Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
LỜI NÓI ĐẦU
1.Tính cấp bách của đề tài
Trong đời sống xã hội, pháp luật XHCN giữ một vai trò vô cùng quan
trọng: Là phương tiện thể chế hoá chủ trương, đường lối của Đảng, là phương
tiện để nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình và là phương tiện đề Nhà
nước quản lý xã hội.
Thanh tra, kiểm tra vốn là một yêu cầu tất yếu khách quan của cơ quan
quản lý Nhà nước, là phương thức đảm bảo pháp chế tăng cường kỷ luật trong
quản lý Nhà nước, thực hiện quyền dân chủ xã hội chủ nghĩa (XHCN). Thanh
tra nhằm phát huy nhân tố tích cực, phòng ngừa xử lý vi phạm, góp phần thúc
đẩy hoàn thành nhiệm vụ, hoàn thiện cơ chế tăng cường pháp chế XHCN, bảo
vệ lợi ích của Nhà nước, các quyền lợi ích hợp pháp của cơ quan tổ chức và
công dân.
Hoạt động của công tác thanh tra thể hiện trên hai mặt chính là: Thanh
tra và xét giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo. Trong công tác tiếp công dân
xem xét giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân theo thẩm quyền là
quan trọng và đặc trưng nhất của hoạt động thanh tra.
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài.
Khiếu nại, tố cáo là một trong các quyền cơ bản của công dân đã được
Hiến pháp năm 1992 khẳng định tại Điều 74 “Công dân có quyền khiếu nại,
tố cáo với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền về những việc làm trái pháp luật
của cơ quan Nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân
dân hoặc bất cứ cá nhân nào”.
Giải quyết tốt các khiếu nại tố cáo củ công dân không những bảo vệ,
khôi phục các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân đồng thời xử lý kịp
thời các vi phạm pháp luật, đảm bảo quyền tự do dân chủ của nhân dân mà
còn khắc phục được những lệch lạc, sai lầm của cán bộ công chức góp phần
giữ vững mối liên hệ giữa Nhà nước với nhân dân, nâng cao hiệu lực quản lý
1
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

phân chia giai cấp và có sự ra đời của Nhà nước. Nhà nước quản lý xã hội
bằng pháp luật thông qua việc quy định cho các chủ thể tham gia các quan hệ
xã hội các quyền và nghĩa vụ tương ứng. Trong thực tiến, khi công dân phát
hiện có quyết định hoặc hành vi gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại đến lợi
ích nhà nước, quyền lợi hợp pháp của tập thể, cá nhân thì công dân có quyền
khiếu nại hoặc tố cáo với cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Có thể nói khiếu
nại, tố cáo xuất hiện như một hiện tượng tất yếu của xã hội có giai cấp, có nhà
nước là do hành vi vi phạm pháp luật gây ra.
1. Khái niệm khiếu nại theo quy định của Luật khiếu nại, tố cáo.
Tại khoản 1 Điều 2 Luật Khiếu nại, tố cáo 2005 có quy định:
Khiếu nại là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức
theo thủ tục Luật khiếu nại, tố cáo quy định đề nghị cơ quan tổ chức, cá nhân
có thẩm quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vì hành chính hoặc
quyết định kỷ luật cán bộ công chức khi có căn cứ cho rằng quyết định, hành
vi đó là trái pháp luật xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
2. Khái niệm tố cáo theo quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo.
Tại điều 2 khoản 2 Luật, khiếu nại, tố cáo 2005 có quy định:
Tố cáo là việc công dân theo thủ tục của Luật Khiếu nại, tố cáo quy định
báo cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền viết về hành vi vi phạm của
bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe doạ gây thiệt hại lợi
ích Nhà nước, quyền lợi, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức.
II. Mục đích, ý nghĩa của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước của dân, do
dân, vì dân. Đảm bảo công bằng xã hội là mục tiêu của chế độ, phát huy dân
3
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
chủ xã hội chủ nghĩa vừa là một phương tiện thực hiện quyền làm chủ của
công dân, vừa là con đường đảm bảo sự công bằng xã hội. Do vậy, việc giải
quyết khiếu nại, tố cáo của công dân kịp thời, đúng đắn thể hiện bản chất của
chế độ xã hội dân chủ của nhân dân, thể hiện quan điểm là dân gốc của Đảng

