Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
NGUYỄN THỊ NGUYỆT QUẾ

CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
CÔNG TÁC BỒI DƢỠNG GIÁO VIÊN
CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
THÀNH PHỐ HẠ LONG - TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. DƢƠNG THỊ DIỆU HOA

THÁI NGUYÊN, NĂM 2010

3
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

LỜI CẢM ƠN Sau một thời gian nghiên cứu đề tài "Các biện pháp quản lý công tác bồi
dưỡng giáo viên của hiệu trưởng trường trung học cơ sở thành phố Hạ Long -
Tỉnh Quảng Ninh", đến nay chúng tôi đã hoàn thành và được phép bảo vệ
luận văn.
Với tình cảm chân thành, tôi xin cảm ơn sự giúp đỡ của các thầy, các cô
khoa Tâm lý - Giáo dục trường Đại học Sư phạm thuộc Đại học Thái Nguyên

KT - XH
: Kinh tế - xã hội
QLGD
: Quản lý giáo dục
QLNT
: Quản lý nhà trường
SGK
: Sách giáo khoa
THCS
: Trung học cơ sở
1.4. Đổi mới giáo dục phổ thông và các yêu cầu đặt ra về công tác quản lý
bồi dưỡng cho giáo viên THCS 34
1.4.1. Đổi mới giáo dục phổ thông 34

6
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

1.4.2. Yêu cầu đổi mới công tác quản lý bồi dưỡng giáo viên ở trường
THPT hiện nay 40
1.5. Tiểu kết chương 1 42
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG QUẢN LÍ CÔNG TÁC BỒI DƢỠNG
GIÁO VIÊN CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG THCS THÀNH PHỐ HẠ LONG -
TỈNH QUẢNG NINH 43
2.1. Khái quát tình hình phát triển kinh tế - xã hội, giáo dục của thành phố
Hạ Long 43
2.1.1. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 43
2.1.2. Tình hình phát triển giáo dục 44
2.2. Thực trạng đội ngũ giáo viên các trường THCS thành phố Hạ Long 47
2.2.1. Số lượng trình độ cơ cấu đội ngũ giáo viên THCS thành phố Hạ Long
47
2.2.2. Chất lượng đội ngũ giáo viên THCS 48
2.3. Thực trạng công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên các trường THCS
thành phố Hạ Long 48
2.3.1. Nội dung bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên 49
2.3.2. Phương pháp bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên 49
2.3.3. Hình thức bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên 42
2.4. Kết quả điều tra thực trạng về nhận thức đối với các nội dung bồi
dưỡng của hiệu trưởng cho giáo viên 43
2.5. Kết quả điều tra về sự đánh giá của cán bộ, giáo viên đối với các
phương pháp bồi dưỡng của người hiệu trưởng 49

3.2.7. Biện pháp 7: Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch bồi dưỡng của giáo
viên 84
3.3. Khảo nghiệm tính khả thi và sự cần thiết của các biện pháp quản lý đã
được đề xuất 86
3.3.1. Các bước trưng cầu ý kiến 86
3.3.2. Kết quả trưng cầu ý kiến 88
3.4. Tiểu kết chương 3 .90
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 91
1. Kết luận 91
2. Khuyến nghị 93
TÀI LIỆU THAM KHẢO 94
8
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1. Xác định điểm số cho các mức độ đánh giá 43
Bảng 2.2. Thực trạng nhận thức mức độ cần thiết của các nội dung bồi
dưỡng cho đội ngũ giáo viên 44
Bảng 2.3. Thực trạng nhận thức mức độ thực hiện các nội dung bồi dưỡng
cho đội ngũ giáo viên 45
Bảng 2.4. Thực trạng nhận thức mức độ tác dụng nội dung bồi dưỡng cho
đội ngũ giáo viên 47
Bảng 2.5. Kết quả nhận thức mức độ cần thiết cho các phương pháp bồi
dưỡng cho đội ngũ giáo viên do hiệu trưởng quản lý 49
Bảng 2.6. Thực trạng nhận thức mức độ thực hiện các phương pháp bồi
dưỡng cho đội ngũ giáo viên 50

