xi
T
ÛÂ LÊU, NGÊN HÂNG THÏË GIÚÁI ÀẬ NHÊÅN THÛÁC
àûúåc rùçng, xoấ àối giẫm nghêo vâ tùng trûúãng ph
thåc vâo sûå hûäu hiïåu ca hïå thưëng tâi chđnh qëc gia.
Chó riïng viïåc tòm hiïíu tâi chđnh àống gốp nhû thïë nâo cho
tùng trûúãng – vâ mưåt chđnh sấch tưët cố thïí gip cho viïåc àẫm
bẫo sûå àống gốp ca tâi chđnh ra sao - àậ lâ trổng têm ca mưåt
nưỵ lûåc nghiïn cûáu lúán ca Ngên hâng trong nhûäng nùm qua.
Nghiïn cûáu nây bao gưìm nhûäng phên tđch tònh hëng hïå
thưëng vïì kinh nghiïåm ca mưåt sưë nûúác c thïí, cng nhû
nhûäng phên tđch kinh tïë lûúång múái àêy àưëi vúái cấc bưå sưë liïåu
phong ph ca cấc nûúác. Tâi chđnh cho Tùng trûúãng dûåa trïn
nghiïn cûáu nây, vâ sûã dng nố àïí cố àûúåc mưåt cấi nhòn tưíng
húåp vïì viïåc chđnh sấch cho khu vûåc tâi chđnh àûúåc sûã dng
nhû thïë nâo trong thïë k múái àïí thc àêíy tùng trûúãng vâ gốp
phêìn xoấ àối giẫm nghêo.
Khi mổi viïåc tưët àểp, tâi chđnh sệ hoẩt àưång êm thêìm àùçng
sau; nhûng khi mổi thûá xêëu ài, thò thêët bẩi ca khu vûåc tâi
chđnh lẩi hiïån lïn mưåt cấch àau àúán. Cẫ thânh cưng vâ thêët
bẩi àïìu ch ëu bùỉt ngìn tûâ mưi trûúâng chđnh sấch. Chđnh
sấch cêìn phẫi tẩo ra vâ duy trò mưåt cú súã hẩ têìng thïí chïë –
trong nhûäng lơnh vûåc nhû thưng tin, låt phấp, vâ àiïìu tiïët –
tûác lâ nhûäng àiïìu thiïët ëu àïí vêån hânh sn sễ cấc húåp àưìng
tâi chđnh. Trïn hïët, cấc nhâ hoẩch àõnh chđnh sấch cêìn lâm
viïåc cng vúái thõ trûúâng àïí gùỉn àưång cú khuën khđch tû
nhên vúái lúåi đch chung. Khi tònh trẩng chi phđ cưng nghïå
thưng tin liïn lẩc hẩ thêëp chûa tûâng cố, dêỵn àïën sûå hưåi nhêåp
Lúâi nối àêìu
lúán hún ca thõ trûúâng tâi chđnh toân cêìu, thò cấc nhâ hoẩch
àõnh chđnh sấch àûáng trûúác mưåt thấch thûác múái àïí àẫm bẫo

Mùåc d côn rêët nhiïìu viïåc chđnh ph phẫi lâm, nhûng
cng côn nhûäng lơnh vûåc khấc mâ khu vûåc cưng dûúâng nhû
khưng cố àûúåc lúåi thïë so sấnh, trong àố àấng lûu nhêët lâ
viïåc súã hûäu cấc cưng ty tâi chđnh. Mưåt lêìn nûäa, vêën àïì lẩi lâ
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
xii
cấc àưång cú khuën khđch vâ nhûäng mưëi quan têm vïì mùåt
chđnh trõ. Ngoâi cấc vêën àïì khấc, cấc quët àõnh thûúâng
khưng dûåa trïn tiïu chđ hiïåu quẫ, mâ lẩi dûåa trïn mong mën
àûúåc ban thûúãng cho cấc nhốm lúåi đch àùåc biïåt. Vò l do àố,
chûúng trònh tû nhên hoấ àûúåc thiïët kïë k câng cố thïí mang
lẩi nhûäng lúåi đch xậ hưåi to lúán. Trong àiïìu kiïån khng hoẫng,
ngay cẫ khi chđnh ph thêëy cố lúåi nïëu àûáng ra kiïím soất ngên
hâng, thò mc àđch ca chđnh ph cng chó lâ àïí lẩi rt khỗi
câng súám câng tưët – vâ ln cẫnh giấc vúái nguy cú phấ sẫn
vâ bôn rt ca nhûäng ngûúâi trong cåc, nïëu quấ trònh tû nhên
hoấ diïỵn ra quấ nhanh trong mưåt mưi trûúâng thïí chïë ëu.
Nhiïìu nûúác àang ngây câng lïå thåc nhiïìu hún vâo cấc
cưng ty nûúác ngoâi àïí cung cêëp mưåt sưë dõch v tâi chđnh. Xu
thïë nây sệ tiïëp diïỵn lâ àiïìu khưng thïí trấnh khỗi. Trûúác hïët,
vò hïå thưëng tâi chđnh ca hêìu hïët cấc nïìn kinh tïë àïìu quấ nhỗ
so vúái nïìn tâi chđnh toân thïë giúái. Thûá nûäa, Internet vâ cấc
cưng nghïå cố liïn quan àậ lâm tùng tđnh linh hoẩt ca cấc giúái
hẩn tâi chđnh qëc gia. Mùåc d chđnh ph cố thïí ấp dng biïån
phấp kiïím soất vưën àưëi vúái cấc lìng vưën vâo trong mưåt vâi
trûúâng húåp, nhûng hổ sệ thêåt khưn ngoan nïëu biïët sûã dng dê
dùåt cấc chđnh sấch bẫo hưå cưng ty tâi chđnh trong nûúác trûúác
sûå cẩnh tranh ca nûúác ngoâi. Bùçng chûáng àậ chûáng tỗ rộ
râng lâ, tùng trûúãng vâ sûå ưín àõnh nïìn kinh tïë qëc dên sệ
àûúåc thûåc hiïån tưët nhêët bùçng cấch àẫm bẫo khẫ nùng tiïëp cêån

