XÂY DựNG MÔ HìNH VƯờN NHÂN GIốNG ĐIềU CUNG CấP CHồI GHéP
BằNG PHƯƠNG PHáP GHéP áP TạI HUYệN EA SOUP - TỉNH ĐĂK LĂK
Building up a cashew gardel model for asexual propagation using shoot approach
graftaging method at Ea Soup district, DakLak province
Phạm Thanh Liêm
1
, Phạm Thế Trịnh
1
và Trần Ngọc Duyên
SUMMARY
This research was carried out for 3 years to servey cashew planted in Ea Soup
district and select good plant for building up asexual propagation technology. 202 good
cashew plant were selected and estimated agronomic characteristics. After 18 months
planting four clonal cashew lines as CH-1, SK-1, PN-1 and ES-196 showed the best
growth, whereas the BO-1 and PN-1 gave the highest ability of supplying shoot. The rate
of living seedling was the highest as approach graftaged using dormancy shoot than that
using green shoot.
Key words: Cashew, Ea soup, graftaging, propagation, shoot.
1. ĐặT VấN Đề
Cây điều có nguồn gốc ở Brazil, đợc
nhập vào Việt Nam từ cuối thế kỷ 18. Điều là
cây công nghiệp có giá trị xuất khẩu cũng nh
tiêu dùng nội địa nhờ phẩm chất thơm ngon,
chế biến đợc nhiều loại thực phẩm. Ngoài ra,
vỏ hạt điều là sản phẩm dùng trong công nghệ
sơn mài, sơn chống thấm
Cây điều đợc trồng ở huyện Ea Soup từ
năm 1988, diện tích đất trồng điều liên tục
đợc mở rộng trong cơ cấu cây trồng của
huyện từ 1316 ha (năm 1995) đến năm 2002
là 4458 ha, tăng gấp 3,38 lần (UBND huyện

có năng suất cao
Bớc 1: Điều tra tổng quát 202 cây điều
nhiều năm có năng suất cao trong các hộ trồng
điều tại 5 xã (Ea Rốc, Ya Tờ mốt, Ya Lốp, Ea
1
Sở Khoa học và Công nghệ Đăk Lăk.
Phạm Thanh Liêm, Phạm Thế Trịnh và Trần Ngọc Duyên
Lê, C Mlan) và thị trấn Ea Soup. Thu thập
các số liệu về năm trồng, năng suất, tình hình
chăm sóc đánh dấu vị trí cây trong vờn và
mã hoá bằng ký hiệu riêng.
Bớc 2: Xác định chi tiết các chỉ tiêu
nông học của các cây đầu dòng tạm tuyển vào
mùa cây ra hoa (tháng 11-2) và thu hoạch
(tháng 3). Sau đó tiến hành phân nhóm theo
chuẩn 2S
x
và phát hiện các cây điều đầu
dòng có triển vọng theo từng tiêu chuẩn: năng
suất hạt > 35,7 kg/cây; kích thớc hạt khô <
161 hạt/kg; tỷ lệ nhân > 27,6%; sinh trởng
khỏe, ít sâu bệnh, tán mâm xôi, ít gãy đổ và là
các cây đứng đầu của từng hộ trồng điều.
2.2. Xây dựng vờn nhân bằng phơng
pháp ghép áp
Sử dụng các dòng vô tính: ĐH-1, BO-1,
PN-1, CH-1, LG-1 (do Viện Khoa học Kỹ
thuật Nông nghiệp miền Nam tuyển chọn) và
SK-1 (nhập nội từ Thái Lan), bố trí theo kiểu
hàng kép (1 x 2 x 3 m), mật độ 4.000cây/ha.

đầu dòng: dùng thớc dây đo chu vi thân (cm)
ở độ cao 70 cm cách mặt đất và đo đờng kính
tán (m) theo hai phơng pháp vuông góc nhau,
sau đó lấy trị số trung bình.
+ Trên vờn nhân, vờn so sánh giống:
đờng kính cây (mm) dùng thớc kẹp đo cách
phía trên mắt ghép cách mặt đất 10cm, đo toàn
bộ số cây theo từng giống, chiều cao cây (cm)
dùng thớc dây đo từ mắt ghép đến đỉnh sinh
trởng, số cành cấp 1/cây là đếm theo từng
giống. Thời gian xác định sau khi trồng 6
tháng, 12 tháng, 18 tháng.
2.5. Phơng pháp xử lý số liệu: dùng phần
mềm Excel 7.0 để xử lý các kết quả thí
nghiệm và điều tra.
3. KếT QUả NGHIÊN CứU
3.1. Kết quả thu thập cây điều đầu dòng tại
huyện Ea Soup
Bảng 1. Năng suất và chất lợng hạt của những
cây điều đầu dòng
Chỉ tiêu
X S

