ĐẠI HỌC HUẾ
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC
ĐINH ĐẠO

NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ KẾT QUẢ CAN THIỆP
PHÒNG CHỐNG SUY DINH DƯỠNG TRẺ EM
DƯỚI 5 TUỔI NGƯỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ
TẠI HUYỆN BẮC TRÀ MY TỈNH QUẢNG NAM Chuyên ngành: Y TẾ CÔNG CỘNG
Mã số: 62 72 03 01 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC

HUẾ - 2014
Công trình được hoàn thành tại:
TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HUẾ - ĐẠI HỌC HUẾ


mother’s feeding and nutritional status among ethnic minority children
under 5 years old in North Tra My district Quang Nam province", Journal
of practical medicine, No. 880, pp. 172-177.
24

Improving in the situation of children diseases as for acute
respiratory infections, clinical anemia, corresponding effects were
20,3 % and 18,2 %.
Compared to baseline assessment, the intervention improved in
the rates of underweight, stunting among ethnic minority children
under 5 years old in Bac Tra My district, corresponding effects were
11,1 % and 4,9 %. Improving in the ability to raise levels of
underweight form be higher than two times as well as improving in
average weight and height of children.

RECOMMENDATION

1. Model should be applied: "Prevention of child malnutrition based on
the prestigious role and specific context of target groups" for ethnic
minority communities in high mountainous areas of Quang Nam in
particular and Vietnam in general.
2. Need to expand the research subjects on women before and during
pregnancy to a more comprehensive understanding of related factors of
malnutrition among ethnic minority children, which plans to intervene in
accordance with specific context of the target groups.
LISTE OF AUTHOR’S PUBLICATIONS RELATED TO THESIS

1. Dinh Dao, Vo Van Thang, Do Thi Hoa (2010), “Malnutrition status
and related factors among ethnic minority children under 5 years old in
North Tra My district Quang Nam province in 2010”, Journal of sciene,

23

CONCLUSION

After 2 years of study implementation, we drew the following
conclusions:
1. Status and related factors of malnutrition among ethnic
minority child under five years old in North Tra My district
1.1. The malnutrition rate of ethnic minority child under 5 years
The rate of underweight malnutrition was 36,5 % (28,3 % of
level I, 6,8% of level II, 1,4% of level III); stunting was 62,8 % (43,0
% of level I, 19,8 % of level II), wasting was 8,4 %.
1.2. Related factors of child malnutrition
Factors related to characteristics of children: age groups, acute
respiratory infections.
Factors related to their mothers: family economic conditions,
career, knowledge of complementary feeding, fats, vegetables and
fruits and general knowledge; complementary feeding practices,
using 4 nutritional groups daily, general practices; mother’s belief
with the commune leaders, village leaders, village elders, women
union.
2. Effectiveness of an intervention to prevent malnutrition among
ethnic minority children under five years
2.1. The intervention model and solutions
The evaluation showed effectiveness of the intervention model:
"Prevention of child malnutrition based on the role of the prestigious
locals and specific context of target groups", with regards to three
strategies, including community’s ability enhancement, participatory
communication and support of health services.
2.2. Intervention results to prevent child malnutrition

ĐẶT VẤN ĐỀ
Chương trình quốc gia phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em
(SDDTE) ở Việt Nam triển khai nhiều năm qua đã đạt được kết quả
đáng kể, nhưng tỷ lệ SDDTE vẫn còn cao và rất cao ở vùng miền núi,
vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Bắc Trà My là một huyện nghèo
vùng núi cao, có tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng (SDD) cao nhất tỉnh
Quảng Nam, với 90% người dân tộc thiểu số (DTTS) sinh sống ở các
xã Chương trình quốc gia 135. Khả
o sát năm 2009 thấy ở trẻ em
DTTS dưới 5 tuổi, tỷ lệ trẻ nhẹ cân 36,7%, thấp còi 63,3%, thiếu máu
lâm sàng 57,1%, nhiễm khuẩn hô hấp cấp 47,8%, nhưng chưa được
tẩy giun định kỳ và bổ sung sắt, axit folic, kẽm. Các bà mẹ có học
vấn thấp và còn nhiều tập tục lạc hậu trong nuôi dưỡng trẻ, song rất
tin tưởng vào những người có uy tín (NCUT) ở địa phương. Từ thực
trạng trên, nhằm tìm ra mô hình hi
ệu quả huy động nguồn lực cộng
đồng phòng chống SDDTE dựa vào vai trò NCUT và bối cảnh đặc
thù của nhóm đích; cải thiện hành vi nuôi con của bà mẹ; qua đó cải
thiện tình trạng SDD và bệnh tật trẻ em, đề tài này được tiến hành với
các mục tiêu sau:
1. Mô tả tình trạng suy dinh dưỡng và các yếu tố liên quan ở trẻ
dưới 5 tuổi người DTTS huyện Bắc Trà My tỉnh Quảng Nam.
2. Đánh giá kết quả can thiệ
p phòng chống suy dinh dưỡng trẻ
em dưới 5 tuổi người dân tộc thiểu số tại địa bàn nghiên cứu.
NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
Xác định được tình trạng SDD và các yếu tố liên quan ở trẻ
dưới 5 tuổi người dân tộc thiểu số huyện Bắc Trà My tỉnh Quảng
Nam, làm cơ sở lựa chọn các giải pháp can thiệp hiệu quả.
2