vâ Nhâ Kinh tïë trûúãng
Ngên hâng Thïë giúái
Thấng 3 nùm 2001
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
xiv
B
ẤO CẤO NGHIÏN CÛÁU CHĐNH SẤCH NÂY DO
Gerard Caprio (Nhốm Nghiïn cûáu Phất triïín vâ Ban
Chiïën lûúåc vâ Chđnh sấch Khu vûåc Tâi chđnh) vâ
Patrick Honohan (Nhốm Nghiïn cûáu Phất triïín) chêëp bt, vúái
sûå hưỵ trúå vïì mùåt biïn têåp ca Mark Feige. Bấo cấo nây àậ tđch
ly vâ tưíng húåp kïët quẫ cho túái nay tûâ mưåt chûúng trònh
nghiïn cûáu vïì cấc vêën àïì ca khu vûåc tâi chđnh do Paul
Collier vâ Lyn Squire giấm sất. Cấc nghiïn cûáu gưëc lâm tâi
liïåu cú súã cho bấo cấo nây bao gưìm cưng trònh ca cấc tấc giẫ
vâ ca Thorsten Beck, Craig Burnside, Robert Cull, Ash
Demirgüç-Kunt, David Dollar, James Hanson, Philip Keefer,
Leora Klapper, Aart Kraay, Ross Levine (hiïån àang úã trûúâng
àẩi hổc Minnesota), Millard Long, Giovanni Majnoni, Maria
Soledad Martinez-Peria vâ Sergio Schmukler.
Cấc tấc giẫ àậ àûúåc hûúãng lúåi tûâ nhûäng cåc àưëi thoẩi vâ
nhêån xết ca Ban Khu vûåc Tâi chđnh vâ ca Amar
Bhattacharya, Biagio Bossone, Craig Burnside, Constantijn
Claessens, Paul Collier, Simeon Djankov, Bill Easterly, Alan
Gelb, Thomas Glaessner, James Hanson, Daniel Kaufmann,
Hiro Kawai, Michael Klein, Daniela Klingebiel, Luc laeven,
Carl-Johan Lindgren (IMF), Millard Long, Giovanni
Majnoni, Donald Mathieson (IMF), Frederic Mishkin (Àẩi
hổc Columbia), Ashoka Mody, Jo Ann Paulson, Larry
Promisel, Jo Ritzen, Luis Serven vâ Mary Shirley. Nhiïìu

FDI Àêìu tû trûåc tiïëp nûúác ngoâi
GCB Ngên hâng Thûúng mẩi Ghana
GDP Tưíng sẫn phêím qëc nưåi
GDR Chûáng chó tiïìn gûãi toân cêìu
GNP Tưíng sẫn phêím qëc dên
IAS Tiïu chín hẩch toấn qëc tïë
IPO Châo bấn cưng khai lêìn àêìu
LOLR Cûáu cấnh - cho vay - cëi - cng
LTCM Quẫn l vưën dâi hẩn
M2 Tiïìn rưång
NAFTA Hiïåp àõnh Thûúng mẩi Tûå do Bùỉc M
NBC Ngên hâng Thûúng mẩi Qëc gia
NPL Núå khï àổng
OECD Tưí chûác Húåp tấc vâ Phất triïín Kinh tïë
PPP Ngang giấ sûác mua
RFC Cưng ty Tâi chđnh Tấi thiïët M
SEC y ban Chûáng khoấn vâ Giao dõch
SME Doanh nghiïåp vûâa vâ nhỗ
SOE Doanh nghiïåp nhâ nûúác
UCB Ngên hâng Thûúng mẩi Uganàa
xvii
Cấc tûâ viïët tùỉt
HI BI BÙÅM TÛÂ CÅC KHNG HOẪNG
tâi chđnh lúán nùm 1997-98 lùỉng xëng, nhûäng
hêåu quẫ cố nguy cú trúã thânh thẫm hổa ca
cấc thõ trûúâng tâi chđnh ëu kếm hiïån rộ.
Nhûng ngay cẫ khi khưng cố khng hoẫng
thò viïåc cố àûúåc mưåt hïå thưëng tâi chđnh thûåc
hiïån cung ûáng cấc dõch v thiïët ëu cng cố thïí tẩo ra nhûäng
khấc biïåt lúán cho sûå phất triïín kinh tïë ca mưåt nûúác. Nhûäng