X

CV (%)

Min Max

Năng suất

sánh các dòng vô tính có triển vọng (Bảng 2).
Đáng chú ý nhất là ở các loại giống ES-195,
ES-196, ES-197 đạt năng suất tối đa 60
Xây dựng mô hình vờn nhân giống điều
kg/cây. Ngoài ra, một số cây vừa đạt năng suất
cao, có chất lợng hạt rất tốt nh: ES-176 và
ES-188 đạt năng suất (45-55 kg/cây), có cỡ
hạt lớn (159-168 hạt/kg); ES-179 và ES-180
đạt năng suất (40 kg/cây), có tỷ lệ nhân rất cao
(27,0-27,6%).
3.2. Khả năng sinh trởng của một số dòng
vô tính điều trong vờn so sánh giống
Đờng kính gốc
Hai dòng vô tính có đờng kính nhỏ nhất
là ES-180 (42,37mm) và ES-197 (47, 02 mm),
các dòng vô tính còn lại đạt mức trung bình.
Mức độ tăng trởng đờng kính gốc của các
dòng vô tính sau 18 tháng trồng trong vờn so
sánh dòng vô tính theo thứ tự: ES-196> CH-1>
LG-1> PN-1> BO-1> ĐH-1> SK-1 > ES-197>
ES-180.
Bảng 2. Một số đặc tính nông học của những cây điều có hiệu quả cao về năng suất
STT

Ký hiệu
Năm
trồng
Năng suất
(kg/cây)
Kích cỡ hạt

Số cành cấp 1 của các dòng vô tính khác
biệt có ý nghĩa thống kê từ thời điểm 6 tháng
sau khi trồng đờng kính gốc và chiều cao của
cây ES-197 ở vị trí thấp so với các dòng vô
tính khác đồng thời khả năng ra cành cấp 1 rất
yếu, luôn ở vị trí cuối bảng qua các đợt quan
trắc: 4,22 - 5,06 - 12,00 cành/cây tơng ứng
với thời điểm 6 - 12 - 18 tháng sau trồng. Ba
dòng vô tính có khả năng ra cành cấp 1 mạnh
nhất là SK-1, CH-1 và ĐH-1 đạt 16,27 - 15,87
- 15,83 cành/cây theo thứ tự sau 18 tháng
trồng. Vì đây là các cây đầu dòng đợc tuyển
chọn trong 10 dòng vô tính tại huyện Ea Suop
để nhân giống. Khả năng ra cành cấp 1 của
các dòng vô tính theo trình tự: SK-1 > CH-1 >
ĐH-1 > PN-1 > LG-1 > BO-1 > ES -80 > ES-
196 > ES-197 (Bảng 3).

Phạm Thanh Liêm, Phạm Thế Trịnh và Trần Ngọc Duyên
Bảng 3. Số cành cấp 1 của một số dòng vô tính trong vờn so sánh giống (cành/cây)
Dòng vô tính 6 tháng sau trồng 12 tháng sau trồng 18 tháng sau trồng
1. BO 1 5,70ab 7,35abc 14,67abc
2. CH 1 6,40a 9,07a 15,87ab
3. PN 1 4,95bcd 6,56bc 15,70abc
4. LG 1 4,88bcd 8,31ab 15,23abc
5. ES 197 4,22d 5,06c 12,00d
6. ES 180 5,32bc 6,92abc 13,73bcd
7. ES 196 4,73cd 6,65bc 13,50cd
8. SK 1 6,44a 8,72ab 16,27a
9. ĐH 1 6,42a 8,52ab 15,83ab

BO-1
13,77 2,01
14,60
27,52 3,67
13,34
43,71 14,56
33,31
ĐH-1
16,02 1,95
12,17
28,67 3,24
11,30
43,60 15,71
36,03
PN-1
14,82 1,90
12,84
29,67 2,79
9,40
48,32 9,02
18,67
LG-1
10,91 1,12
10,27
31,84 2,63
8,26
47,90 17,12
35,74
CH-1
11,14 0,97

