lời nói đầu
Từ lâu đối với các tỉnh phía Nam và từ hơn m ười năm gần đây, đặc biệt từ năm 1980 -
1996, chăn nuôi gà công nghiệp và nuôi thả v ườn đã phát triển rất mạnh, nhiều ng ười giàu
lên từ nuôi gà.
Trong những năm gần đây, đặc biệt khi các hãng chăn nuôi gà, hãng chế biến thức ăn, hãng
sản xuất thức ăn bổ sung và thuốc thú y của n ước ngoài ồ ạt chiếm lĩnh thị tr ường thì không
tránh khỏi nhiều doanh nghiệp và các nhà chăn nuôi gà chịu thất bại nặng nề.
Nh- ng có phải đâu tất cả đều thất bại? Vẫn có rất nhiều ng ười làm giàu từ chăn nuôi gà.
Vậy bí quyết thành công trong chăn nuôi gà là gì?
Sự cạnh tranh của các hãng chăn nuôi, sản xuất thức ăn, cung cấp giống ngày càng mạnh
mẽ. Làm sao tránh được sự cạnh tranh của các hãng lớn đến nh- thế! Song ngày nay trên
thế giới và ngay ở nước ta đang tồn tại và phát triển khuynh hướng "thực phẩm sạch, thực
phẩm gần tự nhiên".
Nếu dùng thức ăn công nghiệp, nuôi kiểu công nghiệp, sử dụng nhiều loại chất kích thích:
Các chất hooc môn sinh dục oestrogen, các chất hoá học nh - SMG, Rimifon, các chất kích
thích, các kháng sinh gây tăng trọng nhanh một cách giả tạo nh - tích n ước trong các mô
cơ và các yếu tố bất lợi còn tồn d - trong thịt, trứng làm giảm tính thơm ngon của thực phẩm
và gây hại đến sức khoẻ con ng ười
Các loại hình chăn nuôi bán công nghiệp và nuôi chăn thả sẽ tạo ra những sản phẩm sạch,
thịt trứng thơm ngon tuy giá thành có cao chút ít, nh-ng giá bán lại cao, phù hợp với điều
kiện chăn nuôi của ng ười nghèo.
Chăn nuôi gà công nghiệp có thể làm giàu nh -ng cũng có thể thất bại, nó đòi hỏi kiến thức
chăn nuôi thú y giỏi, vốn lớn. Nh- ng chăn nuôi chăn thả thì có thể xoá đối giảm nghèo cho
hàng triệu ng ười phù hợp với trình độ chăn nuôi thú y vừa phải, vốn ít.
Qua kinh nghiệm thực tiễn chúng tôi muốn giời thiệu với các bạn những vấn đề mấu chốt
trong chăn nuôi gà để rút ra những bí quyết thành công.
Bí quyết có nhiều, nh-ng học bí quyết thế nào để áp dụng thành công trong chăn nuôi gà
gia đình mới là vấn đề quan trọng.
Cuốn sách chỉ đáp ứng được một phần cơ bản, chúng tôi hy vọng được góp một lời bàn,
nh- ng chắc chắn là một cánh cửa mở cho những bạn đọc đặc biệt những tiểu nông có được
những kiến thức cơ bản để đi đến thành công trong chăn nuôi gà.

