ĐẶC ĐIỂM HỨNG THÚ ĐỐI VỚI CÁC MÔN HỌC
CỦA HỌC SINH THPT

Sinh viên: Đinh Thị Sao, Phùng Thị Sơn, Trịnh Thị Hồng Thúy
Lớp: QH-2009- S Sư phạm Vật lý
Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS. Đinh Thị Kim Thoa

1. Lý do lựa chọn đề tài
Các nhà tâm lí học nghiên cứu và chỉ ra rằng hứng thú có một vai trò quan trọng trong
quá trình hoạt động của con người. Nó là động cơ thúc đẩy con người tham gia tích cực vào hoạt
động đó. Khi được làm việc phù hợp với hứng thú dù phải khó khăn con người cũng vẫn cảm
thấy thoải mái và đạt được hiệu quả cao. Trong hoạt động học tập, hứng thú có vai trò hết sức
quan trọng, thực tế cho thấy hứng thú đối với các bộ môn của học sinh tỉ lệ thuận với kết quả học
tập của các em.
Bàn về thực trạng học tập của học sinh Trung học phổ thông (THPT) hiện nay, bên cạnh
những học sinh vui thích, đam mê với việc học tập thì cũng có một bộ phận không nhỏ các em
không thích học, chán học, nguyên nhân là do mất hứng thú học tập. Tình trạng chán học, không
thích học do mất hứng thú học này đã ảnh hưởng không nhỏ tới kết quả học tập của các em nói
riêng và chất lượng giáo dục ở bậc THPT nói chung. Và đặc biết đối với lứa tuổi THPT –lứa tuổi
đang chuẩn bị bước vào bước ngoặt lớn nhất của cuộc đời là thi đại học thì việc mất hứng thú
học tập làm cho các em mất động lực học tập, điều này có có ảnh hưởng lớn tới tương lai của các
em.
Với tất cả những lí do trên chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu khoa học “Hứng thú học
tập đối với các môn học của học sinh THPT”.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu thực trạng hứng thú học tập của học sinh THPT đối với các môn học. Từ đó,
tìm ra mối quan hệ giữa hứng thú, động cơ, thái độ học tập và kết quả học tập của học sinh
THPT; góp phần xây dựng những phương pháp gây hứng thú học tập đối với các môn học cho
học sinh nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh THPT.
3. Đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Đối tượng nghiên cứu: Đặc điểm hứng thú học tập đối với các môn học của học sinh THPT.

- Theo thuyết hành vi: Đưa ra mô hình “kính thích - phản ứng”, coi kích thích là nguồn gốc tạo
ra phản ứng - là động cơ.
- Theo J. Piaget: Động cơ là tất cả các yếu tố thúc đẩy cá thể hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu
và định hướng cho hoạt động đó.
- Theo thuyết tâm lý hoạt động: Những đối tượng nào được phản ánh vào óc ta mà có tác dụng
thúc đẩy hoạt động, xác định phương hướng hoạt động để thỏ
a mãn nhu cầu nhất định thì
được gọi là động cơ hoạt động.
Một hoạt động của con người có thể chịu sự chi phối của nhiều động cơ khác nhau, trong
đó có những động cơ chủ đạo và những động cơ thứ yếu. Những động cơ này nằm trong những
mối quan hệ chặt chẽ với nhau trong một hoàn cảnh hoạt động cụ thể t
ạo thành một hệ thống
gọi là hệ thống động cơ. Động cơ có thể được phân thành nhiều nhóm theo các tiêu chí khác
nhau là phân theo nhu cầu, phân ra động cơ tự nhiên và động cơ cao cấp, phân chia theo chức
năng: động cơ tạo ý, động cơ kích thích…

