Viêm phế quản cấp
BS Lê Thượng Vũ

Giải phẫu Sinh lý học
•
Đường hô hấp trên:
–
mũi,
–
mũi hầu, hầu họng, hầu thanh quản,
–
tiền đình thanh quản.
•
Đường hô hấp dưới:
–
thanh quản,
–
khí quản,
–
phế quản gốc phải và trái tương ứng hai
phổi phải trái,
–
các phế quản thuỳ: 3 thuỳ trên, giữa và
dưới phải; hai thuỳ trên và dưới trái;
–
các phế quản phân thuỳ…tiểu phế quản
tận.

Giải phẫu Sinh lý học



Nguyên nhân
•
nguyên nhân ở 16-29% trường hợp
–
Các siêu vi hô hấp thường gặp: 80%
•
Influenza và parainfluenza virus: 75%–93%
•
Adenovirus: 45%–90%
•
Rhinovirus: 32%–60%
•
Coronavirus: 10%–50%
•
Khác: sởi, RSV, human metapneumovirus…
–
Vi trùng (trong khoảng 20%):

Nguyên nhân
•
Vi trùng (trong khoảng 20%):
–
Mycoplasma (0.5 - 11%)
–
Chlamydia (0 -18%)
–
Pertussis (0 - 7%) (trong 20% bn ho >2-3 tuần)
–
Pneumococci (2 - 30%)


Triệu chứng lâm sàng
•
Cơ năng
–
Triệu chứng VHHTSV: đau họng, chảy mũi
 không thể phân biệt trong những ngày
đầu.
–
Ho, thường nặng, nhiều, kéo dài hơn, trung
bình 1-3 tuần; 50% VPQC hết ho sau ngày
18.
–
Ho khan, rồi đàm trong, nhầy sau vài giờ
đến vài ngày; sau đó đàm nhiều hơn trắng,
nhầy hoặc nhầy mủ. Đàm mủ 50% bn mà
không có nhiễm trùng

Triệu chứng lâm sàng
•
Cơ năng
–
Khò khè, đặc biệt khi ho hoặc làm FVC;
hiếm khi kèm khó thở.
–
Triệu chứng toàn thân trong 10 - 50%: đau
cơ, mệt mỏi.
–
Thường chỉ nóng nhẹ hoặc ớn lạnh; <10%
sốt 38.3 to 38.8° C (101-102° F) trong 3 tới 5

thường gặp
–
ở người trẻ
–
viêm họng (pharyngitis)
–
triệu chứng tòan thân
–
ho, đàm thường nhầy
–
có thể kéo dài 4-6 tuần

Triệu chứng lâm sàng
•
C. pneumoniae
–
5% trong 63 sinh viên VPQ
–
Lâm sàng bao gồm viêm họng, viêm thanh
quản và viêm phế quản
–
Khàn tiếng, sốt nhẹ và ho kéo dài là các đặc
điểm rất gợi ý nhưng không phải lúc nào
cũng có.

Triệu chứng lâm sàng
•
Ho gà Pertussis
–
Bordetella pertussis và B. parapertussis

Cận lâm sàng
•
Thường BC không tăng, có thể giảm BC
trung tính và/hoặc tăng lympho.
•
CRP thường thấp.

Cận lâm sàng
•
X quang bình thường
•
CNHH:
–
40% VPQ cấp có FEV1 ≤80% dự đoán.
–
Phản ứng tính phế quản vẫn tăng trong
vòng 5 tuần sau đợt viêm phế quản

Cận lâm sàng
•
Thường không cần X quang, chỉ chụp
khi:
–
Nguy cơ cao viêm phổi: già (trên 75), nghiện
rượu, từng bị viêm phổi trong năm qua…
–
Không điển hình: ho trên 3 tuần, không có
triệu chứng đường hô hấp trên, bệnh nhân
nặng…
–

Chẩn đoán phân biệt
•
Ho cấp:
–
Viêm xoang: nhiễm siêu vi hô hấp trên kéo
dài với các triệu chứng nhức đầu, đau răng
hàm trên, chảy mũi mủ…