Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐINH THỊ MINH HẢO ĐẶC ĐIỂM
TRUYỆN NGẮN CAO DUY SƠN Chuyên ngành : Văn học Việt Nam
Mã số : 60 22 34
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGỮ VĂN Thái Nguyên - 2009
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

MỤC LỤC Trang
A. Phần mở đầu

1. Lí do chọn đề tài
1
2. Lịch sử vấn đề
3

3.1. Những nét tương đồng
23
3.2. Những nét khác biệt
24
Chương 2. Hiện thực và con người miền núi trong truyện ngắn Cao
Duy Sơn
27
1. Quan niệm nghệ thuật về hiện thực và con người trong truyện ngắn
Cao Duy Sơn
27
1.1.Quan niệm nghệ thuật về hiện thực trong truyện ngắn Cao Duy
Sơn

27
1.2. Quan niệm nghệ thuật về con người trong truyện ngắn Cao Duy
Sơn

28
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

2. Bức tranh xã hội miền núi với những xung đột “Ngầm” và in đậm
bản sắc văn hoá Tày

29
2.1. Hiện thực xã hội miền núi với những xung đột vừa dữ dội vừa lâu
dài

29
2.1.1. Xung đột lịch sử - dân tộc
30

58
2.3. Nghệ thuật miêu tả ngoại hình nhân vật
59
2.4. Nghệ thuật miêu tả hành động nhân vật
65
2.5. Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật
67
3. Đặc điểm ngôn ngữ truyện ngắn Cao Duy Sơn
73
3.1. Ngôn ngữ giàu hình ảnh, sử dụng thủ pháp so sánh
73
3.2. Sử dụng lối diễn đạt của người dân tộc
79
Kết luận
84
Thư mục tài liệu tham khảo
89

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

1
A. PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài
1.1.Hơn nửa thế kỷ qua, văn xuôi viết về miền núi có những đóng góp
quan trọng trong văn học hiện đại nước nhà. Thành tựu của mảng đề tài này
thể hiện ở cả đội ngũ sáng tác ở sự phát triển trên bề rộng và sự kết tinh ở
không ít tác giả, tác phẩm.
Trong văn học từ sau Cách mạng, đề tài miền núi luôn có một vị trí đặc

văn hoá nghệ thuật các Dân tộc thiểu số Việt Nam. Cao Duy Sơn là một trong
số ít nhà văn người dân tộc thiểu số đã thành công khi tạo được dấu ấn sâu
đậm trong lòng độc giả.
Cao Duy Sơn là một cái tên hiện đang được rất nhiều người biết đến khi
tập truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối đạt giải thưởng của Hội nhà văn Việt
Nam 2008, mang giá trị vượt ra ngoài các giải thưởng văn học trong nước với
đề cử giải thưởng Văn học ASEAN của Hoàng gia Thái Lan năm 2009. Tuy
nhiên cho đến nay vẫn còn ít những công trình nghiên cứu chuyên biệt về
Cao Duy Sơn, nếu có cũng chỉ là một vài bài báo hoặc những ý kiến nhỏ lẻ
trong cả một công trình, bài viết về văn học các dân tộc thiểu số nói chung.
Những kết quả nghiên cứu này chưa đủ để tái dựng một chân dung Cao Duy
Sơn với những đứa con tinh thần của ông . Vì vậy việc tìm hiểu sáng tác của
nhà văn Cao Duy Sơn là một việc làm cần thiết, có ý nghĩa thực tiễn và ý
nghĩa khoa học.
1.3. Là một người làm công tác giảng dạy nơi núi rừng Việt Bắc - quê
hương của nhà văn Cao Duy Sơn, việc thực hiện đề tài đối với chúng tôi còn
có ý nghĩa tri ân của thế hệ đàn em đối với một người anh- một nhà văn tiêu
biểu của quê hương mình đã mang sắc màu riêng của con người, của cuộc
sống dân tộc mình đến khắp mọi miền của tổ quốc và thật mừng vui và tự hào
hơn khi sắc màu dân tộc là “đặc sản” vượt ra ngoài biên giới quốc gia.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

