ĐỀ TÀI
MỘT SỐ KINH NGHIỆM VỀ PHƯƠNG PHÁP ĐẶT CÂU HỎI
TRONG DẠY HỌC TOÁN Ở TRƯỜNG THCS
A.ĐẶT VẤN ĐỀ
Chúng ta đang sống trong thế kỉ XXI,với sự phát triển nhanh chóng và đa dạng
của khoa học kĩ thuật trên toàn thế giới, trong khi nước ta đang ở tình trạng lạc hậu về
nhiều mặt. Để vượt qua được thử thách đó, ta phải phát huy được nguồn lực con người,
phát huy cao tiềm năng trí tuệ để vượt qua được nguy cơ tụt hậu, bắt kịp trình độ phát
triển hoà nhập với khu vực và thế giới. Xuất phát từ thực tế đó, Đảng ta đã đặc biệt coi
trọng sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX
của Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra cho ngành Giáo dục nhiệm vụ: “Đổi mới phương
pháp dạy và học,phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học”. Bản
thân tôi khi được tiếp cận tài liệu liên quan đến vấn đề thay đổi sách giáo khoa, đổi mới
chương trình và phương pháp dạy học, tôi rất tâm đắc với phương pháp dạy học môn
Toán ở trường THCS theo hướng hình thành và phát triển năng lực sáng tạo cho học
sinh. Ở đây tôi chỉ nêu ra một vài kinh nghiệm của mình được rút ra trong việc tìm hiểu
và áp dụng phương pháp mới. Đó là “Phương pháp đặt câu hỏi trong dạy học môn toán
ở trường THCS”. Thực tế đứng lớp cọ sát với chương trình, trao đổi thảo luận với đồng
nghiệp qua các tiết dự giờ đánh giá xếp loại, tôi thấy rất trăn trở với việc áp dụng
phương pháp mới, đặc biệt là phương pháp đặt câu hỏi. Đó cũng chính là lí do tôi chọn
đề tài này.
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I . CƠ SỞ LÝ LUẬN
Như chúng ta đã biết đối với học sinh không có gì có thể động viên các em bằng
tâm trạng thoả mãn có được khi trả lời đúng một câu hỏi và nhận lời khen của giáo viên.
Khi các em đang suy nghĩ vấn đề có nhiều hướng bế tắc, nếu được gợi ý hướng giải
quyết thì việc giải quyết vấn đề sẽ được tiến hành tốt đẹp hơn. Trong quá trình dạy học,
dạy cho học sinh cách tự học, tự giải quyết vấn đề là chủ yếu cho nên việc trang bị cho
học sinh hệ thống câu hỏi gợi ý để các em tự phát hiện và giải quyết vấn đề là điều bức
xúc. Vì vậy người giáo viên dạy toán phải nắm bắt đặc điểm đối tượng học sinh để có
thể đưa ra hệ thống câu hỏi và các gợi ý của mình để dẫn dắt học sinh đi đến kiến thức

+Từ (1) và (2) suy ra điều gì ?
+Vì sao từ IL=IK lại suy ra được I nằm trên tia phân của góc A
+Vì sao I cách đều ba cạnh của
ABC∆
•
Ví dụ 2: Cho hai phân số
4
6
và
5
6
. Xét xem phân số nào lớn hơn
Trang :2
C
B
I
H
K
L
A
2
1
+Em hãy xác định phân số
4
6
bằng hình vẽ trên đoạn thẳng thứ nhất ?
+Xác định phân số
5
6
trên đoạn thẳng thứ hai ?

C
2
a) 11 495 : 95 bằng: A)90; B)230; C)121 (Đáp: 121)
b) 46 201 :47 bằng: A)1 102; B)983; C)1 024 (Đáp: 983)
c) 84
×
63 bằng: A)4 612; B)4 732; C)5 292 ` (Đáp:5292)
d) 198
×
42 bằng: A)8 526; B)8 316; C)8 234 (Đáp: 8316)
e) 35
×
107 bằng: A)3 475; B)3 647; C)3 745 (Đáp: 3745)
4. Cấp độ câu hỏi
∗
Câu hỏi đơn thuần yêu cầu học sinh nhớ lại kiến thức nhằm củng cố kiến thức
mới học. Những câu hỏi này không giúp học sinh phát triển tư duy.
•
Ví dụ 5: Củng cố định lí ở ví dụ 1
Sử dụng các từ “giao điểm”, “cách đều”, “không cách đều” để điền vào chỗ trống
trong các câu sau:
+Điểm I là ….của ba đường phân giác của
DEF
∆
+Điểm I ….ba đỉnh của
DEF∆
+Điểm I ….ba cạnh của
DEF
∆
∗

+)Ba điểm A, M, B thẳng hàng. Khi đó
o
Nếu M nằm giữa A và B thì AM +MB =AB (Hình a)
o
Nếu M không nằm giữa A và B thì AM +MB
≠
AB (Hình c)
+)Ba điểm A, M, B không thẳng hàng thì AM + MB
≠
AB (Hình b)
-Xét về mặt sư phạm:Tiến trình của tiết học phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động
của các nhóm học sinh và những kiến thức sẵn có trước đó mà học sinh có thể huy động
được. Giáo viên đóng vai trò là người cố vấn, gợi ý, tháo gỡ một số hoạt động học sinh
gặp khó khăn trong việc giải quyết tình huống -vấn đề đặt ra
*Hoạt động 2: Giáo viên tạo điều kiện để học sinh tranh luận, thảo luận để đi đến
nhận xét về kết quả của hoạt động. Cuối cùng giáo viên xác nhận tri thức mới cho học
Trang :5
A
M
B
(a
)
(b
)
A
M
B
(c
)
M

ABC∆
không ? Nếu có, hãy tính tỉ số đồng dạng ?
+Em có nhận xét gì về hai tỉ số đồng dạng ở hai câu trên ?
Để đi đến tính chất :
ABC∆
:

DEG∆
(theo tỉ số k)thì
DEG∆

:

ABC∆
(theo tỉ
số
1
k
)
•
Ví dụ 9: Để hình hình thành công thức.
Trang :6
A
B
C
D
x
x
x
=

≥
0
nếu x<0
Giáo viên đặt hệ thống câu hỏi như sau:
a) Cho x =3.5 thì
x

=
….
Cho x=
4
7
−
thì
x
=….
b) Nếu x>0 thì
x
=….
Nếu x=0 thì
x
=….
Nếu x<0 thì
x
=….
c)Tóm tắt kết quả câu trong bảng sau:
nếu x
≥
0
nếu x<0

góp ý của các cấp lãnh đạo, để bản thân tôi được học hỏi và vận dụng tốt hơn trong quá
trình giảng dạy
Sông Đốc, ngày 08 tháng 11 năm 2007
Người thực hiện
ĐÁNH GIÁ CỦA HĐKH
Trang :8
Trang :9