Àêy khưng phẫi lâ cën sấch dûåa trïn viïåc vêån dng mưåt
sưë ngun tùỉc trûâu tûúång; trấi lẩi, kïët lån ca chng tưi dûåa
trïn viïåc phên tđch cấc bùçng chûáng c thïí. Mùåc d côn nhiïìu
àiïìu phẫi tòm hiïíu thïm, nhûng cën sấch àậ thûåc hiïån àûúåc
mưåt khưëi lûúång lúán cấc phên tđch thûåc nghiïåm, dûåa trïn cấc
sưë liïåu thưëng kï phong ph vïì nhûäng vêën àïì nây trong mưåt
vâi nùm qua. Kïët lån nghiïn cûáu nây àậ hưỵ trúå àùỉc lûåc cho
viïåc lâm rộ cấc phûúng ấn lûåa chổn cố liïn quan. Lêìn àêìu
tiïn, nhiïìu niïìm tin àậ cố tûâ lêu àûúåc khùèng àõnh bùçng thûåc
nghiïåm chi tiïët; vâ mưåt sưë phất hiïån múái, cố lệ côn gêy ngẩc
nhiïn hún, àậ àûúåc tòm thêëy.
Nối cấch khấc, chng ta àang àôi hỗi cấc nhâ hoẩch àõnh
chđnh sấch phẫi àưëi mùåt vúái nhûäng thûåc tïë vïì tâi chđnh. Àïën
àêy, cố thïí vûäng tin mâ xấc àõnh nhu cêìu phẫi àõnh hûúáng lẩi
vâ lâm cho nưåi dung chđnh sấch dânh cho khu vûåc tâi chđnh
sêu sùỉc hún. Trong nghiïn cûáu nây, chng tưi nhêån diïån vâ
tưíng húåp nhûäng gò mâ mònh cho lâ nhûäng phất hiïån then chưët
trong cấc nghiïn cûáu vïì khu vûåc tâi chđnh gêìn àêy, bao gưìm
cẫ nghiïn cûáu do Ngên hâng Thïë giúái hay tưí chûác khấc tiïën
hânh, nhêën mẩnh nhûäng lûåa chổn chđnh sấch cố thïí tưëi àa hoấ
sûå tùng trûúãng vâ khưi phc lẩi khu vûåc tâi chđnh, coi àêy lâ
lơnh vûåc then chưët àïí kiïìm chïë – chûá khưng phẫi phống àẩi
– sûå bêët ưín àõnh. Mưåt vâi thưng àiïåp chđnh sệ àûúåc rt ra tûâ
nghiïn cûáu àố.
Rộ râng cấc nïìn kinh tïë tiïn tiïën àïìu cố mưåt cú cêëu tâi
chđnh tinh vi. Àiïìu chûa rộ râng, nhûng lẩi àûúåc cấc bùçng
chûáng xấc nhêån, lâ dõch v do nhûäng hïå thưëng tâi chđnh nây
cung ûáng àậ gốp phêìn quan trổng vâo sûå thõnh vûúång ca cấc
nïìn kinh tïë nây. Chng thc àêíy tùng trûúãng vâ giẫm búát sûå
bêët ưín àõnh, vâ gip àúä ngûúâi nghêo. Lâm cho hïå thưëng tâi

àưång cú khuën khđch tû nhên. Sûå chêìn chûâ hay nhûäng biïån
phấp nûãa vúâi – nhû àậ thêëy trong cấc chđnh sấch lỗng lễo do
trò hoận chûa mën àiïìu tiïët, tấi cêëp vưën hïët lêìn nây àïën lêìn
khấc, hay nhûäng hânh àưång tûúng tûå – sệ phẫi trẫ mưåt cấi giấ
rêët àùỉt, ẫnh hûúãng àïën hïå thưëng tâi chđnh vâ nïìn kinh tïë trong
nhûäng nùm trûúác mùỉt.
Àïí cố àûúåc mưåt mưi trûúâng tùng trûúãng tâi chđnh cố hiïåu
quẫ vâ an toân, àôi hỗi phẫi cố mưåt cú súã hẩ têìng ca cấc quy
tùỉc vâ thưng lïå phấp l, vâ nhûäng thưng tin kõp thúâi, chđnh
xấc, àûúåc hưỵ trúå bùçng viïåc tưí chûác àiïìu tiïët vâ giấm sất, nhùçm
duy trò nhûäng khuën khđch mang tđnh chêët tđch cûåc àưëi vúái
cấc àưëi tûúång tham gia thõ trûúâng tâi chđnh. Thânh cưng úã àêy
sệ thc àêíy tùng trûúãng theo hûúáng thiïn vïì gip àúä ngûúâi
nghêo vâ sệ ưín àõnh hoấ nïìn kinh tïë theo hûúáng tùng trûúãng
cao; khẫ nùng tiïëp cêån trûåc tiïëp tâi chđnh ca nhûäng ngûúâi
hiïån àang bõ loẩi trûâ cng sệ àûúåc múã rưång.
TƯÍNG QUAN VÂ TỐM TÙỈT
3
Chđnh ph khưng ph húåpChđnh ph khưng ph húåp
vúái chûác nùng cung ûángvúái chûác nùng cung ûáng
dõch v tâi chđnhdõch v tâi chđnh
ngay cẫ khi khng hoẫngngay cẫ khi khng hoẫng
têën cưngtêën cưng
Nhûng ngay cẫ khi cấcNhûng ngay cẫ khi cấc
thõ trûúâng vêån hânh tưëtthõ trûúâng vêån hânh tưët
cng cêìn mưåt nïìn tẫngcng cêìn mưåt nïìn tẫng
phấp l vâ àiïìu tiïët phấp l vâ àiïìu tiïët

