Nghệ thuật lãnh đạo
GIỚI THIỆU MÔN HỌC
1. Mục tiêu môn học
- Sau khi học xong môn học này, những người tham gia sẽ có khả năng tốt hơn
trong: Thảo luận những khái niệm về lãnh đạo và phát triển những khái niệm lãnh
đạo của chính bản thân mình. Nhận ra những phong cách lãnh đạo khác nhau, sự
giống và khác nhau của chúng, đồng thời đánh giá được bản thân trên cơ sở các
phong cách lãnh đạo này. Phân tích bối cảnh của lãnh đạo để vận dụng những chiến
lược gây ảnh hưởng hiệu quả.
- Phát triển các kỹ năng cốt yếu của lãnh đạo: hình thành tầm nhìn, truyền đạt tầm
nhìn, tạo khả năng các kỹ năng được quan tâm phát triển trong quá trình môn học
là tư duy sáng tạo, quan hệ với người khác, quản lý bản thân, quản lý thời gian, giải
quyết xung đột
2. Mô tả môn học
Học phần này nhằm cung cấp các kiến thức cơ bản có liên quan đến hoạt động lãnh
đạo. Trên cơ sở đó đi vào phân tích: Bản chất của lãnh đạo; Phẩm chất và Kỹ năng
của nhà lãnh đạo; Việc sử dụng quyền lực của nhà lãnh đạo sao cho có hiệu quả
nhất; Sự phù hợp giữa phong cách của nhà lãnh đạo với từng hoàn cảnh cụ thể;
Phát huy năng lực của tập thể; Khảo sát đánh giá hiệu quả lãnh đạo theo phương
pháp khoa học nhằm đánh giá năng lực lãnh đạo, phân biệt được mặt mạnh, mặt
yếu của người lãnh đạo và phân rõ trách nhiệm lãnh đạo… Học phần này rất cần
thiết đối với học viên khi tiếp cận các vấn đề thực tế trong quá trình ra quyết định.
3. Nhiệm vụ của người học
- Dự giờ giảng đầy đủ, đọc tài liệu
- Thực hành bài tập tình huống và thảo luận
4. Tài liệu học tập
1
Nghệ thuật lãnh đạo
- Nguyễn Ngọc Tuấn, Phạm Thanh Loan (2011), Nghệ thuật lãnh đạo, NXB
Phương Đông.
- John C. Maxwell (2011), Phát triển kỹ năng lãnh đạo, NXB Lao động - Xã hội.

- Gắn với điều kiện cụ thể nhất định
* Nghệ thuật lãnh đạo:
Là một phương thức mềm dẻo, linh hoạt bao gồm nhiều yếu tố phải có của người
lãnh đạo để có thể chỉ huy, hướng dẫn, điều hành một tập thể để đạt được một mục
tiêu chung.
Nghệ thuật lãnh đạo cần phải học hỏi, trau dồi liên tục trong suy nghĩ, trong lời nói,
trong hành động, trong cung cách xử thế mới đạt được kết quả trong vai trò lãnh
đạo.
1.2. Phân biệt lãnh đạo và quản lý
3
Nghệ thuật lãnh đạo
Lãnh đạo Quản lý
Định hướng: hoài bão, mục đích Đặt ra mục tiêu
Ra quyết định Lập kế hoạch thực hiện - Giám sát
việc thực hiện kế hoạch
Ra mệnh lệnh Động viên khuyến khích
Quan hệ con người Quan hệ trên công việc
Hỗ trợ về chuyên môn nghiệp vụ
Trên thc t có rt nhiu ng i có th    c coi va là nhà lãnh   o va là nhà qun
lý. Công vic ca h là qun lý, nhng h hiu ra rng h có th dùng tin mua
nhiu th tr "trái tim" ca nhng ng i lao   ng, càng khó hn   tp hp nhng
trái tim này v  t qua mt chng    n g dài và nhiu gian kh, khi ó h la chn
cách làm ca mt nhà lãnh   o
Ta th  i tìm hiu xem mt nhà qun lý "trông" nh th nào.