gà trống 3,5 - 4,5kg
- Thời gian đạt trọng lượng thịt: 4-5 tháng.
- Sản lượng trứng thấp 50-70 quả/ năm (gà hay đẻ trứng cách nhật)
- Thời gian gà mái bắt đầu đẻ 5-7 tháng.
9
3. Gà Hồ
Giống gà này nguồn gốc từ làng Hồ, Thuận Thành - Bắc Ninh. Gà Hồ có tầm vóc to, chân
to, l-ng rộng. Con trống mang màu lông mận chín thẫm đen, da đỏ, con mái có màu thó
xám, mào xuýt. Kết cấu toàn thân chắc, chậm chạp.
Gà Hồ thuộc giống gà thịt bởi tốc độ sinh trưởng nhanh.
- Trọng lượng: gà mái 2,7kg
gà trống 4,4kg
- Thời gian đạt trọng lượng thịt: 6 tháng
- Sản lượng trứng thấp: 45-60 quả/ năm
- Thời gian gà mái bắt đầu đẻ: 6-8 tháng.
4. Gà mía
Nguồn gốc từ Trùng Thiên, Sơn Tây. Con trống có màu lông đỏ sẫm xen kẽ lông đen ở
đuôi, đùi, lườn, hai hàng lông cánh chính xanh biếc. Con mái có màu lông vàng nhạt xen
kẽ lông đen ở cánh và đuôi, lông cổ có màu nâu.
Gà Mía là giống gà hướng thịt, có tầm vóc to, ngoại hình thô, đi lại chậm.
- Trọng lượng trưởng thành: gà mái 2,5 - 3kg
gà trống 4,4kg
- Thời gian đạt trọng lượng thịt: 5 tháng
- Sản lượng trứng thấp: 55-60 quả/ năm
- Thời gian gà mái bắt đầu đẻ: 7 tháng.
5. Gà Nòi
Giống này có ở khắp các miền Việt Nam, thường gọi là gà chọi, gà đá. Đây là giống gà để
chơi, người chơi lựa chọn theo hướng chơi gà chọi. Màu lông con trống thường xám, màu
đỏ lửa, đen xen lẫn các vệt xanh biếc. Con mái có màu xám đá, vóc dáng to, chân cao, cổ
cao, thịt đỏ rắn chắc.

nhanh nhẹn, thịt thơm ngon. Nhiều nơi nuôi để làm cảnh.
- Trọng lượng trưởng thành: gà mái 0,6 - 0,7kg
gà trống 0,8 - 1,0kg
- Gà mái đẻ 40-50 trứng /mái /năm
Ngoài những giống gà nêu trên còn có một số giống khác nh-ng ít phổ biến nh-:
* Gà ta lai gà Miên thường nuôi ở Tây Ninh.
Giống gà ta lai này có đầu to, mỏ đỏ và vệt đen, miệng hoa dâu, mặt màu đen. Cổ ngắn
thân hình nhỏ.
Gà trống khi trưởng thành đạt 2,2 - 2,3kg
Gà mái khi trưởng thành đạt 1,6 - 1,7kg
* Gà Mèo của đồng bào H'mông phổ biến ở phía bắc Việt Nam. Giống gà này thích hợp
với chăn thả ở vùng đồi núi.
11
B. Một số giống gà nhập ngoại
I. Giống gà thịt
1. Gà Tam Hoàng
Xuất xứ từ Quảng Đông, Trung Quốc, được nhập vào nước ta từ những năm 1992. Gà Tam
Hoàng có đặc điểm lông vàng, chân vàng, da vàng. Cơ thể hình tam giác, thân ngắn, l-ng
bằng, ngực nở, thịt ức nhiều, hai đùi phát triển. Gà Tam Hoàng dễ lẫn với gà ta (gà ri).
Thịt khá thơm ngon, phù hợp với điều kiện nuôi chăn thả ở Việt Nam cũng nh- nuôi công
nghiệp và bán công nghiệp.
- Gà Tam Hoàng nuôi 70-80 ngày tuổi có thể đạt trọng lượng 1,5 - 1, 75kg. Mỗi kg thịt tiêu
tốn 2,8 - 3kg thức ăn.
- Con mái 125 ngày tuổi bắt đầu đẻ. Sản lượng trứng đạt 135 quả/mái /năm
- Trọng lượng trưởng thành: gà mái 1,8 - 2,0kg
gà trống: 2,2 - 2,8kg
Gà Tam Hoàng được nhập vào nước ta theo nhiều nguồn, thường ít khi được thuần nhất và
đạt tiêu chuẩn giống. Do đó người nuôi phải hiểu biết và mua đúng giống thì nuôi mới đảm
bảo.
Gà Tam Hoàng còn có tên khác là gà Thạch Kỳ, 882 Jangcun.