Khuën khđch lâ mưåt ëu tưë then chưët àïí hẩn chïë viïåc chêëp
nhêån ri ro quấ àấng vâ nhûäng hânh vi gian lêån trong quẫn

àïí hẩn chïë nhûäng nguy cú gùỉn liïìn vúái viïåc ấp dng bẫo hiïím
tiïìn gûãi.
Ngên hâng, thõ trûúâng chûáng khoấn vâ vư sưë cấc loẩi trung
gian khấc, vâ cấc cưng ty tâi chđnh ph thåc, têët cẫ àïìu gốp
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
4
vâ mưåt chiïën lûúåc dûåavâ mưåt chiïën lûúåc dûåa
trïn cú súã khai thấc cấctrïn cú súã khai thấc cấc
àưång cú khuën khđchàưång cú khuën khđch
Mẩng lûúái an sinh tưët àôiMẩng lûúái an sinh tưët àôi
hỗi cấc thïí chïë tưëthỗi cấc thïí chïë tưët
phêìn vâo sûå phất triïín tâi chđnh cên àưëi. Mổi sûå thiïn võ hoân
toân nghiïng vïì phđa thõ trûúâng hay ngên hâng àïìu khưng
thïí l giẫi àûúåc bùçng vư sưë nhûäng bùçng chûáng hiïån cố. Trấi
lẩi, sûå phất triïín ca cấc phên àoẩn khấc nhau trong hïå thưëng
tâi chđnh àïìu gêy ấp lûåc båc cấc phên àoẩn khấc phẫi àưíi
múái, nêng cao chêët lûúång vâ hiïåu quẫ, vâ giẫm giấ. Chng
cng phất triïín theo kiïíu cưång sinh, trong àố phên àoẩn nây
múã rưång thûúâng u cêìu cấc phên àoẩn khấc cng phẫi nêng
cêëp. Tûúng lai ca khu vûåc phi ngên hâng, trong àố àấng kïí
nhêët lâ cấc tưí chûác trẫ lûúng hûu tû nhên, sệ ph thåc rêët lúán
vâo cấc chđnh sấch cố liïn quan ca chđnh ph, vò vêåy, viïåc
hoẩch àõnh cấc chđnh sấch nây cêìn àûúåc suy tđnh thêån trổng.
Hêìu hïët cấc nûúác àang phất triïín àïìu quấ nhỗ, khưng à
sûác trang trẫi, nïëu khưng àûúåc lúåi tûâ viïåc tiïëp cêån tâi chđnh
toân cêìu, bao gưìm viïåc tiïëp cêån dõch v tâi chđnh ca cấc cưng
ty tâi chđnh nûúác ngoâi hóåc do nûúác ngoâi súã hûäu. Tẩo àiïìu
kiïån thån lúåi àïí cấc cưng ty tâi chđnh nûúác ngoâi cố uy tđn
tham gia vâo thõ trûúâng nưåi àõa cng àậ àûúåc hoan ngïnh: hổ
sệ mang vâo sûå cẩnh tranh, cẫi thiïån tđnh hiïåu quẫ, vâ nêng

rưång àiïìu mâ hiïån nay vêỵn côn lâ khẫ nùng tiïëp cêån rêët hẩn
chïë ca nhûäng ngûúâi ài vay nhỗ àïën tđn dng ca khu vûåc tâi
chđnh chđnh thûác. Àiïìu nây sệ àẩt àûúåc bùçng cấch hẩ thêëp cấc
râo cẫn do chi phđ thưng tin cao. Àưìng thúâi, mưåt mûác trúå cêëp
nhêët àõnh cho phêìn chi phđ chung vêỵn côn thđch húåp àïí gốp
phêìn lâm cho cấc tưí chûác tđn dng vi mư phc v ngûúâi
nghêo vâ rêët nghêo cố thïí àûáng vûäng.
Trong phêìn tưíng quan nây, sau khi tốm lûúåc nhûäng chđnh ca
bưën chûúng chđnh trong cën sấch, chng tưi phên tđch nhûäng bâi
hổc chđnh sấch ch ëu, trònh bây mưåt cấch vêån dng àiïín hònh cố
tđnh chêët minh hổa vâo nhûäng hoân cẫnh àêët nûúác trấi ngûúåc nhau.
Phêìn tưíng quan àûúåc khếp lẩi vúái triïín vổng ca nhûäng nghiïn cûáu
trong tûúng lai.
Tốm tùỉtTốm tùỉt
M
C NÂY CA PHÊÌN TƯÍNG QUAN TỐM TÙỈT
nhûäng lêåp lån chđnh ca cấc chûúng côn lẩi trong
bấo cấo. Chng tưi têåp trung vâo nhûäng phất hiïån
chđnh rt ra tûâ nghiïn cûáu thûåc nghiïåm vâ nghơa cú bẫn ca
nhûäng phất hiïån àố. Nhûäng lêåp lån chi tiïët vâ nhûäng lûu
cố thïí xem trong cấc chûúng tiïëp theo cng vúái phêìn tham
khẫo vúái khưëi lûúång lúán nhûäng nghiïn cûáu chûáa àûång trong
cưng trònh nây.
Chûúng 1: Àïí cho tâi chđnh cố hiïåu quẫ
Hiïån nay cố rêët nhiïìu cưng trònh nghiïn cûáu khùèng àõnh
mẩnh mệ rùçng, cẫi tiïën phûúng thûác tưí chûác tâi chđnh sệ thc
àêíy vâ àống gốp vâo thânh tđch hoẩt àưång kinh tïë. Nối cấch
khấc, niïìm mong mën chung àûúåc nhòn thêëy mưåt hïå thưëng
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
6

