ NỘI
1.1. Tổng quan về Phường Thình Quang - Quận Đống Đa - Thành phố
Hà Nội
1.1.1. Về số hộ gia đình trong địa bàn nghiên cứu
1.1.2. Cấu trúc, thành phần các hộ gia đình
1.1.3. Các khu chứa và xử lý rác thải tại địa bàn nghiên cứu
1.1.4. Khung giờ xử lý rác thải của người dân
1.1.5. Thực trạng xử lý rác thải của người dân Phường Thịnh Quang
1.2. Phân tích tình hình thu gom, phân loại và xử lý rác thải của người dân
Phường Thịnh Quang
1.2.1. Phân tích chung tình hình xử lý, phân loại và thu gom rác thải
1.2.1.1. Phân tích cơ cấu, thói quen trong hoạt động xử lý rác, phân
loại và thu gom rác thải
1.2.1.2. Phân tích thời điểm và lý do xử lý, thu gom và phân loại rác
thải của người dân Phường Thịnh Quang
1.2.2. Phân tích cụ thể tình hình xử lý, phân loại và thu gom rác thải của
15 hộ gia đình tại Phường Thịnh Quang
1.2.2.1. Phân tích cấu trúc, thành viên của 15 hộ gia đình
1.1.4. Nâng cao nhận thức bằng truyền thông
1.1.5. Áp dụng công nghệ khoa học đem lại hiệu quả trong việc xử lý rác
thải
1.1.6. Tổ chức các phong trào, đoàn hội với nội dung phân loại, thu gom và
xử lý rác thải đúng cách
12
PHẦN 2. BẢNG HỎI
2.1. Bảng hỏi
Kính thưa ông/bà, nhằm phục vụ cho việc học tập và nghiên cứu khoa học
sinh viên. Tôi là sinh viên Khoa Tài Chính – Ngân Hàng trường Đại học Thăng
Long. Hiện nay chúng tôi đang tiến hành tìm hiểu một số vấn đề liên quan đến
môi trường ở khu vực này. Chúng tôi mời ông/bà tham gia vào cuộc nghiên cứu
bằng cách trả lời các câu hỏi mà chúng tôi đưa ra. Những thông tin thu thập chỉ
phục vụ cho mục đích nghiên cứu khoa học và việc lựa chọn gia đình ông/bà
phỏng vấn là hoàn toàn ngẫu nhiên. Sự tham gia của ông/bà vào cuộc khảo sát sẽ
giúp chúng tôi trong việc học tập, nghiên cứu và xây dựng chính sách thành công.
Xin Ông/bà chú ý rằng không có câu trả lời nào là đúng hay sai. Các câu trả
lời của Ông/bà đều có giá trị đối với nghiên cứu này.
Rất mong nhận được sự nhiệt tình hợp tác của ông/bà.
Xin chân thành cảm ơn! (Xin đánh dấu “X” vào ô có đáp án Ông/bà lựa chọn và
vui lòng ghi rõ nếu có phương án trả lời khác)
I. Thông tin cá nhân
Họ và tên:…………….
Giới tính
1.Nam 2.Nữ
Tuổi : …………
Dân tộc:…………
Trình độ học vấn:
1. Mù chữ
2. Tiểu học
Câu 1. Hiện nay gia đình ông/bà xử lý rác thải sinh hoạt hàng ngày như thế nào?
1. Để trước nhà, công nhân vệ sinh đến thu gom
2. Để vào thùng rác công cộng
3. Vứt rác ở gần nhà, vứt xuống sông
4. Đào hố xuống chôn, đốt.
5. Cách khác( ghi rõ)……………………………….
Câu 2. Theo ông /bà việc xử lý rác của người dân trong Phường hiện nay như thế
nào?
1. Rất tốt
2. Tốt
3. Chưa tốt
14
Câu 3. Ông/bà đánh giá việc phân loại và xử lý rác thải như thế nào?
Mức độ Phân loại Xử lý
Rất quan trọng
Quan trọng
Không quan trọng
Bỏ qua
Câu 4. Theo ông/bà người dân bỏ rác, đổ nước thải không đúng nơi qui định là do
nguyên nhân nào? (Có thể chọn nhiều câu trả lời)
1. Do thói quen
2. Sợ tốn tiền
3. Giờ lấy rác không hợp lý
4. Thiếu thùng rác
5. Do không có ai đổ rác được
6. Làm theo người xung quanh
7. Không xử phạt kịp thời
8. Do các công trình đang xây dựng
9. Do hàng rong, xe ôm…thải ra
10. Rác theo kênh rạch đến từ nơi khác
5. Báo chính quyền
6. Khác ( ghi rõ)……………
Câu 8. Ông/bà biết cuộc vận động Xây dựng nếp sống văn minh Đô Thị qua nguồn
nào?
1. Pano, áp phích tờ rơi, biểu ngữ
2. Gia đình
3. Bạn bè
4. Nhà trường
5. Phương tiện truyền thông
6. Chính quyền cơ sở
7. Khác( ghi rõ)……………………
Câu 9. Phường của ông/bà có tổ chức các cuộc vận động bảo vệ môi trường
không?