Gà mái đạt từ 3,6 - 3,8kg
- Tiêu tốn thức ăn cho 1kg tăng trọng là 2kg.
6. Gà Hybro (HV85)
Nguồn gốc từ Hà Lan. Gà có màu lông trắng, ngực rộng, thân hình vạm vỡ, tăng trọng
nhanh.
- Gà thịt sau 7 đạt là 2,0 - 2,3kg
- Tiêu tốn thức ăn cho 1kg tăng trọng là 2,2kg
7. Gà BE. 93
Gà có xuất xứ từ Cuba, được nhập vào nước ta từ năm 1993, đây là giống gà thịt cao sản.
Gà Be.93 là dòng thuần có màu lông trắng.
Gà có năng suất cao và có -u thế rõ rệt khi được lai với các dòng gà mái khác.
Sau 7 tuần nuôi có thể đạt trọng lượng 2,1kg
8. Giống gà AA. (arboi acres)
Là giống gà cao sản có nguồn gốc từ Mỹ.
Năng suất cao hơn BE và HV 85.
Khi 50 ngày tuổi (7 tuần): + gà trống đạt 3,2kg
+ gà mái đạt 2,6kg
Tiêu tốn thức ăn cho 1 kg tăng trọng ch-a đến 2kg
Hiện nay gà AA rất được -a chuộng. Tuy nhiên vì lớn nhanh nên yêu cầu về nuôi dưỡng
và kỹ thuật cao chỉ phù hợp với những cơ sở chăn nuôi lớn.
13
9. Giống Ross 208
Xuất xứ từ Hung Ga Ri
Gà 7 tuần tuổi đạt 2, 29kg. Tiêu tốn thức ăn 1, 97kg cho 1kg tăng trọng.
10. Giống Avian
Xuất xứ từ Mỹ. Năng suất tương tự giống gà AA.
11. Giống gà Isa Vedette (I-Sa-vê-det)
Giống gà thịt của Pháp
7 tuần tuổi: - con trống đạt 2,577kg
- con mái đạt 2,374kg

Tiêu tốn thức ăn để sản xuất 10 trứng bình quân 1500-1600gram.
Trứng nặng bình quân 50-60gram.
III. Giống gà kiêm dụng thịt, trứng
1. Gà Rhode đỏ (rốt)
Nguồn gốc từ Mỹ, lông màu đỏ thẫm, chân màu vàng.
- Sau 4 tháng nuôi đạt 1,3 - 1,5 kg/con
- Sau 6 tháng nuôi đạt 3,3 - 3,5 kg/con
- Năng suất trứng: 180-250 quả/ năm.
- Trứng có màu nâu nặng 50-60 gram
Giống gà này đã nuôi nhiều ở Việt Nam từ nhiều năm.
2. Gà new Hamp Shire (niu - ham - sai)
Nguồn gốc từ Mỹ. Lông màu vàng nhạt
- Sau 4 tháng tuổi: + con mái nặng 2,5 - 2,9kg
+ con trống nặng2,9 - 3,7kg
- Năng suất trứng 150-160 quả/năm.
Giống gà này đã nuôi nhiều ở nước ta, thịt ngon, dễ nuôi, sức đề kháng tốt.
15
3. Gà Susnex (gà chuối)
Nguồn gốc từ Anh, gà có màu lông trắng, có viền đen, cánh và đuôi gà có pha lông màu
đen.
- Năng suất trứng 120 - 150 quả/năm
4. Gà Anstralerp (gà quạ)
- Lông màu đen, chàm xăm
- Sản lượng trứng: 150-160 quả/năm
Có thể nuôi theo phương pháp bán công nghiệp (chăn thả).
5. Gà Moravia
Nguồn gốc có từ Tiệp, có nhập về Việt Nam, nh-ng giống này -a nhiệt độ thấp 18-20
0
C.
6. Gà lai Rhode -ri