dûúái dẩng thanh ngang.dûúái dẩng thanh ngang.
ca nïìn kinh tïë phẫi àûúåc coi nhû àang thûåc hiïån nhûäng chûác
nùng kinh tïë cú bẫn sau àêy:
l Huy àưång tiïìn tiïët kiïåm (nïëu khưng cố nố thò cấc cú súã
huy àưång sệ hẩn chïë hún nhiïìu).
l Phên bưí vưën àêìu tû (nhêët lâ àïí tâi trúå cho nhûäng dûå ấn
àêìu tû hiïåu quẫ).
l Giấm sất cấc nhâ quẫn l (sao cho kinh phđ àậ phên bưí
àûúåc chi tiïu àng kïë hoẩch).
l Chuín dõch ri ro (giẫm búát ri ro thưng qua sûå tđch t
vâ cho phếp nhûäng ngûúâi sùén sâng chêëp nhêån ri ro hún
àûúåc gấnh chõu).
Cấc bùçng chûáng kinh tïë lûúång chđnh xấc vâ àa dẩng cho
thêëy, sûå àống gốp ca tâi chđnh vâo tùng trûúãng dâi hẩn ch
ëu bùçng cấch nêng cao nùng sët nhên tưë tưíng húåp ca nïìn
kinh tïë, chûá khưng phẫi bùçng tưëc àưå tđch ly vưën.
Thưng qua viïåc hưỵ trúå cho tùng trûúãng, sûå phất triïín tâi
chđnh cố ẫnh hûúãng mẩnh nhêët àïën viïåc nêng cao mûác sưëng
ca ngûúâi nghêo. Mùåc d mưåt sưë ngûúâi cho rùçng dõch v ca
hïå thưëng tâi chđnh chđnh thûác chó cố lúåi cho ngûúâi giâu, nhûng
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
8
sưë liïåu lẩi cho thêëy àiïìu ngûúåc lẩi. Hún nûäa, cấc nûúác cố hïå
thưëng tâi chđnh sêu lúán mẩnh àậ thêëy rùçng, suy cho cng, nố
àậ cấch ly àûúåc hổ khỗi nhûäng biïën àưång vơ mư.
Bùçng chûáng vïì têìm quan trổng ca mưỵi loẩi trong hai
thânh phêìn thïí chïë chđnh ca tâi chđnh – ngên hâng vâ thõ
trûúâng chûáng khoấn cố tưí chûác – cng rêët rộ rïåt. Khưng cố
bùçng chûáng thûåc nghiïåm nâo hêåu thỵn cho nhûäng chđnh
sấch trối båc mưåt cấch giẫ tẩo khu vûåc nây àïí ûu àậi khu

Tâi trúå qua ngên hâng vâTâi trúå qua ngên hâng vâ
tâi trúå bùçng vưën cưí phêìntâi trúå bùçng vưën cưí phêìn
bưí sung chûá khưng thaybưí sung chûá khưng thay
thïë cho nhauthïë cho nhau
doanh nghiïåp. Tuy nhûäng tiïën bưå trong cưng nghïå, kïë toấn vâ
thûåc tiïỵn phấp l àậ gip cho viïåc hoân thiïån cấc cưng c
khấm phấ, nhûng suy cho cng, sûå khưng àưëi xûáng vïì thưng
tin giûäa ngûúâi sûã dng vâ ngûúâi cung cêëp vưën trong cấc nûúác
àang phất triïín khưng giẫm àûúåc nhiïìu nhû trong cấc nïìn
kinh tïë tiïn tiïën – vâ thûåc tïë côn tưìi tïå ài.
Lân sống nghiïn cûáu chđnh sấch gêìn àêy àậ chó ra sûå cêìn
thiïët phẫi cố cấc biïån phấp chđnh sấch àêíy mẩnh sẫn xët vâ
trao àưíi thưng tin; hẩn chïë viïåc thûåc hânh quìn lûåc thõ
trûúâng, d lâ trong ngên hâng hay do nưåi bưå bïn trong, lâm
phûúng hẩi àïën cưí àưng; vâ àẫm bẫo sûå vêån hânh hiïåu quẫ
ca thõ trûúâng chûáng khoấn cố tưí chûác. Nhûäng chđnh sấch
nây dûúâng nhû sệ cố tấc dng hún nïëu chng nhùçm vâo cú
súã hẩ têìng chûá khưng phẫi trûåc tiïëp vâo bẫn thên cú cêëu tâi
chđnh. Nhûäng nghiïn cûáu gêìn àêy vïì cú súã hẩ têìng hûäu hiïåu
àẩt àûúåc nhiïìu tiïën bưå nhêët trong lơnh vûåc tû phấp, vâ trong
nhûäng lơnh vûåc vûúåt ra ngoâi nhûäng u cêìu hiïín nhiïn vâ
thiïët ëu nhùçm àẫm bẫo ngûúâi cho vay cố thïí thûåc hiïån àûúåc
nhûäng quìn ca mònh mưåt cấch mau lể vâ đt tưën kếm, trong
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
10
ÚÃ ÚÃ mûác thu nhêåp trïn àêìumûác thu nhêåp trïn àêìu
ngûúâi thêëp hún, giấ trõ tâi sẫnngûúâi thêëp hún, giấ trõ tâi sẫn
ngên hâng cố xu hûúáng lúánngên hâng cố xu hûúáng lúán
gêëp nhiïìu lêìn mûác àưå vưën hoấgêëp nhiïìu lêìn mûác àưå vưën hoấ
qua thõ trûúâng chûáng khoấnqua thõ trûúâng chûáng khoấn