động lực phát triển nhà trường.
Chỉ thị 40/CT-TW của Ban bí thư Trung ương Đảng về xây dựng, nâng
cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá,
đảm bảo chất lượng, đủ số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng
cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo.
Thông qua việc quản lý phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp
giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo đáp ứng những đòi hỏi ngày càng
cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Vì vậy việc bồi dưỡng giáo viên các trường THCS là nhiệm vụ cấp thiết
trong huy động nguồn lực phát triển của nhà trường.
1.2. Trong những năm qua, thành phố Hạ Long đã chú ý đến việc bồi
dưỡng về nội dung và phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng đội
ngũ giáo viên của địa phương.
10
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp cũng còn nhiều bất cập, chưa có
sự đồng nhất và giải pháp cụ thể. Nhận thức của một số giáo viên còn hạn
chế, số giáo viên cao tuổi ngại đổi mới. Đội ngũ giáo viên chưa hợp lý về cơ
cấu: có bộ môn thừa quá nhiều, có bộ môn quá thiếu. Chất lượng dạy học và
giáo dục của đội ngũ giáo viên nhìn chung chưa đáp ứng với nhu cầu phát
triển ngày càng cao của xã hội. Có thể nói việc bồi dưỡng đội ngũ giáo viên ở
trường THCS nói riêng và trường phổ thông nói chung đã trở thành một
nhiệm vụ cấp thiết trong huy động nguồn lực phát triển của nhà trường.
Hiện nay ở Hạ Long nói riêng và Quảng Ninh nói chung chưa có những
công trình nghiên cứu về vấn đề bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Vì vậy, chúng
tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu: " Các biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng
đội ngũ giáo viên của hiệu trưởng trường THCS ở thành phố Hạ Long,
tỉnh Quảng Ninh" với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục
nói chung.

5.2. Khảo sát thực trạng đội ngũ giáo viên ở một số trường THCS và
công tác quản lý bồi dưỡng giáo viên của người hiệu trưởng ở các trường đó.
5.3. Đề xuất hệ thống các biện pháp quản lý của người hiệu trưởng
trường THCS về công tác bồi dưỡng giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục của nhà trường.
6. Phạm vi nghiên cứu
Hoạt động quản lí của người hiệu trưởng đối với công tác bồi dưỡng
12
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

giáo viên về nghiệp vụ chuyên môn một số trường THCS Thành phố Hạ
Long và điều tra ý kiến: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và giáo viên trường
trong giai đọan từ năm 2007 – 2010.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Sử dụng các phương pháp phân tích, khái quát hoá các tài liệu khoa học
có liên quan để xác định hệ thống khái niệm công cụ và khung lý thuyết phục
vụ cho việc triển khai quá trình nghiên cứu.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi: Nhằm thu thập các thông tin cần
thiết về đối tượng khảo sát (giáo viên, cán bộ quản lý).
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Nhằm thu thập kinh nghiệm của
các trường THCS trên địa bàn thành phố Hạ Long về việc quản lý công tác
bồi dưỡng đội ngũ giáo viên.
- Phương pháp chuyên gia: Thu thập ý kiến của các chuyên gia về các
vấn đề đánh giá thực trạng, tính hợp lý, khả thi của các biện pháp được đề xuất.
7.3. Phương pháp xử lý số liệu bằng toán thống kê
Sử dụng các thuật toán thống kê nhằm xử lý các số liệu đã thu thập được
trong quá trình nghiên cứu.
8. Cấu trúc của luận văn

trường trung cấp thuỷ sản I"; Vũ Thị Xuân Liên: "Một số biện pháp bồ
14
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

