CHƯƠNG I : LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ
KINH TẾ (Phần 1)
Câu 1 hân tích những đặc trưng chủ yếu của nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa. Trong nền kinh tế nước ta hiện nay sự thể hiện
nhũng đặc trưng đó như thế nào?
Kinh tế là sử dụng tổng thể các quan hệ xã hội ,nhất là trong lịch sử hoặc chế
độ kinh tế phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất.
Thị trường là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, giao lưu, mua bán …hàng
hóa.
Kinh tế thị trường là nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường. Ở đó thị
trường quyết định về sản xuất và phân phối. Là 1 quá trình vận động phát
triển dựa trên quy luật của thị trường trong đó quan hệ hàng hóa , tiền tệ trở
nên bao quát hầu hết các lĩnh vực kinh tế.
Dù là nền kinh tế nào đi chăng nữa thì cũng sẽ mang những đặc trưng nhất
định và nền kinh tế thị trường cũng vậy. Chúng ta có thể xem xét một số đặc
trưng như:
Một là quá trình lưu thông sản phẩm vật chất và phi vật chất từ sản xuất đến
tiêu dùng phải được thực hiện chủ yếu bàng phương thức mua – bán trên thị
trường, chịu sự điều tiết của cơ chế thị trường. Thị trường có tác động tới
việc phân phối các nguồn lực (vật chất , trí tuệ). Vì sao lại như vậy ? . Đó là
do sự phân công chuyên môn hóa trong việc sản xuất . Do vậy sản phẩm
trước khi trở thành hữu ích cho đời sống sản xuất cần được gia công qua
nhiều công đoạn khác nhau.Bên cạnh đó các doanh nghiệp không thể tự
mình sản xuất ra hầu hết tất cả các sản phẩm được do đó sẽ dẫn tới việc trao
đổi sản phẩm hàng hóa, và nó sẽ chịu sự điều tiết của cơ chế thị trường.
Hai là người sản xuất và trao đổi hàng hóa được tự do , tự chủ khi tham gia
vào thị trường cũng như trong sản xuất kinh doanh. Tự do lựa chọn hình
thức vốn có của nền KTTT , không chỉ trong lưu thông mà cả trong sản xuất
tiêu và tiêu dùng. Đó chính là sự khác biệt so với nền kinh tế chỉ huy ( mọi
việc sản xuất tiêu dùng điều tuân thủ kế hoạch của nhà nước)
Người sản xuất và trao đổi có thể tự do trên một số vấn đề: tự do lựa chọn

ngày càng trở thành một chỉnh thể thống nhất. trong đó mỗi quốc gia vừa là
một bộ phận gắn bó hữu cơ với bộ phận khác , vừa độc lập , vừa phụ thuộc
vừa hợp tác , vừa đấu tranh. Việt Nam cũng không nằm ngoài quy luật phát
triển của thế giới. xu thế hội nhập là tất yếu khách quan và tại đại hội Đảng 6
– 1986 đã khẳng định “ KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam là kiểu tổ
chức tế vừa tuân theo quy luật thị trường vừa có định hướng bởi các nguyên
tắc CNXH thực hiện ở mục tiêu, chế độ , tổ chức quản lý , phân phối “. Nền
KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam là nền kinh tế vận hành theo cơ chế
thị trường có sự điều tiết của nhà nước XHCN.
Phát triển nền kinh tế TT định hướng XHCN ở nước ta đã bỏ qua giai đoạn
phát triển tư bản chủ nghĩa. Trên cơ sở học tập những kinh nghiệm quản lý
của nền kinh tế đó chúng ta đã chọn lọc và điều chỉnh để phù hợp với con
đường phát triển của đất nước, phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội
, chăm lo đời sống cộng đồng và người lao động , tạo môi trường phát triển
bền vững. quá trình hình thành và phát triển nền KTTT ở nước ta bắt nguồn
từ sự đổi mới từ nền kinh tế - xã hội chủ nghĩa khoa học tập trung sang nền
KTTT định hướng xã hội chủ nghĩa trong điều kiện nước ta còn gặp nhiều
khó khăn. Bên cạnh những đặc trưng chung của nền KTTT thì nền kinh tế
của nước ta cũng mang những nết riêng biệt về đặc trưng của nền KTTT.
Một Nhà Nước xã hội chủ nghĩa đại diện lợi ích chính đáng cho người dân
lao động và xã hội , thực hiện quản lý ở tầm vĩ mô đối với KTTT trên cơ sở
học tập , vận dụng kinh nghiện của các nước TBCN , có chọn lọc , điều
chỉnh , giáo dục đạo đức kinh doanh phù hợp , thống nhất điều hành điều tiết
và hướng dẫn sự vận hành nền kinh tế cả nước theo đúng mục tiêu phát triển
KT – XH.
Hai KTTT định hướng XHCN ở Việt Nam vừa ra sức phát triển kinh tế nhà
nước
, vừa ra sức phát triển kinh tế tư nhân dựa trên chế độ đa sở hữu , đa thành
phần. KTNN giữ vai trò chủ đạo , các thành phần kt vừa độc lập vừa xen kẻ ,
thâm nhập vào nhau hoat động theo nguyên tắc và pháp luật của NN , chịu

