TRÁCH NHIỆM CỦA
NGƯỜI BÁC SĨ TRONG
THỜI BUỔI HIỆN TẠI Trách nhiệm của người bác sĩ, nói cho đúng ra, không phải là một vấn đề mới
mẻ, bắng cớ là từ trên bốn ngàn năm nay, tại Babylone, vua Hammourabi đã
ban hành một đạo luật mang tên ông để thưởng phạt những y sĩ trong khi
hành nghề, thưởng tiền bạc nếu khỏi bệnh và chặt tay chân nếu bệnh nhân
mang tật hoặc phải thiệt mạng.
Ảnh hưởng của đạo luật Hammourabi đã lan rộng ra khỏi Babylone và trong
Cựu Ước kinh, các triết gia Do Thái đã nói : “Có vay có trả, răng đền răng,
mắt trả mắt”.

Tuy nhiên ta phải công nhận là cho mãi cuối thế kỷ thứ 19, quan niệm về
trách nhiệm của người bác sĩ vẫn không hề thay đổi. Điều đó xét cho cùng
cũng không có g2 lạ, bởi y học trên hai ngàn năm, hoàn toàn gần như chỉ
chuyên về miêu tả, người bác sỉ ở thế kỷ trước, tuy biết rõ cơ thể học, nhân
thể sinh lý học và cách phân chia bệnh ra từng loại, nhưng đến khi chữa bệnh,
thì đành phải bó tay, ngoại trừ trường hợp bệnh nhân mắc bệnh sốt rét cơn
(paludisme) thì mới cho uống Qui nine (tìm ra năm 1820)
Đừng nói đâu xa, cách đây mới khoảng 30 năm, những tiến bộ của phép trị
liệu vẫn tương đối không đáng kể, người bác sĩ có thể định bệnh được một
cách chắc chắn, nhưng đến khi chữa thì không chữa nỗi.

Nhưng tình thế ngày nay khác hẳn, Ngày nay, y học đã tiến một bước rất xza,

Như trên vừa nói, ngày nay y học đã có một quyền lực ghê gớm, ngoài sức
tưởng tượng của con người. Ngày nay hầu hết các bệnh nhiễm trùng có thể trị
được, nhiều bệnh mà ngày xưa kia người bác sĩ phải bó tay, bây giờ khỏi là
thường, như bệnh thương hàn, bệnh lao, bệnh phong….

Nhiều chứng suyễn nặng có thể chữa được, nhờ tiếp máu mà hàng ngày trên
chiến trường các thương binh và những người bị ngộ độc, hoặc mắc nhiều
bệnh khác được thoát chết. Tuy nhiên, ta cũng nên biết rằng thuốc càng nhiều,
càng công hiệu, nhất là những loại thuốc hóa học, lại càng độc, càng nguy
hiểm.

Ngày nay trong khi hành nghề, người thày thuốc bắt buộc phải có những
quyết định hoặc hành động mà hậu quả cực kỳ quan trọng. Bất cứ một trụ
sinh nào, dù chích, dù uống, cũng có thể gây phản ứng được, nhiều khi thật
bất ngờ. Thuốc kháng đông(anticoagulant) có thể làm xuất huyết được. Ấy là
chỉ nói tới một vài thứ thuốc mà bệnh nhân thường dùng hàng ngày mà không
cần có toa bác sĩ.

Ngay đến những thuốc rất thông thường như Aspirine, nếu dùng quá liều hoặc
dùng lâu, cũng có thể làm xuất huyết, Những thuốc để trị chứng đau nhức mà
công chúng thường dùng không cần hỏi ý kiến bác sĩ như phenacetine, đã
từng làm nhiều người chết vì làm cho thận đau, thuốc pyramidon có thể làm
cho máu biến chất.

Nhiều tai nạn lưu thông xảy ra chỉ vì người lái xe đã lạm dụng thuốc an thần.
Nhiều lực sĩ đã bỏ mạng vì dùng quá nhiều loại thuốc kích thích, chúng ta hẳn
chưa quên vụ sản phụ sanh ra quái thai vì trong khi thai nghén đã dùng
thalidomide.

