1
LÝ THUY
LÝ THUY
Ế
Ế
T V
T V
À
À
CH
CH
Í
Í
NH S
NH S
Á
Á
CH THƯƠNG M
CH THƯƠNG M
Ạ
Ạ
I QU
I QU
Ố
Ố
C T
C T
Ế
Ế
CHƯƠNG
CHƯƠNG

KHU V
KHU V
Ự
Ự
C H
C H
Ó
Ó
A
A
Tiến sĩ NGUYỄN VĂN SƠN
KHOA KINH TẾ – ĐẠI HỌC MỞ TP.HỒ CHÍ MINH
2
M
M
ụ
ụ
c tiêu
c tiêu
Tìm hiểu nội dung
kinh tế, lợi ích và tác
hại của các xu hướng
toàn cầu hóa, khu vực
hóa để điều chỉnh
chính sách thương mại
quốc tế cho phù hợp.
3
Nh
Nh
ữ

ế
ế
u kh
u kh
á
á
ch quan
ch quan
c
c
ủ
ủ
a to
a to
à
à
n c
n c
ầ
ầ
u h
u h
ó
ó
a
a
 Toàn cầu hóa là gì ?
 Nội dung kinh tế của
toàn cầu hóa.
 Xu hướng phát triển

ầ
u h
u h
ó
ó
a (Globalization)
a (Globalization)
 Ba giai đoạn lịch sử của toàn cầu hóa:
 Bắt đầu từ giữa thế kỷ XIX (động lực là sự
sụt giảm chi phí vận tải).
 Gián đoạn từ giữa thập niên 1910s đến cuối
những năm 1980s.
 Tái tục vào đầu thập niên 1990s (động lực là
sự sụt giảm mạnh chi phí thông tin liên lạc).
7
To
To
à
à
n c
n c
ầ
ầ
u h
u h
ó
ó
a (Globalization)
a (Globalization)
 Thế kỷ XXI – toàn cầu hóa phiên bản 3.0:

gi
gi
ữ
ữ
a
a
to
to
à
à
n c
n c
ầ
ầ
u h
u h
ó
ó
a v
a v
ớ
ớ
i chi
i chi
ế
ế
n tranh l
n tranh l
ạ
ạ

i dung kinh t
ế
ế
c
c
ủ
ủ
a to
a to
à
à
n c
n c
ầ
ầ
u h
u h
ó
ó
a
a

Toàn cầu hóa thị trường
– trên căn
bản môi trường tự do hóa thương mại.
 Tất yếu dẫn đến
toàn
cầu hóa sản xuất
–
trong môi trường tự do

(MNCs/TNCs) vừa là
sản phẩm
vừa là
chủ
thể
của quá trình toàn cầu hóa.
 Các tổ chức đang giữ vai trò chủ chốt trong
việc thúc đẩy toàn cầu hóa: WTO, WB,
UNCTAD…
11
C
C
á
á
c công ty đa qu
c công ty đa qu
ố
ố
c gia/xuyên qu
c gia/xuyên qu
ố
ố
c gia
c gia
(l
(l
ự
ự
c lư
c lư

trên nhiều quốc gia.
 Cơ chế quản lý lỏng lẻo, linh hoạt (chi phối vốn và
chia lợi nhuận theo tỷ lệ vốn).
 Phương châm hoạt động: sản xuất tại những nơi
bất kỳ mà giá thành rẻ và tiêu thụ sản phẩm trên
toàn thế giới để tối đa hóa lợi nhuận.
12
C
C
á
á
c công ty đa qu
c công ty đa qu
ố
ố
c gia/xuyên qu
c gia/xuyên qu
ố
ố
c gia
c gia
(l
(l
ự
ự
c lư
c lư
ợ
ợ
ng cơ b

 Gần 80% khối lượng FDI và hoạt động chuyển giao
công nghệ.
13
Xu hư
Xu hư
ớ
ớ
ng ph
ng ph
á
á
t tri
t tri
ể
ể
n c
n c
ủ
ủ
a
a
to
to
à
à
n c
n c
ầ
ầ
u h

a
a
to
to
à
à
n c
n c
ầ
ầ
u h
u h
ó
ó
a
a
 Một biểu hiện rõ
nét của xu hướng
toàn cầu hóa là sự
bành trướng mạnh
mẽ của hệ thống
GATT / WTO trong
thời gian qua.
23
25
87
30
120
0
20