vïå cố hiïåu quẫ hún quìn vïì tâi sẫn ca cấc nhâ tâi trúå bïn
ngoâi chùèng nhûäng khưng gêy trúã ngẩi cho tùng trûúãng, mâ
côn tẩo àiïìu kiïån thån lúåi cho sûå phất triïín ca thõ trûúâng tâi
chđnh vâ àêìu tû.
Sûå tùng trûúãng ca hònh thûác tiïët kiïåm têåp thïí – bao gưìm
cẫ viïåc thưng qua cấc cưng ty àêìu tû vâ qu tûúng hưỵ, cng
nhû qu lûúng hûu vâ cấc cưng ty bẫo hiïím nhên thổ – cố thïí
thc àêíy mẩnh phđa cêìu ca thõ trûúâng cưí phiïëu, cng nhû
múã rưång cấc loẩi hònh trung gian tâi chđnh sùén cố cho nhûäng
ngûúâi trung lûu, àưìng thúâi tẩo ấp lûåc cẩnh tranh vúái tiïìn gûãi
TƯÍNG QUAN VÂ TỐM TÙỈT
11
Cấc phûúng thûác tiïëtCấc phûúng thûác tiïët
kiïåm têåp thïí gip tùngkiïåm têåp thïí gip tùng
cûúâng vâ nêng cêëp hïåcûúâng vâ nêng cêëp hïå
thưëngthưëng
ngên hâng. Tấc àưång ca nố khưng chó gối gổn trong thõ
trûúâng chûáng khoấn: trong nhûäng thõ trûúâng trûúãng thânh vâ
múái nưíi, cấc tưí chûác tiïët kiïåm theo húåp àưìng cố võ trđ trung
têm àïí hưỵ trúå nhûäng phất kiïën vïì tâi chđnh dûåa vâo thõ
trûúâng, nhû chûáng khoấn cố bẫo àẫm bùçng tâi sẫn, viïåc sûã
dng tâi chđnh cú cêëu vâ cấc sẫn phêím phất sinh, bao gưìm
qu theo dội chó sưë vâ cấc sẫn phêím tưíng húåp àïí bẫo vïå nhâ
àêìu tû trûúác sûå suy giẫm ca thõ trûúâng. Nhûäng kinh nghiïåm
àc rt àûúåc vâ thưng tin vïì viïåc tẩo vưën con ngûúâi, mưåt khi
àûúåc trang bõ cho nhûäng ngûúâi quẫn l qu sûã dng, sệ gip
cho viïåc nêng cao chêët lûúång quẫn l ri ro trïn phẩm võ toân
bưå nïìn kinh tïë. Sûå tùng trûúãng ca nhûäng qu nây cố thïí àẫm
bẫo tâi trúå nhanh vâ ưín àõnh cho nhûäng phên àoẩn thđch húåp
ch ëu ca thõ trûúâng tâi chđnh, nhû cấc cưng ty thụ mua