4.4. Khái niệm động cơ học tập
Khi con người có nhu cầu học tập, xác định được đối tượng cần đạt thì xuất hiện động cơ
h
ọc tập. Động cơ học tập được thể hiện ở đối tượng của hoạt động học, tức là những tri thức, kỹ
năng, kỹ xảo…mà giáo dục đem lại.
Nghiên cứu về động cơ học tập, ta tìm thấy các lý luận nghiên cứu từ các nhà tâm lý học Nga
như L.I.Bozovik, A.N.Leonchiep, A.K.Markova…Nhiều nhà tâm lý học đều khẳng định: hoạt
động học tập của học sinh được thúc đẩy bởi nhiều động cơ. Các động cơ này tạo thành cấu trúc
xác định có thứ bậc của các kích thích, trong đó có một số động cơ là chủ đạo, cơ bản, một số
động cơ khác là phụ, là thứ yếu.
Động cơ học tập của học sinh theo L.I.Bozovick có một số biểu hiện: trẻ học vì cái gì, cái gì thúc
đẩy trẻ học tập và tất cả những kích thích đối với hoạt động học tập của các em. Theo
A.N.Leonchiev hiểu động cơ học tập của trẻ như là sự định hướng của các em đối với việc lĩnh
hội tri thức, với việc dành điểm tốt và sự ngợi khen của cha mẹ, giáo viên…

gia đình
Vì tương lai Để được kính trọng,
không muốn thua
kém ai
THPT
Chuyên KHTN
12/55 2/55 38/55 3/55
THPT
Phạm Văn Nghị
8/53 4/53 37/53 4/53
Tổng số 20/108
(18,52%)
6/108
(5,56%)
75/108
(69,44%)
7/108
(6,48%)

Nhận xét
- Nhìn chung, ở cả 2 trường, mục đích học tập vì tương lai có tỷ lệ cao nhất, tỷ lệ mục
đích làm vui lòng gia đình, được mọi người kính trọng, không thua kém ai thấp hơn.
- Ở cả 2 trường THPT, tỷ lệ học sinh chọn mục đích học tập vì tương lai tương đối bằng
nhau, tỷ lệ mục đích học tập là làm vui lòng gia đình và được mọi người kính trọng, không thua
kém ai xấp xỷ bằng nhau, sai khác giữa 2 trường là không nhiều. Ở THPT Chuyên KHTN, tỷ lệ
mục đích học vì tiếp thu kiến thức cao hơn 6,73% so với trường THPT PVN.
Qua đó chứng tỏ thấy đa số các em nhận thức được mục đích học tập chủ yếu của học
sinh THPT hiện nay là để chuẩn bị cho tương lai của chính các em học để thi đỗ ĐH, có việc làm
tốt, thỏa mãn ước muốn bản thân, để giúp đỡ gia đình…Ở trường THPT chuyên, tỷ lệ học sinh
nhận thấy mục đích thực sự của việc học là tiếp thu kiến thức cao hơn so với trường THPT

Nhận xét
- Nhìn chung, nguyên nhân chủ yếu của sự chán, lười học của học sinh THPT ở cả 2
trường là do ham chơi (31,3%), kết quả học tập không như mong đợi (29,77%), rồi đến lý do
cảm thấy môn học khó và hoàn cảnh tác động. Điều đó chứng tỏ: hiện tượng chán học, lười học
nhìn chung xuất phát từ chính bản thân các em (dễ bị lôi kéo, dụ dỗ; chưa quyết tâm, kiên trì và
chưa quan tâm thực s
ự đến học tập).
- Tỷ lệ nguyên nhân do cảm thấy môn học quá khó, hoàn cảnh tác động ở 2 trường tương
đối như nhau, sai khác không nhiều. Tỷ lệ do ham chơi, kết quả học tập không như mong đợi ở 2
trường sai khác nhiều (tỷ lệ ở trường THPT chuyên cao hơn 7,81% đối với nguyên nhân do ham
chơi; trong khi đó, tỷ lệ ở trường THPT không chuyên cao hơn 10,99% đối với nguyên nhân do
kết quả học tập không như mong đợi).
* Ngoài ra, rất nhiều học sinh THPT Chuyên KHTN đưa ra ý kiến khác về nguyên nhân
gây chán, lười học. Dưới đây là thống kê số ý kiến khác:
+ Do không có khả năng đối với môn học.
+ Do gia đình, thầy cô đặt quá nhiều hy vọng tạo áp lực lớn cho học sinh.
+ Do không giữ được ý chí quyết tâm học tập.
+ Khó tập trung học tập do nhiều yếu tố bên ngoài tác động.
+ Do môn học không đủ sức hấp dẫn với học sinh…
 Với câu hỏi “Những nguyên nhân thúc đẩy bạn học tốt hơn”, chúng tôi thu được kết
quả sau: Ngoài những nguyên nhân gắn liền với mục đích học tập, còn có một số nguyên nhân
khác như:
+ Giáo viên tạo không khí học tập vui vẻ.
+ Do có niềm đam mê với môn học.
+ Học để tìm tòi những điều mới mẻ, tư duy logic, sáng tạo hơn.
+ Do ý thức bản thân thấy được tầm quan trọng của việc học…
Dưới đây là bảng số liệu và biểu đồ về mức độ ảnh hưởng của các nguyên nhân này đối
với việc học tập của học sinh:
Ảnh hưởng
nhiều

