

  
1 Trần Văn Ty Tìm tài liệu về thích ứng dựa vào cộng đồng tại Việt Nam,
chỉnh sửa word, slide, dịch bài.
2 Nguyễn Khắc Huy Tìm tài liệu về cơ sở lý thuyết, slide, thuyết trình phần thích
ứng dựa vào cộng đồng trên thế giới, dịch bài.
3 Vy Quốc Toàn Làm phần mở đầu, slide phần thích ứng dựa vào cộng đồng
tại Việt Nam, thuyết trình phần cơ sở lý thuyết, dịch bài.
4 Bùi Thị Thanh Thảo Làm phần tóm tắt, kết luận , tổng hợp bài.
5 Lê Thị Hoa Tìm tài liệu, thuyết trình phần thích ứng dựa vào cộng đồng
tại Việt Nam.

BĐKH Biến đổi khí hậu
IPCC Ủy ban liên chính phủ về BĐKH
UNFCCC Chương trình Khung của Liên hợp Quốc về BĐKH
NGO Tổ chức phi Chính phủ
NPOs Tổ chức phi lợi nhuận
UNDP-GEF Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc -Quỹ Môi trường toàn cầu
MCD Trung tâm bảo tồn sinh vật biển và phát triển cộng đồng
UDO Cán bộ phát triển liên minh
UCC Ban điều phối liên minh
GC Ủy ban Gram
2

Thích ứng với biến đổi khí hậu là vấn đề đang làm nóng dư luận hiện nay. Việc tìm ra
giải pháp khắc phục hậu quả do biến đổi gây ra là vô cùng khó khăn, tốn nhiều thời gian. Trên
thế giới có rất nhiều mô hình thích ứng với biến đổi khí hậu. Nhưng dựa vào những điều kiện
tự nhiên, kinh tế- xã hội, cũng như mức độ tác động của nó vào Việt Nam mà ta có được mô
hình hiệu quả nhất: thích ứng với biến đổi khí hậu dựa vào cộng đồng. Mô hình đã và đang
mang lại những tác động tích cực cho Việt Nam. Hiệu quả của mô hình được phản ánh cụ thể

phản ứng lại với các kích thích khí hậu thực tế hoặc dự kiến hoặc tác động của chúng, để tiết
chế các tổn hại hoặc tận dụng các cơ hội có lợi. "
Theo UNFCCC: “ thích ứng là một quá trình mà thông qua đó xã hội làm cho mình tốt
hơn với một tương lai không chắc chắn”.
Các nhà khoa học đồng ý rằng sự thích nghi với khí hậu là một hiện tượng tự nhiên
trong suốt lịch sử nhân loại. Xã hội, con người và các hệ sinh thái tự nhiên luôn luôn có cách
tự động thích nghi với biến đổi khí hậu. Ví dụ, người nông dân phải thay đổi loại cây trồng và
giống cây khác nhau cho các mùa khác nhau, và động vật hoang dã đã phải di chuyển đến môi
trường sống phù hợp hơn khi khí hậu / mùa thay đổi.
2. 
Nhiều loại hình thích ứng cũng đã được đề xuất trong các tài liệu khí hậu để hiểu rõ hơn
về sự đa dạng của các biện pháp cần thiết để có kế hoạch thích ứng thành công. Các loại thích
ứng cơ bản với biến đổi khí hậu bao gồm:
Thích ứng tự phát: Những người thực hiện để đáp ứng với biến đổi khí hậu được quan
sát- đã xảy ra. Được thực hiện bởi các tổ chức và cá nhân như một sự can thiệp có ý thức, hoặc
như các loài động thực vật - một cách vô thức, như một biện pháp tự phát.
Thích ứng chủ động: Định ra trước tác động của biến đổi khí hậu được quan sát thấy -
trước khi thực tế xảy ra. Nó đòi hỏi sự can thiệp có ý thức để chuẩn bị cho tác động biến đổi
khí hậu tiềm năng.
Tuy nhiên, có rất nhiều thách thức và các yếu tố cần được nghiên cứu chi tiết và cần
được thảo luận ở cấp địa phương và quốc tế để cho phép tiếp cận các giải pháp thành công, phá
bỏ các rào cản hiện có và tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc thực hiện có hiệu quả các
biện pháp thích ứng ở các nước đang phát triển.
II. )*+!"678,9:*;!"1<!"
Định nghĩa: Thích ứng với BĐKH dựa vào cộng đồng là một quá trình hướng tới cộng
đồng, dựa vào những ưu tiên, nhu cầu, kiến thức và khả năng của cộng đồng nhằm trao quyền
cho họ trong việc lập kế hoạch để ứng phó với những tác động của BĐKH.
4
Hình 1: Mối quan hệ giữa các bên liên quan trong thích ứng dựa vào cộng đồng
$%#=>?@=A