economics and performance of child care in North Tra My local. These
reasons helped improving knowledge and practice in raising mother’s
children; enhancing the quality of supplemental meals daily of children;
reducing cute respiratory infections and clinical anemia more than
comparing with the baseline time in 2010. But here showing a clear
improvement in intervention group after 2 years of the intervention
(p*<0,01) is the aggregate results of many factors: In addition to objective
reasons similar to the control group, the intervention group strengthened
consistently impactive measures, feasibility, mobilized the prestigious locals
active participation and thereby enhancing the knowledge, operational
capacity about nutritional care and their own beliefs, creating reputation for
mothers, helping maintain a steady movement, sustainability. Raising levels
of child underweight form the intervention group (22,4%) was more than
the control group (11,6%), with the ability to improve them be higher than
two times, due to the cumulation all of subjects raised channels of child
underweight compared with the baseline time in the 2 groups, so we should
have seen the difference. Furthermore, when comparing the average weight
change and average height also showed an increase in intervention group
(10,6±2,8 kg, 83,1±13,1cm ) more than in control group (10,3±2,9 kg,
81,8±13,8 cm), p<0,05. Intervention results of reducing our underweight
were lower than the study of a number of authors such as Le Phan (down
10,8% per year); Hoang Khai Lap (down 8,0% per year), equivalent to
study by Pham Van Hoan and higher to research of Duong Cong Minh, due
to differences in subject, impactive scope and using of different
interventions, as well as the popularity of child malnutrition in the study
areas.
The prevalence of stunting decreased markedly after two years in
intervention group ( from 63,0% to 51,5%, p*<0,001) and control group
(from 62,7% to 54,3%, p*<0,01), in which the effectiveness of intervention
group was 18,3%, while of control group was 13,4%. Results our

prevention programs of child malnutrition deployed across the country for
many years, as well as through the development of social- economics in the
innovation of the our country and the priorities investment of the
Government in the past decades for the difficult, mountainous and remote
areas, ethnic minorities, as well as by the economic development social-
3

Chương 1: TỔNG QUAN
1.1. THỰC TRẠNG SDDTE EM DƯỚI 5 TUỔI
1.1.1. Tình hình thiếu dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi
Trên thế giới: Kết quả nghiên cứu trẻ em dưới 5 tuổi của tổ
chức Cứu trợ trẻ em Mỹ năm 2012, trên thế giới còn hơn 100 triệu
(15,7%) nhẹ cân, 171,0 triệu (27,0%) thấp còi và hơn 60 triệu
(10,0%) gầy còm, tập trung chủ yếu ở các nước đang phát triển của
châu Á và châu Phi. Số liệu WHO giai đoạ
n 1993-2005 có 47,4%
(293,1 triệu) trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn cầu bị thiếu máu. Đông
Nam Á có 65,5% trẻ thiếu máu. Khoảng 1/3 dân số thế giới thiếu
kẽm, cao nhất ở Nam Á, châu Phi cận Sahara, Trung Mỹ, Nam Mỹ.
Việt Nam: SDDTE dưới 5 tuổi giảm liên tục đến 2012 còn
16,2% trẻ nhẹ cân, 26,7% thấp còi và 6,7% gầy còm. Vùng miền núi
cao, đồng bào dân tộc thiểu số, SDDTE luôn cao hơn hẳn các vùng
khác. Khảo sát của Nguyễn Văn Nhiên và cộng sự (CS) thấy tỷ l
ệ trẻ
em nông thôn Việt Nam dưới 5 tuổi năm 2008 có 55,6% thiếu máu
và 86,9% thiếu kẽm. Thiếu axit folic là nguyên nhân của 3000 - 4000
trẻ em Việt Nam sinh ra mắc các dị tật bẩm sinh ống thần kinh.
1.1.2. Nguyên nhân và hậu quả suy dinh dưỡng trẻ em
SDDTE do thiếu dinh dưỡng (giảm cung cấp, tăng tiêu thụ);
bệnh tật (thường gặp nhất là tiêu chảy cấp, nhiễm khuẩn hô hấp cấp,

Bổ sung sắt và axit folic phòng chống thiếu máu
Đây là biện pháp cấp bách giúp cải thiện nhanh tình trạng thiếu
máu dinh dưỡng mức cộng đồng được Pasricha S.R. và CS cũng như
Nguyễn Thanh Hà áp dụng thành công.
Bổ sung các chế phẩm chứa kẽm
Sử dụng chế phẩm chứa kẽm bổ sung cho trẻ em giúp cải
thiện cân nặng, chiều cao, tăng cường miễn dị
ch trong các nghiên
cứu của Sazawal S.và CS hay của Nguyễn Thị Hải Hà.
Tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm
Tăng cường VCDD vào thực phẩm là một giải pháp lựa chọn
hiệu quả, an toàn, bền vững đã và đang áp dụng trên thế giới cũng như
tại Việt Nam như của Hurell R.F. và CS, Đỗ Thị Hoà và CS.
19

knowledge rate of being not good feeding their children in intervention
group decreased from 80,0 % to 42,7 %, control group only decreased from
80,2 % to 67,7 %, intervention effect reached 31,0%. From the intervention
results to demonstrate that we could improve maternal knowledge of child
feeding with the impact of different solutions in accordance with local
characteristics to study, positively contributing to change from harmful
behavior into usefull behavior in the feeding children of their mother.
- Improving in maternal practice of their child care
The mother’s practice rate of being not good feeding their
children in intervention group decreased from 86,2 % to 62,2 %, control
group only decreased from 86,2 % to 79,8 %, intervention effect reached
20,4%. This was synthetic efficient of much practice indexes in mother’s
child feeding, care after 2 years of the intervention. Other authors such as
Pham Hoang Hung, Duong Cong Minh & et al had mobilized the active
participation of the community to improve in maternal knowledge and

survey to find the related factors to maternal behavior and child’s morbidity.
Pursuant to the policy of the Party and State of Vietnam to promote the
role in the prestigious locals of ethnic minority communities as well as the
mother’s beliefs with them.
Based on the results of the workshop about intervention planning, as
recommendation by Le Thi Hop, Ha Huy Khoi of methods "community
participating together", unified the model and intervention strategies.
The rate of stunting was very high (62,8%), with 45,7% of acute
respiratory infections, 57,1 % of clinical anemic, being indirect indication on
the status of micronutrient deficiency in children. According to research by
Black R.E. and WHO’s recommendation, the areas had high risk of zinc
deficiency when rate of children stunting was 20,0% or more. Ministry of
Health guided "The program to prevent anemia by iron deficiency to be
deployed with two activities, including to supplement iron-folic acid;
communication and education combined with worm”. Periodic deworming
for children aged 24-59 months as recommendation by National Institute of
Nutrition.
4.2.2. Intervention results to prevent child malnutrition
4.2.2.1. Improving in maternal behavior of their child care
- Improving in maternal knowledge of their child care
Perceptions of mothers on how to feed and care children had markedly
improved in intervention group comparing with control group. The mother’s
5

1.2.3. Tiếp cận can thiệp cải thiện dịch vụ y tế
Cải thiện chăm sóc trẻ em, giảm gánh nặng bệnh tật
Nhiều tác giả đã sử dụng các biện pháp cải thiện chăm sóc
trẻ em, giảm gánh n
ặng bệnh tật như tẩy giun định kỳ và bổ sung
viên sắt của Trần Minh Hậu, bổ sung lyzin của Shibani G. và CS.