H có cp d i - i u này là nh ngha, không phi bàn cãi. Tt nhiên tr phi cái
mác qun lý mang ý ngha danh d   chng t nng lc hn là quyn lc, các
tr  ng hp khác, nhà qun lý i kèm vi quyn lc chính thng trong t chc.
Quyn lc này biu hin ra theo nhiu cách khác nhau và d nhiên ta - vi t cách
mt k làm thuê - cng s phi th hin s n s nó (s tht hay không vn còn phi
bàn tip) qua nhiu cách, cách d thy và d o nht là bng ph  ng pháp thng kê

Ng  i lãnh   o không có cp d  i - ít nht là không có khi h thc hin công vic
lãnh   o. Nhiu nhà lãnh  o  cp   t chc cng không h có cp d i mà ch
có nhng ng  i   ng nghip khác cùng ang có vai trò qun lý. Nhng vn   nm
 ch h mun t b quyn lc chính thng mà t chc gán cho h, bi cái h thc
s mun làm là lãnh   o, tc là ch có nhng ng  i i theo h - mt hành   ng
hoàn toàn t nguyn.
Vai trò th lnh tinh thn - chuyn   i con ng  i
Bo mt ng  i khác làm mt vic gì ó s không th làm cho h phát sinh ra ý ngh
s i theo ta. Nhà lãnh   o phi kêu gi, lôi cun    c nhng con ng  i d  i quyn
kia, ch cho h thy nu i theo mình, h s tìm thy    c nhng i  u mong mi
trong trái tim ca h. Khi nào thì thành công? - khi mà s mong mun i theo trong
nhng ng  i ang chu tác   ng ca ng  i lãnh   o  t  n mc h dng li nhng
5
Nghệ thuật lãnh đạo
vic h ang làm và dám th tham gia vào mt tình hung mà  ó h có th quên
i vic ánh giá ri ro xung quanh.
Tp trung vào con ng  i
Ta th  ng thy nhiu nhà lãnh   o có phm cht mt v lãnh t tinh thn, t
Ganhdi, Fidel, cho   n Hitle và c Bin Laden, nhng i u này không   ng ngha
vi mt cá tính ni tri, m . H th ng t ra tt vi ng i khác, vi mt phong
cách riêng im lng to   tin t  ng cho mi ng  i - mt ph  ng pháp t  ng   i
hiu qu trong vic to dng lòng trung thành mà nhiu nhà lãnh  o v   i ã áp
dng.
Mc dù nhng nhà lãnh  o luôn t ra tt vi mi ng i, i u này không có ngha
là h cng t ra thân thin vi tt c.   có th duy trì mt n t ng "bí n" nht
 nh ca mt v lãnh   o, h th ng duy trì mt khong cách, và mc   tách bit
nht  nh.
Nhà lãnh   o th  ng có cách t duy tp trung và kt qu  t    c , h thc s nhn
thc tm quan trng ca vic khuyn khích ng i khác làm vic theo cách h nhìn
nhn t ng lai.

nghiệp đạt được.
Chịu trách nhiệm trước pháp lý: Trước các cơ quan chức năng, nhà lãnh đạo là
người chịu trách nhiệm hoàn toàn về quá trình thành lập, hoạt động và phát triển
của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp hoạt động vi phạm pháp luật, thì người chịu
tội trước hết là lãnh đạo doanh nghiệp
Chịu trách nhiệm trước lợi ích chung và kết quả cuối của doanh nghiệp: Là người
điều hành doanh nghiệp, vì vậy kết quả cuối cùng mà doanh nghiệp đạt được đều là
sản phẩm trực tiếp hoặc gián tiếp từ những quyết định của nhà lãnh đạo doanh
nghiệp. Khi doanh nghiệp kinh doanh thành công thì công đầu tiên thuộc về lãnh
đạo, và khi doanh nghiệp thua lỗ thì tội đầu tiên cũng thuộc về lãnh đạo.
1.3.2. Nhà lãnh đạo là người chỉ huy doanh nghiệp
Với vai trò là người chỉ huy doanh nghiệp, nhà lãnh đạo phải xác định được tầm
nhìn rõ ràng, chính xác cho doanh nghiệp, xác định được lịch trình để đạt mục tiêu
7
Nghệ thuật lãnh đạo
đó, huy động và thúc đẩy cấp dưới thực hiện mục tiêu.