- 2050: Nước biển dâng, tăng tần suất, cường độ của bão, lũ ven biển.
Châu Âu - Lũ lụt, xói mòn
- Độ che phủ của tuyết giảm, suy giảm số lượng lớn các loài.
- Tăng mối nguy hiểm tới sức khỏe
Châu Mỹ
Latinh
- Thế kỷ 21: Đông Amazon, nhiệt độ tăng và nguồng nước giảm làm cho thay thế
rừng nhiệt đới thành hoang mạc, thảm thực vật bán khô hạn thành khô hạn.
- Mất đa dạng sinh học.
- Năng suất cây trồng giảm
- Lượng mưa thay đổi và sự biến mất của các sông băng ảnh hưởng tới nước
phục vụ sinh hoạt, nông nghiệp, thủy điện.
6
III. )*+!", /.0!12.*G8*;!"1<!"BCE!B0"
1.  !"#$%&
Triển khai từ 2008 – 2012
- Tiền tài trợ: 4,5 triệu USD và nguồn khác
- 10 nước tham gia: Bangladesh, Bolivia, Guatemala, Jamaica, Kazacstan, Morocco, Namibia,
Niger, Samoa và Việt Nam.
- Mỗi nước được tài trợ hơn 50 ngàn USD
- 37 dự án điểm đang được thực hiện
- 27 dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị
- Tổng số 90 dự án sẽ được thực hiện cho tới năm 2012.
- Chương trình hiện đang cùng phối hợp với Nhóm tình nguyện của Liên hợp quốc nhằm tăng
cường những nguồn lực từ cộng đồng, thừa nhận những đóng góp từ những tình nguyện viên,
và đảm bảo sự tham gia của những nhóm bên ngoài trong chương trình, cũng như hỗ trợ xây
dựng nguồn nhân lực cho những cộng tác là những tổ chức phi chính phủ và tổ chức cộng
đồng. Nhóm tình nguyện viên của Liên hợp quốc hiện đang làm việc tại 7 quốc gia nằm trong
chương trình.
2. '()*++,-.

thiên tai do băng trên núi Himalaya tan, lốc xoáy, lũ lụt, sụt lở, xói mòn…
Chính phủ Bangladesh đã có những biện pháp làm giảm bớt thiệt hại về người do lốc
xoáy nhờ khâu dự đoán, dự báo tốt hơn. Người dân cũng thích nghi hơn với thiên tai bằng cách
dựng nhà sàn và di chuyển nhà cùng người đến nơi khác khi có thiên tai.
Theo thống kê, từ nay tới năm 2050; 9,6 triệu người Bangladesh sẽ phải di cư, trong đó
1,9 triệu người phải lánh nạn do đất bị lở và xói mòn, 5,4 triệu người do lũ lụt và 2,3 triệu
người bị ảnh hưởng bởi bão.
8
Hình 3: Mô hìnhthích ứng ' Bangladesh
• Tóm tắt
Dự án ở Tavalu Dự án ở Bangladesh
Hoạt
động
của
cộng
đồng
NCung cấp cho các nhà tài trợ các thông tin kiến
thức bản địa.
-Trong dự án này, nhà khảo cổ học và nhân
chủng học tiến hành nghiên cứu về lịch sử và
kiến thức bản địa của cộng đồng, chủ yếu bằng
cách điều tra tài liệu và tiến hành các cuộc
phỏng vấn với người dân. Từ kết quả các cuộc
điều tra, nó bật ra rằng cộng đồng trong Tuvalu
đã từng có quan niệm cho rằng có thể tránh xói
lở bờ biển do sự tồn tại của thảm thực vật ven
biển. Tuy nhiên, thảm thực vật ven biển đã bị
mất khi các đồn điền cây cọ được mở rộng
trong những năm 1980 và nguy cơ bị xói mòn
tăng lên. Mặc dù cây cọ các đồn điền đã giảm