ệ
th
th
ố
ố
ng GATT/WTO
ng GATT/WTO
(
Nguồn: WTO in Brief, 2007
).
15
2.
2.
L
L
ợ
ợ
i
i
í
í
ch v
ch v
à
à
t
t
á
á
c h

ợ
i
i
í
í
ch t
ch t
ừ
ừ
to
to
à
à
n c
n c
ầ
ầ
u h
u h
ó
ó
a
a
 Tập hợp những lợi ích của các chính sách tự do
hóa thương mại, tự do hóa tài chính và đầu tư (đã
biết trong chương 6).
 Hơn thế, một quốc gia còn có thể kích hoạt hàng
loạt sự kiện liên hoàn để khai thác những lợi ích
của toàn cầu hóa phục vụ phát triển kinh tế tập
trung mạnh mẽ trên một không gian nhất định

ó
ó
a
a
 Đối với các quốc gia đang và chậm phát triển:
 Các nguy cơ: khủng hoảng tài chính – tiền tệ
khu vực; tài nguyên bị khai thác bừa bãi, nhanh
chóng cạn kiệt; tiếp nhận công nghệ lạc hậu;
phát sinh những lệch lạc trong cân đối vĩ mô…
làm cho sự phát triển kém bền vững.
 Lo ngại về những ảnh hưởng đến chủ quyền
quốc gia và sự tiêm nhiễm lối sống ngoại lai.
18
Nh
Nh
ữ
ữ
ng t
ng t
á
á
c h
c h
ạ
ạ
i c
i c
ủ
ủ
a to

a
a
 Khu vực hóa là gì ?
 Khu vực hóa cấp
thấp (lỏng lẻo).
 Khu vực hóa cấp
cao (chặt chẽ).
20
Khu v
Khu v
ự
ự
c h
c h
ó
ó
a l
a l
à
à
g
g
ì
ì
?
?
 Khu vực hóa là một xu hướng hợp tác
nhằm thuận lợi hóa môi trường kinh tế
trong phạm vi hẹp hơn so với toàn cầu
hóa.

 Nội dung chủ yếu là hợp tác tự do hóa
thương mại khu vực (thường là hạ thấp
hàng rào thương mại khu vực nhiều hơn
so với yêu cầu hội nhập toàn cầu).
 Các hình thức hợp tác:
 Liên hiệp thuế quan (
Customs Union
);
 Khu mậu dịch tự do (
Free Trade Area - FTA
).
22
Khu v
Khu v
ự
ự
c h
c h
ó
ó
a c
a c
ấ
ấ
p cao (ch
p cao (ch
ặ
ặ
t ch
t ch

n c
ầ
ầ
u h
u h
ó
ó
a v
a v
ớ
ớ
i
i
khu v
khu v
ự
ự
c h
c h
ó
ó
a v
a v
à
à
c
c
á
á
ch đi

ầ
u
u
h
h
ó
ó
a v
a v
ớ
ớ
i khu v
i khu v
ự
ự
c h
c h
ó
ó
a
a
 Khu vực hóa dẫn tới sự phân biệt đối xử
(về thương mại và đầu tư) giữa các nước
trong khu vực với phần còn lại của thế
giới.
 Điều đó trái với nguyên tắc không phân
biệt đối xử của toàn cầu hóa (mà WTO
đang cố gắng duy trì).
25
Mâu thu

i khu v
ự
ự
c h
c h
ó
ó
a
a
 Những biểu hiện cụ thể (dễ nhận thấy):
 Hàng rào thương mại khu vực thường rất
thấp, dẫn tới sự
chuyển hướng mậu dịch
bất
lợi cho các nước ngoài khu vực.
 Ưu đãi đầu tư nhiều hơn cho các thành viên
trong khu vực cũng dẫn tới ưu thế cạnh
tranh trong thương mại mạnh hơn một cách
không bình đẳng.