1.2.5.4. Vai trò người có uy tín trong dân tộc thiểu số
NCUT luôn là tấm gương của đồng bào DTTS noi theo, là chỗ
dựa tin cậy của cấp ủy, chính quyền các cấp và là chiếc cầu nối vững
chắc giữa ý Đảng-lòng dân.
1.2.5.5. Đặc điểm cộng đồng DTTS huyện Bắc Trà My
Bắc Trà My có 12 xã và một thị trấn. Có 15 DTTS chiếm 50%
dân số (Ca Dong 35,0%; Cor 11,0%; Mơ Nông 2,0%, khác 2,0%).
Đồng bào DTTS tập trung 90% ở 9 xã đặc biệt khó khăn thuộc
Chương trình quố
c gia 135 (khu vực I), có điều kiện kinh tế, văn hóa
xã hội khó khăn, bất cập hơn nhiều so với khu vực II.
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
2.1.1. Đối tượng: Trẻ em dưới 5 tuổi người dân tộc thiểu số, bà mẹ
của trẻ và lãnh đạo xã, các ban ngành ở địa phương.
2.1.2. Địa điểm: Các xã đặc biệt khó khăn của huyệ
n Bắc Trà My, tỉnh
Quảng Nam thuộc Chương trình quốc gia 135.
2.1.3. Thời gian: Từ 01/2010 đến 02/2012. Can thiệp trong 2 năm.
2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu mô tả cắt ngang kết hợp với một nghiên
cứu can thiệp cộng đồng so sánh nhóm đối chứng.
2.2.2. Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu
2.2.2.1. Điều tra thực trạng ban đầu
- Cỡ mẫu:
p(1-p)
n = Z
2

households (42,2%) were higher than comparing with 26,9 % children in
household enough to eat or comfortable, p<0,001. Up to now, people have
acknowledged poverty as a root cause of malnutrition.
- Acute respiratory infections occupied 46,4 % malnutrition children,
higher than comparing with 28,2 % in group without the disease (p<0,001),
being similar to the study of Pham Trung Kien and Nguyen Thi Kieu
Phuong.
- Mother’s general knowledge of being not good feeding their
children affected child malnutrition. Research of Nguyen Thi Thanh
Thuan, Pham Van Phu found having association between maternal
knowledge with stunting children.
- Mother’s practice of good complementary feeding
related to
malnutrition, being similar to study of the authors Dinh Thanh Hue as well
as Tran Van Ha, Pham Van Phu, Pham Duy Tuong.
16

3.2.2.4. Improving in malnutrition status among ethenic minority children
under five years
- Improving in child underweight malnutrition
The prevalence of underweight children in intervention group
reduced from 37,2% to 28,8% (p*<0,001, EI=22,6%), control group
changed no statistically significant, from 35,8 % to 31,7 % (p*>0,05,
EI=11,5%).
IE = EI
IG - EICG = 22,6% - 11,5% = 11,1%.
IE improved in status of underweight children 11,1%.
Table 3:39. Raising levels of child underweight form after intervention
underweight
Raising

2
* 36,3% * 63,7%]/ (0,04)
2
= 556.
+ Cỡ mẫu nghiên cứu thể thấp còi:
n = [(1,96)
2
* 63,7% * 36,3%]/ (0,04)
2
= 556.
+ Cỡ mẫu nghiên cứu thể gầy còm:
n = [(1,96)
2
* 8,5% * 91,5%]/ (0,04)
2
= 187.
Như vậy chọn cỡ mẫu cao nhất là 556. Chọn hiệu lực thiết kế là 2
để tăng giá trị của nghiên cứu, cỡ mẫu là:
2n = 556 * 2 = 1112. Làm tròn, số mẫu cần thu thập là 1200.
- Kỹ thuật chọn mẫu
+ Tiến hành chọn mẫu 2 giai đoạn
Giai đoạn 1: Dùng phương pháp ngẫu nhiên đơn chọn 6 xã từ
các xã Chương trình 135, được các xã Trà Giáp, Trà Giác, Trà Đốc,
Trà Tân, Trà Sơn và Trà Kót.
Giai đoạ
n 2: dùng phương pháp ngẫu nhiên đơn chọn đủ đối
tượng nghiên cứu vào mẫu trên chương trình Epi Info 6.04.
+ Cách lập danh sách mẫu
Bốc thăm số thứ tự các xã, kết quả như sau: 1. Trà Giáp; 2. Trà
Kót; 3. Trà Đốc; 4. Trà Sơn; 5. Trà Tân; 6. Trà Giác.
Trong đó: n là cỡ mẫu của mỗi nhóm.
 = 0,05 tương ứng với độ tin cậy 95%.
 = 0,20 tương ứng với hiệu lực mẫu 80%.