Nhiều bệnh mới đã xuất hiện chỉ tại dùng thuốc bừa bãi, tỉ dụ cortisone đã

Trách nhiệm khi giải thích cho bệnh nhân, sao cho cặn kẻ, rành mạch, để họ
đừng hiểu lầm.

Trách nhiệm khi biên toa, biên cho rõ ràng để người dược sĩ có thể đọc được,
nhất là để cho bệnh nhân đừng uống quá liều. tôi nhớ có lần kê cho một bệnh
nhân mỗi ngày uống 6 viên thuốc, và ghi rõ trong toa cách 4 giờ uống một
viên. Thế mà thân chủ của tôi đã uống ngay một lúc 6 viên, nhưng may không
việc gì. Căn dặn cản thận trên giấy tờ mà còn thế, huống hồ là không căn dặn,
hoặc viết thoắng không ai đọc nỗi.

Người ta thường than phiền về chữ bác sĩ khó đọc, tôi xác nhận điều đó, và
cho rằng người thày thuốc nào, khi cho toa mà không biên rõ ràng, không dặn
kỹ cách thức dùng thuốc-nhất là loại thuốc độc- nếu lỡ xảy ra tai nạn, thì
người thày thuốc đó có lỗi.

Trách nhiệm khi khuyên bệnh nhân nghĩ ngơi, giải trí, hoặc đổi gió, đổi nghề.

Trách nhiệm khi cấp y chứng thư: phải cân nhắc từng chữ, từng câu. Một vài
bác sĩ thiếu lương tâm chức nghiệp, đã bị hội đồng quốc gia Y sĩ đoàn khiển
trách vì đã cấp y chứng thư mà không hề khám đương sự (như y chứng thư để
lấy bằng lái xe tự động-giấy khám sức khỏe) hoặc bị truy tố trước pháp luật vì
không thận trọng (cấp giấy cho phép dùng độc dược, ma túy…)

Lại còn trách nhiệm khi hành động nữa. Ngày xưa muốn định bệnh, người
bác sĩ chỉ cần 2 bàn tay và khối óc, nhưng ngày nay, bởi có những tiến bộ của
khoa học nên có nhiều phương pháp khám nghiệm rất chính xác, nhiều kỹ
thuật cực kỳ tinh xảo, với biết bao máy móc phức tạp mà người bác sĩ không
thể nào không biết được, và nếu quên không áp dụng kịp thời một phương
pháp cần thiết để định bệnh rồi chữa cho thật sớm, tức là phạm lỗi vậy.


thuốc chỉ cần chịu khó một chút là có thể hiểu biết hết.

Tôi nhớ hồi còn là sinh viên, được đọc cuốn sách của Ch. Fiessinger nhan
đề:Trị bệnh bằng 20 thứ thuốc (La therapeutique en 20 medicaments) nhưng
từ một phần tư thế kỷ nay, không có năm nào, tháng nào, có khi tuần lễ nào là
không thấy xuất hiện một phương pháp định bệnh mới, hoặc một thứ thuốc
mới để chữa bệnh. Ngày nay không một ngườ bác sĩ nào có thể nhớ xuể tên
các dược phẩm mà hàng ngày các cô trình dược viên đem chào tại phòng
mạch, hoặc có thì giờ đọc những quảng cáo thuốc mới sản xuất. Còn nói về
những bài báo mỗi tuần đăng trên các tạp chí y học đứng đắn, và những bản
trần tình có giá trị do các danh sư viết rồi gửi tới các hội y học, nhiều đến nỗi
giá để cả một ngày ngồi đọc nhan đề không thôi, cũng tài nào đọc hết.

Nói về sách y khoa, thời xưa, nghĩa là các đây mới vài chục năm, một cuốn
sách có thể dùng được trong một thời gian tương đối khá lâu (năm mười năm
là ít) nhưng ngày nay, sách đã đắt thì chớ, nhiều khi chưa đọc hết mà chỉ
trong vòng 6 tháng, sách đó đã thành cổ rồi.