hiệu quả của phương pháp kết hợp với kiến
thức bản địa và các công nghệ mới nhất.
-Tuy nhiên, công đồng dân cư ít quan tâm về
vấn đề xói mòn ven biển và sự dâng lên của
mực nước biển, và không có động cơ thích ứng
Hoạt
động
của
chính
quyền
địa
phươn
g
Hệ thống hành chính của Tuvalu được tạo
thành từ chính phủ và cộng đồng, và chính
quyền địa phương không phải là một tác nhân
chính.
-Ủy ban Điều phối Liên minh
(UCC) được tạo ra trong Liên
minh với vai trò của kênh
đàm phán với chính phủ địa
phương và là kênh đàm phán
với GC.
-Cán bộ phát triển liêm minh
(Udo) với vai trò điều phối
giữa Ban phát triển Nông
thôn Bangladesh(BRDB) và
cộng đồng. Udo cũng sắp xếp
các hội thảo thực tế cho cộng
đồng

trường hợp này, năng lực của mình để thực
hiện các hoạt động thích ứng phụ thuộc vào số
lượng tài nguyên thặng dư sở hữu của chính
phủ. Chính vì vậy, chính phủ đang mong muốn
hợp tác với các tổ chức viện trợ nước ngoài và
cũng để cung cấp các giải pháp cho cộng đồng
cầu của từng Gram được thu
thập thông qua một phương
pháp từ dưới lên
Hoạt
đông
của các
tổ chức
bên
ngoài
-Một nhóm nghiên cứu, cũng là một các nhà tài
trợ, đo mức độ xói lở bờ biển ở giai đoạn này
và đã thông báo chính quyền trung ương trên
các kết quả và tác động của một tăng tương lai
của mực nước biển và đưa ra khuyến nghị.
Cùng lúc, họ điều tra kiến thức bản địa của
cộng đồng thông qua các nghiên cứu về tài liệu
và các cuộc phỏng vấn với cư dân.
-Nhóm nghiên cứu Nhật Bản đang làm việc
trực quan giải thích tình hình có thể xảy ra cho
tương lai cộng đồng bằng cách sử dụng một
bản đồ khu vực chỉ ra sự ảnh hưởng bởi sự gia
tăng của mực nước biển. Bằng cách này, các tổ
chức bên ngoài đã đóng tích cực và làm việc
hiệu quả với cộng đồng.

cách sử dụng nhân vật linh
vật dựa trên một con ếch để
11
các hoạt động có thể được
chấp nhận dễ dàng ngay cả
trẻ em.
$%#AO?=PQR?ST
I. .H5.U!*G8/.0!12.3)45J.UB8V
Theo báo cáo của IPCC năm 2007, nhiệt độ trung bình toàn cầu và mực nước biển đã
tăng nhanh trong vòng 100 năm qua, đặc biệt trong khoảng 25 năm gần đây. Ở Việt Nam,
trong vòng 50 năm qua nhiệt độ trung bình năm đã tăng khoảng 0,5
o
C, mực nước biển
đã dâng khoảng 20cm.
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất của
BĐKH, trong đó đồng bằng sông Cửu Long là một trong ba đồng bằng trên thế giới dễ
bị tổn thương nhất do nước biển dâng, bên cạnh đồng bằng sông Nile (Ai cập) và đồng
bằng sông Ganges (Bangladesh). Theo các kịch bản BĐKH được công bố bởi Bộ Tài
nguyên và Môi trường (2009), cho đến cuối thế kỷ 21 nhiệt độ trung bình năm của Việt
Nam có thể tăng khoảng 2,3
o
C, tổng lượng mưa năm và lượng mưa mùa mưa tăng
trong khi đó lượng mưa mùa khô lại giảm, mực nước biển có thể dâng khoảng từ
75cm đến 1m so với trung bình thời kỳ 1980-1999. Nếu mực nước biển dâng cao 1m,
sẽ có khoảng 40% diện tích đồng bằng sông Cửu Long, 11% diện tích đồng bằng sông
Hồng và 3% diện tích của các tỉnh khác thuộc vùng ven biển sẽ bị ngập, trong đó,
thành phố Hồ Chí Minh sẽ bị ngập trên 20% diện tích,khoảng 10-12% dân số nước ta
bị ảnh hưởng trực tiếp và tổn thất khoảng 10% GDP. Tác động của BĐKH đối với
nước ta là rất nghiêm trọng, là nguy cơ hiện hữu cho mục tiêu xoá đói giảm nghèo,
cho việc thực hiện các mục tiêu thiên niên kỷ và sự phát triển bền vững của đất nước.