cụ thể tại các điều 19, Điều 20, Điều 21, Điều 22, Điều 23, Điều 24, Điều 25.
Theo đó, thủ trưởng các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và trách nhiệm.
- Giải quyết Khiếu nại lần đầu đối với khiếu nại quyết định hành chính,
hành vi hành chính của chính mình và của những người do mình trực tiếp
quản lý.
- Giải quyết khiếu nại lần hai các khiếu nại mà thủ trưởng cơ quan cấp
dưới trực tiếp đã giải quyết nhưng còn khiếu nại trừ khiếu nại mà quyết định
giải quyết đã có hiệu lực pháp luật hoặc khiếu nại đã được toàn án thụ lý giải
quyết.
b) Đối với thủ trưởng các cơ quan Thanh tra
Thẩm quyền và trách nhiệm trong giải quyết khiếu nại của thủ trưởng
các cơ quan thanh tra nhà nước được quy định trong Luật Khiếu nại, tố cáo tại
Điều 26, 27. Cụ thể như sau:
- Tổng thanh tra có thẩm quyền:
+ GIải quyết khiếu nại mà thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ đã giải
quyết lần đầu nhưng còn khiếu nại.
+ Giúp Thủ tướng Chính phủ theo dõi, kiểm tra, đôn đốc các Bô, cơ
quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, UBND các cấp trong việc tiếp dân,
giải quyết khiếu nại, thi hành các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu
lực pháp luật.
+ Trong trường hợp phát hiện có hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại
đến lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ
chức thì kiến nghị Thủ tướng Chính phủ hoặc kiến nghị người có thẩm quyền
áp dụng biện pháp cần thiết để chấm dứt vi phạm, xem xét, xử lý đối với
người vi phạm.
5
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
2. Thẩm quyền giải quyết tố cáo.
Được quy định từ Điều 59 đến Điều 64 của Luật Khiếu nại, tố cáo.
a) Đối với thủ trưởng các cơ quan Nhà nước.

Người ta có thể tiến hành nghiên cứu qua hồ sơ vụ việc, nghiên cứu qua
đương sự, nghiên cứu tại địa bàn. Sau khi hoàn tất cán bộ nghiệp vụ kết thúc
khâu này bằng báo cáo vụ việc và đề xuất với cấp có thẩm quyền để làm căn
cứ xử lý, giải quyết.
- Thụ lý, giải quyết vụ việc: Căn cứ vào hồ sơ và báo cáo nếu thoả mãn
đủ các điều kiện theo quy định của Luật Khiếu nại, tố cáo thì trong thời hạn
10 ngày kể từ ngày nhận đơn khiếu nại cấp có thẩm quyền quyết định thụ lý
vụ việc và gửi thông báo cho người khiếu nại biết.
- Xây dựng kế hoạch giải quyết vụ việc: Kế hoạch cần nêu ra các công
việc phải làm, tiến độ, thời gian của từng việc cụ thể, dự kiến các tình huống
phát sinh, các điều kiện đảm bảo cần thiết khi tiến hành giải quyết vụ việc.
- Tập hợp và nghiên cứu tài liệu liên quan làm căn cứ pháp lý để giải
quyết vụ việc.
Bước 2: Thẩm tra, xác minh vụ việc:
Đây là bước quyết định trong xem xét giải quyết vụ viêc. Đồng thời nó
cũng là bước đòi hỏi cao nhất về trình độ nghiệp vụ, năng lực hoạt động nghề
nghiệp.
- Vận dụng các biện pháp nghiệp vụ cơ bản: Làm việc với người khiếu
nại, người bị khiếu nại, người có liên quan. Kiểm tra, đối chiếu, xem xét thực
tế. Yêu cầu giám định nếu cần thiết. Tổ chức đối thoại, đối chất. Xác nhận cơ
quan có thẩm quyền. Sử dụng các phương tiện kỹ thuật hỗ trợ. Đánh giá thông
tin, xác định căn cứ giải quyết.
- Báo cáo thẩm tra, xác minh: Sau khi thu nhập, xác định chứng cứ để
làm rõ các vấn đề cần thẩm tra, xác minh cán bộ được phân công phải có báo
cáo thẩm tra xác minh vấn đề đó.
7
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
Bước 3: Ra quyết định và phân bố quyết định.
- Tổng hợp báo cáo, chuẩn bị tài liệu: Đây là khâu tổng hợp toàn bộ công
việc đã làm. Báo cáo phải đảm bảo nội dung: Tóm tắt khái quát vụ việc khiếu