thïí hẩ thêëp nhûäng râo cẫn àố bùçng cấch nâo.
Rêët nhiïìu tưí chûác tâi chđnh vi mư chun mưn hoấ vâ àêìy
sấng tẩo, phêìn lúán àûúåc bao cêëp, àậ àûúåc thiïët lêåp vâ thu
àûúåc nhûäng thânh cưng to lúán. Tó lïå trẫ núå khưng àng k
hẩn thêëp - thêëp hún nhiïìu so vúái cấc chûúng trònh cho vay
àûúåc bao cêëp thåc thïë hïå trûúác àậ tûâng hoẩt àưång úã cấc nûúác
àang phất triïín - vâ phẩm vi phc v ca nhûäng tưí chûác nây,
xết cẫ vïì sưë tuåt àưëi lêỵn nhûäng nhốm ngûúâi trûúác kia hêìu
nhû bõ qụn lậng nhû ph nûä vâ nhûäng ngûúâi rêët nghêo, àïìu
rêët rưång. Thânh cưng nây lâ do àậ biïët dûåa vâo sûå àưíi múái,
chùèng hẩn nhû viïåc sûã dng cấc húåp àưìng cho vay theo nhốm
àïí khai thấc têët cẫ cấc tiïìm nùng vïì vưën xậ hưåi vâ ấp lûåc ca
nhốm àïí giẫm búát hiïån tûúång cưë tònh chêy núå, tẩo ra nhûäng
khuën khđch àưång bùçng cấch ấp dng cấc lõch trònh trẫ núå
àïìu àùån vâ nhûäng khoẫn vay tiïëp theo theo hònh thûác “cho
vay ly tiïën”, vâ mưåt cú cêëu quẫn l phên tấn gổn nhể hún àïí
giẫm chi phđ vâ cho phếp ngûúâi cho vay cố thïí àõnh lậi sët
vưën vay thêëp úã mûác phẫi chùng.
Cho d khưng àûúåc bao cêëp thò mưåt sưë trong nhûäng k thåt
àố vêỵn cố thïí ấp dng vâo viïåc cho vay nhỗ àưëi vúái nhûäng
ngûúâi khưng nghêo. Hún nûäa, viïåc sûã dng hiïåu quẫ thưng
tin tđn dng cố thïí lâm giẫm qui mư tưëi thiïíu àïí khu vûåc tâi
chđnh chđnh thûác vâ khưng àûúåc bao cêëp cố thïí cho vay mâ
vêỵn àẩt hiïåu quẫ vïì chi phđ. Cưng nghïå thưng tin àậ gip cho
viïåc lâm giẫm mẩnh àún giấ thu thêåp thưng tin vïì quấ trònh
vay vưën vâ cấc àùåc àiïím cố liïn quan khấc, cng nhû lâm
tùng mûác àưå tinh vi mâ cấc sưë liïåu nây cố thïí àûúåc dng àïí
àấnh giấ uy tđn trẫ núå. Mùåc d tấc àưång ca viïåc cố àûúåc
nhûäng thưng tin nây àậ lâm thay àưíi cấc khuën khđch vâ
quìn lûåc thõ trûúâng theo mưåt cấch rêët tinh tïë - nhûng khưng

minh cho àiïìu àố, thò l thuët cng àậ giẫi thđch àûúåc vò sao
khi viïåc thu thêåp thưng tin vâ k kïët húåp àưìng àïìu rêët tưën
kếm thò thõ trûúâng tâi chđnh sệ khưng bao giúâ cố àêìy à hiïåu
quẫ hóåc hoân toân àiïìu hoâ àûúåc sûå chïnh lïåch giấ. Kiïím
àõnh àưëi chûáng thêån trổng àậ khùèng àõnh rùçng, cấ nhên
khưng hoân toân húåp l khi àấnh giấ ri ro: hổ quấ coi trổng
nhûäng diïỵn biïën gêìn àêy (thïí hiïån sûå thiïín cêån), hổ bn bấn
theo phong trâo hún lâ dûåa vâo nhûäng ëu tưë nïìn tẫng, vâ hổ
ln cố nhûäng phẫn ûáng cng chiïìu (hay tẩo xung lûúång)
bùçng cấch mua vâo khi giấ àang tùng. Cng vúái viïåc lâm cho
giấ tâi sẫn dao àưång mẩnh hún vâ gốp phêìn vâo trâo lûu cho
vay dïỵ dậi ca ngên hâng – àûúåc tiïëp nưëi bùçng sûå thay àưíi
têm l àưåt ngưåt vâ viïåc tưín thêët tđn dng tai hẩi – cấc àùåc
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
14
Tâi chđnh ln hâm chûáaTâi chđnh ln hâm chûáa
ri rori ro
àiïím hânh vi nây àậ trúã thânh mẫnh àêët mâu múä cho nhûäng
àưì gian lêån kiïíu Ponzi.
Nïëu tâi chđnh lâ dïỵ àưí vúä, thò ngên hâng lẩi lâ bưå phêån dïỵ
àưí vúä nhêët. Cấc ngên hâng phẫi ph thåc rêët nhiïìu vâo giấ
trõ tin cêåy ca nhûäng tâi sẫn mâ hổ súã hûäu (kễ cẫ uy tđn trẫ núå
ca ngûúâi ài vay), nhûng ngên hâng cng gêy thïm nhûäng
phûác tẩp khưng chó trong viïåc chuín àưíi k hẩn thanh toấn
mâ côn cẫ trong cấc khoẫn núå khưng k hẩn, tûác lâ tâi trúå
bùçng cấch cho vay cố bẫo àẫm bùçng nhûäng tâi sẫn núå theo
mïånh giấ dûúái dẩng tiïìn gûãi ngên hâng. Tđnh chêët àùåc biïåt dïỵ
àưí vúä ca tâi chđnh, trong àố cố ngên hâng, diïỵn ra trong têët
cẫ cấc nûúác, bêët kïí mûác thu nhêåp ca nûúác àố nhû thïë nâo,
nhû àậ àûúåc chûáng minh qua sûå bng nưí khng hoẫng ngên

