Tình trạng cà phê rụng trái nguyên nhân và
biện pháp khắc phục

Tình trạng cà phê rụng trái xảy ra khá phổ biến trên nhiều vườn cà ở
Đăk Lăk, Lâm
Đồng, Đăk Nông, Gia Lai… Theo phản ánh của nhiều nhà vườn, tình trạng cà phê
rụng trái năm nào cũng có nhưng năm 2008 này mức độ rụng nhiều hơn so với
năm 2007. Ông Trần Đình Triển – Buôn Eana – Xã Eana – Huyện Krông Ana –
Tỉnh Đăk Lăk cho biết tình trạng cà phê rụng trái xảy ra khá phổ biến ở địa
phương. Hiện vườn của ông đã bị rụng trên 30% và đang tiếp tục rụng nữa. Ông
cũng đã sử dụng một số loại thuốc trừ bệnh nhưng không giảm. Vậy đâu là nguyên
nhân và giải pháp nào để khắc phục tình trạng này? Qua khảo sát thực tế một số
vườn cà phê trên địa bàn, chúng tôi thấy rằng cà phê rụng trái trong thời điểm này
chủ yếu là do bón phân không đầy đủ, không cân đối và do một số loại sâu bệnh
gây ra.

Khi tình trạng rụng trái không xảy ra trên cả vườn mà chỉ rụng ở những cây kém
phát triển, trái nhỏ, rụng ở các chùm trái gần gốc trước, đầu cành sau, kèm theo
rụng lá già nhiều là do bón phân không đầy đủ hoặc không kịp thời. Giai đoạn giữa
mùa mưa là giai đoạn tăng trưởng rất nhanh về kích thước của trái nên cà phê cần
một lượng lớn dinh dưỡng để nuôi trái. Nếu bón phân không đầy đủ hay không kịp
thời sẽ không đủ dinh dưỡng để nuôi trái, do đó một số trái sẽ tự rụng đi để tập
trung dưỡng chất nuôi các trái còn lại. Nếu tỷ lệ rụng trái nhiều, trái gần gốc rụng
trước nhưng lá non vẫn xanh, cành vượt mọc nhiều, lá mỏng, lá già vàng từ chóp lá
trở xuống, rìa lá trở vào và rụng sớm là do bón phân không cân đối, trong đó bón
nhiều phân đạm và ít kali. Trong thực tế, do giá phân bón vào đầu mùa mưa năm
2008 tăng khá cao so với các năm trước nên nhiều nông dân bón ít phân hơn năm
trước, điều này dẫn đến tình trạng thiếu dinh dưỡng, cây cằn cỗi và rụng trái. Một
số nông dân khác lại chuyển từ phân NPK 16-8-16+TE đã sử dụng có hiệu quả ở
những năm trước sang sử dụng phân đơn, trong đó chủ yếu là bón ure, SA mà bón
ít kali nên đã xảy ra tình trạng thừa đạm, thiếu kali làm cành vượt phát mạnh

và cân đối, rụng trái do bệnh khô cành, khô quả chỉ rụng ở những cành bị bệnh,
còn các cành không bị bệnh trái vẫn phát triển bình thường. Tuy nhiên trong thực
tế thường hay gặp tình trạng cà phê rụng trái vừa do bón phân không đầy đủ, cân
đối, vừa do khô cành, khô quả xảy ra trên cùng một cây. Biện pháp khắc phục là
phải bón bổ sung ngay phân bón gốc và bón lá theo hướng cân đối như đã hướng
dẫn ở trên, đồng thời cắt bỏ ngay các cành đang bị bệnh nặng và phun các loại
thuốc trừ nấ
m như Tilt super, antracol, carbendazim, copper oxychoride, propinneb
theo đúng hướng dẫn trên nhãn chai để diệt trừ. Cùng với các biện pháp đó phải
tiến hành cắt các chồi vượt, tỉa các cành ăn ngược vào trong tán, các cành tăm…
kịp thời để tập trung dinh dưỡng nuôi trái, giảm rụng trái. Đợt bón phân cuối mùa
mưa vẫn tiếp tục sử dụng phân NPK 16-8-16+TE hoặc NPK 16-16-13+TE Đầu
Trâu như đã hướng dẫn ở trên để có được trái to, nhân lớn và đảm bảo năng suất.
Bệnh khô cành, khô quả là một trong những nguyên nhân trực tiếp dẫn đến rụng
trái cà phê, tuy nhiên nguyên nhân gián tiếp và sâu xa hơn vẫn là do bón phân
không cân đối, tỉa cành tạo tán không hợp lý làm cây không khỏe mạnh mà suy
yếu, sức chống chịu sâu bệnh kém và tán không thông thoáng cũng là điều kiện
thuận lợi để bệnh khô cành, khô quả cũng như các sâu bệnh khác tấn công.

Các loại sâu bệnh khác cũng có thể là nguyên nhân gây rụng trái ở cà phê trong
giai đoạn giữa mùa mưa này tuy không nhiều như tuyến trùng, rệp sáp
(Pseudococus. Spp), gỉ sắt (Hemileia vastatrix), nấm hồng (Corticium
salmonicolor), mọt đục cành (Xyleborus mortati), mọt đục trái (Stephanoderes
lampei), sâu đục trái (Prays endolemma), sâu đục thân (Xylotrechus quadripe).
Nhà vườn cần xem xét kỹ đối tượng gây hại trên cà phê của mình để có biện pháp
diệt trừ cho đúng và kịp thời. Mỗi đối tượng gây hại đều có những loại thuốc đặc
trị có bán rộng rãi trên thị trường. Khi sử dụng thuốc trừ sâu bệnh bà con nhớ áp
dụng quy tắc 4 đúng và theo đúng hướng dẫn trên bao bì. Tuyệt đối không nên lạm
dụng, sử dụng cùng lúc thật nhiều loại thuốc vì không diệt trừ được đối tượng lại
phải chi phí cao.

kéo dài nhanh, giảm sự chèn ép giữa các trái gây rụng và vi lượng bo giúp cuống
trái chắc khỏe, giảm rụng.

Trên đây là những biện pháp cấp thời khắc phục tình trạng rụng trái hàng loạ
i trong
thời điểm giữa mùa mưa, tuy nhiên để phòng chống tình trạng này cần pháp áp
dụng biện pháp bón phân cân đối trong cả năm bằng phân bón hiệu Đầu Trâu theo
quy trình ở bảng 1. Bón phân theo đúng qui trình này cùng với việc tỉa cành hợ
p lý,
phòng trừ sâu bệnh kịp thời, chắc chắn sẽ giảm thiểu rụng trái và cà phê của bà con
sẽ có được năng suất cao, chất lượng tốt, thu nhiều lợi nhuận.

Bảng 1: Qui trình bón phân cho cây cà phê vối giai đoạn kinh doanh
Thời kỳ Loại phân Lượng phân Phương pháp bón
Đợt tưới 2 trong mùa
khô
NPK 20-5-6+TE 200-300kg/ha

Rải trong bồn kết
hợp tưới
Đợt tưới 2 trong mùa
khô
NPK 20-5-6+TE
Đầu Trâu 007
200-300kg/ha

0,8-1kg/ha
Rải trong bồn kết
hợp tưới
Phun qua lá