Việt Nam ứng phó và thích ứng với biến đổi khí Biến đổi khí hậu (BĐKH) không còn là vấn đề của một ngành riêng lẻ mà chính là vấn đề
của phát triển bền vững. Vì thế ứng phó với BĐKH ngày càng trở thành vấn đề quan trọng.
Ứng phó với BĐKH bao gồm cả thích ứng với BĐKH và giảm nhẹ BĐKH.
Biến đổi khí hậu tác động đến những yết tố cơ bản của đời sống con người trên phạm vi
toàn cầu như nước, lương thực, năng lượng, sức khỏe, môi trường. Hàng trăm triệu người
có thể phải lâm vào nạn đói, thiếu nước và lụt lội do trái đất nóng lên và nước biển dâng.
Việt Nam là một trong những nước chịu nhiều thiên tai nhất trên thé giới. Hầu như hàng
năm đều xảy các thảm họa thiên tai. Phần lớn các thiên tai tại Việt Nam đều có liên quan
đến các điều kiện thời tiết và những thay đổi của khí hậu. Hàng năm, bão, lũ, hạn hán và
các thiên tai gây ra nhiều thương vong, thiệt hại về người, tài sản, cơ sở hạ tầng và môi
trường cho hầu hết các vùng trong cả nước. Biến đổi khí hậu, với biểu hiện chính là sự
nóng lên toàn cầu và nước biển dâng, đã làm trầm trọng thêm các thảm họa thiên nhiên. Có
nhiều nghiên cứu về BĐKH và tác động của nó đến các lĩnh vực và các địa phương, nhưng
thật khó để có thể đưa ra những kết luận chính xác về những tác động này trong tương lai.
Tuy nhiên, với một phân tích đơn giản, có thể cho thấy nếu nhiệt độ tăng thì lượng bốc hơi
sẽ tăng theo, dẫn tới lượng hơi ẩm trong không khí nhiều hơn, kéo theo mưa nhiều hơn ở
những vùng có mưa nhiều, và bốc hơi nhiều gây khô hạn ở những vùng ít mưa. Nhiệt độ
nước biển tăng sẽ cung cấp nhiều năng lượng hơn cho bão và như vậy sẽ làm cho bão xuất
hiện nhiều hơn và với cường độ mạnh hơn. Nhiệt độ tăng cũng sẽ làm cho nước biển dãn
nở, làm tan băng ở các đỉnh núi, ở Greenland và Nam Cực, như vậy sẽ làm cho mực nước
biển dâng lên. Như vậy, thích ứng với BĐKH cần được bắt đầu với công tác phòng chống
thiên tai như bão, lũ, lụt, hạn hán và nước biển dâng.
Khái niệm về thích ứng với biến đổi khí hậu
Thích ứng là một khái niệm rất rộng, là một quá trình qua đó con người làm giảm những
tác động bất lợi của khí hậu đến sức khỏe và đời sống và tận dụng những cơ hội thuận lợi
mà môi trường khí hậu mang lại. Thích ứng có nghĩa là điều chỉnh, hoặc thụ động hoặc
phản ứng tích cực hoặc có phòng bị trước được đưa ra với ý nghĩa giảm thiểu và cải thiện
những hậu quả có hại của BĐKH. Thích ứng còn có nghĩa là tất cả những phản ứng đối với

hệ thống nông nghiệp thì hoạt động nông nghiệp mới phát triển có hiệu quả được. Điều
tương tự cũng diễn ra trong các lĩnh vực kinh tế- xã hội khác. Mỗi lĩnh vực thích ứng trong
tổng thể và cả trong từng phần cục bộ, đồng thời cũng thích ứng trong sự liên kết với các
lĩnh vực khác.