I. Lồng úm gà con
Theo phương thức cổ truyền sau khi gà mái ấp nở tự nuôi con; gà mẹ dẫn con đi ăn trong
vườn, tự kiếm mồi rất nguy hiểm, tỷ lệ hao hụt rất nhiều.
Gà con bị sa hố nước, kênh mương hoặc bị chồn, cáo, mèo, chuột ăn thịt. Mặt khác bệnh
tật, ốm đau, giun sán, chất độc, nên nhiều khi cả bầy gà mà chỉ sống được vài con. Do vậy
để gà khoẻ mạnh, ít bệnh tật, ít chết, nhất thiết phải nuôi úm gà.
- Một lồng úm gà có kích thước: 2m x 1m x 0, 5m đủ nuôi 100 gà con.
- Phần đáy lồng úm bằng lưới sắt "mắt cáo"xung quanh có thể dùng lưới thép hoặc đan th-a
lỗ (1 - 1, 5cm để thông thoáng).
- Sưởi ấm cho gà bằng đèn điện 60W - 200W tuỳ theo thời tiết. Khi rét có thể bao quanh
lồng úm bằng bao tải, vải, bao, giấy để giữ ấm cho gà.
úm đến khi gà 1 tháng tuổi thì mới tập cho gà đi tự do.
II. Chuồng gà
Việc xây chuồng trại và khu vườn chăn thả phải đáp ứng được các nhu cầu và các đặc tính
tự nhiên cuả gà.
Cụ thể nh- sau:
Nhu cầu ăn uống, khí trời, sạn cát, bay nhảy, chống nóng, chống rét.
* Nếu nuôi theo phương pháp công nghiệp:
Ta đóng một ô chuồng 2m
2
- 3m
2
, tuỳ theo thực tế của mỗi gia đình. Dưới chuồng nên rải
trấu khô, dăm bào hoặc rơm, cỏ khô sạch cắt ngắn làm thành lớp đệm 5-10cm, hoặc có thể
làm bằng tre, gỗ, cao 40-70cm so với mặt nền để phân rơi xuống nền rồi dọn đi.
* Nuôi bán chăn thả:
- Chuồng nuôi không cần rộng lắm. Mặt trước của chuồng h- ớng về phía đông nam để mặt
trời chiếu vào chuồng buổi sáng đảm bảo sát trùng và khô ráo, hợp vệ sinh.
- Sàn chuồng làm bằng lưới hoặc tre th-a cách mặt đất 0,5 - 1m để thoáng, khô ráo, dễ dọn
vệ sinh.

Một khu gà nuôi nên xây dựng 2-4 bãi thả để luân phiên nhau. Bãi thả nên có cây bóng
mát, có trồng cỏ xanh là nguồn thức ăn có chứa nhiều vitamin, khoáng, là nguồn dinh
dưỡng cho gà. Có bãi thả gà tự do, vận động. Trên bãi thả gà có thể tìm được một số thức
ăn, tắm nắng để tạo vitamin D làm x- ơng rắn chắc, sức khoẻ tốt ít bị bệnh.
19
Bãi thả đặc biệt quan trọng đối với gà nội địa, gà đẻ trứng.
Tuỳ điều kiện xây dựng bãi thả.
1m
2
cho 1 con hoặc 1 con gà cần 1-5m
2
B. Kỹ thuật nuôi dưỡng chăm sóc
I. Nuôi gà theo phương pháp công nghiệp
Nếu nuôi các giống gà thịt mới nh-: AA, BE, Cobb, Hubbard, Isavedette có năng suất
thịt cao, bình quân 50 ngày đã đạt trọng lượng 2-3kg, tiêu tốn thức ăn 2kg cho 1kg tăng
trọng thì người ta thường nuôi theo phương pháp công nghiệp.
Yêu cầu chất lượng thức ăn cao, đặc biệt tỷ lệ đạm luôn xấp xỉ 20%.
Gà con nên mua của những trại chăn nuôi gà giống lớn, đảm bảo chất lượng hơn, gà mẹ
được tiêm phòng đầy đủ các vacxin nên truyền miễn dịch chống bệnh cho gà con. Trong 1-
2 tuần đầu sau khi nở. Nên chọn gà nở đúng ngày (21 ngày), nở sớm hoặc nở muộn đều
không tốt, hay bị hở rốn, lòng đỏ tồn tại nhiều nên hay bị viêm rốn mà chết.
- Chọn gà mới nở phải chọn những con nhanh nhẹn, đều nhau, da chân săn, mình đầy lông.
Loại bỏ những con có dị tật.
- Không nên kéo dài thời gian chuyên chở và tránh những lúc trời quá nóng hoặc m-a dễ
làm yếu sức gà con. Nên đựng gà trong thùng giấy, không nên đựng gà trong những thùng
có cạnh sắc dễ đâm hoặc làm sây sát gà con. Cấm đựng quá nhiều, gà con bị ngạt nóng mà
chết.
Một hộp giấy 0,4m x 0, 6m nên đựng 100 con là vừa.
- Gà con 1 ngày tuổi thường không cho ăn mà chỉ cho uống nước. Nếu cho gà ăn ngay và
nhất là cho ăn nhiều chất đạm thì khối luợng lòng đỏ trong bụng không tiêu hoá được sẽ