3
Những kết quả đạt được của đề tài sẽ là tài liệu tham khảo cho những
người yêu văn học trong cả nước. Từ đó, có thể giúp họ hiểu thêm và yêu quí
thêm văn học các dân tộc thiểu số Việt Nam nói chung, nhà văn Cao Duy
Sơn nói riêng.
2. Lịch sử vấn đề:
2.1. Là tác giả trẻ trong nền văn học đương đại, Cao Duy Sơn đã khẳng
định được phong cách riêng và độc đáo trong sáng tác văn chương Ông được

Báo kinh tế đô thị.
- Viết văn phải có sự ám ảnh - Tác giả Huy Sơn - Trang văn hoá giải trí.
- Bông hoa sen đang ngát - tác giả Hứa Hiếu Lễ - Việt Nam net.
- Giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam 2008 với tác giả Ngôi nhà xưa
bên suối - Tác giả Mai Thi - Báo Hà Nội mới.
- Ban mai có một giọt sương - Tác giả Đỗ Đức - Báo văn nghệ.2008
Đây là những bài viết về nhà văn Cao Duy Sơn được đăng tải trên báo
chí. Hầu hết là những bài phỏng vấn về sự ra đời của tác phẩm, những cảm
nghĩ của nhà văn khi viết và khi được nhận giải thưởng, có một số ít bài đi
vào nội dung tác phẩm như: Cõi nhân gian như cổ tích của tác giả Nguyễn
Chí Hoan viết về tiểu thuyết Đàn trời. Tác giả nhận xét : Chủ đề Hai hàng
của cuốn tiểu thuyết được khai triển song song trên hai tuyến thời gian quá
khứ và hiện tại ( ). Bằng cách ấy, tiểu thuyết này kể cho chúng ta một câu
chuyện cổ tích qua một phiên bản hiện đại ? [10; tr17]
Trong bài phỏng vấn của phóng viên báo Văn nghệ quân đội, Chủ tịch
Hội nhà văn Việt Nam Hữu Thỉnh nhận xét “Cao Duy Sơn đem đến cho
người đọc mảng sống đậm đặc, tươi sáng về những con người miền núi, vừa cổ
kính vừa hiện đại mộc mạc, chân chất. Không để đánh mất mình trong những
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

5
hoàn cảnh éo le, đau đớn. Với bút pháp không khoa trương không màu mè.
Cao Duy Sơn đã dựng lên một loạt chân dung với những đường nét, góc cạnh
riêng biệt nhưng rất đỗi hồn nhiên, dung dị, tạo nên sức hút với người đọc”.
Tác giả Đỗ Đức nhận xét nhà văn Cao Duy Sơn khi đọc Ngôi nhà xưa
bên suối qua bài viết trên báo văn nghệ Ban mai có một giọt sương : “Văn
trong tập này của Cao Duy Sơn giống tổ chim gáy ấy. Nó không cầu kì
thoáng đọc còn cảm thấy nó quềnh quàng vụng dại. Nhưng truyện nào cũng
có những câu khiến người ta giật mình về sự sắc sảo trong quan sát cuộc
sống và gọi nó ra bằng chính ngôn ngữ của người vùng mình”

- Văn xuôi miền núi đương đại và sáng tác của Cao Duy Sơn
- Hiện thực và con người miền núi trong truyện ngắn Cao Duy Sơn
- Một số phương diện nghệ thuật trong tryện ngắn Cao Duy Sơn
4. Phạm vi nghiên cứu
- Tập truyện ngắn Những chuyện ở lũng Cô Sầu - NXB QĐND
(giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam - 1997).
- Tập truyện ngắn Những đám mây hình người - NXB VHDT
(giải B của Hội văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam - 2003)
- Tập truyện ngắn Ngôi nhà xưa bên suối - NXB VHDT
(giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam - 2008).
5. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phương pháp thống kê
- Phương pháp phân tích
- Phương pháp đối chiếu và so sánh
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

7
6. Bố cục của Luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và thư mục tài liệu tham khảo, nội dung
chính của luận văn bao gồm ba chương.
Chƣơng 1. Văn xuôi miền núi đƣơng đại và sự xuất hiện của nhà văn Cao
Duy Sơn
1. Diện mạo, đặc điểm và thành tựu của văn xuôi miền núi đƣơng đại
1.1. Một cách hiểu về văn xuôi miền núi đương đại
1.2. Phác thảo về diện mạo văn xuôi miền núi đương đại
1.2.1. Quá trình vận động và đội ngũ nhà văn
1.2.2. Những thành tựu và hạn chế của văn xuôi miền núi đương đại
2. Quá trình sáng tác của nhà văn Cao Duy Sơn
2.1. Vài nét về tiểu sử nhà văn Cao Duy Sơn
2.2. Quá trình sáng tác của nhà văn Cao Duy Sơn