1. Có (tiếp tục trả lời câu 10)
2. Không (tiếp tục trả lời câu 11)
3. Không biết (tiếp tục trả lời câu 11)
16
Câu 10. Theo ông/bà mức độ tuyên truyền vận động về chương trình giữ gìn vệ
sinh môi trường của chính quyền địa phương trong vòng 6 tháng gần đây là?
1. Hàng ngày
2. Mỗi tuần một lần
3. Mỗi tháng một lần
4. Ít khi
5. Chưa bao giờ
6. Không biết
Câu 11. Gia đình ông/bà có biết cách phân loại rác thải sinh hoạt hàng ngày
không?
1. Có
2. Không
Câu 12.Nhà ông/bà có thường phân loại rác thải hàng ngày trước khi xử lý
Câu 17. Theo ông/bà ở địa phương cải tiến việc thu gom rác thải bằng cách?
1. Thay thế, thêm thùng rác, xe chở rác.
2. Phân loại rác theo màu thùng rác
3. Tăng cường lực lượng thu gom rác
4. Khác (ghi rõ)………………
Câu 18. Ông/bà có biết rác sau khi thu gom được đưa đi đâu không?
1. Có
2. Không
Câu 19.Theo Ông/bà địa phương xử lý rác bằng cách nào?
1. Chôn rác
2. Đốt
3. Tái chế
4. Không biết
Câu 20. Khi thu gom rác ông/bà có thấy nhân viên vệ sinh môi trường phân
loại rác không?
1. Có
2. Không
Câu 21. Theo ông/bà việc phân loại rác có đem lại hiệu quả trong việc bảo vệ môi
trường hay không?
1. Có
2. Không
3. Không biết
1. Khác (Ghi rõ)………………………………
18
Câu 22. Theo ông/bà việc xử lý rác ở địa phương hiện nay còn có những hạn chế
gì?
…………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………
Đáp án Điểm
1 3
2 2
3 1
− Câu 3:
+ Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông tin về sự đánh
giá của người dân đối với việc phân loại và xử lý rác thải.
+ Cách cho điểm:
Mức độ Phân loại Điểm Xử lý Điểm
Rất quan trọng 3 3
Quan trọng 2 2
Không quan trọng 1 1
− Câu 4:
+ Nghiên cứu về hành vi của người dân. Thu thập thông tin về nguyên
nhân của việc bỏ rác, đổ nước thải không đúng nơi quy định.
+ Cách cho điểm:
Đáp
án
Điểm
Đáp
án
Điểm
Đáp
án
Điể
m
1 12 5 11 9 8
2 2 6 9 10 4
3 10 7 5 11 5
4 7 8 3 12 1
4 6
5 3
6 1
− Câu 8:
+ Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông tin về cách
thức tuyên truyền của cuộc vận động đến người dân.
+ Cách cho điểm:
21
Đáp án Điểm Đáp án Điểm
1 3 5 6
2 5 6 7
3 2 7 1
4 4
− Câu 9:
+ Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông tin về tình
hình tổ chức các cuộc vận động trên địa bàn.
+ Cách cho điểm
Đáp án Điểm
1 3
2 2
3 1
− Câu 10:
+ Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông tin về mức độ
tuyên truyền vận động về chương trình giữ gìn vệ sinh môi trường của
chính quyền địa phương trong vòng 6 tháng gần đây.
+ Cách cho điểm:
Đáp án Điểm
Đáp án Điể
m
Đáp
việc phân loại rác.
+ Cách cho điểm:
Đáp án Điểm
1 3
2 3
3 2
4 1
− Câu 15:
+ Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông tin về các
chương trình gìn giữ vệ sinh ở địa phương và đánh giá của người dân
về các chương trình này.
+ Cách cho điểm:
Đáp án Điểm Đáp án Điểm
1 5 4 2
2 4 5 1
3 3
− Câu 16:
23
+ Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông tin về việc
người dân có nhận thức được sự cải tiến việc thu gom rác hay không và
địa phương có thực hiện cải tiến phương pháp thu gom hay không.
+ Cách cho điểm:
Đáp án Điểm
1 5
2 1
− Câu 17, 18 ,19
+ Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông tin về cách cải
tiến việc thu gom rác. Về mức độ quan tâm tới việc rác được thu gom đi
đâu và cách địa phương xử lí rác.
+ Cách cho điểm:
1 4
2 2
3 1
− Câu 22, 23:
+ Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông tin cụ thể về
những hạn chế về trong việc xử lý rác tại địa phương và những giải
pháp nhắm khắc phục những hạn chế đó.
+ Cách cho điểm: Cho 3 điểm cho mỗi câu hỏi có nội dung trả lời của
người dân.
− Câu 24:
+ Câu hỏi cuối. Nghiên cứu về nhận thức của người dân. Thu thập thông
tin về việc đóng tiền rác. Qua đó đánh giá người dân có góp phần tham
gia nâng cao việc thu gom, xử lí rác hay không.
+ Cách cho điểm: Có – 5đ; Không – 1đ.
25