cao dễ bị phân huỷ theo thời gian. Nếu phương pháp bảo quản kém thì khi dùng thức ăn đó
dễ bị hỏng gà.
+ Không sử dụng thức ăn bị mốc, nấm; tránh mua phải thức ăn rởm. Trường hợp thức ăn bị
nghi ngờ là hỏng, gà ăn bị ỉa chảy thì phải chế biến lại.
- Tự chế biến lấy thức ăn:
Có thể tự chế biến lấy thức ăn, tự chế lấy thức ăn thì giá thành hạ hơn, nuôi gà có nhiều lợi
nhuận hơn.
II. Nuôi gà theo phương pháp bán công nghiệp
Do đòi hỏi của khách hàng thích ăn gà nuôi bán công nghiệp vì một số lý do: gà nuôi bán
công nghiệp thường là những giống gà có năng xuất thấp, thịt thơm ngon, trứng thơm ngon;
không bị ảnh hưởng của các chất có nguồn gốc công nghiệp làm cho thịt, trứng gà kém
"sạch".
Mặt khác nuôi gà bán công nghiệp dễ nuôi hơn, ít mắc bệnh hơn, thời gian có thể bán kéo
dài; giá bán gà cao hơn gà nuôi công nghiệp.
Nếu nuôi gà theo phương pháp công nghiệp thời gian nuôi gà ngắn; ví dụ sau 50 ngày đạt
trọng lượng > 2,5kg, người nuôi phải bán ngay nếu nuôi thêm từ 5-10 ngày người nuôi đã
không có lãi, nếu nuôi trên 10 ngày ng- ời nuôi gà đã bắt đầu bị lỗ.
Do vậy nuôi gà theo phương pháp công nghiệp phải đi kèm với đầu tiêu thụ tốt hoặc cơ sở
giết mổ, bao tiêu.
Nếu nuôi theo phương pháp chăn thả người nuôi gà có thể kéo dài thời gian nuôi, chờ khi
được giá cao mới bán, mặt khác nhu cầu mua gà chăn thả thường bao giờ cũng lớn hơn khả
năng cung cấp nên không bao giờ lo ế thừa.
Tóm lại nuôi gà bán công nghiệp ít bị cạnh tranh của các chủ t- bản lớn nên an toàn hơn.
Nuôi gà bán công nghiệp là vừa nuôi nhốt kiểu công nghiệp, vừa thả vườn.
Kỹ thuật nuôi gà bán công nghiệp
1. Chọn giống, nhân giống
a) Nếu nuôi gà lấy thịt nên chọn giống gà Ri, gà Tàu vàng, gà Nòi, gà Hồ, gà Đông Tảo,
gà Mía
Chọn giống gà ngoại: Gà Tam Hoàng, (882), gà Lương Phượng, gà lai Rhot -ri, gà quạ, gà
Sasso (Pháp).