(mm)
CV (%)
X S

X
(mm)
CV (%)
BO-1
71,23 11,13
15,63
107,63 15,36
14,27
ĐH -1
74,02 7,59
10,25
124,62 14,36
11,52
PN -1
70,18 15,48
22,06
122,54 17,68
14,43
LG -1
64,44 12,82
19,89
123,55 21,30
17,24
CH -1
64,25 4,33
6,74

(chồi/cây)
CV
(%)
Tổng số
chồi/DVT
X S

X

(chồi/cây)
CV
(%)
Tổng số
chồi/DVT
BO-1
12,80 2,91
22,73 3.930
49,12 7,18
14,62 19.532
ĐH-1
12,08 1,93
15,98 5.098
37,44 9,05
24,17 29.703
PN-1
14,03 3,96
28,23 4.069
41,40 12,34
29,81 16.552
LG-1

17.551 chồi và năm 2003 là 86.354 chồi.
3.5. ảnh hởng của tuổi sinh lý chồi ghép
đến chất lợng cây sau khi ghép
Chất lợng cây sau khi ghép kém nhất khi
cắt chồi ở giai đoạn còn xanh (non), tỷ lệ sống
Phạm Thanh Liêm, Phạm Thế Trịnh và Trần Ngọc Duyên
chỉ đạt 76,67% và tỷ lệ xuất vờn rất thấp
53,33%. Chất lợng cây sau khi ghép tốt nhất
khi cắt chồi ở giai đoạn ngủ, tỷ lệ sống đạt
97% và tỷ lệ xuất vờn đạt 83,67%. Đối với

chồi thức, chất lợng cây sau khi ghép thấp
hơn chồi ngủ nhng thời gian nảy chồi rất
nhanh (sau ghép 5-10 ngày đã nảy chồi) chồi
phát triển khoẻ và thời gian để chồi phát triển
trong vờn ơm dài nên tỷ lệ xuất vờn cao
(81,33%) (Bảng 7).
Bảng 7. ảnh hởng của tuổi sinh lý của chồi
ghép đến chất lợng cây ghép
Công thức

Chỉ tiêu
Chồi
ngủ
Chồi
thức
Chồi
xanh
LSD
Tỷ lệ sống (%) 97,00a

cây điều ghép từ 202 cây điều đầu dòng lựa
chọn, bớc đầu đã xác định đợc một số cây
đầu dòng có triển vọng gồm: 10 cây có năng
suất > 35,7 kg/cây, 35 cây có kích cỡ hạt <161
hạt/kg và 6 cây có tỷ lệ nhân > 27,6%. Tuy
nhiên, các nông hộ trồng điều ít quan tâm đến
các biện pháp kỹ thuật hoặc không có điều
kiện đầu t thâm canh vờn cây.
Khả năng sinh trởng của các dòng vô
tính sau 18 tháng trồng trong vờn nhân có
khác nhau. Dòng vô tính CH-1 và LG-1 sinh
trởng tốt nhất. SK-1, PN-1 và ĐH-1 sinh
trởng trung bình và BO-1 sinh trởng kém.
Khả năng cung cấp chồi của BO-1 và PN-1
nhiều nhất (41- 49 chồi/cây); ĐH-1, LG-1 và
CH-1 đạt mức trung bình (30 - 37 chồi/cây) và
kém nhất là SK-1 (26 chồi/cây). Sau 18 tháng
trồng, bốn dòng vô tính CH-1, SK-1, PN-1 và
ES -196 có khả sinh trởng tốt; ba dòng vô
tính LG-1, ĐH-1 và BO-1 sinh trởng trung
bình; riêng hai dòng địa phơng ES -180 và
ES-197 sinh trởng kém.
Để nâng cao tỷ lệ ghép sống và tỷ lệ xuất
vờn đối với cây điều ghép trong điều kiện tại
huyện Ea Soup, có thể dùng lới che bóng cho
vờn ơm trong giai đoạn trớc khi ghép,
đồng thời có thể sử dụng chồi thức và chồi ngủ
để ghép.
Tiếp tục đầu t thâm canh vờn nhân để
cung cấp kịp thời chồi ghép đạt chất lợng phục