Bời thế người bác sĩ suốt đời phải la một sinh viên hăng say học hỏi, và chính
để bổ khuyết những thiếu xót của người bác sĩ nên ngày nay, tại các quốc tia
tân tiến, y giới đã tổ chức cho bác sĩ học những lớp gọi là hậu đại học
(enseignement post-universitaire) để họ biết những tiến triển của y khoa, dồng
thời để đào tạo một số bác sỉ chuyên khoa, không ngoài mục đích phục vụ
quần chúng, đem lại cho người ốm một bảo đảm.

Ngày nay, làm thuốc mà chỉ có lương tâm thôi chưa đủ. Có lương tâm mà
không có học cũng vô ích. có lòng nhân đạo, vị tha, bác ái, mà không có đủ
khả năng chữa bệnh, cái đó rất nguy hiểm, nhất là khi gặp bệnh nặng. bởi
vậy” bổn phận đầu tiên của người bác sĩ trong thời buổi này là phải có học
thức vững chắc, phải luôn luôn đổi mới” (Jean Bernard)” Giá trị luân lý và


********

Trên đây là những trách nhiệm cá nhân mà hàng ngày người y sĩ phải lãnh
trong khi hành nghề. Tuy nhiên, không phải chỉ có trách nhiệm cá nhân mà
thôi. Ở thời đại này, không riêng gì trên lãnh vực y khoa mà trong mọi hoạt
động, muốn đạt được kết quả mỹ mãn, cần phải có sự tham gia, đóng góp của
nhiều người, tức là phải có một ê kíp để làm việc.

Nói cho đúng ra, đây không phải là vấn đề mới mẻ. Hãy lấy thì dụ một bác sĩ
làm việc trong bệnh viện: tuy rằng dưới quyền chỉ huy cũa ông có một số
giảng sư, phụ tá, sinh viên nội và ngoại trú, có sự phân công rất rõ rệt, nhưng
lỡ khi có tai nạn ( do một sinh viên nội trú gây ra chẳng hạn) thì người bác sĩ
trưởng phòng phải chịu trách nhiệm, không những trước lương tâm của mình
mà còn trước pháp luật nữa.

Nhưng hồi xưa, người ta nhận thấy trong ê kíp làm việc đó có tôn ti trật tự, và
người cầm đầu ê kíp có đủ khả năng chuyên môn, có thể kiểm soát được tất cả
công việc của cộng sự viên của mình, vì trước khi lên tới bậc thày người bác
sĩ đó đã tốn biết bao công phu học tập rồi. Nhưng ngày nay công việc của một
ê kíp trong một phòng giải phẫu chằng hạn thật vô cùng phức tạp. chung
quanh vị bác sĩ trưởng có một số rất đông chuyên viên, nào người chuyên
đánh thuốc mê, nào người chuyên về hồi sinh, về sinh vật học, hóa học, bệnh
lý cơ thể, tim, quang tuyến. . vv Không một người nào kể trên là không cần
thiết. Người cầm đầu ê kíp đó không thể nào làm lấy một mình được, không
tài nào kiểm soát được công việc của từng người một, mà chỉ biết những
nguyên tắc đại cương của mỗi ngành thôi. Thành thử trách nhiệm của người
chỉ huy đó phức tạp vô cùng. Vẫn hay rằng trước khi quyết định đã có sự thảo
luận kỹ càng giữa ông ta và các cộng sự viên rồi, nhưng dù sao, quyết định tối
hậu bao giờ cũng là công việc của một người thôi. Như vậy đủ rõ trách nhiệm

gạc hoặc kìm, cặp, khi giải phẫu một bệnh nhân…v… Nhưng ếu lúc nào
người thày thuốc, trong khi chữa bệnh, nhất là bệnh nặng, mà tâm trí cứ mãi
nghĩ đi nơi khác, lo sợ bị tù tội, phải bồi thường, họ sẽ không dám có sáng
kiến nữa, họ không dám thử một phương pháp trị liệu mới trong khi thâm tâm
họ, họ biết có thể làm hơn được để cho bệnh nhân mau khỏi. Trái lại nếu họ
làm liều, họ có thể bị phạt vạ, vì đối với pháp luật “rủi ro bi coi như khinh
tội” (Jean Guitton)

Có một số luật gia đã thông cảm những nỗi hó khăn trên của người thày thuốc
và cho phép họ săn sóc bệnh nhân theo những dữ kiện đã thâu lượm được của
khoa học (données acquies de la science). Những thế nào là dữ kiện đã thâu
lượm được ?