dưỡng nghiệp vụ năng lực quản lý chuyên môn cho hiệu trưởng trường mầm
non quận 5 - thành phố Hồ Chí Minh"; Hoàng Văn Huân: "Một số biện pháp
quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng các trường THPT huyện
Quảng Xương - Thanh Hoá"; Nguyễn Văn Hiến: "Thực trạng và giải pháp
đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giáo viên trung học đáp ứng yêu cầu phát triển sự
nghiệp giáo dục và đào tạo Bình Thuận"; Nguyễn Duy Diễm: "Hiệu trưởng
THPT chỉ đạo thực hiện chất lượng bộ môn"; Lê Thị Hoan: "Các biện pháp
quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng dạy học ở trường THPT
tỉnh Thanh Hoá".v.v
Trong chương trình đào tạo thạc sỹ quản lý giáo dục, vấn đề đội ngũ giáo
viên cũng được triển khai nghiên cứu một cách tương đối có hệ thống. Nhiều
luận văn tốt nghiệp đã chọn đề tài nghiên cứu thuộc lĩnh vực quản lý nhân sự
trong giáo dục, trong đó có vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên. Các tác giả
nghiên cứu về vấn đề phát triển đội ngũ giáo viên theo bậc học và ngành học
trong đó chủ yếu đề cập đến đội ngũ giáo viên của các trường đại học, cao
đẳng và khối trường trung học. Có thể kể đến nghiên cứu của tác giả Vũ Đình
Chuẩn với nghiên cứu về biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên Trung học
chuyên nghiệp của thành phố Đà Nẵng [4, Tr36], nghiên cứu của tác giả
Nguyễn Công Chánh về giải pháp quản lý phát triển đội ngũ giáo viên trường
Cao đẳng sư phạm Bạc Liêu [3, Tr65], nghiên cứu của Nguyễn Ngọc Cầu về
các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tin học ở trường THCS [2, Tr42].
Nghiên cứu về đội ngũ giáo viên còn được thực hiện dưới góc độ là nội dung
của công tác quy hoạch phát triển giáo dục của vùng, miền và lãnh thổ.
Khảo sát các nghiên cứu nêu trên, có thể rút ra một số nhận xét như sau:
- Nghiên cứu về đội ngũ giáo viên được triển khai ở nhiều bình diện
15

nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài nước (chủ yếu là nội lực)
một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất" [8, Tr127].
- Khái quát hơn các tác giả ở khoa Sư phạm - ĐHQGHN là Nguyễn
Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc đưa ra quan niệm: "Quản lý là sự tác động có
chủ đích của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu
của tổ chức" [14. Tr26].
Những quan niệm trên có khác nhau, song có thể khái quát: Quản lý (một
tổ chức/ hệ thống) là tổ hợp các tác động chuyên biệt, có chủ đích của chủ thể
quản lý lên khách thể quản lý và đối tượng quản lý nhằm phát huy tiềm năng
của các yếu tố, các mối quan hệ chức năng, sử dụng có hiệu quả các nguồn
lực và cơ hội của tổ chức/ hệ thống trên cơ sở đó đảm bảo cho tổ chức, hệ
thống vận hành (hoạt động) tốt, đạt được các mục tiêu đã đặt ra với chất
lượng và hiệu quả tối ưu trong các điều kiện biến động của môi trường.
1.2.2. Quản lý giáo dục
1.2.2.1. Khái niệm quản lý giáo dục
Quản lý giáo dục là sự vận dụng một cách cụ thể các nguyên lý của quản
lý nói chung vào lĩnh vực giáo dục. Tuy nhiên, cần làm rõ nội hàm khái niệm,
để từ cơ sở lý thuyết đó giúp xác định nội dung và các biện pháp quản lý giáo
dục đạo đức trong công tác quản lý nhà trường.
Theo tác giả Đặng Quốc Bảo, quản lý giáo dục (QLGD) theo nghĩa tổng
quát, là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của
chủ thể quản lý trong hệ thống giáo dục, là sự điều hành hệ thống giáo dục
quốc dân, điều hành các cơ sở giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu đẩy mạnh
công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển của xã hội (Nâng cao dân trí, đào tạo
nhân lực, bồi dưỡng nhân tài) [1, Tr28].
17
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Theo tác giả Trần Kiểm, khái niệm quản lý giáo dục đối với cấp vĩ mô:
"QLGD được hiểu là hệ thống những tác động tự giác, có ý thức, có mục