Xác định tầm nhìn rõ ràng, chính xác cho doanh nghiệp: nhà lãnh đạo là người vẽ
ra đường lối, mục tiêu, viễn cảnh tương lai của doanh nghiệp. Họ đảm trách những
mục tiêu mang tính thách thức liên quan tới sự thay đổi, và tập trung vào việc thay
đổi hành vi. Nhà lãnh đạo chấp nhận rủi ro và không ngại đương đầu với những
tình huống mạo hiểm trong quá trình đạt đến mục tiêu của mình, vì vậy họ thường
coi những việc khó khăn mà nguời khác tránh là những cơ hội tốt để mình thử sức
và chinh phục.
Xác định lịch trình để đạt mục tiêu đó: Để thực hiện tầm nhìn, nhà lãnh đạo phải
xác định được các bước thực hiện tầm nhìn đó. Họ vạch ra chiến lược và thực hiện
những thay đổi để duy trì sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.
Huy động và thúc đẩy cấp dưới thực hiện mục tiêu: Nhà lãnh đạo tập trung vào yếu
tố con người. Họ kêu gọi, lôi kéo những người dưới quyền đi theo mình, hướng tới
xây dựng sự nghiệp chung của doanh nghiệp. Nhà lãnh đạo sử dụng uy tín, ảnh
hưởng cá nhân để thúc đẩy những nguời dưới quyền làm việc. Họ động viên những

điểm yếu của doanh nghiệp là gì để có một kế hoạch chung với toàn doanh nghiệp.
Từ đó, họ đưa ra hướng phân bổ, sử dụng các nguồn lực của công ty.
Kiểm tra, đánh giá mức độ thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp: Là người chịu
trách nhiệm về kết quả cuối cùng mà doanh nghiệp đạt được, vì vậy nhà lãnh đạo
cần thường xuyên đánh giá mức độ thực hiện mục tiêu của doanh nghiệp tới đâu.
Họ phải có những quyết định thay đổi kịp thời để điều chỉnh mục tiêu.
1.4. Hiệu quả của Lãnh đạo
Được đo lường thông qua việc thực hiện nhiệm vụ một cách thành công hoặc đạt
được mục tiêu của tổ chức. Thông qua 2 tiêu thức sau:
9
Nghệ thuật lãnh đạo
1.4.1. Thái độ của cấp dưới đối với lãnh đạo
- Mức độ thỏa mãn nhu cầu và mong đợi của cấp dưới
- Thái độ thích, tôn trọng và kính trọng lãnh đạo
- Cấp dưới nhiệt tình trong công việc
1.4.2. Sự đóng góp của lãnh đạo đối với tổ chức
- Xây dựng tổ chức đoàn kết, thống nhất cao
- Tạo động lực cho con người làm việc tốt
- Giải quyết các khủng hoảng trong kinh doanh
1.4.3. Để lãnh đạo hiệu quả
Listen to your people – Lng nghe nhân viên
Hãy lng nghe nhng gì h nói và nhng gì h không nói - nhng tâm t nguyn
vng, nhng khó khn bc xúc. Nu bn ang là  v trí lãnh   o, hãy nh li lúc
bn còn là nhân viên. Có lúc nào bn m c v i u gì ó mà không th nói vi sp,
nhng có th tuôn trào khi mt ng i bn hi bâng qu ”do này sao ri?” Có khi
nào bn mun   ng ra nhn mt d án mi nhng không dám ng li vì s sp
mng “vic mình làm còn cha xong,   ng nhiu chuyn!”   n g   nhân viên
mình ri vào tình hung ó! Cm giác không    c lng nghe tht nguy him, h có
th b bn i bt c lúc nào.
Và lng nghe là mt ngh thut. Khi bn hc    c cách lng nghe, nhân viên s sn

hiu qu s chn úng ng  i, giao úng vic, qun úng cách. Mi cá nhân s óng
góp nhiu nht khi h    c làm công vic h thích và nm trong s tr  ng ca h.
 ó chính là cách bn giúp h thành công.