gà ăn rau xanh, đồ tươi để chuẩn bị đ-a gà xuống vườn.
b) Nuôi gà từ 1-2 tháng tuổi
Thường sau 1 tháng có thể thả gà xuống vườn, đồi hoặc sân rộng. Thời gian này đàn gà hay
cắn mổ nhau, nhất là giống công nghiệp, trong điều kiện nuôi chật hẹp, mật độ cao. Do vậy
để hạn chế hiện t ượng trên cần có các biện pháp sau:
- Thả dần cho gà xuống vườn giãn mật độ nuôi.
- Cho gà ăn thêm rau xanh, cỏ. L-u ý cho gà ăn rau đã rửa sạch để phòng bệnh.
- Cắt mỏ vào tuần thứ 7-8. Dùng bấm móng tay loại lớn hoặc dao cắt mỏ chuyên dùng.
- Những con bị mổ chảy máu phải đ-a ra nuôi riêng và cầm máu bằng cồn Iod 3% hoặc
dùng lá nhọ nồi, lá cứt lợn để cầm máu.
22
c) Nuôi gà từ 2-5 tháng tuổi
Sau 60 ngày tuổi, đàn gà có thể được chăn thả hoàn toàn trong sân vườn, đồi. Diện tích
vườn, sân, đồi để quyết định l ượng gà nuôi. Nếu nuôi chật quá đất chóng dơ bẩn, gà hay
ốm yếu. Nên nuôi với diện tích 1m
2
/2-3 gà.
Đối với gà công nghiệp, nuôi lấy thịt và nuôi lấy trứng kỹ thuật khác nhau. Nếu nuôi lấy
trứng cần hạn chế cho ăn để tránh gà béo quá đẻ không tốt.
Nuôi gà chăn thả giai đoạn 4-5 tháng cần l-u ý:
- Nuôi tách riêng gà mái trống mái để tránh gà trống quấy rối.
- Lựa chọn gà mái giò tốt để làm giống. Loại bỏ những con chậm lớn, vẹo sườn, vẹo chân,
khoảng cách giữa hai xương hông hẹp.
- Chọn gà trống tốt để làm giống gồm những con khoẻ mạnh, nhanh nhẹn.
- Tỷ lệ trống để lại 1 trống 8-10 mái.
- Từ 22-25 tuần tuổi gà bắt đầu vào đẻ. Chú ý cho gà ăn đầy đủ nhất là các chất khoáng
nh- Canxi để gà có đủ vôi tạo vỏ trứng.
* Trước khi gà vào đẻ cần làm một số việc sau:
- Tẩy giun cho gà:
+ Dùng Mebendazol 10%: 1 gói 2gram cho 2-4kg gà

0-3 ngày
4-21 ngày
28-140 ngày
Gà đẻ
Độ chiếu sáng trong ngày
24/24 giờ
Giảm dần: d23-22-20-18-10 giờ / ngày
12 giờ (ánh sáng tự nhiên)
Tăng dần từ 12 giờ - 18 giờ / ngày
- Tăng độ chiếu sáng ban đêm 1 bóng 25-70W cho 2 đàn gà 25 con. Thắp từ 3 giờ sáng
đến 6-7 giờ sáng.
- Giữ yên tĩnh, tránh xáo động, tránh ồn ào, tránh chó, mèo, chuột quấy.
- Vào mùa thu gà ta thường thay lông. Thời gian thay lông kéo dài khoảng 2 tháng. Khi gà
thay lông tỷ lệ đẻ thấp, nh-ng đừng thấy đẻ ít mà cho ăn kém đi. Cần cho ăn tốt và ăn thêm
lượng Methionin để gà mọc lông tốt hơn.
- Gà địa phương nh- gà Ri, gà Hồ, gà Mía, gà Trung Quốc cũng thường hay ấp.
- Muốn có nhiều gà và trứng giống thì không nên cho gà ấp,.
Kinh nghiệm làm gà bỏ ấp là:
+ Nhốt vào gà lồng, để nơi thoáng mát sáng sủa.
+ Tiêm Analgin 30% của Hanvet 1ml/1 con, ngày 2 lần, liên tục trong 5 ngày.
+ Tiêm AD3E 1ml/1 con; ngày 1 lần, liên tục trong 5 ngày.
+ Nhốt chung với gà trống để cho nó quấy phá.
24
Phần III
Chế biến thức ăn
I. Vai trò và tác dụng các chất trong khẩu phần ăn
1. Chất đạm
Chất đạm còn gọi là chất protein, là chất quan trọng nhất, đắt tiền nhất trong khẩu phần
thức ăn cho gà.
Tỷ lệ đạm chiếm từ 15-35% trong khẩu phần. Các nguyên liệu chứa nhiều đạm là bột cá