(,) = 7,9, là giá trị tương ứng với các giá trị α và β ở trên.
P
1: Tỷ lệ SDDTE dưới 5 tuổi của NCT vào cuối thời điểm
nghiên cứu.
P
2: Tỷ lệ SDDTE dưới 5 tuổi của NĐC vào cuối thời điểm
nghiên cứu.
Ước tính sau hai năm nghiên cứu, NCT sẽ giảm tỷ lệ SDDTE
dưới 5 tuổi xuống 29% và NĐC sẽ giảm xuống 32%.
Thay các giá trị vào công thức ta được cỡ mẫu cho nghiên cứu
can thiệp, áp dụng cho quần thể vô hạn với n = 3718.
Do quần thể nghiên cứu là hữu hạn, nên cỡ mẫu sẽ được hiệu
ch
ỉnh theo công thức sau:
n * N
nf =
n + N

Trong đó nf là ước lượng cỡ mẫu của quần thể hữu hạn.
n = 3718 là cỡ mẫu quần thể vô hạn đã tính ở trên.
N là kích thước của quần thể hữu hạn của hai nhóm (N
NCT =
672 và N

respiratory infections in intervention group (27,8%) was lower than control
group (37,3%), p<0,001.
IE = EI
IG - EICG = 38,9% - 18,6% = 20,3%.
IE improved in status of acute respiratory infections 20,3%.
Chart 3.8. The prevalence of clinical anemia in 2 child groups
The prevalence of child clinical anemia in intervention group
reduced from 57,3% to 37,2% (p*<0,001, EI=35,1%), which was lower
than (p<0,001) control group (from 56,8% to 47,2%, p*<0,001, EI=16,9%).
IE = EI
IG - EICG = 35,1% - 16,9% = 18,2%.
IE improved in status of child clinical anemia 18,2%.

57.3
37.2
56.8
47.2
0.0
10.0
20.0
30.0

intervention, the percentage of maternal practice of being not good feeding
their children in intervention group (62,2 %) was lower than control group
(79,8 %), p<0,001.
IE = EI
IG - EICG = 27,8% - 7,4% = 20,4%.
IE improved in maternal practice of being not good feeding their
children 20,4 %.
- Improving in maternal beliefs on village leaders, village elders
The percentage of mothers who lacked beliefs on village leaders,
village elders in intervention group comparing with the initial time
decreased from 14,2% to 8,0% (p*<0,001, EI=43,7%), control group
changed no statistically significant (p*>0,05, EI=5,5%). After the
intervention, the percentage of mothers lacking beliefs on village leaders,
village elders in intervention group (8,0 %) was lower than control group
(13,7 %), p<0,05.
IE = EI
IG - EICG = 43,7% - 5,5% = 38,2%.
IE improved in maternal beliefs on village leaders, village elders
38,2%.

9

+ Nhóm đối chứng: Gồm 3 xã còn lại sau khi đã chọn 3 xã can
thiệp từ 6 xã ở trên (Trà Giác, Trà Sơn, Trà Kót); sau đó tương tự như
trên, lựa chọn cho đủ số mẫu đưa vào nghiên cứu.
2.2.3. Phương pháp đo lường các chỉ số
Thu thập số liệu vào phiếu phỏng vấn bà mẹ theo bộ câu hỏi
được thiết kế sẵn. Trẻ em được khám lâm sàng phát hiện các bệnh
th
ường gặp, cân nặng, đo chiều cao.

2.2.4.3. Đánh giá kết quả can thiệp
- Công cụ: Tương tự như điều tra cắt ngang ban đầu.
- Nội dung đánh giá: Các chỉ số về kết quả can thiệp, liên quan
mục tiêu 2 của nghiên cứu.
- Hiệu quả can thiệp: Chỉ số hiệu quả (CSHQ) và hiệu quả can
thiệp (HQCT) được tính như sau:
P
1 - P2

CSHQ =
P
1
x 100
Trong đó: P1 là tỷ lệ hiện mắc tại thời điểm trước can thiệp
(TCT); P
2 là tỷ lệ hiện mắc tại thời điểm sau can thiệp (SCT).
Đo lường phần trăm (%) hiệu quả can thiệp (HQCT) nhờ
chênh lệch chỉ số hiệu quả giữa NCT và NĐC theo công thức:
HQCT (%) = CSHQ
NCT – CSHQNĐC
Trong đó: CSHQ
NCT là chỉ số hiệu quả của nhóm can thiệp.
CSHQ
NĐC là chỉ số hiệu quả của nhóm đối chứng.
2.2.5. Xử lý số liệu nghiên cứu
Nhập số liệu trên Excel, xử lý và phân tích số liệu trên các
phần mềm Epi Info 6.04 và SPSS 16.0. So sánh 2 tỷ lệ (kiểm định

-test), so sánh 2 trung bình (kiểm định T-test). Đánh gia sự khác
biệt qua p-value (p*: so sánh trước sau trong cùng nhóm, p: so sánh


74
144

Training of ability enhancement:
Training of communication skills
Training of nutrition supervisor
and evaluation skills
3
3
55
47

PLs deployed actively and
participate in the activities PC
560 1685
PLs participate in the supported
activities of health services
18 394
Participate in monthly monitor 72 3452
Preliminary review quarter 24 1035
Participatory communication (PC)
Group discussion 3 53 38
Nutrition practices monthly 456 1084 4513 14657
PC by local language 95 272 1748
Competitions for collaborators 3 134 358 560
Competitions for mothers 3 142 385 568
Supporting of health services
Mebendazol for 24-59 months 12 3264
Adofex for 7-59 months 3 1384

Factors related to child malnutrition including characteristics of
children (age groups, acute respiratory infections) and their mothers (family
economic conditions, career, knowledge of complementary feeding, fats,
vegetables and fruits and general knowledge; complementary feeding
practices; maternal beliefs with the commune leaders, village leaders, village
elders, women union). Thus, there was many confounding factors, including
related factors of univariate analysis, such as mother’s education, weight at
birth, maternal knowledge about the 4 food groups, maternal practice on
exclusive breastfeeding, using protein-rich food available, fat-rich food.
11

Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. TÌNH TRẠNG SUY DINH DƯỠNG VÀ CÁC YẾU TỐ
LIÊN QUAN Ở TRẺ EM DƯỚI 5 TUỔI DÂN TỘC THIỂU SỐ
HUYỆN BẮC TRÀ MY
3.1.1. Tình trạng SDDTE dưới 5 tuổi dân tộc thiểu số
Bảng 3.1. Tỷ lệ hiện mắc suy dinh dưỡng theo thể
Thể SDD Tổng số trẻ Số SDD % SDD 95% CI
Nhẹ cân 1200 438 36,5 33,8 - 39,3
Thấp còi 1200 754 62,8 60,0 - 65,6
Gầy còm 1200 101 8,4 6,9 - 10,0
Tỷ lệ trẻ nhẹ cân 36,5%, thấp còi 62,8%, gầy còm 8,4%.
Nhẹ cân độ I: 28,3% (339/438); độ II: 6,8% (82/438), độ III:
1,4% (17/438). Thấp còi độ I: 43,0% (516/754); độ II: 19,8% (238/754).
3.1.2. Các yếu tố liên quan suy dinh dưỡng trẻ em
Nhóm tuổi (tháng): 0-11 (25,2%); 12-23 (34,6%); 24-35
(42,7%); 36-47 (43,4%); 48-59 (37,5%), p<0,001. Học vấn mẹ: Mù
chữ (44,1%); tiểu học (38,1%); trung học (30,4%), p<0,01. Nghề
nghiệp mẹ: Nông (39,1%); cán bộ viên chức (21,1%); buôn bán,
khác: 30,4%, p<0,001. Kinh tế gia đình: Nghèo (42,2%); đủ ăn,

Ăn bổ sung
0,001 0,574 0,415 0,793
Ăn 4 nhóm dinh dưỡng hàng ngày
0,036 0,337 0,122 0,932
Hiểu ăn bổ sung
0,001 1,917 1,297 2,834
Hiểu chất béo
0,008 0,439 0,239 0,807
Hiểu rau quả
0,000 0,100 0,037 0,268
Kiến thức chung
0,001 0,256 0,118 0,556
Thực hành chung
0,041 0,480 0,237 0,971
Niềm tin bà mẹ với lãnh đạo xã
0,004 2,093 1,263 3,467
Niềm tin trưởng thôn, già làng
0,012 2,544 1,230 5,263
Niềm tin hội phụ nữ
0,003 2,830 1,412 5,671
Kiểm định Hosmer-Lemeshow test
χ2=7,978, p=0,436 >0,05
Các yếu tố liên quan đến SDDTE: Nhóm tuổi trẻ em, nghề
nghiệp mẹ, kinh tế gia đình, nhiễm khuẩn hô hấp cấp, kiến thức bà
mẹ về ăn bổ sung, chất béo, rau quả, kiến thức chung, trẻ ăn bổ
sung đúng thời điểm, ăn 4 nhóm dinh dưỡng, thực hành chung;
niềm tin bà mẹ với lãnh đạo xã, trưởng thôn, già làng, hội phụ nữ.
Như vậy, có nhiều yếu tố nhiễ
u, bao gồm các yếu tố liên quan khi
phân tích đơn biến: Học vấn mẹ, cân nặng sơ sinh, hiểu biết bà mẹ

36-47 (43,4%), 48-59 (37,5%), p<0,001. Mother’s education: Literacy
(44,1%), primary (38,1%), high school (30,4%), p<0,01. Mother’s career:
farmer (39,1%), staffs (21,1%), trade, other: 30,4%, p<0,001. Family
economic conditions: poverty (42,2 %); enough to eat, comfortable (26,9%),
p<0,001.
Weight at birth: <2500 g (43,5%), ≥ 2500 g (35,0%), p<0,05. Acute
respiratory infections: yes (46,4%), no (28,2 %), p<0,001.
Mothers understand 4 food groups: true (29,0%); false (38,4%),
p<0,01. General knowledge: good (25,9 %), not good (39,1%), p<0,01.
Exclusive breastfeeding and complementary feeding: true (30,5%);
false (39,2%), p<0,01. Using protien-rich food available daily: yes (25,7%),
no (39,9 % ), p<0,001. Using fat-rich food daily: yes (25,1%), no (40,1%),
p<0,001. Using 4 food groups daily: yes (26,2%), no (39,1%), p<0,001.
General practice: good (21,1%), not good (39,0%), p<0,001.
Maternal beliefs on local leaders: yes (34,7%), no (43,7%) and
mother’s beliefs on the prestigious locals: yes (34,3%), no (44,2%), p<0,01.
10

of target groups", with regards to three strategies, including community’s
ability enhancement, participatory communication and support of health
services.
2.2.4.3 . Assessing intervention results
- Tools: Similar to the initial cross-sectional survey.
- Evaluative content: Indicators of intervention results, related the
second objectives of the study.
- Effective interventions: Effective index (EI) and interventions effect
(IE) are calculated as follows:
P
1 - P2


13

3.2. KẾT QUẢ CAN THIỆP PHÒNG CHỐNG SDDTE DƯỚI 5
TUỔI DÂN TỘC THIỂU SỐ HUYỆN BẮC TRÀ MY
3.2.1. Hoạt động can thiệp phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em
Bảng 3.12. Các hoạt động can thiệp phòng chống SDDTE đã triển khai
Số lượt người tham gia
Hoạt động
Số
lần
NCUT Bà mẹ Trẻ em
Nâng cao năng lực cộng đồng
Hội thảo lập kế hoạch
3 148
Kiện toàn tổ chức:
Thành lập Ban chỉ đạo
Nhóm hỗ trợ kỹ thuật

6
6

74
144

Đào tạo nâng cao năng lực
Tập huấn kỹ năng TTGDTC
Tập huấn kỹ năng giám sát, đánh
giá hoạt động dinh dưỡng
3
3

3 1384
Farzincol: trẻ em 7-59 tháng tuổi
3 1384
Biến chứng của các loại thuốc
0
Những NCUT ở địa phương và các bà mẹ đã tham gia chủ
động, tích cực các hoạt động chăm sóc trẻ em tại 3 xã can thiệp.
14