Trong tp s 5 ca “The Apprentice season 10” tôi va xem li,   i n ã xut sc
hoàn thành phn thi ca mình nh kh nng giao vic, tính quyt oán ca
Stephenie, PM. Trong khi ó, bài hc khó quên li nm    i nam vi Wade là PM.
Bài tp dành cho h là dàn dng show thi trang giày Rockport. Trong nhng show
thi trang, vai trò MC, ng  i dn chuyn, vô cùng quan trng. Wade, PM ca   i
nam, ã giao vic này cho Gene và David, vì “H nói rng h có kinh nghim làm
MC nên tôi giao cho h” mà không cn tìm hiu hay kim tra xem liu h có th
 m    n g vai trò này không. Và thm ha ca show din li ri vào MC. ó là
nguyên nhân ln nht dn   n tht bi ca   i nam. Ngay lp tc, Wade b loi!
11
Nghệ thuật lãnh đạo
Trên thc t, tht bi ca lãnh   o em li nhng thit hi ln hn nhiu trong mt
ch  ng trình truyn hình. Là lãnh   o, d nhiên bn không mun i u ó. Hãy cân
nhc mô hình 4L!
12
Nghệ thuật lãnh đạo
Chương 2: Quyền lực và sự ảnh hưởng
Mở đầu: Anh/chị vừa được bổ nhiệm làm trưởng phòng của công ty A, những phó
phòng và nhân viên đều lớn tuổi hơn a/c. Vậy a/c sẽ làm thế nào để tạo dựng quyền lực và
gây ảnh hưởng đến họ nhằm hoàn thành nhiệm vụ chung của phòng?
2.1. Khái niệm về quyền lực và sự ảnh hưởng
2.1.1. Quyền lực
Quyền lực là năng lực của chủ thể trong việc ảnh hưởng đến đối tượng bị lãnh đạo,
là quyền định đoạt mọi công việc quan trọng.
“Quyền lực thì đứng, quyền uy thì ngồi”. 2 thuật ngữ ám chỉ sự vận dụng quyền
năng: quyền lực - power, quyền uy - authority. Quyền lực đi đôi với sức mạnh -
hình tượng đứng (sức mạnh, quân sự). Ví dụ: Trương Phi. Quyền uy đi mang tính

- Quyền lực không có giới hạn
- Quyền lực phù hợp với phong cách
* Những quy luật quyền lực trong kinh doanh
- Bảo vệ danh tiếng: Giữ gìn phong độ và đẳng cấp. Nếu bị đối xử không đẹp thì
đừng vội nổi nóng, coi như không có gì xảy ra.
- Tự trọng: người khác ngưỡng mộ là 50%. 50% là thái độ chính bạn đối với bản
thân. Ăn mặc, lời nói, đi lại. Tôn trọng mình, mọi người tôn trọng bạn!
- Chỗ dựa tin cậy: cho sếp, đồng nghiệp, cấp dưới. “Không thể thiếu, thay thế”
- Sống giữa mọi người: hòa đồng, hiểu mọi người, đoàn kết
- Nhìn xa trông rộng: như đánh cờ. Tránh những cám dỗ trước mắt, bày binh bố
trận theo kế hoạch lâu dài để dành mục đích: chiến thắng
- Biết điểm dừng: dừng lại để củng cố sức mạnh. Mối nguy lớn nhất xảy đến
14
Nghệ thuật lãnh đạo
trong lúc huy hoàng nhất - Napoleon
- Nhân vô thập toàn: Không thể hiện mình quá hoàn hảo, cầu toàn. William
Shakespeare: “Nói ít hơn nhưng gì ta biết, khoe ít hơn những gì ta có”.
- Tập trung tiêu điểm: "nhất nghệ tinh, nhất thân vinh" quả không sai. Hãy nhận
biết sở trường của bạn và tập trung toàn bộ sức lực vào đó.
- Im lặng là vàng: Bản chất con người rất tò mò. Bạn càng nói ít, người khác
càng muốn khám phá ý nghĩ của bạn. Ít lời khiến bạn sâu sắc hơn, huyền bí
hơn. "Ngắn gọn" còn khiến bạn quyết đoán hơn, tự tin hơn và luôn kiểm soát
được những hành động bạn làm.