phạm và đề xuất hướng giải quyết.
- Người giải quyết tố cáo ra quyết định thẩm tra, xác minh trên cơ sở báo
cáo đề xuất của cán bộ nghiên cứu hồ sơ. Quyết định cần nêu rõ họ tên, chức
vụ của cán bộ được giao nhiệm vụ thẩm tra, xác minh; Nội dung thẩm tra, xác
minh; thời gian tiến hành; Quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan trong quá
trình thẩm tra xác minh.
Bước 2 : Tiến hành thẩm tra, xác minh
- Thực hiện các biện pháp nghiệp vụ: Tiếp xúc với người tố cáo yêu cầu
cung cấp thêm tài liệu, làm việc với người bị tố cáo (lập biên bản đầy đủ, cụ
thể, rõ ràng) yêu cầu người bị tố cáo giải trình bằng văn bản, kiểm tra các tài
liệu, hồ sơ đối chiếu với các chế độ, chính sách hiện hành.
- Kết thúc thẩm tra, xác minh và kết luận sơ bộ vụ việc: Khi đã làm rõ
các nội dung cần thẩm tra, xác minh cán bộ nghiệp vụ cần dự thảo và thông
báo kết luận sơ bộ cho các bên liên quan.
Bước 3: Kết luận và xử lý theo thẩm quyền
- Kết luận thẩm tra, xác minh: Đây là phần quan trọng quyết định tính
hiệu quả của quá trình giải quyết tố cáo. Kết luạn phải gọn, rõ ràng, chính xác,
viện dẫn điều luật phải đầy đủ cả nội dung và hình thức. Nội dung văn bản kết
luận gồm các nội dung: Tóm tắt nội dung tố cáo, kết quả đã giải quyết của cấp
có thẩm quyền, kết quả thẩm tra, xác minh từng nội dung, khẳng định sự việc
đúng sai của các bên đương sự, nguyên nhân, nội dung các sai phạm, kết luận,
kiến nghị về những hành vi vi phạm và trách nhiệm của tập thể, cá nhân có
liên quan.
- Xử lý theo thẩm quyền: Trên cơ sở kết luận thẩm tra, xác minh và kiến
nghị của cán bộ người có thẩm quyền đưa ra các quyết định, xử lý thích hợp.
- Hoàn chỉnh hồ sơ lưu trữ,các cơ quan chức năng tổ chức thực hiện và
đôn đốc, theo dõi vụ việc, tổ chức rút kinh nghiệm về giải quyết vụ việc.
9
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
PHẦN II

hết sức quan tâm hơn, tạo điều kiện về các mặt để đưa công tác này đi vào
hoạt động nề nếp hơn, nhằm giúp cho người dân được thực hiện các quyền
Khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật, được quyền bày tỏ các kiến
nghị, đề xuất với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền về những vấn đề có
ảnh hưởng liên quan đến mình hoặc có lợi cho nhà nước cho xã hội và cho
cộng đồng, góp phần phát huy nhân tố tích cực trong xã hội.
Bằng việc ban hành các văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý
cao như Luật Khiếu nại, tố cáo, Luật thanh tra và các nghị định hướng dẫn thi
hành, đặc biẹt quan trọng phải kể đến nghị định 136/2006 NĐ – CP ngày 14
tháng 11 năm 2006 của chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành
Luật Khiếu nại, tố cáo và Luật sửa đổi bổ xung một số điều của Luật Khiếu
nại, tố cáo… Nhà nước ta đã tạo ra một hệ thống pháp lý quy định cụ thể về
các vấn đề có liên quan, trong đó nhấn mạnh đến vị trí, vai trò trách nhiệm
của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, của các cán bộ làm công tác tiếp
dân.
Quyền và nghĩa vụ của công dân.
Song song với việc ban hành các văn bản pháp quy về công tác này nhà
nước ta cũng đã quan tâm hơn đến công tác tiếp công dân bằng cách trích
nguồn kinh phí đáng kế cho hoạt động xây dựng công sở, mua sắm các trang
thiết bị (Bàn ghế làm việc, quạt điện….) cho phòng tiếp công dân, cơ sở vật
chất dành cho công tác này so với trước đây có sự quan tâm hơn, tiến bộ hơn.
Nhận thức của cán bộ làm công tác tiếp dân giải quyết đơn thư Khiếu
nại, tố cáo ngày càng nâng cao, chế độ đãi ngộ có phần ưu đãi, nên họ yên
tâm, ổn định trong công tác.
Công tác giải quyết đơn thư Khiếu nại, tố cáo của công dân được Đảng,
Nhà nước ta quan tâm, chỉ đạo từ trung ương đến địa phương. Các cơ quan
hành chính nhà nước đã có chuyển biến rõ rệt, tỉ lệ giải quyết đơn thư Khiếu
11
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
nại, tố cáo của công dân đạt được hiệu quả cao hơn số đơn thư Khiếu nại, tố