25
Những nguyên liệu chủ yếu cung cấp tinh bột là: ngô, gạo, thóc, cám, khoai, sắn. Sắn có
nhiều chất đường nh-ng ít chất đạm và có thể còn có chất độc và dễ bị nấm mốc nên chỉ
thay thế được một phần chất bột, đặc biệt với gà con không nên sử dụng bột sắn.
Ta có thể thay thế một phần nguyên liệu này bằng nguyên liệu khác để phù hợp với từng
địa phương và giảm giá thành, nh-ng chỉ nên thay thế một phần. Trong thực tế có thể sử
dụng thêm đường và đường Glucoza cho uống vừa chống mệt mỏi, vừa tăng năng lượng cho
gà.
3. Chất béo (lipid)
Tạo một phần năng lượng và chủ yếu tạo mỡ trong cơ thể gà. Nhu cầu chất béo trong cơ
thể gà cần ít.
- Gà con cần dưới 4%, nếu cao hơn gà khó tiêu, dễ bị ỉa chảy.
- Gà hậu vị và gà đẻ dưới 5%, nếu nhiều làm cho gà béo quá, đẻ kém.
- Đối với gà nuôi thả có thể cung cấp chất béo nhiều hơn.
4. Chất khoáng
Nhu cầu khoáng là 2-3% đối với gà con và gà hậu bị 4-7% ở gà đẻ. Chất khoáng tạo xương
ở gà và tham gia trong hàng loạt các quá trình trao đổi chất trong cơ thể gia cầm. Đối với
gà đẻ cần nhiều khoáng Canxi, Phot - pho để tạo nên vỏ trứng.
Một số chất khoáng tham gia tạo nên máu nh- Fe, Cu, Co (sắt, đồng, côban).
Một số khoáng tham gia tạo hệ đệm và men xúc tác sinh học.
Đối với gia cầm chỉ cần bổ sung Premix là đủ khoáng, nhất là gà chăn thả chúng có thể
kiếm được chất khoáng từ đất, sỏi, cát.
5. Chất vitamin
Chất vitamin chiếm tỷ lệ rất ít,.
Bổ sung các vitamin bằng các loại Premix vitamin và các chất rau xanh, bột cỏ
Hanmix, Hanminvit, Multivi, Bcomplex là các chất bổ sung vitamin và các khoáng vi lượng
cho gia cầm, gia súc. Đối với gà chăn thả, bổ sung vitamin thêm bằng rau xanh, cỏ xanh
tươi.
Cholin là chất thuộc vitamin nhóm B rất cần bổ sung vào thức ăn để gà lớn nhanh, thịt ngon
(tỷ lệ 1,5- 2,5kg/ tấn thức ăn hỗn hợp).

Protein thô %
Chất xơ %
Chất béo %
Bột đường %
Methionin %
Lysin %
Khoáng %
24
3
4
65,5
0,6
1,1
1,8
22
3
4
67,7
0,6
1
1,7
19
3
4
70,7
0,6
1
1,7
23
3

0,5
0,8
4,5
27
2. Bảng nhu cầu dinh dưỡng của gà nuôi bán công nghiệp
Giống gà Gà Tam Hoàng (hướng thịt)
Tuần tuổi
Nhu cầu 0 - 4 5 - 8 9-12 0-5
Gà ta
Tuần tuổi
6-10
11-16
Năng lượng
Đạm thô %
Chất xơ %
Chất béo %
Methionin
Lysin
Khoáng
Bột đường
2950
20
3
3,5
0,5
1,25
1,5
70,25
3050
18

3000
15
4,5
6
0,4
1
1,5
71,6
III. Thành phần dinh dưỡng của một số thức ăn cho gà
1. Bảng dinh dưỡng một số thành phần chủ yếu của một số loại thức ăn
Tên nguyên liệu Năng lượng
(ME)
Protein Béo Xơ Lysin Methionin Khoáng
Bắp ngô
Sắn (Mỳ)
Tấm gạo
3370
3500
2975
8,6
1,5
7,8
4,4 2,9 0,24
2,5 2,5 0,09
3,4 0,7 0,28
0,17
0,03
0,10
0,2
0,2