- Biết mình biết người: "Biết nhìn người" là một trong những khả năng quan
trọng nhất để vươn lên vị trí quyền lực. Bạn luôn phải biết mình đang đối mặt
với ai. Hãy dành thời gian tìm hiểu người ấy trước khi bắt đầu bất kỳ động thái
nào. Cần nắm được điểm mạnh, điểm yếu của họ.
2.1.2. Sự ảnh hưởng:
Khái niệm: Là sự tác động của một bên (chủ thể) lên phía bên kia (đối tượng).
Kết quả ảnh hưởng:

- Đưa ra các thông tin ủng hộ
- Các vấn đề phải được trình bày một cách logic
2.2.4. Chiến lược quyết đoán
Là tiếp cận trực tiếp. Biểu hiện dưới dạng luật lệ, quy định hoặc những quan hệ đã
được thỏa thuận, cam kết. Để thực hiện chiến lược quyết đoán cần phải:
16
Nghệ thuật lãnh đạo
- Kiểm tra hoạt động của đối tượng
- Đưa ra những đòi hỏi, yêu cầu
- Đưa ra giới hạn thời gian một cách chặt chẽ
2.2.5. Chiến lược tham khảo cấp trên
Là chiến lược sử dụng thứ bậc của cấu trúc quyền lực để hỗ trợ cho những đòi hỏi,
mong muốn của mình. Tham khảo ý kiến cấp trên trước khi đưa ra quyết định. Để
thực hiện chiến lược tham khảo ý kiến cấp trên cần phải:
- Đề nghị cấp trên có sự ép buộc đối với người khác
- Tham khảo vấn đề với cấp trên
2.2.6. Chiến lược liên minh
Là chiến lược sử dụng những người khác trong việc hỗ trợ. Đòi hỏi phải có thời
gian và những nỗ lực, kỹ năng cần thiết. Để thực hiện được chiến lược liên minh
cần phải:
- Đạt được sự ủng hộ của người khác, đồng sự
- Sử dụng các buổi họp chính thức để trình bày các yêu cầu
2.2.7. Chiến lược trừng phạt
- Trừng phạt là sự rút bỏ những đặc quyền, những sự ưu đãi, sự tự do
- Áp dụng khi không muốn cho cá nhân giữ vị trí của họ nữa
17
Nghệ thuật lãnh đạo
Chương 3: Phẩm chất và kỹ năng lãnh đạo
Tình huống: Bạn là trưởng phòng bán hàng, bạn sẽ làm gì khi có một khách hàng
đã mua sản phẩm của công ty bạn và đến kêu ca và đòi đổi sản phẩm?

- Đó là khả năng hoạch định, tổ chức, điều hành, phối hợp và kiểm tra mọi khâu
trong guồng máy quản lý, đưa ra được nhiều phương án, qua đó lựa chọn
phương án tối ưu và các quyết định đúng.
- Lực còn là năng lực tạo ra và khai thác tốt nguồn lực tài chính. Đó là biết huy
động vốn qua các nguồn khác nhau, biết đầu tư đúng và sử dụng có hiệu quả,
biết kiểm soát thu - chi chặt chẽ.
- Lực còn đòi hỏi phong cách làm việc tốt, hài hòa các phong cách quyết đoán
với dân chủ tập thể.
- Nhà lãnh đạo cũng cần phải biết giữ gìn và nâng cao sức khỏe để có thể làm
việc liên tục với hiệu suất cao, năng động, uyển chuyển trong công việc.
3.1.4. Văn
Là văn hóa, nhân văn gồm những giá trị tinh thần trong quan hệ ứng xử, tác động
đến tâm lý, tình cảm/ý thức và hành vi của mọi đối tượng giao tiếp.
- Văn thể hiện tập trung trong cái thường được gọi là triết lý kinh doanh, văn hóa
doanh nghiệp. Tạo được nét đặc sắc riêng của tổ chức, qua đó ảnh hưởng và tạo
dấu ấn rõ nét tới các đối tác và người lao động trong tổ chức. Là tài sản vô hình
của tổ chức.
