Bài 8. Chứng minh quá trình hô hấp toả nhiệt mạnh
I. MỤC TIÊU
1. Minh hoạ bài giảng về hô hấp : Hô hấp là quá trình oxi hoá các hợp
chất hữu cơ để giải phóng ra năng lượng sinh học (ATP , chứa khoảng >
40 % năng lượng của nguyờn liệu hô hấp) và năng lượng dưới dạng nhiệt.
Như vậy rõ ràng hô hấp là một quá trình toả nhiệt.
2. Rèn luyện kĩ năng thực hiện chính xác các thao tác trong phòng thí
nghiệm.
3. Rèn luyện khả năng phán đoán, tư duy logic trong quá trình tiến
hành thí nghiệm.
II. CƠ SỞ KHOA HỌC
Trong hạt đang nảy mầm, quá trình hô hấp diễn ra rất mạnh. Bởi vì
quá trình hô hấp sẽ cung cấp năng lượng và các chất trung gian cho quá
trình hình thành mầm rễ, mầm thân và một cá thể mới trong tương lai. Tất
nhiên quá trình hô hấp chỉ tích lũy được khoảng > 40 % năng lượng trong
ATP . Trên một nửa số năng lượng còn lại của nguyên liệu hô hấp được
thải ra dưới dạng nhiệt năng. Chính vì vậy, khi hô hấp, đối tượng hô hấp sẽ
toả nhiệt mạnh.
Phải nắm được nguyên tắc của phương pháp thí nghiệm:
- Khi hạt nảy mầm, hô hấp tăng rất mạnh, vì cần phải huy động đến
mức tối đa năng lượng ATP và các chất trung gian cho quá trình tổng hợp
các chất mới, các yếu tố mới của mầm và của cây con sau này.
- Nhưng hô hấp chỉ thu được khoảng > 40% năng lượng trong
nguyên liệu hô hấp dưới dạng ATP. Số năng lượng còn lại giải phóng dưới
dạng nhiệt. Có thể tính toán lí thuyết để chứng minh vấn đề này bằng hệ số
hiệu quả năng lượng hô hấp:
số năng lượng tích luỹ trong ATP
Hệ số hiệu quả năng lượng hô hấp : . 100%
số năng lượng chứa trong nguyên liệu hô hấp
(7,3 kcal . 38 ATP )
Cụ thể là : HSHQNLHH = 100 % = 41 %

Có thể hướng dẫn HS tính hệ số hiệu quả năng lượng hô hấp như sau :
Hệ số hiệu quả năng lượng hô hấp là tỉ số (%) giữa số năng lượng tích
luỹ trong ATP thu được khi hô hấp và số năng lượng chứa trong nguyên
liệu hô hấp.
Kiểm tra vở thực hành của học sinh để đánh giá khả năng quan sát,
tính toán, nhận xét và suy luận.
Gợi ý nhận xét
Sau khi có kết quả thí nghiệm, giáo viên cho các nhóm so sánh, nhận
xét kết quả, cùng với số liệu tính toán, học sinh rút ra kết luận của bài thực
hành.
Kết luận : Sau khi quan sát và theo dõi nhiệt kế, học sinh sẽ đi đến kết
luận : Trong quá trình hô hấp của hạt, có sự toả nhiệt.
Viết thu hoạch
GV hướng dẫn học sinh viết báo cáo kết quả thí nghiệm dựa vào kết
quả cụ thể do quan sát và dựa vào tính toán lí thuyết.
Gợi ý tổ chức thực hiện
Có hai nội dung trọng tâm cần đạt được của bài thực hành này :
- Bố trí thành công thí nghiệm để chứng minh bằng thực nghiệm rằng:
Hô hấp là một quá trình toả nhiệt
- Chứng minh bằng lí thuyết, trên cơ sở biết cách tính Hệ số hiệu quả
năng lượng hô hấp (HSHQNLHH).
VI. CÂU HỎI ĐÁNH GIÁ VÀ MỞ RỘNG VẤN ĐỀ
Cho một số hạt đậu lấy từ kho giống :
a. Chọn các điều kiện nảy mầm theo thứ tự ưu tiên ?
b. Chọn chất ĐHST kích thích và kìm hãm nảy mầm ?
c. Hãy sử dụng các mầm hạt đậu để tiến hành các thí nghiệm về ưu thế
đỉnh sinh trưởng và hướng quang.
d. Tìm một phương pháp xác định một hạt đậu sắp nẩy mầm và chưa
nẩy mầm, hai phương pháp xác định nhiều hạt đậu sắp nẩy mầm và
chưa nẩy mầm?