- Thành phần dinh dưỡng của các loại nguyên liệu.
- Nhu cầu dinh dưỡng từng giống gà, từng giai đoạn tuổi.
- Phối trộn các loại nguyên liệu thay thế theo từng địa phương, từng thời giá.
Mục đích để giá thành thức ăn hợp lý mà chất lượng vẫn tốt với mục đích cuối cùng là giá
thành một cân thịt, trứng rẻ nhất.
Có thể chọn các công thức phối hợp nh- sau:
1. Công thức 1: Sử dụng cho gà công nghiệp
Nguyên liệu %
Bột cá nhạt (P = 50%
Khô dầu lạc
Đậu tương rang
Đậu xanh rang
Ngô vàng
Tấm gạo
Cám gạo
Bột sắn
Bột sò + bột xương
Bột cỏ
Premix: Hanmix B
Lyzin
Methionin
Cholin Chlorid
Mycofix plus
Tuần tuổi
gà
0-3
12
10
9
4

30
10
20
9,0
2
0,4
0,2
0,1
0,2
0,1
12
0
15
4
40
10,5
4,5
2
6
4
0,4
0,3
0,1
0,2
0,1
29
2. Công thức 2: Sử dụng cho gà nuôi bán chăn thả
Nguyên liệu % Tuần tuổi gà
Gà đẻ
Bột cá nhạt (P = 45%)

9
2
30
25
14,9
2,5
0,3
0,1
0,05
0,1
0,05
7 - giết thịt
5
10
9
2
30
15
15,9
10
2,5
0,3
0,1
0,05
0,1
0,05
10
2
12
4

2. Các thao tác đúng
- Lập các sổ sách quy định các thao tác đúng để đảm bảo phòng bệnh tốt. Quy định về
nhận gà, mua gà con, tiêu độc sát trùng.
Các quy định về thủ tục ra vào chuồng trại.
- Mỗi người ra vào khu chăn nuôi phải sát trùng giầy dép, quần áo, chân, tay. Tắm rửa thay
quần áo sạch vô trùng trước khi vào.
- Quần áo mặc trong khu chăn nuôi phải được khử trùng, vệ sinh sạch sẽ.
- Kiểm soát chặt chẽ phòng ngừa sự tiếp xúc giữa các loài chim lạ thú vật và đàn gà thả
rông vào khu nuôi gà công nghiệp.
- Xây dựng chế độ thông thoáng, chống rét chống nóng tốt.
3. Mua gà giống ở các cơ sở phòng bệnh tốt
Mua gà giống 1 ngày tuổi để nuôi công nghiệp hoặc chăn thả cần chú ý đảm bảo an toàn
và nắm rõ:
• Đàn gà giống gì?
• Trại gà giống mà mình mua ra sao? Trại đó có bị dịch không? hường mắc bệnh gì?
chế độ chăm sóc ra sao?
31
Nhất thiết đàn giống mẹ phải được tiêm các loại vacxin dầu nh-: vaccin gumboro,
Newscastle, IB nếu đàn gà bố mẹ đã được tiêm vaccin dầu thì đàn gà con được truyền
kháng thể từ mẹ qua lòng đỏ trứng tới gà con. Kháng thể mẹ truyền qua (gọi là kháng thể
thụ động) có thể bảo vệ đàn gà con khi tiếp xúc với các bệnh đó trong vòng 2 tuần sau khi
nở.
- Nếu đàn bố mẹ không được tiêm vaccin nhũ dầu, đàn gà con không có khả năng tự bảo vệ
khi gặp các virus và vi khuẩn nên rất dễ mắc bệnh.
Chế phẩm kháng thể Gumboro của Hanvet sản xuất chứa nhiều loại kháng thể để chống các
bệnh nh-: Gumboro, Newcastle, IB có thể được tiêm để bảo vệ đàn gà con, nh-ng kháng
thể thụ động này cũng chỉ tồn tại trong cơ thể gà con 10-20 ngày.
4. Nguồn nước uống, rửa chuồng
Nguồn nước cho gà uống phải sạch, nếu ch-a sạch phải được sát trùng trước khi dùng. Sát
trùng bằng Halamid (chloramin T) hoặc bằng thuốc tím. Nghiêm cấm sử dụng nước phèn,