cố àưång cú phên bưí ngìn lûåc vâ thûåc hiïån chûác nùng ca
mònh mưåt cấch thêån trổng. Mùåc d nhûäng nùm gêìn àêy, trïn
sấch bấo àậ cố rêët nhiïìu quan àiïím thưëng nhêët vúái nhau
nhûng vêỵn côn nhûäng khấc biïåt rộ rïåt trong mưi trûúâng àiïìu
tiïët trïn khùỉp thïë giúái, vâ ëu kếm trong lơnh vûåc nây lâ
ngun nhên tiïìm êín gêy thïm nguy cú dïỵ bõ tưín thûúng cho
cấc thõ trûúâng múái nưíi.
Sûå àiïìu tiïët sêu rưång cố thïí lâ cêìn thiïët, nhûng bâi hổc rộ
râng tûâ nhûäng nghiïn cûáu múái àêy vâ trûúác kia lâ, sûå àiïìu tiïët
àố cêìn àûúåc bưí sung bùçng viïåc sûã dng cấc àôn bêíy khuën
khđch vâ thưng tin àïí tùng cûúâng àïën mûác tưëi àa sưë lûúång cấc
àưëi tûúång àûúåc thưng tin àêìy à vâ cố àưång lûåc mẩnh mệ àïí
theo dội cấc trung gian tâi chđnh. Àa dẩng hoấ hïå thưëng cấc
àưëi tûúång theo dội ngên hâng lâ àiïìu nïn cố, khưng phẫi chó
TÂI CHĐNH CHO TÙNG TRÛÚÃNG: SÛÅ LÛÅA CHỔN CHĐNH SẤCH TRONG MƯÅT THÏË GIÚÁI THAY ÀƯÍI
16
Àối nghêo tùng vâ vêỵn tiïëp
tc leo thang mưåt thúâi gian
sau khng hoẫng
vò nhûäng cú quan nây cố thïí cố cấc ngìn thưng tin khấc
nhau, mâ côn vò àưång cú ca chng khưng giưëng nhau vâ cố
thïí côn khưng minh bẩch nûäa. Nhûng ai cố thïí theo dội ngên
hâng? Cố ba loẩi àưëi tûúång chđnh:
l Ch súã hûäu, bao gưìm ban giấm àưëc vâ cấc nhâ quẫn l
cêëp cao ca ngên hâng, nhûäng ngûúâi mâ tâi sẫn rông ca
hổ ph thåc vâo kïët quẫ hoẩt àưång thêån trổng ca thïí
chïë nây.
l Thõ trûúâng, hay têët cẫ nhûäng ngûúâi cho vay bïn ngoâi
phi chđnh thûác, vâ cấc bïn àưëi tấc, nhûäng ngûúâi tûå biïët
mònh khưng thåc diïån àûúåc “cûáu trúå”.

Cêìn phẫi ài xa hún tâiCêìn phẫi ài xa hún tâi
liïåu hûúáng dêỵn Baselliïåu hûúáng dêỵn Basel
àưëi tûúång nây khưng cố quan hïå thên thiïët vúái ngên hâng
phất hânh núå. Àưìng thúâi, cng cêìn àẫm bẫo duy trò àưång cú
khuën khđch àưëi vúái nhûäng ngûúâi giấm sất. Àïí hổ cố thïí
thûåc hiïån hûäu hiïåu cưng viïåc ca mònh, viïåc trẫ th lao cao
hưm nay, vâ àùåc biïåt lâ trong tûúng lai (thưng qua cấc khoẫn
tiïìn thûúãng hóåc nhûäng khoẫn lûúng hûu hâo phống) cêìn ài
àưi vúái vúái viïåc bẫo vïå khưng àïí hổ bõ truy cûáu phấp låt tẩi
thúâi àiïím hiïån nay.
Trûúác nguy cú àưí vúä tâi chđnh, nhiïìu chđnh ph àậ xêy
dûång cấc loẩi mẩng lûúái an sinh, mâ vïì cú bẫn àïìu thưng qua
phûúng thûác cûáu cấnh - cho vay - cëi cng vâ ngây câng phưí
biïën lâ thưng qua chûúng trònh bẫo hiïím tiïìn gûãi cưng khai.
Bẫo hiïím tiïìn gûãi ngây câng thưng dng úã cấc thõ trûúâng múái
nưíi, vò xem ra chng lâ mưåt cấch hûäu hiïåu àïí kiïìm chïë tònh
trẩng àua nhau rt tiïìn úã ngên hâng, đt ra lâ úã cấc nûúác cố thu
nhêåp cao, vâ gip ni dûúäng cấc ngên hâng bẫn àõa. Tuy
nhiïn, sûå tưìn tẩi ca cấc chûúng trònh nây thûåc tïë cố thïí lâm
xêëu ài mưi trûúâng khuën khđch vâ thưng tin, lâm tùng mûác
àưå vâ têìn sët ca cấc cåc khng hoẫng. Trong mưåt chûâng
mûåc nâo àố, viïåc thânh lêåp cấc chûúng trònh bẫo hiïím tiïìn
gûãi chđnh thûác cố thïí xui khiïën viïåc chêëp nhêån àưå ri ro cao
hún – têm l lúåi dng bẫo lậnh, cưë lâm liïìu truìn thưëng,
vưën cố xu hûúáng ài liïìn vúái hêìu hïët cấc hònh thûác bẫo hiïím.
Sệ cố kiïën phẫn àưëi viïåc xêy dûång cấc chûúng trònh chđnh
thûác, nhûng cêìn thûâa nhêån rùçng, thiïëu mưåt chûúng trònh
chđnh thûác cố thïí tûúng àûúng vúái sûå xët hiïån mưåt dẩng bẫo
hiïím tiïìn gûãi ngêìm – cố thïí khưng hẩn chïë phẩm vi bẫo hiïím
vâ cng cố nguy cú gêy ra têm l lúåi dng bẫo lậnh, cưë lâm