2.2.2. Kiểu nhân vật “dị dạng” về nhân cách
2.3. Nghệ thuật miêu tả ngoại hình nhân vật
2.4. Nghệ thuật miêu tả hành động nhân vật
2.5. Nghệ thuật miêu tả nội tâm nhân vật
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

9
3. Đặc điểm ngôn ngữ truyện ngắn Cao Duy Sơn
3.1. Ngôn ngữ giàu hình ảnh, sử dụng thủ pháp so sánh.
3.2. Sử dụng lối diễn đạt của người dân tộc.
Kết luận
Thƣ mục tài liệu tham khảo

S húa bi Trung tõm Hc liu i hc Thỏi Nguyờn

10
B. PHN NI DUNG

Chng 1
Văn xuôi miền núi đ-ơng đại
và sự xuất hiện của nhà văn Cao Duy SơN 1. Din mo, c im v thnh tu ca vn xuụi min nỳi ng i

1.1. Mt cỏch hiu v vn xuụi min nỳi ng i


đường rừng trong văn học Việt Nam những năm 30 - 40 của thế kỷ XX, và
sau này, sự ra đời, phát triển của văn xuôi viết về cuộc sống và con người
miền núi trong văn học Việt Nam sau Cách mạng tháng Tám 1945 đã chứng
tỏ vai trò là thể loại “chủ lực” của văn xuôi trong mảng đề tài này.
Giai đoạn đầu của quá trình hiện đại hoá văn học Việt Nam chủ yếu diễn
ra ở khu vực thị thành. Với cách mạng và kháng chiến, vị trí của vùng cao và
nhân dân các dân tộc miền núi ngày càng được nhận thức đầy đủ, ngày càng
được quan tâm, coi trọng. Bác Hồ từng nói : “Miền núi nước ta chiếm một vị
trí quan trọng đối với quốc phòng, đối với kinh tế, là căn cứ địa trong lịch sử
chống ngoại xâm và phên dậu bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của đất
nước”. Một phạm vi đời sống rộng lớn (chiếm tới ba phần tư diện tích lãnh
thổ, nơi có nhiều dân tộc anh em trong đại gia đình các dân tộc Việt Nam,
chiếm gần 30% dân số cả nước sinh sống. Phong cảnh thiên nhiên, môi
trường, cuộc sống và con người miền núi vừa là mảnh đất mới mẻ, vừa chứa
đựng bao vấn đề, bao vẻ đẹp mà văn học nói chung, văn xuôi nói riêng có thể
tiếp cận, khám phá, diễn tả. Văn xuôi miền núi ngày càng phát triển về nhiều
phương diện, và thực sự trở thành một bộ phận quan trọng trong văn học miền
núi, trong văn xuôi hiện đại Việt Nam.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

12
1.2. Phác thảo về diện mạo văn xuôi miền núi Việt Nam đƣơng đại
1.2.1. Quá trình vận động và đội ngũ nhà văn
Cùng với quá trình mở rộng đề tài, hiện đại hoá văn học Việt Nam
những năm 1930-1940, một số tác phẩm văn xuôi viết về phong cảnh, môi
trường thiên nhiên, cuộc sống và con người miền núi đã xuất hiện. Đó là
những Truyện đường rừng đầy ấn tượng của các tác giả Thế Lữ, Lan Khai,
Tchya (Đái Đức Tuấn), Lý Văn Sâm. Đề tài miền núi cũng thu hút một số cây
bút văn xuôi khác: Trần Thanh Mại, Lưu Trọng Lư, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn

giai đoạn trước, khoảng 10 năm sau ngày thống nhất đất nước, đội ngũ những
người sáng tác văn xuôi miền núi ngày càng đông đảo, và hoạt động nghệ
thuật của họ tạo nên sự phát triển mới, đồng bộ và phong phú của bộ phận văn
học này trong dòng vận động chung của đời sống và văn học dân tộc. Có thể
kể đến những tiểu thuyết của Mạc Phi, Ma Văn Kháng, Tô Hoài… viết về
cuộc sống, con người các dân tộc Thái, H‟mông; tiểu thuyết của Phượng Vũ,
Y Điêng, truyện ngắn và ký của Trung Trung Đỉnh, Bùi Nguyên Khiết, Nông
Viết Toại, Mã A Lềnh, Nguyễn Khắc Trường…. viết về các vùng miền núi
trong hai cuộc kháng chiến chống xâm lược. Các nhà văn người dân tộc như
Vi Thị Kim Bình, Vi Hồng, Triều Ân, Sa Phong Ba, Y Điêng, Hoàng Hạc,
Nông Minh Châu….hướng về khám phá, miêu tả cuộc sống mới, con người
mới các dân tộc anh em ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa lao động, đánh giặc, đi
học… trong lòng chế độ mới, dưới ánh sáng của Đảng.
Trong 20 năm gần đây, kể từ thời kỳ đổi mới, diện mạo văn xuôi miền
núi phong phú hơn với những nỗ lực mở rộng phạm vi và vấn đề cuộc sống,
con người được miêu tả trong tác phẩm. Các tác phẩm mới của Tô Hoài, Y
Điêng, Hà Lâm Kỳ, Đoàn Hữu Nam, Trung Trung Đỉnh… tiếp tục khám phá
cuộc sống, con người dân tộc miền núi những ngày Cách mạng, viết về sức
sống và bản lĩnh của con người vùng cao, tình đoàn kết cộng đồng của các
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

14
dân tộc anh em, sự toả sáng và sức thu hút của Cách mạng, của cái Thiện, cái
đẹp… Một số tác giả như Ma Trường Nguyên, Sa Phong Ba, Mã A Lềnh, Cao
Duy Sơn, Triều Ân, Thu Loan, Đỗ Bích Thuý, Hoàng Thị Cành, Bùi Thị Như
Lan, Hà Lý… bám sát khai thác nhiều phương diện hiện thực cuộc sống vùng
cao trong cơ chế kinh tế thị trường. Trong truyện ngắn, tiểu thuyết của các tác
giả này, các dân tộc anh em gắn bó với núi rừng, quê hương, trăn trở nghĩ suy,
học hỏi làm giàu cho bản thân, cho gia đình, làng bản, bừng lên cảm xúc hào
hứng trước những vận hội mới của quê hương. Đồng thời, trái tim sâu sắc,

hoa mận trắng - 2006, Đường về xa lắm - 2007). Cũng có thể kể thêm
những người không chuyên, nhưng có tác phẩm văn xuôi về đề tài miền núi
như các cây bút Đỗ Kim Cuông, Lê Văn Thiềng, Hồ Thuỷ Giang, Phù Ninh,
Đinh Công Diệp, Cao Xuân Thái, Nguyễn Văn Cự, Hoàng Việt Quân,
Nguyễn Hữu Nhàn, Tống Ngọc Hân, Nguyễn Phú.
Tiếp bước người đi trước là đội ngũ nhà văn ở vùng núi phía Bắc trình
làng văn xuôi của các cây bút dân tộc Mường Hà Trung Nghĩa (tập truyện
Hoàng hôn - 1995, tiểu thuyết Lửa trong rừng samu - 1996), Bùi Minh Chức
(tập truyện Sự tích một câu nói - 2001), Hà Lý (tập truyện Ngọt đắng vị
Mường - 2002) . Các cây bút dân tộc Tày có thể kể đến Hoàng Luận (các tập
truyện Thời gian xanh - 1996, Mùa nấm hương - 2001) , Hoàng Hữu Sang
(tập truyện Người đánh gấu trên núi Suối Mây - 1997, tiểu thuyết Cửa rừng
- 2000), Đoàn Lư (các tập truyện Kỷ niệm về một dòng sông - 1997, Ngựa
hoang lột xác - 1998) , Hữu Tiến (tập truyện Cô gái nhặt bông gạo - 2004),
Bùi Thị Như Lan (các tập truyện Hoa mía - 2006, Lời sli vắt ngang núi -
2007). Có thể kể thêm Hà Lâm Kỳ, Đoàn Ngọc Minh, Nguyễn Minh Sơn,
Hoàng Tương Lai, A Sáng… Một cây bút tiêu biểu người Tày là Cao Duy
Sơn (sẽ nói kỹ ở phần sau). Những tác giả người Nùng viết văn xuôi đương
đại là Địch Ngọc Lân (các tiểu thuyết Ngôi đình bản Chang - 1999, Hoa mí
rừng - 2001), Hoàng Quảng Yên (tập ký Vọng tiếng non ngàn - 2001)….
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