3.2.2 Kết quả can thiệp phòng chống suy dinh dưỡng trẻ em
3.2.2.1. So sánh các chỉ số giữa 2 nhóm trước can thiệp
Các yếu tố ở 2 nhóm TCT tương đương nhau (p>0,05).
3.2.2.2. Cải thiện hành vi nuôi con của bà mẹ
- Cải thiện kiến thức nuôi con của bà mẹ
Tỷ lệ bà mẹ có kiến thức nuôi con chưa tốt ở NCT so với TCT
đã giảm từ 80,0% xuống 42,7%, p*<0,001; CSHQ=46,6%; ở NĐC
(67,7%) cũng thấp hơn so với ban
đầu (80,2%), p*<0,001,
CSHQ=15,6%. Sau can thiệp, tỷ lệ bà mẹ có kiến thức nuôi con
chưa tốt ở NCT (42,7%) thấp hơn so với NĐC (67,7%), p<0,001.
HQCT = CSHQ
NCT - CSHQNĐC = 46,6%-15,6% = 31,0%.
HQCT cải thiện hiểu biết nuôi con chưa tốt của bà mẹ 31,0%.
- Cải thiện thực hành nuôi con của bà mẹ
Tỷ lệ bà mẹ thực hành nuôi con chưa tốt ở NCT so với TCT đã
giảm từ 86,2% xuống 62,2%, p*<0,001; CSHQ=27,8%; ở NĐC
(79,8%) thấp hơn so với ban đầu (86,2%), p<0,01, CSHQ=7,4%.
Sau can thiệp, tỷ lệ bà mẹ thực hành nuôi con chưa tốt ở NCT
(62,2%) thấp hơn so với NĐC (79,8%), p<0,001.
HQCT = CSHQ

from higher malnutrition levels to lower malnutrition levels or to normal
developing status of children at the time after intervention from the baseline
for each group.
- How to identify common disease in children
+ Clinical anemia: Discovering child’s palms to be pale.
+ Acute respiratory infections: Asking their maternals in half months
from the date of investigating, children have a cough, fever and (or)
shortness of breath, redness of throat, ear’s pus combined current clinical
examination.
+ Diarrhea: Ask their maternals in half months from the date of
investigating, children have diarrhea or loose stools splash is more than 3
times in 24 hours , lasting no longer than 14 days.
2.2.4 . Research Steps
2.2.4.1. Investigating the initial status
2.2.4.2. Controlled community intervention
Intervention was performed in 2 years (from February, 2010 to
January, 2012). Testing intervention model: "Prevention of child
malnutrition based on the role of the prestigious locals and specific context
8

with control group (CG) in the end of the study, sample size of intervention
was counted by the formula:
P
1 (1- P1) + P2 (1- P2)
n = 

(,)
(P
1 – P2)
2

Satisfying both of groups and rounded, the number of samples to be
collected for each group was 600 children and their mothers.
- techniques of choosing sample
+ Intervention group: using randomly selected method being 3 from
6 communes of the National Program 135 drawed in the initial survey into
intervention group (including Tra Giap, Tra Tan, Tra Doc) and also using
15

- Cải thiện niềm tin của bà mẹ với người có uy tín
Tỷ lệ bà mẹ thiếu niềm tin NCUT ở NCT so với trước can
thiệp đã giảm từ 22,2% xuống 10,8% (p*<0,001; CSHQ=51,4%); ở
NĐC tại 2 thời điểm chưa khác nhau (p*>0,05, CSHQ=19,8%).
Sau can thiệp, tỷ lệ bà mẹ thiếu niềm tin NCUT địa phương ở NCT
(10,8%), thấp h
ơn so với NĐC (18,2%), p<0,05.
HQCT = CSHQ
NCT - CSHQNĐC = 51,4% - 19,8% = 31,6 %.
HQCT cải thiện niềm tin của bà mẹ với NCUT đạt 31,6%.
3.2.2.3. Cải thiện tình trạng bệnh tật trẻ em DTTS dưới 5 tuổi
Tỷ lệ nhiễm khuẩn hô hấp cấp ở NCT so với trước can thiệp
đã giảm từ 45,5% xuống 27,8% (p*<0,001; CSHQ=38,9%); còn ở
NĐC (37,3%) tại thời điểm 02/2012 thấp hơn so với ban đầu
(45,8%), p*<0,01, CSHQ=18,6%. Sau can thiệp, tỷ lệ nhiễm khuẩn
hô hấp cấp
ở NCT (27,8%) thấp hơn NĐC (37,3%), p<0,001.
HQCT = CSHQ
NCT - CSHQNĐC = 38,9% - 18,6% = 20,3%.
HQCT cải thiện nhiễm khuẩn hô hấp cấp trẻ em đạt 20,3%.
- Cải thiện suy dinh dưỡng trẻ em thể nhẹ cân
Tỷ lệ trẻ nhẹ cân ở NCT so với TCT đã giảm từ 37,2% xuống
28,8% (p*<0,01, CSHQ=22,6%); trong khi ở NĐC giảm chưa có ý
nghĩa thống kê (từ 35,8% xuống 31,7%, (p>0,05, CSHQ=11,5%).
HQCT = CSHQ
NCT - CSHQNĐC = 22,6% - 11,5% = 11,1%.
Hiệu quả can thiệp cải thiện SDDTE thể nhẹ cân đạt 11,1%.
Bảng 3.39. Sự lên kênh suy dinh dưỡng thể nhẹ cân sau can thiệp
Nhẹ cân Lên kênh SDD
Phân
nhóm
2010 2012 SL %
P, OR
NCT 223 173 50 22,4
NĐC 215 190 25 11,6
P<0,01,
OR = 2,2 (1,26-3,83)
Sự lên kênh SDD thể nhẹ cân ở NCT (22,4%) nhiều hơn NĐC
(11,6%), với khả năng lên kênh gấp 2,2 lần (OR=2,2, p<0,01).
- Cải thiện suy dinh dưỡng trẻ em thể thấp còi
Tỷ lệ trẻ thấp còi so với TCT đã giảm từ 63,0% xuống 51,5%
(p*<0,001; CSHQ=18,3%); còn ở NĐC giảm từ 62,7% xuống
54,3% (p<0,01, CSHQ=13,4%).
HQCT = CSHQ
NCT - CSHQNĐC = 18,3% - 13,4% = 4,9%.
Hiệu quả can thiệp cải thiện SDDTE thể thấp còi đạt 4,9%.
- SDDTE thể gầy còm: tương đương giữa 2 nhóm (8,2%).
- Cải thiện cân nặng và chiều cao trung bình trẻ em
Sự cải thiện cân nặng trung bình sau can thiệp ở nhóm can
thiệp (10,6±2,8) cao hơn nhóm đối chứng (10,3±2,9), p<0,05.