Không nói ai cũng rõ ngày nay y học đã tiến rất xa, và sở dĩ tiến được là nhờ
có những bác sĩ đã không theo lề lối cũ, đã dám tiên phong, áp dụng những
phương pháp táo bạo mới, nghĩa là không dựa vào những dữ kiện cổ điển. Tỉ
dụ: người bác sĩ đầu tiên, khi đóng chiếc đinh đầu tiên lên một chiếc xương
gãy, hoặc mổ tim, ghép thận…. họ đâu có dựa vào dữ kiện đã thâu lượm nào
?

Bởi vậy, nhà làm luật đã thay thế câu: dữ kiện đã thâu lượm được bằng
câu:dữ kiện hiện hữu của khoa học( donnees actuelles de la science) mập mờ
hơn. tuy nhiên công thức này cũng không làm cho y giới thỏa mản, nên một
đề nghị khác –mềm dẻo hơn- đã được đưa ra: người bác sĩ tùy theo từng
trường hợp, phải cố gắng hết sức mình săn sóc bệnh nhân

Ngoài ra để trút bớt trách nhiệm của người bác sĩ, luật pháp khuyên họ nên
hỏi ý kiến bệnh nhân (hay gia đình) có khi bắt họ làm cam kết sẽ không khiếu
nại hoặc đòi tiền bồi thường nếu lỡ ra, sau khi giải phẫu hoặc dùng một thứ
thuốc mới, bệnh nhân có mệnh hệ nào. Nhưng thử hỏi một người không hề có

Chính trong thời gian làm nội trú, hoăc trong những đêm trục, gặp khó khăn,
hoặc đứng trước một tai nạn bất thình lình xảy ra, mình không trông cậy được
vào ai hết, phải tự mình xoay sở lấy, phải có một quyết định gấp, mộ hành
động kịp thời, chính trong những giờ phút đó, người sinh viên mới ý thức
được rõ rệt những trách nhiệm của một nghề đầy nguy hiểm, nhiều lụy hơn
vinh. Bởi sau mỗi quyết định, mỗi cử chỉ kia, có một tính mạng- tính mạng
của một con người- đang bị đe dọa.

Thật không gì vất vả bằng nghề thuốc, nhưng cũng không có sự huấn luyện
nào cao đẹp bằng, cao đẹp ở chỗ người bác sĩ luôn luôn tôn trọng và bảo vệ
sự sống còn của con người, không phân biệt giai cấp tôn giáo, chủng tộc,
…vv và đối với họ, chỉ có trách nhiệm trước lương tâm mới đáng kể thôi.

Vẫn hay rằng ở vào thời buổi này, ở trong nhiều giới, có những người trốn
trách nhiệm, hoặc thiếu tinh thần trách nhiệm, từ việc làm đến lời nói, có khi
không hiểu trách nhiệm là gì cả, nhưng riêng đối với người bác sĩ, việc lãnh
trách nhiệm là một lẽ sống của họ, và nếu không có gian nguy, nếu không có
trách nhiệm tinh thần cá nhân thì không thể nào có y học được.

KẾT LUẬN

Ngày nay người bác sĩ phải là người có học thức căn bản vững chắc, hiểu
rộng, biết nhiều. Khoa học càng tiến bộ, người bác sĩ càng phải được huấn
luyện kỹ càng chu đáo.

Không những phải có kiến thức về khoa học, có nhiều kinh nghiệm mà phải là
người có văn hóa để biết xét đoán, phê bình, bởi trong y học, không có bệnh
mà chỉ có con bệnh, không bệnh nhân nào giống bệnh nhân nào cả.

Ngoài ra, người bác sĩ cũng phải là người có nhân phẩm, đạo đức, có thế mới