Chơng III

Cơ sở tính toán kinh tế kỹ thuật
trong ccđ-xn

3.1 Mục đích; yêu cầu:

Mục đích: chọn đợc phơng án (PA). tốt nhất vừa đảm bảo yêu cầu kỹ
thuật lại hợp lý về mặt kinh tế.

Yêu cầu: các PA so sánh phải đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật cơ bản (chỉ
cần đạt đợc một số yêu cầu kỹ thuật cơ bản mà thôi, vì chẳng thể có các
PA cùng hoàn toàn giống nhau về kỹ thuật)

sau đó tiến hành so sánh về
kinh tế.

Quyết định chọn PA còn phải dựa trên nhiều yếu tố khác:
- Đờng lối phát triển công nghiệp.
- Tổng vốn đầu t của nhà nớc có thể cung cấp.
- Tốc độ và qui mô phát triển, tình hình cung cấp vật t TB., trình độ
thi công, vận hành của cán bộ và công nhân, cùng một số yêu
cầu đặc biệt khác về chính trị quốc phòng.

3.2 So sánh kinh tế kỹ thuật hai phơng án:(trong phần này không đề cập đến vấn đề kỹ thuật cảu các PA nữa).

1) Tổng vốn đầu t:: K [đồng].



Trong đó:
Y

A
Chi phí về tổn thất điện năng trong năm.

Y

A
=

A.

A [kWWh/năm] tổn thất điện năng

[đ/kWh] - giá điện năng tổn thất.

Y
kh
Chi phí khấu hao (thờng tính theo % của vốn, phụ thuộc vào tuổi thọ
của TB. và công trình).

Y
kh
= a
kh


3) So sanh khi có hai phơng án:

Gọi K
1
; Y
1


PA 1
K
2
; Y
2


PA 2

Trờng hợp 1: K
1
< K
2
- Trờng hợp này thơng ít xẩy ra,
Y
1
< Y
1
nếu có thì không cần xét

PA 1



Y = Y
1
Y
2
[đ/năm].

+ Thời gian thu hồi mức chênh vốn (nếu sử dụng PA 2) là: 21
12
YY
KK
Y
K
T


=


=T Còn gọi là thời gian thu hồi chênh lệch vônd đầu t phụ
Nếu T nhỏ

PA 2 sẽ có lợi.


3.3 Hàm mục tiêu chi phí tính toán hàng năm: trong trơng hợp có nhiều PA cùng tiết hành so sánh

cũng có
thể tiến hành so sành từng hai PA một, để rồi cuối cùng cũng xẽ tìm ra PA
tốt nhất. Tuy vậy làm nh vậy sẽ mất khá nhiều thời gian và vì vậy ở mục
này chung ta xây dựng một công cụ tổng quát hơn cho việc so sánh các
PA.
Nh đã biết ở phần trên:

(2) Nếu
tc
12
21
T
YY
KK
<




chọn PA1

Vì T
tc
>0 nên ta có thể viết (2) nh sau:

.K
1
+ Y
1
; Z
2
= a
tc
.K
2
+ Y
2
đợc gọi là hàm chi phí tính toán
hàng năm của phơng án. Từ đấy thấy rằng PA có hàm Z nhỏ hơn sẽ là
PA. tối u.

Tổng quát ta có thể viết:

Y
i
= a
vh
.K
i
+ Y

Aia

HYK).aa(Z +++=

Trong dó:
H
i
Giá trị trung bình của thiệt hại kinh tế hàng năm do mất điện khi dung
PA thứ i. Giá trị này bao gồm các khoản sau:

+ Tiền hao hụt sản phẩm do mất điện.
+ Tiền h hỏng sản phẩm do mất điện.
+ Tiền h hỏng thiết bị sản xuất do mất điện.
+ Thiệt hại do mất điện làm rối loạn quá trình công nghệ.
+ Tiền trả lơng cho công nhân không làm việc trong thời gian
mất điện.

Trong thực tế có những PA CCĐ. khác nhau ứng với tổng sản phẩm khác
nhau. Trong trờng hợp đó chỉ tiêu để lựa chọn PA phải là cực tiểu sấut chi
phí tính toán hàng năm trên một đơn vị sản phẩm:
Gọi N tổng số sản phẩm hàng năm của xí nghiệp trong trạng thái vận
hành bình thờng. N
Z
z =
t
- vốn đầu t đặt vào năm thứ (t+1).
Y
t
-phí tổn vận hành trong năm thứ t. Với giả thiết rằng Y
0
(năm thứ nhất
cha vận hành nên Y
0
=0).

3.4 Tính toán kinh tế kỹ thuật khi cải tạo:

Bài toán khi cải tạo thờng đặt ra là chung ta đang đứng giữa việc
quyết định chọn xem có nên đại tu cải tạo thiết bị (thiết bị lớn nh máy
phát, động cơ ), hoặc thay thế chúng bằng một thiết bị mới có tính năng
gần tơng đơng. Để giải quyết vấn đề này trớc tiên chung ta cần xét các
yếu tố kinh tế liên quan:
+ Vốn đầu t cho thiết bị mới, hoặc sửa chữa phục hồi thiết bị cũ.
+ Tiền bán thiết bị cũ không dùng đến nữa.
+ Phí tổn vận hành của cả hai PA.

Với PA sử dụng thiết bị cũ:

Z
c
= a
ct
.


m
- vốn đầu t mua thiết bị mới để thay thế.
K
th
- Tiền thu hồi do sử dụng thiết bị cũ vào việc khác.
Y
m
- phí tổn vần hành hàng năm đối với PA dùng thiết bị mới. Từ (8) & (9) ta cũng có thể tính đợc thời gian thu hồi vốn đầu t phụ khi
dùng PA. thay mới thiết bị.
mc
cthm
YY
KKK
T


=
Nếu T < T
tc
nghĩa là Z
m