Cần quan tâm đúng mức tới việc bảo tồn đa dạng sinh học hệ sinh thái rừng nhiệt
đới

Rừng nhiệt đới đang đứng trước nguy cơ bị biến mất, cần có những biện pháp để
gìn giữ và bảo tồn nguồn tài nguyên này.
Từ đầu thế kỷ 20, nhờ những tiến bộ trong nghiên cứu khoa học, con người đã ý
thức được sự vô tận và phức tạp của thế giới vạn vật, đặc biệt là ở rừng nhiệt đới.
Song song với những chương trình nghiên cứu thì việc khai thác quá mức rừng
nhiệt đới thường phá huỷ vĩnh viễn những thành phần môi trường chủ yếu trước
khi có thể đánh giá, hiểu biết và bảo vệ nó cho thế hệ tương lai. Công ước Rio de
Janeiro – Công ước quốc tế về đa dạng sinh học do UNEP khởi xướng và 150
nước trên thế giới cam kết thực hiện là “Bảo vệ đa dạng sinh học, sử dụng lâu dài
các nhân tố đa dạng sinh học, phân chia hợp lý và công bằng các lợi ích trong quá
trình khai thác các nguồn tài nguyên di truyền”.
Công ước này định nghĩa đa dạng sinh học là: “Tính biến đổi của các cơ thể sống
ở các vùng miền, các hệ sinh thái trên cạn, dưới biển, các hệ sinh thái dưới nước,
các hệ sinh thái phức hợp trong đó bao gồm sự đa dạng giữa các loài, trong các
loài và sự đa dạng của các hệ sinh thái”.
Con người chưa khám phá hết được các loài động thực vật và các hệ sinh thái tập
hợp trên hành tinh này. Đó là một tổng thể khổng lồ mà con người phải bảo vệ và
chỉ được khai thác một cách hợp lý.
Phương pháp luận của công ước đáp ứng cùng một lúc hai mục đích: Bảo tồn cho
thế hệ hiện tại và tương lai, sự nguyên vẹn của “ngân hàng” gen ở tầm cỡ thế giới,
tránh được mất cân bằng sinh thái, bảo đảm cho sự phát triển lành mạnh cuộc sống
trên hành tinh.
Từ hội nghị cấp cao Rio de Janeiro, các phong trào bảo vệ sinh thái rừng nhiệt đới
ngày càng phát triển mạnh mẽ và rừng nhiệt đới được xem như là một trong những
khu bảo tồn đa dạng sinh học quan trọng nhất trên thế giới.

Đa dạng sinh học nào cần bảo tồn?
Danh sách các loài thực vật và động vật trong rừng nhiệt đới không thay đổi trong

trong hàng triệu loài động thực vật, trong đó có những loài động thực vật quý hiếm
và thường là chưa xác định được chính xác nguồn gốc địa lý, sự biến động, chưa
đánh giá được những nguy cơ đe doạ sự tồn vong của các loài, đặc biệt là các loài
mất khả năng sinh sản.
Đứng trước một vấn đề nan giải chưa có giải pháp nào có giá trị tuyệt đối, người ta
có thể lựa chọn giữa nhiều giải pháp:
- Đáp ứng nguyên tắc phòng ngừa, bảo tồn tổng thể rừng nhiệt đới, trừ các vùng
không đủ khả năng về dinh dưỡng và phát triển của quần thể động thực vật sống.
- Hạn chế phạm vi bảo tồn ở các diện tích mà ở đó các loài đã được vào danh mục
và đang được xác định, sự tiến hoá của hệ sinh thái đang được nghiên cứu. Vấn đề
là sự lựa chọn chính xác các diện tích này.
- Tiến hành từng bước việc điều chế lâu dài sử dụng nhiều giải pháp trong kỹ thuật
lâm nghiệp, kể cả việc điều tra vật mà ở đó tất cả các loài có thể nhận dạng sẽ
được thống kê và bảo tồn.
Cuối cùng việc bảo tồn đa dạng sinh học cho toàn bộ rừng nhiệt đới cần phải tập
trung nhiều cố gắng có trọng điểm- các diện tích bảo tồn- các vùng rừng được điều
chế, ở đó đa dạng sinh học sẽ được tôn trọng ở mức độ tối đa thông qua các hoạt
động làm giàu rừng và những hoạt động thường xuyên trong điều tra thực vật.
Mai Thành