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.
Thích ứng với BĐKH là đầu tư tập trung dài hạn và quy mô lớn (như đắp đập, các dự án
tưới tiêu, bảo vệ vùng ven biển, cầu và hệ thống thoát nước mùa bão) và nếu được quan
tâm tính đến trong giai đoạn đầu khi mới quyết định đầu tư thì chi phí đầu tư thích ứng sẽ
ít tốn kém hơn nhiều so với điều chỉnh sau khi xây dựng. Vì thế, thích ứng dài hạn là một
quá trình dài hạn là một quá trình liên tục liên quan đến hệ sinh thái và các hệ thống kinh
tế-xã hội ở mức độ tổng quát. Sự thích ứng, về bản chất là quá trình dẫn tới tiến bộ hoặc
tiến hóa. Về lý thuyết, mọi vật và mọi người đều có khă năng thích ứng.
Thích ứng với biến đổi khí hậu ở Việt Nam
Ở Việt Nam, mặc dù mục tiêu ưu tiên của đất nước là đạt được sự tăng trưởng kinh tế
nhanh, nhưng chính phủ Việt Nam cũng nhận thức được rằng, kiểm soát và giảm hậu quả
của thiên tai cũng là một vấn đề then chốt và đã phát triển một kế hoạch hành động cho
việc phòng, chống và giảm nhẹ thiên tai và chương trình nghị sự quốc gia. Tuy nhiên, kế
hoạch hoạt động đó mới chỉ tập trung vào những điều kiện khí hậu khắc nghiệt của khí hậu
trước mắt hơn là phản ứng với BĐKH tương lai, kể cả những thiên tai và những bất ổn có
thể làm tổn hại đến sự phát triển bền vững lâu dài của đất nước.
Việt Nam đang tiếp tục thực hiện các hoạt động nghiên cứu về thích ứng với BĐKH. Các
hoạt động này nhằm trả lời những câu hỏi: Những khu vực nào của đất nước sẽ phải chịu
ảnh hưởng nhiều nhất của BĐKH; Những ngành kinh tế nào sẽ chịu ảnh hưởng xấu; Có
những hoạt động nào thu được lợi ích từ những hậu quả tiềm năng của BĐKH; Những biện
pháp nào có thể giảm được nhiều nhất tính dễ bị tổn thương; và làm thế nào để lồng ghép
sự thích ứng vào những chiến lược phát triển ưu tiên khác.
Những biện pháp truyền thống đối phó với BĐKH như xây dựng hệ thống đê, mương, các
công trình điều tiết và phân lũ, dự báo thời tiết … đang được khai thác tích cực. Tuy nhiên,

quả kinh tế trong sản xuất và tính cạnh tranh trên trường quốc tế. Các hoạt động giảm nhẹ
BĐKH cũng có nhiều khả năng hỗ trợ cho việc thích ứng với BĐKH, thí dụ: việc trồng
rừng có tác dụng làm tăng hấp thu KNK nhưng cũng có tác dụng rất tốt trong phòng chống
thiên tai.
Thỏa thuận Copenhagen là một bước tiến trong tháo gỡ bế tắc của quá trình đàm phán
nhưng chưa đủ mạnh để có thể bảo vệ hệ thống khí hậu trái đất. Theo tính toán của các nhà
khoa học, nếu các nước không nỗ lực cắt giảm KNK ngay từ bây giờ thì nhiệt độ trung
bình của trái đất có thể sẽ tăng thêm 3
0
C hoặc hơn nữa vào cuối thế kỷ này. Do đó, Việt
Nam cần thực hiện ngay những chương trình hành động thích ứng với những tác động
trước mắt của khí hậu và tác động tiềm tàng của biến đổi khí hậu trong tương lai.
Kịch bản biến đổi khí hậu của Việt Nam được xây dựng trên nhận định là đàm phán về
BĐKH có thể đạt được những kết quả nhất định trong giảm phát thải KNK. Tuy nhiên, với
những diễn biến không mấy thuận lợi của hội nghị Copenhagen, việc lựa chọn áp dụng
kịch bản phát thải trung bình cần được xem xét lại và cần được cập nhật để phản ánh được
các diễn biến mới trong tương lai.
PGS. TS. Trần Thục, Lê Nguyên Tường - T/c Tài nguyên và Môi trường, số 3/2010, tr.21

Generated by Foxit PDF Creator © Foxit Software
http://www.foxitsoftware.com For evaluation only.