+ Tạo ra động lực mạnh mẽ để thúc đẩy hoạt động của các doanh nghiệp đạt
hiệu quả cao và thông qua phá sản tạo ra cơ chế đào thải các doanh nghiệp
yếu kém;

+ Phản ứng nhanh nhạy trước các thay đổi trong nhu cầu xã hội và các điều
kiện kinh tế trong nước và quốc tế;

+ Buộc các doanh nghiệp phải thường xuyên học hỏi lẫn nhau, hạn chế các
sai lầm trong kinh doanh diễn ra trong thời gian dài và trên qui mô lớn;

+ Tạo động lực thúc đẩy phát triển nhanh chóng của khoa học công nghệ -
kỹ thuật làm cho nền kinh tế năng động và đạt hiệu quả cao.

2. Nhược điểm của nền kinh tế thị trường: (5)

Nền kinh tế thị trường tuy có nhiều ưu điểm nhưng nó không phải luôn hoàn
hảo, mà bản thân nó chứa đầy những mặt trái, những nhược điểm rất cơ bản.
Và cũng chính vì những khuyết tật này mà nó làm cho kinh tế thị trường
chứa đựng cả những yếu tố đi ngược chiều với mục tiêu mà chúng ta đang
hướng tới. Những khuyết tật, mặt trái của kinh tế thị trường được thể hiện ở
các nội dung sau:

+ Động cơ lợi nhuận dễ đẫn đến các hành vi vi phạm pháp luật như kinh
doanh lừa đảo, làm hàng giả; tài nguyên thiên nhiên và môi trường bị tàn
phá, huỷ hoại 1 cách nghiêm trọng và lan rông; tham nhũng, hối lộ, tệ nạn xã
hội, thương mại hoá các giá trị đạo đức và đời sống tinh thần;

+ Kinh tế thị trường tạo ra sự bất bình đẳng trong phân phối thu nhập, dẫn
đến phân hoá giàu nghèo ngày càng tăng.


+ Phải chú trọng vấn đề xây dựng cơ sở hạ tầng, bởi nếu cơ sở hạ tầng yếu
kém sẽ làm cho giá thành sản phẩm cao, hiệu quả mua bán kém, do vậy
không có khả năng cạnh tranh trên thị trường, sẽ khó thu hút đầu tư kinh tế
từ nước ngoài.
+ Tăng cường công tác kiểm tra giám sát để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn,
chống nạn tham nhũng, lãng phí cạnh tranh không lành mạnh, hàng lậu,
hàng giả ).
Ví dụ :
+ về vấn đề tạo môi trường pháp lý : nhà nước đã có những văn bản pháp lý
được sủa đổi và hoàn thiện để phát triển kinh tê như luật doanh nghiệp năm
2005, luật đầu tư nước ngoài vào Việt Nam năm 1996 sủa đổi năm 2000.

+ hiện nay thì nhà nước ta có chính sách phát triển kinh tế ở các vùng miền
núi, bước đầu đang tiến hành xây dựng về cơ sở hạ tầng. để đảm bảo phát
triển đồng điều giữa các vùng.