16
Các cây bút ấy không chỉ nuôi giữ ngọn lửa văn chương dân tộc mình, mà còn
góp phần tích cực làm phong phú diện mạo, thành tựu của văn xuôi miền núi.
Ở vùng Tây Nguyên có tác phẩm của các cây bút dân tộc Ê đê: nhà văn
Hlinh Niê (Linh Nga Niêkđăm) với tập truyện Con rắn màu xanh da trời -
1997, tập kí Trăng Xí Thoại - 1999; cây bút trẻ Niê Thanh Mai (tập truyện
Suối của rừng - 2005); nhà văn dân tộc Bahnar Kim Nhất (các tập truyện
Động rừng - 1999, Hồn ma núi - 2002)…

đổi chung của đồng bào cả nước. Khát vọng độc lập tự do, mong muốn cuộc
sống thanh bình, hạnh phúc đã là nguồn cội sâu xa tạo nên sức mạnh và vẻ
đẹp cải tạo thiên nhiên, xã hội, tham gia cách mạng, dựng xây cuộc sống của
con người vùng cao. Văn xuôi miền núi cũng miêu tả, khắc hoạ những bình
diện đời sống vật chất, tinh thần đậm đà bản sắc văn hoá riêng của các dân tộc
ít người, chứng tỏ sức sống và sự đa dạng, phong phú của văn hoá và con
người Việt Nam. Có thể nói, văn xuôi miền núi đã đóng góp vào văn xuôi
Việt Nam nói chung những giá trị độc đáo không thể thay thế, dù có thể là
chưa thật nhiều.
Về mặt nghệ thuật, không thể phủ nhận những thành tựu kinh nghiệm vô
cùng quý giá đã đạt được trong tiểu thuyết, truyện ngắn viết về miền núi của
Tô Hoài, Nam Cao, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Tuân, Nguyên Ngọc, Vi
Hồng, Ma Văn Kháng, Nguyễn Huy Thiệp, Cao Duy Sơn…. Sự đa dạng,
phong phú của thế giới nghệ thuật, cách tổ chức sự kiện, cốt truyện, kết cấu
tác phẩm, cách miêu tả khắc hoạ nhân vật, nghệ thuật sử dụng ngôn từ….
trong không ít tác phẩm văn xuôi miền núi đã đóng góp vào thành tựu nghệ
thuật chung của văn xuôi Việt Nam trên các chặng đường phát triển. Trong
những trang viết của các cây bút văn xuôi người dân tộc, ta có thể nhận ra,
chắt lọc những vẻ đẹp độc đáo, bất ngờ - như hái lượm được những sắc màu,
hương vị riêng, không thể trộn lẫn, kết vào làm tăng vẻ đẹp và giá trị của nghệ
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

18
thuật chung. Nói như nhà văn Cao Duy Sơn: Mặc dù có những đặc điểm và
yếu tố riêng biệt, nhưng sự phát triển của văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu
số luôn gắn liền với sự phát triển của văn học nghệ thuật đất nước và có một
chỗ đứng quan trọng trong đời sống văn học nghệ thuật Việt Nam.
Trong những năm qua, một số tác giả, tác phẩm văn học của các dân tộc
thiểu số đã mang đến cho văn học nghệ thuật Việt Nam những sáng tạo được
thể hiện dưới nhiều hình thức mới, giọng điệu mới và gây được dấu ấn khá