+ Tổ chức: Là quá trình sắp xếp và phân bổ công việc, quyền hành và
quyền lực cho các thành viên của tổ chức để họ có thể hoạt động và đạt được
mục tiêu của tổ chức một cách hiệu quả. Xây dựng các cơ cấu nhóm tạo sự
hợp tác liên kết, xây dựng các yêu cầu, lựa chọn, sắp xếp bồi dưỡng cho phù
hợp, phân công nhóm và cá nhân.
+ Chỉ đạo (lãnh đạo, điều khiển): Là quá trình tác động đến các thành
viên của tổ chức làm họ nhiệt tình, tự giác, nỗ lực phấn đấu đạt được các mục
tiêu của tổ chức. Trong chỉ đạo chú ý sự kích tích động viên, thông tin hai
chiều đảm bảo sự hợp tác trong thực tế.
+ Kiểm tra: Là quá trình hoạt động của chủ thể quản lý nhằm đánh giá
và xử lý những kết quả của quá trình vận hành tổ chức. Xây dựng định mức
và tiêu chuẩn, các chỉ số công việc, phương pháp đánh giá, rút kinh nghiệm
và điều chỉnh.
Ngoài 4 chức năng cơ bản trên đây, cần lưu ý rằng, trong mọi hoạt động
của QLGD, thông tin có vai trò vô cùng quan trọng, nó được coi như "mạch
máu" của hoạt động QLGD. Chính vì vậy trong nhiều nghiên cứu gần đây đã
coi thông tin như một chức năng trung tâm liên quan đến các chức năng quản
lý khác. Nếu thiếu hoặc sai lệch thông tin thì công tác quản lý gặp nhiều khó
khăn, tạo lên những quyết định sai lầm, khiến công tác quản lý kém hiệu quả
hoặc thất bại.
Quá trình quản lý nói chung, quá trình QLGD nói riêng là một thể
19
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

thống nhất trọn vẹn. Sự phân chia thành các giai đoạn chỉ có tính chất tương
đối giúp cho người quản lý định hướng thao tác trong hoạt động của mình.
Trong thực tế, các giai đoạn diễn ra không tách bạch rõ ràng, thậm chí có
chức năng diễn ra cả ở một số giai đoạn khác nhau trong quá trình đó.
1.2.3. Quản lý nhà trường
1.2.3.1. Khái niệm quản lý nhà trường (quản lý trường học)

lượng giáo dục của nhà trường.
1.2.3.2. Các nội dung cơ bản của quản lý nhà trường trung học
* Mục tiêu giáo dục của trường THCS:
Giáo dục THCS có vị trí đặc biệt trong quá trình hình thành và phát triển
nhân cách của mỗi người học. Xét cho cùng, vị trí và chất lượng cấp học này
tập trung ở chính chất lượng giáo dục ở người học.
* Mục tiêu của giáo dục phổ thông:
Luật giáo dục, điều 27 ghi rõ mục tiêu: “Giúp học sinh phát triển toàn
diện về đạo đức trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển
năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con
người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân,
chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham
gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”.
21
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Mục tiêu giáo dục và cụ thể hơn là các nhiệm vụ của giáo dục phổ thông
sẽ quy định và định hướng toàn bộ nội dung hoạt động của một nhà trường.
Từ đó, các nhiệm vụ của nhà trường cũng chính là cơ sở xây dựng các
nhiệm vụ quản lý nhà trường và nội dung cơ bản trong công tác quản lý của
người hiệu trường.
Như vậy, công tác tổ chức giảng dạy, học tập có vị trí quan trọng trong
nội dung của các nhiệm vụ của trường THCS. Hiệu trưởng là người chịu trách
nhiệm tổ chức thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ đã được quy định trong điều
lệ trường trung học và các nhiệm vụ công tác cụ thể của trường.
* Nội dung cơ bản của quản lý nhà trường:
Nội dung cơ bản của quản lý nhà trường trung học cơ sở đã được xác
định trong điều lệ trường phổ thông bao gồm:
+ Đảm bảo kế hoạch giáo dục kế tiếp phổ thông, tuyển dụng học sinh
vào đầu cấp đúng số lượng theo kế hoạch giáo dục hằng năm đúng chất lượng