Phát biểu
nhiều
Có phát biểu nhưng
không nhiều
Không
phát biểu
THPT
Chuyên KHTN
5/41 24/41 12/41
THPT
Phạm Văn Nghị
2/51 27/51 22/51
Tổng số 7/92
(7,61%)
51/92
(55,43%)
34/92
(36,96%)

Biểu đồ 8a: Mức độ phát biểu của học sinh THPT
7.61
55.43
36.96
Phát biểu nhiều
Có nhưng
không nhiều
Không phát biểu
Biểu đồ 8b: THPT Chuyên KHTN
12.19
58.54

khảo sát ngẫu nhiên 2 lớp THPT, chúng tôi nhận thấy tỷ lệ phát biểu ít chiếm quá 50% nửa, rồi
đến tỷ lệ những học sinh chưa bao giờ phát biểu khá cao (xấp xỉ 37%), còn lại lượng học sinh
hăng hái phát biểu không đáng kể.
- Tỷ lệ có phát biểu nhưng không nhiều ở cả 2 trường xấp xỷ bằng nhau, tỷ lệ phát biểu
nhiều ở THPT chuyên cao hơn 8,27% so với trường không chuyên, còn tỷ lệ không phát biểu ở
THPT không chuyên cao hơn 13,92% so với trường THPT chuyên.
Nguyên nhân gây nên hiện tượng này khá phức tạp, bắt nguồn từ tâm lý chung của học
sinh (sợ bị chê cười khi phát biểu sai, chưa tự tin vào năng lực của mình, chưa hiểu rõ tác dụng
của việc phát biểu xây dựng bài), do cá nhân chưa chuẩn bị bài kỹ, đến phương pháp giảng dạy
của giáo viên chưa gây hứng thú tới học sinh…
 Với câu hỏi “Bạn có chuẩn bị bài đầy đủ trước khi đến lớp không?”, chúng tôi thu
được 91 câu trả lời:

Có Không
THPT Chuyên KHTN 28/41 13/41
THPT Phạm Văn Nghị 25/50 25/50
Tổng số 53/91
(58,24%)
38/91
(41,76%)
Biểu đồ 9a: Tỷ lệ học sinh chuẩn bị bài
trước khi đến lớp
Có
Không
58,24%
41,76%


hiệu quả của việc chuẩn bị bài trước khi đến lớp nhiều hơn ở trường THPT không chuyên.
Với câu hỏi “Bạn chỉ học tập trung các môn cần phải thi hay học đều các môn?”, có 91
câu trả lời:
Chỉ học tập trung
các môn cần phải thi
Học đều các môn
THPT
Chuyên KHTN
22/41 19/41
THPT
Phạm Văn Nghị
39/50 11/50
Tổng số 61/91
(67,03%)
30/91
(32,97%)
Biểu đồ 10a: Tỷ lệ học sinh tập trung học các môn cần thi
hay học đều các môn
Chỉ học các
môn cần phải
thi
Học đều các
môn
67,03%
32,97%