+ a two - stage sampling was used:
Stage 1: Randomization was used to select 6 from extremely difficult
communes: Tra Giap, Tra Giac, Tra Doc, Tra Tan, Tra Son and Tra Kot.
Stage 2: A random sampling method was used to choose enough
research subjects on Epi Info 6.04.
+ How to make a list of sample
Draw ordering, the result was as follows: 1. Tra Giap, 2. Tra Kot, 3.
Tra Doc, 4. Tra Son, 5. Tra Tan, 6. Tra Giac.
Making sampling form: Including a list of all ethnic minority
children under 5 years and their mothers in order in each commune to draw
above, based on the list of children providing by commune health stations.
Numbered starting from Tra Giap until Tra Giac in the end.
Making a list of random numbers to be collected in 1200 including
those in above sampling form by Epi Info 6.04.
Making a sampling namlist of 1200 children and their mothers based
on sampling form according to the result of list of random numbers being
constructed above.
2.2.2.2. Controlled community intervention
- The sample size: Based on the difference from the rate of
underweight children under 5 years of intervention group (IG) comparing
6

1.2.5.4. The role of the prestigious locals in ethnic minority
communities
The prestigious locals are always following mirrors of the ethnic
minority people, the believable mainstay of Party and governments and a
firm bridge between the Party-popularity.
1.2.5.5. Characteristics of ethnic minority communities in North
Tra My district
North Tra My district has 12 communes and one town. There are 15


Chương 4: BÀN LUẬN

4.1. TÌNH TRẠNG SDD VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN Ở
TRẺ EM DƯỚI 5 TUỔI DTTS HUYỆN BẮC TRÀ MY
4.1.1. Tình trạng SDDTE dưới 5 tuổi dân tộc thiểu số
SDD thể nhẹ cân, thấp còi năm 2010 của Bắc Trà My 36,5% và
62,8% tương ứng, ở mức rất cao theo phân loại của WHO, là thước đo
trung thực mức kinh tế - xã hội của địa phương nghiên cứu. SDD thể
gầy còm 8,4%, ở mức trung bình, do trẻ thấp còi quá cao.
4.1.2. Các yếu tố liên quan suy dinh d
ưỡng trẻ em
- Nhóm tuổi trẻ em: Cả thể nhẹ cân và thấp còi đều có khuynh
hướng tăng tỷ lệ SDD từ nhóm 0-11 tháng đến nhóm 36-47 tháng,
tương tự nghiên cứu của Hoàng Khải Lập và CS ở Thái Nguyên.
- Nghề nghiệp mẹ: SDDTE là con bà mẹ cán bộ viên chức
(21,1%) thấp hơn con bà mẹ nghề nông (39,1%) do khác nhau trình
độ học vấn, kinh tế gia đình và thời gian chăm sóc con tốt hơn.
- Kinh tế gia đình: có 42,2% trẻ SDD ở các hộ nghèo, cao h
ơn
cách biệt so với 26,9% trẻ SDD thuộc các hộ gia đình đủ ăn, hoặc
khá giả, p<0,001. Từ trước đến nay, người ta đều thừa nhận đói
nghèo là nguyên nhân gốc rễ của SDD.
- Nhiễm khuẩn hô hấp cấp: có 46,4% SDDTE, cao hơn so với
28,2% ở nhóm không mắc bệnh (p<0,001), tương tự các nghiên
cứu của Phạm Trung Kiên và của Nguyễn Thị Kiều Phượng.
- Kiến thức chung chưa tốt củ
a bà mẹ ảnh hưởng đến SDDTE.
Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thanh Thuấn, Phạm Văn Phú thấy có liên
quan giữa kiến thức nuôi dưỡng bà mẹ với trẻ thấp còi.

khai với 2 hoạt động là bổ sung viên sắt-axit folic; giáo dục truyền
thông kết hợp với phòng chống nhiễm giun”. Tẩy giun định kỳ cho
trẻ em từ 24-59 tháng tuổi theo khuyến cáo của Viện Dinh dưỡng.
4.2.2. Kết quả can thiệp phòng chống suy dinh d
ưỡng trẻ em
4.2.2.1. Cải thiện hành vi nuôi con của bà mẹ
- Cải thiện kiến thức nuôi con của bà mẹ
Nhận thức của bà mẹ về cách nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ đã cải
thiện rõ rệt ở NCT so với NĐC. Tỷ lệ bà mẹ hiểu biết nuôi con
5

1.2.3. Intervention approach to improve health services
Improving child care, reducing disease burden
Many authors have used measures to improving child care, reducing
disease burden as Tran Minh Hau dewormed regularly and supplemented
iron, Shibani G. & et al. supplemented lysine.
Enhancing the quality of other health services
Nutritional communicationing and educating of Do Thi Hoa & et al,
enhancing the quality of maternal care, family planning based on specific
context and sex-sensitiveness of Vo Van Thang, Dao Van Dung, these
improved skills of practice regarding mother’s child feeding.
1.2.4. Socializing nutritional care
Cooperative activities of many branches in research of Pham Van
Hoan & et al, sponsores of UNICEF, Japan improved in the status of child
malnutrition.
1.2.5. Nutritional care for ethnic minority children in Vietnam
1.2.5.1. Characteristics of ethnic minority community in Vietnam
Vietnam includes 54 ethnic groups with their own languages, in
addition to the general Vietnamese, having culture, customs and habits,
specific lifestyle. Most ethnic minorities people are farmers in the