của người dân là rất hạn chế. Người dân Việt Nam từ xa xưa đến nay đã quan sát các hiện
tượng tự nhiên bằng cách nhìn nhận sự vật, hiện tượng. Tuy chỉ mang tính chất tương đối
nhưng thực chất nó cũng rất hữu hiệu trong việc dự báo những hiện tượng biến đổi khí hậu để
có những giải pháp kịp thời.
Những kiến thức truyền thống về nhận diện biến đổi khí hậu thường thấy: nhìn trời;
xem cỏ cây, hoa lá; quan sát hoạt động của chim thú…
• Các cách truyền thống trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu
VD: Trong việc thích ứng với bão
Những phương pháp thông thường mà người dân vŒn hay sử dụng:
=.!!".UV Y
Ngắn hạn - Cập nhật thông tin kịp thời
- Giằng chống nhà cửa
- Neo, đậu thuyền bè
- Chuẩn bị lương thực
- Sơ tán
- Tìm nơi trú ẩn
- Khác
64,7
75,3
0,7
28
22,7
18,7
16,8
Dài hạn - Xây nhà an toàn 65,3
13
- Thay đổi sinh kế
-Di chuyển tới địa điểm an toàn
- Thay đổi cơ cấu cây trồng
- Xây hầm trú ẩn

30,3
7,8
2. *+.012$/34 *
a) Z[!X\!"*]!"B.E!B8.
Tỉnh Nam Định dự kiến huy động một nguồn kinh phí lên tới hơn 553 tỷ đồng để đầu tư
cho 16 chương trình, dự án lớn thuộc "Kế hoạch hành động ứng phó với BĐKH giai đoạn
2011-2015, tầm nhìn 2020", trong đó tập trung vào các lĩnh vực: Tài nguyên nước, nông
nghiệp, y tế và sức khỏe, năng lượng, xử lý chất thải, tăng cường cơ chế, chính sách, năng lực
quản lý, dự báo, cảnh báo thiên tai, xây dựng đô thị và phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn Cụ
thể, Nam Định sẽ tổ chức các hoạt động truyền thông nâng cao kiến thức về BĐKH và nước
biển dâng cho các cán bộ Sở, ban, ngành, địa phương và cộng đồng dân cư, đặc biệt là dân cư
14
ven biển; thực hiện dự án phục hồi tài nguyên, hệ sinh thái bị suy thoái vùng ven bờ; tiến hành
điều tra, quy hoạch mạng lưới quan trắc nước dưới đất, quy hoạch khai thác, sử dụng tài
nguyên nước và quy hoạch hệ thống tiếp nhận nguồn xả thải, xây dựng 3 khu xử lý chất thải
rắn tại xã Nghĩa Hải (huyện Nghĩa Hưng), Giao Châu (huyện Giao Thủy), thị trấn Thịnh Long
(huyện Hải Hậu); xây dựng hệ thống quản lý tổng hợp thông tin về tài nguyên và môi trường;
lập quy hoạch hệ thống hồ điều tiết chống hạn hán, điều tiết dòng chảy và tham gia cắt lũ cho
tỉnh Nam Định.
Đặc biệt, tỉnh sẽ tu bổ, nâng cấp hệ thống kè chống sạt lở đê trên toàn tuyến đê của tỉnh
với tổng kinh phí 200 tỷ đồng; đầu tư 180 tỷ đồng để nghiên cứu Quy hoạch hệ thống công
trình thủy lợi thích ứng với biến động về dòng chảy đến lưu lượng và chất lượng nước tại lưu
vực sông, trong đó có tính đến việc xây dựng mô hình đập điều tiết lũ, ngăn mặn trên sông
Ninh Cơ; nghiên cứu, xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác, sử dụng phân bón và cải tạo đất
cho cây trồng chính ở các vùng chịu ảnh hưởng bất lợi của BĐKH và nước biển dâng; hỗ trợ
phát triển hệ thống Biogas góp phần giảm phát thải khí nhà kính và tạo nguồn điện cho các hộ
gia đình. Nam Định đầu tư nâng cấp, cải tạo hệ thống thủy lợi nội đồng có tính đến dự trữ nước
trên toàn hệ thống kênh và đảm bảo thoát lũ, tiêu úng, chống ngập với tổng kinh phí khoảng 50
tỷ đồng. Bên cạnh đó, tỉnh cũng tiến hành quy hoạch các nhà máy cung cấp nước sạch cho
nhân dân các xã khó khăn về nước sinh hoạt và các xã ven biển trên địa bàn các huyện Nghĩa