Biểu đồ 10b: THPT Chuyên KHTN
53.66
46.34
0

trung các môn phải thi xấp xỷ bằng nhau. Điều đó chứng tỏ các em THPT chuyên đã có nhận
thức đầy đủ về tầm quan trọng và hiệu quả của việc học đều các môn học hơn các em THPT
không chuyên.
5.5. Những đề xuất nhằm tạo động lực cho học sinh THPT tích cực học tập đạt kết quả tốt
Sau đây là một số ý kiến của học sinh 2 trường THPT đã được tổng hợp:
Về phía nhà trường, giáo viên:
- Tạo điều kiện học tập tốt nhất, nâng cao trang thiết bị, dụng cụ học tập.
- Tăng cường các loại học bổng khuyến khích.
- Mở rộng các lớp giao lưu với học sinh các khóa.
- Tăng cường trao đổi học sinh sang nước ngoài học hỏi.
- Tổ chức các hoạt động ngoại khóa.
- Giáo viên chuyên môn giỏi, có phương pháp giảng dạy chất lượng, lôi cuốn (đưa vào bài
giảng những ví dụ thực tế, dễ hiểu; tạo tâm lý học thoải mái, không gây áp lực cho học sinh;
gây không khí học tập; kết hợp học + chơi; dạy sát chương trình học, dạy những điều cơ bản,
cần thiết…); giáo viên cần quan tâm đến học sinh; định hướng tương lại cho học sinh…
- Bài tập, kỳ thi cần được giảm tải, đưa ra một cách phù hợp…
Về phía gia đình, xã hội:
- Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị đầy đủ.
- Có sự đầu tư về vật chất , sự quan tâm về tinh thần từ gia đình, bạn bè, xã hội…
Về bản thân:
- Chăm chỉ, tự giác, có lòng quyết tâm cao, có lòng tin vào bản thân.
- Phân bố thời gian học tập, vui chơi, nghỉ ngơi khoa học, hợp lý.
- Tham gia tích cực các phong trào ngoại khóa.
- Tích cực chuẩn bị bài, phát biểu xây dựng bài.
6. Một số phương pháp giúp học sinh THPT có hứng thú học tập
Từ việc nghiên cứu, điều tra về lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi xin đề xuất một số
phương pháp giúp học sinh THPT có hứng thú học tập đối với các môn học, tạo tiền đề cho việc
đạt kết quả học tập tốt:
Muốn nâng cao hứng thú trước hết phải hình thành, giáo dục động cơ học tập, nhu cầu học
tập đúng đắn. Động cơ học tập tốt không tự dưng có mà cần phải được xây dựng, hình thành

Việc thực hiện đề tài, một mặt giúp nắm bắt được mức độ hứng thú đối với các môn học
của học sinh THPT. Đó là cơ sở để đề xuất các biện pháp phù hợp để hình thành và nâng cao
hứng thú học tập của học sinh nhằm giúp các em đạt kết quả học tập tốt hơn.
Thực tế điều tra cho thấy, phần lớn học sinh đã nhận thức được tầm quan trọng của học
tập. Tuy nhiên, giữa nhận thức và hành động lại có sự mâu thuẫn. Nguyên nhân căn bản là do
chưa có động cơ học tập đúng đắn. Kinh nghiệm dạy và học cho thấy: học sinh chỉ có kết quả
học tập cao khi họ hứng thú thật sự đối với môn học. Việc tạo hứng thú học tập cho học sinh là
điều kiện tiên quyết, là cách tối ưu giúp các em lĩnh hội tri thức cũng như đảm bảo cho sự thành
công trong cuộc đời của mỗi cá nhân.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho hoạt động giáo dục là phải tổ chức dạy và học như
thế nào để hình thành và nâng cao hứng thú cho học sinh. Những kết quả thu được từ đề tài hy
vọng sẽ cung cấp một phần nào đó những cơ sở để thực hiện nhiệm vụ vô cùng phức tạp và khó
khăn đó.