1.2.2 . Intervention approach to supplement micronutrients
supplementing Iron and folic acid to prevent anemia
This is urgent measure to improve rapidly the status of nutritional
anemia in the community level. Pasricha S.R. & et al as well as Nguyen
Thanh Ha applied successfully.
Supplementing drugs to contain zinc
Supplementing drugs to contain zinc for children to improve child’s
weight, height, to enhance immunity in the studies of Sazawal S. and
Nguyen Thi Hai Ha.
Enhancing micronutrients into food
Enhancing micronutrients into food is an effective solution, safety,
sustainability, that has been applied worldwide as well as in Vietnam, such
as the research of Hurell R.F. & et al and Do Thi Hoa & et al.
19

chưa tốt giảm xuống ở NCT từ 80,0% xuống 42,7% nhiều hơn
NĐC chỉ giảm từ 80,2% xuống 67,7%, hiệu quả can thiệp đạt
31,0%. Từ kết quả can thiệp chứng tỏ rằng có thể cải thiện kiến
th
ức bà mẹ nuôi dưỡng trẻ em với những giải pháp tác động khác
nhau phù hợp với đặc điểm của từng địa phương nghiên cứu, góp
phần tích cực chuyển đổi hành vi có hại thành hành vi có lợi trong
việc nuôi con của các bà mẹ.
- Cải thiện thực hành nuôi con của bà mẹ
Tỷ lệ bà mẹ thực hành nuôi con chưa tốt đã giảm ở NCT từ
86,2% còn 62,2%, nhiều hơn so với NĐC chỉ giả
m từ 86,2% xuống
79,8%, hiệu quả can thiệp 20,4%. Đây là hiệu quả tổng hợp từ
nhiều chỉ số thực hành nuôi dưỡng, chăm sóc trẻ của các bà mẹ sau
2 năm can thiệp. Các tác giả khác như Phạm Hoàng Hưng, Dương

NCT (từ 45,5% xuống 27,8%) cao hơn NĐC (từ 45,8% xuống
37,3%), p<0,001. Đối với tỷ lệ thiếu máu lâm sàng, NCT cũng giảm
xuống (từ 57,3% xuống 37,2%) nhiều hơn NĐC (từ 56,8% xuống
47,2%), p<0,001. Sự giảm đáng kể tỷ lệ bệnh tật trẻ em của NCT so
với NĐC là hiệu quả tác động cộng lực của các giải pháp can thiệp
dựa vào vai trò NCUT và bối cảnh đặ
c thù của nhóm đích. Bên cạnh
việc chuyển đổi hành vi bà mẹ nuôi con theo khoa học, giúp trẻ cải
thiện được chế độ ăn uống, chăm sóc tốt hơn và nâng cao năng lực
người có uy tín; các giải pháp khác đã được triển khai như tẩy giun
định kỳ 6 tháng/lần, bổ sung sắt, axit folic, kẽm cũng đã góp phần
làm giảm tình trạng mắc bệnh thường gặp ở trẻ em.
Nhiều tác giả khác khi triể
n khai các biện pháp can thiệp cộng
đồng khác nhau cũng mang lại hiệu quả thiết thực như Hồ Thu Mai
và CS, Phan Bích Nga, Berger J. và CS, Lukacik M. và CS.
4.2.2.3. Cải thiện tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em
Tỷ lệ trẻ nhẹ cân NCT sau can thiệp đã giảm xuống rõ rệt từ
37,2% xuống 28,8% (p*<0,01), khác với nhóm đối chứng chỉ giảm từ
35,8% xuống 31,7%, chưa có sự khác biệt (p*>0,05). Sau hai năm
triển khai các hoạt động đã cải thiện được 11,1% (HQCT 11,1%) trẻ
em thoát khỏi tình trạng SDD nhẹ cân, trung bình mỗi năm giảm được
4,2% ở nhóm can thiệp. NĐC giảm trung bình mỗi năm 2,1% là nhờ
hiệu quả của chương trình phòng chống SDDTE đã triển khai trên toàn
quốc nhiều năm qua; cũng như nhờ tình hình phát triển kinh tế xã hội
3

Chapter 1: OVERVIEW
1.1 . CHILD MALNUTRITION SITUATION UNDER 5 YEARS
1.1.1 . The status of child malnutrition under 5 years

NEW CONTRIBUTION OF THE THESIS
Determining the status and related factors of malnutrition among
ethnic minority children under 5 years old in North Tra My district Quang
Nam province, as a basis for choosing solutions of the effective intervention.
The evaluation showed effectiveness of the intervention model:
"Prevention of child malnutrition based on the role of the prestigious locals
and specific context of target groups", with regards to three strategies,
including community’s ability enhancement, participatory communication
and support of health services.
Improving in mother’s knowledge, practices and beliefs through the
role of the prestigious locals in child care; taking advantage of available
food sources in the local for the daily regular diet of their children.
Improving in the situation of children diseases as for acute respiratory
infections, clinical anemia.
Compared to baseline assessment, the intervention improved in the
rates of underweight, stunting among ethnic minority children under 5 years
old in North Tra My district. Improving in the ability to raise levels of
underweight form be higher than two times as well as improving in average
weight and height of children.
The intervention model can be applied widely for ethnic minority
communities in the high mountainous areas of Quang Nam province in
particular and Vietnam in general.
STRUCTURE OF THE THESIS
The thesis consists of 202 pages, in which the content is presented 113
pages, including introduction (2 pages), overview (25 pages), subjects and
research methods (24 pages); research results (28 pages), discussion (31
pages), conclusion (2 pages) and recommendation (1 page).
Thesis has 46 tables, 10 charts, 3 diagrams, 141 references, including
69 Vietnamese documents and 72 English documents.
21

i pháp can thiệp khác
nhau; cũng như mức độ phổ biến của SDDTE ở vùng nghiên cứu.
Tỷ lệ trẻ thấp còi giảm xuống rõ rệt sau hai năm ở NCT (từ
63,0% xuống 51,5%, p*<0,001) và của NĐC (từ 62,7% xuống
54,3%, p*<0,01); trong đó hiệu quả của NCT 18,3%, còn của NĐC