PHẦN III
NGHIỆP VỤ TIẾP NHẬN, XỬ LÝ, GIẢI QUYẾT ĐƠN THƯ
KHIẾU NẠI, TỐ CÁO CỦA NGÀNH TƯ PHÁP.
I. Những quy định chung
Khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân được
quy định theo tại điều 74 Hiến pháp 1992, được cụ thể hoá trong Luật Khiếu
nại, tố cáo 1998, các luật sửa đổi, bổ xung một số điều Luật Khiếu nại, tố cáo.
Thực hiện tốt công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo một mặt giúp cơ quan, tổ
chức, công dân bảo vệ được các quyền lợi ích hợp pháp của mình; mặt khác,
đây cũng chính là một trong những biện pháp góp phần ổn định tình hình an
ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, tình
hình khiếu nại tố cáo có lúc, có nơi diễn biến rất phức tạp.
Các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành như: Pháp lệnh thi hành
án dân sự; Luật dân sự; Nghị định số 158/2005/NĐ- CP của Chính phủ về
đăng ký và quản lý hộ tịch, Luật công chứng năm 2006…. Ngoài ra, các
Thông tư, Công văn của Thanh tra Chính phủ, Bộ tư pháp và các Bộ, ban,
ngành là những văn bản chuyên ngành điều chỉnh về công tác giải quyết khiếu
nại, tố cáo.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác giải quyết khiếu nại tố cáo,
ngoài các văn bản pháp lý như Hiến pháp, Luật khiếu nại, tố cáo….. gần đây
Đảng và Nhà nước ta tiếp tục đưa ra những chủ trương, chính sách đúng đắn
nhằm thúc đẩy một bước hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo. Cụ
thể, năm 2000 Bộ chính trị đã ra Chỉ thị số 53/CT – TW về một số công việc
cấp bách của các cơ quan tư pháp cần thực hiện trong năm 2000; Nghị Quyết
08/NQ – TW ngày 02/01/2002 của Bộ chính trị về một số nhiệm vụ trọng tâm
công tác tư pháp trong thời gian tới; chỉ thị 09/CT – TW của Ban bí thư
Trung ương Đảng về một số vấn đề cấp bách trong giải quyết khiếu nại tố cáo
hiện nay, nghị quyết chuyên đề của Quốc hội năm 2004 giao Chính phủ chỉ
13
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368

Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel (: 0918.775.368
có đủ giấy tờ theo quy định như chứng minh thư, giấy uỷ quyền…thì kiên
quyết không tiếp. Trên cơ sở đó, công chức thường trực tiếp công dân thông
báo tới các đơn vị chức năng để cử người tiếp công dân, nếu chưa có đơn, thì
yêu cầu, hướng dẫn viết đơn khiếu nại, tố cáo và yêu cầu người đó ký tên
hoặc điểm chỉ vào biên bản; nếu khiếu nại không đúng thẩm quyền thì hướng
dẫn công dân đến cơ quan có thẩm quyền để giải quyết (Trừ tố cáo). Cán bộ
tiếp dân phải thực hiện và yêu cầu công dân thực hiện đúng các quy định
trong Quy chế và Nội uy tiếp công dân của Chính phủ và của cơ quan. Việc
tiếp công dân khiếu nại, tố cáo chỉ được tiến hành tại phòng tiếp công dân, trừ
trường hợp đặc biệt do Thủ trưởng cơ quan chỉ đạo tiếp tại phòng họp nhất
định.
- Đơn gửi đích danh Bộ Trưởng thì Thư ký Bộ trưởng có trách nhiệm
nghiên cứu, báo cáo để Bộ trưởng quyết định việc xử lý.
- Đơn gửi Thứ trưởng thì chuyên viên giúp việc có trách nhiệm nghiên
cứu, báo cáo để Thứ trưởng xử lý;
- Thanh tra Bộ tiếp nhận các đơn vị gửi Bộ Tư pháp, Thanh tra Bộ, đơn
do Lãnh đạo Bộ giao. Sau khi nhận đơn, Thanh tra có trách nhiệm
nghiên cứu, phân loại, vào sổ theo dõi và xử lý từng trường hợp.
- Các đơn vị thuộc Bộ, sở Tư pháp tuỳ theo chức năng, chuyên môn
của mình, sau khi nhận được đơn của tổ chức, công dân gửi đến, do
Thanh tra hoặc các nguồn khác chuyển tới cũng phải tiến hành nghiên
cứu, phân loại vào sổ theo dõi.
3. Phân loại đơn, đăng ký vào sổ theo dõi và sổ thụ lý.
Căn cứ nội dung đơn, thư gửi đến ngành Tư pháp được phân thành hai
loại:
a1. Đơn khiếu nại, tố cáo gồm:
- Đơn khiếu nại;
- Đơn tố cáo;
- Đơn có cả nội dung khiếu nại và tố cáo.