số còn hạn hẹp do thiếu kinh phí đầu tư. Hội văn học nghệ thuật các dân tộc
thiểu số đã có nhiều cố gắng giúp đỡ và hỗ trợ sáng tác cho tác giả từ nguồn
kinh phí do Nhà nước tài trợ, nhưng chưa thể đáp ứng hết được Cũng có ý
kiến cho rằng: văn học dân tộc thiểu số - trong đó có văn xuôi - đang già đi
trong cảm hứng sáng tạo, thiếu dần những cái hay, cái lạ. Nói như một nhà
văn có nhiều tác phẩm văn xuôi hay, được đánh giá cao về đề tài miền núi,
một mặt đó là ý kiến cần được tham khảo, cần nhìn nhận, đánh giá hết sức
công bằng.
Trên thực tế, văn xuôi dân tộc thiểu số vẫn đang phát triển và có nhiều
cái mới. Tư duy văn học của thế hệ cách đây 30 năm, 60 năm khác bây giờ.
Cứ mỗi thế hệ đi qua lại khác. Ngay cả lời ăn tiếng nói, ứng xử với nhau cũng
khác. Vậy tại sao lại có thể nói nó già? Không có cái chuẩn gì để nói là già
hay trẻ được, nó chỉ có hay và không hay mà thôi. Từ một góc nhìn khác, có ý
kiến cho rằng văn học các dân tộc miền núi chưa giải quyết tốt mối quan hệ
giữa dân tộc và hiện đại, cố giữ nét riêng nội dung và bản sắc văn hoá dân tộc
thì lại khó hoà nhập với thời đại. Đối tượng khám phá, miêu tả của văn học
chính là xã hội và con người. Xã hội và con người vừa mang nét đặc trưng
của các vùng đất, của các tộc người, vừa mang vẻ đẹp của đất nước và nhân
dân. Chỉ khi nào cái riêng độc đáo “miền núi” về đề tài, chủ đề, về đối tượng,
nội dung và nghệ thuật miêu tả, thể hiện đạt đến những thành công đặc sắc,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

20
văn học miền núi mới có thể hoà nhập, gắn bó khăng khít không thể tách rời
với văn học dân tộc, văn học thời đại. Những tác giả, tác phẩm thành công
của văn xuôi miền núi đã chứng tỏ điều đó.
Trong số những nhà văn gặt hái được nhiều thành công ở mảng đề tài
viết về miền núi, có tác giả Cao Duy Sơn.
2. Quá trình sáng tác của nhà văn Cao Duy Sơn
2.1. Vài nét về tiểu sử nhà văn Cao Duy Sơn

trong tôi cảm xúc là quãng đời ấu thơ, nơi mình sinh ra và lớn lên. Mà hầu
như nhà văn nào cũng bị tác động bởi những kỷ niệm rất riêng. Bên cạnh đó
là những gì đã qua trong cuộc đời của mình ở vùng đất mình đã sinh ra, nó
trở thành một sự ám ảnh. Viết văn nhất định phải có sự ám ảnh. Không có sự
ám ảnh sẽ không thể nào tạo ra được một tác phẩm, vì mọi cái đều trở nên
hời hợt. Sự ám ảnh đó từ ngày này qua ngày khác, nó khiến anh không lúc
nào nguôi nghĩ đến nó và phải tìm cách thể hiện theo một cách nào đó. Tôi
nghĩ rằng kiên trì theo đuổi chỉ là một cách thôi. Phải nói rằng vùng đất đó
thuộc mình và mình cũng thuộc nó. Điều đó quan trọng hơn rất nhiều. Không
thuộc sẽ không làm được gì” [34] .Đó là lý do vì sao các tác phẩm của ông
gắn chặt với vùng đất quê hương, với đề tài miền núi. Tuy nhiên, ông “Cũng
chỉ dám nhận là đang trong quá trình tích luỹ, khám phá để “mã hoá” những
vỉa tầng văn hoá nguyên bản, hồn nhiên của người dân tộc đưa vào những
trang văn”. [9]
Cao Duy Sơn cũng là nhà văn có trách nhiệm với công việc sáng tạo. Ông
cho rằng : “Bất kỳ người viết nào cũng không có chuyện vô trách nhiệm trước
tác phẩm của mình. Thậm chí trách nhiệm ấy còn có mặt thường xuyên
( )Thường người ta viết ra giống như một sự giải toả, như được đối thoại với
chính bản thân mình. Khi tác phẩm ra đời và được in ấn thì những điều mình
viết ra được truyền tải bằng ngôn ngữ mà ngôn ngữ ấy là của mình thì cảm thấy