xây dựng thành công thương hiệu Ngao Sạch Giao Thuỷ và hoạt động của hiệp hội nhuyển thể
Giao thuỷ với 200 thành viên.
c) Z[!B`!"M.!30*;!"1<!"*:!"a.6I!1b8X !"
Du lịch sinh thái cộng đồng (DLSTCĐ) được xem như một sinh kế bổ trợ giúp cho
người dân ven biển có thể có công ăn việc làm và thu nhập thêm thông qua khai thác nguồn lợi
biển một cách gián tiếp và thân thiện với môi trường. Thử nghiệm ban đầu ở vùng châu thổ
sông Hồng (Nam Định và Thái Bình) cho thấy đây là hướng đi khả quan.
Chỉ tính riêng năm 2011, hoạt động du lịch cộng đồng xã Giao Xuân đã thu hút gần
1000 khách trong và ngoài nước, đem lại thu nhập từ 1-1,5 triệu đồng /tháng cho hơn 20 hộ dân
trực tiếp tham gia. Ecolife Cafe đã tổ chức nhiều sự kiện cộng đồng thu hút hàng trăm lượt
người tham gia về các bài học sinh kế mới, về môi trường, về các kỹ năng cần thiết để ứng phó
tốt hơn với BĐKH.
d) C5!"BIVc*B4X*;!"1<!",d/.0!12.3)45
Một trong những hạn chế của người dân địa phương là họ có ít cơ hội tiếp xúc và tìm
hiểu những tài liệu và kiến thức về thiên tai nói chung và BĐKH nói riêng. Chính vì lẽ đó, một
mô hình nhằm đưa những kiến thức khoa học gần hơn với người dân địa phương được xây
dựng là dự án ECOLIFE.
Ecolife Café là một sáng kiến do VIETNET ICT, MCD và ECOLIFE khởi xướng từ
10/2009 nhằm thiết lập Trung tâm thông tin Du lịch Sinh thái và Giáo dục Cộng đồng về môi
trường và BĐKH gắn với đời sống văn hóa và giải trí của cư dân ven biển. Đó là mô hình quán
cà phê kinh doanh các dịch vụ ẩm thực tại chỗ, kết hợp với các góc thông tin miễn phí sử dụng
máy tính kết nối internet và các bảng tin hay tủ sách với các tư liệu cập nhật kiến thức về môi
trường, BĐKH, các sinh kế bền vững vùng ven biển v.v… do người dân thuộc nhóm nòng cốt
DLSTCĐ vận hành, phục vụ lợi ích chung của cộng đồng và du khách. So với với các trung
tâm học tập của cộng đồng đã có, Ecolife Café có lợi thế là điểm đầu mối giao lưu rất thân
thiện trong lòng cộng đồng, dễ tiếp cận và gắn bó với đời sống hàng ngày của người dân. Do
đó, bên cạnh việc đem lại giá trị gia tăng cho các hoạt động DLSTCĐ tại địa phương, kích
thích tính sáng tạo trong kinh doanh DLSTCĐ, Ecolife Café tạo cơ hội thuận lợi cho cộng đồng
dân cư tiếp cận công nghệ thông tin và kiến thức mới, góp phần tăng chất lượng cuộc sống.
Đến cuối năm 2011, Ecolife Café tại Giao Xuân và Vạn Hưng đã được xây dựng và vận hành

đổi khí hậu tại Việt Nam.
Bộ Tài nguyên Môi trường (2009), Kịch bản biến đổi khí hậu, nước biển dâng cho Việt
Nam.
Nguyễn Văn Thắng, Nguyễn Trọng Hiếu, Trần Thục (2011), Biến đổi khí hậu và tác
động ' Việt Nam, NXB Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội.
Trần Thục (2011), Biến đổi khí hậu: Tác động và các giải pháp thích ứng, Viện Khoa
học Khí tượng, Thủy văn và Môi trường, Hà Nội.
Viện Khoa học Khí tượng, Thủy Văn và Môi trường (2011), Tài liệu hướng dẫn : Đánh
giá tác động của Biến đổi khí hậu và xác định các giải pháp thích ứng, NXB Khoa học và Kỹ
thuật, Hà Nội.
Nguyễn Thu Hà(2012), Nghiên cứu và đề xuất các giải pháp thích ứng với biến đổi khí
hậu dựa vào cộng đồng tại huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định, Trường Đại học Khoa học Tự
nhiên.
Hozuma Sekine, Kotaro Fukuhara, Aya Uraguchi, Chun Knee Tan, Mikiko Nagai and
Yuko Okada (2009), The Effectiveness of Community-based Adaptation(CBA) to Climate
Change, Mitsubishi Research Institute AndUnited Nations University – Institute of
Sustainability and Peace (UNU-ISP).
C8!"fL/
Cổng thông tin điện tử tỉnh Nam Định
Cổng thông tin điện tử huyện Giao Thủy, tỉnh Nam
Định.
Website của Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển
cộng đồng.
18
Website Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn -quản lý tài
nguyên.
19