viên, học sinh, tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà
trường
- Được theo học các lớp chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ
hiện hành…
Như vậy, hiệu trưởng một trường THCS là chủ thể quản lý, chịu trách
nhiệm tổ chức mọi hoạt động của nhà trường theo đúng quan điểm đường lối
phát triển giáo dục của Đảng CSVN và Nhà nước, thực thi công tác quản lý
nhà trường nhằm đảm bảo các mục tiêu, nội dung chương trình và chất lượng
23
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

giáo dục học sinh.
Theo đó, quản lý và tổ chức các hoạt động dạy học là một trong các nhiệm vụ
trọng tâm, đồng thời có liên quan trực tiếp đến các nhiệm vụ, quyền hạn của
hiệu trưởng. Tổ chức và quản lý quá trình dạy học toàn trường (thông qua
từng lớp học) một cách hiệu quả chính là một nội dung công tác quan trọng
nhất của mỗi người hiệu trưởng nói chung và của hiệu trưởng trường THCS
nói riêng.
Trong thực tế đất nước ta đang có những chuyển biến sâu sắc theo hướng
mở cửa, hội nhập về kinh tế và trong sự nghiệp đổi mới giáo dục hiện nay,
công việc quản lý nhà trường và vai trò tổ chức, quản lý của hiệu trưởng càng
trở nên quan trọng, có ý nghĩa quyết định chất lượng, hiệu quả giáo dục của
mỗi cơ sở giáo dục - đào tạo
1.2.4. Bồi dưỡng
Theo "Từ điển tiếng Việt": "Bồi duỡng là làm cho tăng thêm năng lực
hoặc phẩm chất". Bồi dưỡng là làm nâng cao trình độ nghề nghiệp. Quá trình
này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng cao kiến thức hoặc kỹ
năng chuyên môn của bản thân để đáp ứng nhu cầu lao động nghề nghiệp.
Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật kiến thức, kỹ năng vận dụng
kiến thức để bù đắp kiến thức còn thiếu hoặc đã lạc hậu so với nhu cầu phát

năng quản lý trong mỗi quá trình quản lý nhằm tạo nên sức mạnh,tạo ra năng
lực thực hiện mục tiêu quản lý.
- Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng
25
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng là cách thức chủ thể quản lý tiến
hành sử dụng các công cụ quản lý tác động vào việc thực hiện từng khâu của
chức năng quản lý trong qúa trình làm cho tăng thêm năng lực hoặc phẩm
chất, nâng cao trình độ nghề nghiệp cho các cá nhân và tổ chức có nhu cầu
nâng cao kiến thức hoặc kỹ năng chuyên môn của bản thân để đáp ứng nhu
cầu lao động nghề nghiệp.
1.3. Một số vấn đề lí luận về bồi dƣỡng giáo viên và quản lý công tác bồi
dƣỡng giáo viên
1.3.1. Vai trò công tác bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên THCS
Thực ra khi nói đến quá trình bồi dưỡng cho đội ngũ giáo viên có rất
nhiều ý kiến cho rằng giáo viên phải thực sự là người am hiểu tri thức nhất,
bởi công việc chính là dạy kiến thức cho người học, vì vậy vào những năm
giữa của thế kỷ XX việc bồi dưỡng giáo viên được thiết kế cụ thể để đáp ứng
nhu cầu xác định và tập trung theo các bước sau:
+ Xác định nhu cầu bồi dưỡng.
+ Xác định loại hình bồi dưỡng.
+ Sử dụng đội ngũ giáo viên đã qua bồi dưỡng giàu kinh nghiệm để xác
lập kế hoạch và triển khai kế hoạch bồi dưỡng.
+ Đánh giá mức độ về công tác bồi dưỡng nhằm đảm bảo đội ngũ.
Ngày nay việc bồi dưỡng giáo viên không chỉ do các nhà quản lý hoạch
định và chỉ đạo, mà mỗi giáo viên cũng phải tự bồi dưỡng thường xuyên để
nâng cao trình độ theo nhịp độ phát triển của xã hội. Chính vì vậy mà luật
giáo dục cũng nêu rất rõ nhiệm vụ của nhà giáo: "… Không ngừng học tập,
rèn luyện để nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chính trị, chuyên môn,