- Văn vừa mang bản sắc dân tộc, vừa mang tính thời đại. Văn là hướng mọi hoạt
động vào cuộc sống của con người, vì con người.
- Văn còn bao hàm nghệ thuật lãnh đạo kết hợp với khoa học quản lý, kết hợp tri
19
Nghệ thuật lãnh đạo
thức và kinh nghiệm để xử lý linh hoạt. Đó là việc biết khai thác tốt các tiềm
năng (nhân tài, vật lực) biết tận dụng có cơ hội, biết vận dụng các biện pháp và
công cụ để kinh doanh phát triển nhanh và bền vững.
3.2. Những kỹ năng lãnh đạo
Bốn nhóm kỹ năng lãnh đạo cơ bản: Kỹ năng chuyên môn, Kỹ năng Quan hệ con
người, Kỹ năng tư duy sáng tạo, Kỹ năng cá nhân.
3.2.1. Kỹ năng chuyên môn
Những khả năng cần thiết để giúp người lãnh đạo thực hiện một công việc cụ thể,

3.2.2.4. Kỹ năng quản trị xung đột
Giúp nhà lãnh đạo xây dựng tinh thần hợp tác giữa các thành viên. Bởi vì thông qua
xung đột họ có thể hiểu nhau tốt hơn và cùng tham gia giải quyết chính xung đột do
họ tạo ra.
Các chiến lược trong giải quyết xung đột: thắng - thua; thua - thua; thắng - thắng.
3.2.3. Kỹ năng tư duy sáng tạo
Giúp người lãnh đạo tư duy hệ thống, biết phân tích mối liên hệ giữa các vấn đề
một cách logic… đây là một kỹ năng rất khó và đặc biệt quan trọng đối với các nhà
lãnh đạo cao cấp. Kỹ năng này vừa phải biết nắm bắt những ảnh hưởng của môi
trường kinh doanh trong và ngoài tổ chức, nắm bắt khái quát tổng thể các bộ phận
của tổ chức để đưa ra những quyết định tốt nhất.
Các bước hình thành tư duy sáng tạo:
- Phá vỡ tư duy khuôn mẫu
21
Nghệ thuật lãnh đạo
o Thách thức sự hiển nhiên
o Diễn đạt lại vấn đề theo cách khác
o Nghĩ ngược lại
- Kết nối sự không kết nối
o Sử dụng nguồn ngẫu nhiên
o Lập bản đồ tư duy
o Ngắm nghía một bức hình
- Thay đổi nhận thức
o Tìm hiểu quan điểm của người khác
o Đóng vai: “Nếu tôi là… Bill Gates, Obama… thì tôi…”
- Dùng sự cộng hưởng
o Tin tưởng vào bản thân
o Thư giãn với thời gian “lười nhác” sáng tạo
o Thay đổi môi trường tư duy
o Tạm cắt những phiền nhiễu

B.Loại việc đá tảng:
- Khai phá cơ hội mới
- Thiết lập kế hoạch
- Cải tiến năng suất
- Tạo quan hệ
- Đề phòng rủi ro
Không
quan trọng
C.Loại việc cát mịn:
- CV đột xuất
- Tiếp khách không mời
D.Loại việc Nước lã:
- Vài việc làm hay không cũng
được
23
Nghệ thuật lãnh đạo
- Trả lời điện thoại, công
văn, email
- Dự vài cuộc họp
- Tham gia vài hoạt động,
hội nghị không quan trọng
- Vài cuộc tiếp khách vô bổ
- Tán gẫu
- Hoạt động “giải trí”
Bạn thường giải quyết công việc nào trước? Thông thường là công việc loại A vì
nó vừa quan trọng vừa khẩn cấp. Tuy nhiên, nếu bỏ đá răm vào đầy xô thì công
việc loại B (đá tảng) sẽ không cho vào được nữa.
Cần thay đổi: trước tiên cho đá tảng vào đầy xô, sau đó đến đá răm, đến lượt cát
mịn và cuối cùng là nước. Bởi vì: ĐÁ RĂM TỪ ĐÁ TẢNG BỊ VỠ MÀ RA.
Các bước quản lý thời gian hiệu quả: