Lời nói đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hiện nay, trong hoạt động kinh tế- xã hội ở hầu hết các quốc gia đều coi trọng
việc xây dựng và thực hiện các chơng trình phát triển kinh tế- xã hội thông qua các
dự án cụ thể nhằm đầu t phát triển nền kinh tế.
Việt Nam đang trong thời kì công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc. Tốc độ tăng
trởng kinh tế liên tục đạt ở mức cao và ổn định. Bình quân hàng năm thời kì 1991-
1997 GDP tăng 8,2%. Hai năm 1998, 1999 do ảnh hởng tiêu cực của cuộc khủng
hoảng kinh tế - tài chính khu vực, tốc độ tăng trởng của nớc ta tuy có chậm lại
(1998: 5,8%, 1999: 4,8%) song vẫn thuộc loại cao so với khu vực. Nhờ đó qui mô
kinh tế Việt Nam không ngừng lớn mạnh. So với năm 1990, năm 1997 qui mô kinh
tế nớc ta gấp 1,76 lần và năm 1998 gấp 1,8 lần. Kinh tế phát triển đã tạo ra những
tiền đề hết sức cơ bản cho việc giải quyết các vấn đề xã hội đặc biệt là từng bớc cải
thiện đời sống vật chất và tinh thần của nông dân.
Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu rất đáng tự hào về xây dựng phát triển kinh
tế, nâng cao mức sống của nhân dân thì vấn đề môi trờng- yếu tố cực kì quan trọng
có ảnh hởng đến sự phát triển bền vững của đất nớc lại cha đợc sự quan tâm thích
đáng. Hà Nội là trung tâm, là thủ đô của cả nớc nên quá trình đô thị hoá diễn ra rất
mạnh, rất nhanh chóng. Nhận thức đợc những tác động tiêu cực của đô thị hoá ảnh
hởng, tác động đến môi trờng sinh thái ở khu vực nông nghiệp nông thôn ven đô
(ngoại thành ), thành phố Hà Nội đã có chủ trơng xây dựng và triển khai các dự án
nhằm bảo về và phát triển bền vững môi trờng sinh thái nông nghiệp, nông thôn
trong các khu vực này. Hiện nay, có rất nhiều các dự án phát triển và bảo vệ môi tr-
ờng sinh thái nông nghiệp, nông thôn ở khu vực ngoại thành đang đợc triển khai
thực hiện, đặc biệt là trong các dự án đợc triển khai thực hiện thành phố và các cấp
1
chính quyền rất coi trọng vấn đề phát triển nông nghiệp theo hớng kết hợp giữa
nông nghiệp với du lịch, cụ thể một số dự án đang đợc triể khai theo hớng kết hợp
trên nh ở: Đông Mỹ - Thanh Trì, Phú Diễn - Từ Liêm, Minh Phú - Sóc Sơn, Phù
Đổng Gia Lâm...
Tuy thời gian triển khai, thực hiện các dự án trên mới đợc một vài năm gần đây
Ch ơng 2 : Thực trạng phát triển nông nghiệp ở Đông Mỹ - Thanh Trì
theo hớng kết hợp nông nghiệp với du lịch
Ch ơng 3 : Quan điểm, phơng hớng và các giải pháp cơ bản nhằm phát
triển nông nghiệp theo hớng kết hợp nông nghiệp với du lịch
3
Chơng 1: Cơ sở lí luận về phát triển nông nghiệp theo
hớng kết hợp nông nghiệp với du lịch
1.1. Sự cần thiết phải kết hợp giữa nông nghiệp với các ngành kinh tế quốc dân
1.1.1. Các xu hớng phát triển của nông nghiệp hiện đại
Cho đến nay năng lợng sử dụng trong nông nghiệp thế giới còn rất khiêm tốn.
Theo tài liệu của FAO năm 1972- 1973 nông nghiệp toàn thế giới mới sử dụng
3,5% tổng năng lợng hoá thạch, giai đoạn 1985- 1986 tăng nên 4,1% và đến năm
2001 nông nghiệp thế giới sử dụng khoảng 5,3% tổng năng lợng hoá thạch hàng
hoá của thế giới. Sự phân bố sử dụng năng lợng hoá thạch cũng không đều: một lao
động nông nghiệp ở các nớc phát triển sử dụng năng lợng nhiều gấp 30 lần 1 lao
độmg nông nghiệp ở các nớc đang phát triển; về vật t kĩ thuật nông nghiệp, các nớc
phát triển sử dụng 60% tổng số phân hoá học, trên 50% tổng số thuốc trừ sâu, trừ
cỏ, 75% tổng số máy kéo 70% tổng sổ thức ăn gia súc của thế giới.
Sang thế kỉ XXI, nông nghiệp thế giới có thể phải sử dụng năng lợng nhiều hơn
thế kỉ XX để tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hoá nông nghiệp. Nhng để sử dụng
năng lợng trong nông nghiệp có hiệu quả phải điều chỉnh hợp lí giữa các khu vực:
theo hớng giảm năng lợng và vật t kĩ thuật ở các nớc phát triển, tăng ở các nớc đang
phát triển. Năm 1979 tổng giam đốc FAO đã nêu ý kiến: các nớc nghèo phải đợc
sử dụng thêm phân khoáng và hoá chất trừ sâu bệnh nhng không nên sao chép ph-
ơng pháp đang dùng ở các nớc giàu. Nếu hạn chế sử dụng năng lợng trong nông
nghiệp thì ở những nớc đang phát triển sản xuất lơng thực sẽ giảm sút dẫn đến thiếu
đói. Vì vậy, mô hình nông nghiệp của các nớc phát triển sẽ điều chỉnh theo hớng
giảm chi phí năng lợng, giảm nội dung, mức độ công nghiệp hoá để tăng hiệu suất
sử dụng năng lợng và hạn chế ô nhiễm môi trờng. Mô hình nông nghiệp của các nớc
phát triển theo qui luật tiến hoá của con ngời, của một nền nông nghiệp hiện đại và
của những yêu cầu của hiện tại, con ngời cần tiến tới phát triển một nền nông
5
nghiệp sao cho có thể kết hợp tổng hoà giữa tự nhiên và con ngời, nhằm khai thác
tối đa những lợi thế của từng vùng, từng khu vực. Vì vậy, đòi hỏi hay sự cần thiết
cần có một mô hình sản xuất nông nghiệp hợp lí là rất cần thiết.
Trong một vài thập kỷ gần đây, sự thay đổi các điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã
hội của thế giới diễn ra rất phức tạp, trong nó chứa đựng nhiều yếu tố thuận lợi,
đồng thời cũng có nhiều khó khăn thách thức đối với việc phát triển nông nghiệp
nói riêng và phát triển nền kinh tế nói chung. Đó là do quá trình công nghiệp hoá và
thị trờng hoá, nông nghiệp các nớc đang chuyển dần từ chế độ thâm canh truyền
thống lên thâm canh hiện đại. Mặt khác, với áp lực về dân số tăng quá nhanh 2-
3%/năm, với động lực lợi nhuận trong cơ chế thị trờng, nhất là động lực lợi nhuận
tối đa của chủ nghĩa t bản, nông nghiệp đã phát triển theo kiểu khai thác tớc đoạt
thiên nhiên dẫn tới những hiện tợng phổ biến: nông nghiệp "hầm mỏ" bóc lột đất,
tốc độ phá rừng lấy đất trồng trọt vợt quá tốc độ tái sinh của nó. Việc áp dụng cơ
giới hoá, hoá học hoá và thuỷ lợi hoá cha lấy công nghệ sinh học và cải thiện tầng
thổ nhỡng làm trung tâm. Những hành động khai thác mang tính tớc đoạt thiên
nhiên trong nông nghiệp cùng với quy mô và tốc độ khai thác tài nguyên quá lớn,
quá nhanh, và lợng chất thải quá nhiều trong công nghiệp hoá đang làm cạn kiệt tài
nguyên và ô nhiễm môi trờng rất nghiêm trọng.
Trớc những thực tế đó, con ngời đã nhận thức ra đợc vấn đề này rất sớm. Năm
1972 hội nghị liên hợp quốc về môi trờng ở Stockhom đã và tuyên bố kêu gọi: bảo
vệ và cải thiện môi trờng của con ngời là một vấn đề lớn có ảnh hởng tới phúc lợi
của con ngời và phát triển kinh tế toàn thế giới. đó là khát khao khẩn cấp của các
dân tộc trên thế giới và là nhiệm vụ của mỗi chính phủ. 20 năm sau, Hội nghị Rio
1992 ở Braxin đã ra tuyên bố mang tính đòi hỏi thông qua Chơng trình hành động
Agenda 21 đối với mỗi quốc gia và chính phủ. Với tuyên bố Rio 1992 và chơng
trình hành động 21 đánh giấu việc phát triển kinh tế bền vững nhằm nhu cầu lợi ích
không chỉ cho thế hệ ngày nay mà cho cả thế hệ mai sau phát triển kinh tế đi liền
sâu, ảnh hởng tới sức khoẻ ngời lao động, tới cộng đồng.
7
- Gây độc hại cho bầu khí quyển bởi khí amôniac (NH
3
); nitơ ôxit; mêtan và
nhiều chất khác sinh ra từ quá trình đốt, làm suy giảm tầng ôzôn, làm Trái đất nóng
lên và gây ô nhiễm bầu khí quyển.
- Sử dụng quá mức các tài nguyên thiên nhiên gây suy thoái nớc ngầm, mất dần
các loài động vật và các nguồn năng lợng tự nhiên, làm mất khả năng hấp thụ phế
thải của chúng, dẫn đến lụt lội và mặn hoá.
Có thể chỉ ra những vấn đề nảy sinh trong ô nhiễm do hoạt động sản xuất nông
nghiệp nh trong bảng sau:
Chất gây độc
hoặc chất gây ô nhiễm
Hậu quả
Gây độc hại cho nguồn nớc
- Thuốc trừ sâu - Gây độc hại cho nớc ma, nớc bề mặt và nớc ngầm,
gây độc cho động vật hoang dại và vợt ngỡng chuẩn
đối với nớc uống.
- Nitrat
- Nitrat, phôtphat
- Phế thải hữu cơ nguồn gốc
động vật.
- Nớc thải từ quá trình thức
ăn động vật.
- Chế biến phế thải từ các
đồn điền (cao su, dầu dừa,
)
- Gây các hội chứng ở trẻ em và có thể gây ung th.
- Amôniac sinh ra từ phân
động vật và ruộng lúa.
- Nitơ ôxit từ phân bón hoá
học.
- Mêtan từ động vật và
ruộng lúa.
- Sản phẩm đốt sinh khối
(rơm, rạ, ).
- Mùi: đóng vai trò trong việc tạo ra ma axit.
- Đóng vai trò làm suy thoái tầng ôzôn và sự nóng lên
của khí hậu toàn cầu.
- Đóng vai trò làm khí hậu toàn cầu nóng lên.
- Làm tăng ô nhiễm ôzôn cục bộ của tầng đối lu, tạo
ma axit. Suy thoái tầng ôzôn và làm khí hậu toàn cầu
nóng lên, mùi khó chịu.
Tóm lại, trớc những nảy sinh các tác động của quá trình công nghiệp hoá hiện
đại hoá nền nông nghiệp và việc quá lạm dụng các chế phẩm hoá học trong sản xuất
nông nghiệp đã làm cho môi trờng sinh thái bị huỷ hoại nghiêm trọng, nó đe doạ tới
sức khoẻ của con ngời. Trớc thực tế này các nớc đã tự tìm hớng phát triển cho mình,
để phát triển đất nớc, cũng nh phát triển nông nghiệp một cách toàn diện tránh các
tác động tiêu cực làm ảnh hởng đến sự phát triển bền vững trong tơng lai. Do vậy,
nông nghiệp của các nớc hiện nay đang chuyển theo hớng nông nghiệp sinh thái
9
bền vững, nông nghiệp sản xuất sản phẩm chất lợng cao (sản phẩm sạch) và nông
nghiệp kết hợp với sự phát triển bền vững của môi trờng.
1.1.2. Sự cần thiết kết hợp giữa nông nghiệp với du lịch
Trong xu thế phát triển của nông nghiệp thế giới nh hiện nay, hoạt động sản xuất
nông nghiệp không còn chỉ giới hạn trong việc tạo việc làm và thu nhập cho một bộ
phận dân c sinh sống trong khu vực nông nghiệp, nông thôn nữa mà trở thành ph-
tối đa các nguồn lực của mình trong qua trình sản xuất, bởi nông nghiệp khi đó
ngoài việc có những nguồn thu bằng trực tiếp sản xuất thì có thể có thêm những
nguồn thu khác do ngành du lịch đem lại. Nhng cũng có thể thấy ngợc lại, nông
nghiệp cũng mở ra cho ngành du lịch một cơ hội rất lớn để phát triển các dịch vụ du
lịch, vui chơi giải trí đáp ứng nhu cầu của xã hội ngày càng tăng nh hiện nay. Bởi
nông nghiệp bớc sang thế kỷ XXI phát triển theo xu hớng nông nghiệp sinh thái bền
vững, khi đó nông nghiệp sẽ có rất nhiều tiềm năng về du lịch sinh thái.
Có thể thấy rằng sự kết hợp giữa nông nghiệp với du lịch là một điều rất cần
thiết cho việc phát triển một nền nông nghiệp sinh thái bền vững phù hợp với xu h-
ớng phát triển chung của nền nông nghiệp thế giới. Phù hợp với việc có thể tận
dụng các tiềm năng rất lớn, tiềm ẩn của nông nghiệp vào trong ngành du lịch- dịch
vụ. Mặt khác, nông nghiệp là một ngành có vai trò quan trọng đối với đời sống con
ngời. Nó là ngành cung cấp nông sản phục vụ nhu cầu thiếy yếu của đời sống con
ngời. đồng thời góp phần bảo vệ môi trờng sinh thái. Tuy nhiên, vai trò trên chỉ
phát huy tác dụng khi nông nghiệp đợc phát triển theo hớng của nông nghiệp sinh
thái bền vững không chi tạo ra một lợng nông sản phục vụ nhu cầu hiện tại mà nó
còn hớng tới sự bảo vệ nguồn lực đáp ứng nhu cầu tăng lên của tơng lai. Nó không
chỉ khai thác nguồn lực mà còn bảo vệ và nâng cao chất lợng các nguồn lực.
1.1.3. Nội dung của sự kết hợp
Muốn có đợc một sự kết hợp tốt cần tuân thủ nguyên lý kinh tế nông nghiệp đó
là: sự kết hợp phải dựa trên cơ sở chuyên môn hoá kết hợp với đa dạng hoá các
11
ngành sản xuất. Mà muốn có đợc điều này thì phải điều tra, đánh giá và xác định đ-
ợc tiềm năng và lợi thế so sánh của từng vùng. Vậy thực chất của việc kết hợp giữa
nông nghiệp với du lịch đã đòi hỏi và cho phép có một sự kết hợp nhất định trong
việc bố trí và sử dụng các yếu tố trong hoạt động sản xuất của từng vùng và từng
giai đoạn. Nhng khi xem xét nội dung của việc phát triển nông nghiệp sinh thái bền
vững ta không chỉ dừng lại xem xét vấn đề ở góc độ tổ chức mà cần phải xem xét
vấn đề ở các hoạt động quản trị kinh doanh. Những vấn đề trên cần đặt quá trình tổ
chức sản xuất nông nghiệp trên từng vùng và nắm chắc các mối quan hệ ngành và
sản xuất nông nghiệp và chế biến nông sản giữa khai thác các sản phẩm chính và
tận dụng các phế phẩm để nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trờng. Thứ hai
là đặc điểm địa bàn sản xuất cũng đặt ra đòi hỏi phải có hệ thống vận chuyển và
bảo quản sản phẩm nông sản thật tốt, làm giảm tỉ lệ hao hụt do hỏng gây ảnh hởng
tới năng suất thu nhập và môi trờng sản xuất tại chỗ....Đây có thể là một bất lợi đối
với sản xuất nông nghiệp nhng khi có sự kết hợp tốt theo hớng kết hợp nông nghiệp
với du lịch thì khi đó một số đặc điểm của sản xuất nông nghiệp lại trở thành lợi thế
của ngành đối với ngành khác nếu có các giải pháp kinh tế và quản lí hoạt động
kinh doanh tốt. Khi đó đặc điểm sản phẩm tơi sống của sản phẩm nông nghiệp là
một lợi thế so sánh mà không một ngành sản xuất nào có khi có sự kết hợp tốt giữa
nông nghiệp với du lịch. Theo xu hớng hiện nay ngời tiêu dùng ngày càng tăng sở
thích tiêu dùng các sản phẩm tơi sống, đặc biệt là đối với khách du lịch nên đặc
điểm sản phẩm tơi sống nó sẽ hấp dẫn khách du lịch bởi tính tơi sống này. Ngoài
các giải pháp kinh tế cũng nh các giải pháp quản lí hoạt động kinh doanh đối với
đặc điểm của sản xuất nông nghiệp thì để đảm bảo cho việc kết hợp giữa nông
nghiệp với du lịch phát triển tốt nhất và đúng theo mục tiêu đề ra, cần tuân thủ đúng
theo quy hoạch chung để cho đảm bảo các mục tiêu sẽ đợc thực hiện đúng, đầy đủ,
nghiêm túc.
13
Khoa học công nghệ phải đợc áp dụng và đa vào nhiều trong sản xuất nông
nghiệp đặc biệt là công nghệ sinh học mới trong nhân giống bằng phơng pháp nuôi
cấy mô, nuôi cấy tế bào, lai tạo và các khoa học kỹ thuật mới nh trồng hoa và trồng
rau trong nhà kính, nhà lới, trong dung dịch, bón phân vi sinh, tới bằng công nghệ
giàn phun ma, nuôi trồng thuỷ sản theo phơng pháp thâm bằng con giống và thức ăn
nhân tạo,... Bởi vì, nh hiện nay nông nghiệp có xu hớng phát triển theo hớng nông
nghiệp sinh thái bền vững, đặc biệt là phát triển nông nghiệp theo hớng kết hợp
nông nghiệp với du lịch. Cho nên, trớc xu hớng đó đòi hỏi phải áp dụng kỹ thuật và
khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp để có thể phù hợp với các yêu cầu
của nền nông nghiệp hiện đại (nông nghiệp bền vững) phát triển theo hớng sản xuất
các sản phẩm sạch, hàm lợng các hoá học trong các sản phẩm nông nghiệp ở mức
- Dới góc độ kinh tế và quản lí: có thể nói cái đầu tiên mà ngời lao động có thể
nhận thấy đợc đó là khả năng tăng cao mức sống, mức thu nhập của ngời lao động
trong nông nghiệp, ngời lao động và ngời dân. Còn dới tầm vĩ mô thì nếu nh việc
phát triển nông nghiệp theo hớng kết hợp nông nghiệp với du lịch mà thực hiện tốt
thì cáI đầu tiên phảI nói tới đó là có một nền nông nghiệp với một môi trờng sinh
thái nông nghiệp rất bền vững, mặt khác khi đó việc sử dụng và khai thác các điều
kiện thuận lợi cũng nh khắc phụ những khó khăn sẽ tiến hành thuận lợi, bởi vì khi
đó sự kết hợp giữa sự phát triển một nền nông nghiệp phát triển bền vững lâu dài
với việc khai thác các u điểm của nền nông nghiệp bền vững đó phục vụ cho chính
ngời tham ra hoạt động sản xuất nông nghiệp có thể tăng thêm nguồn thu thông qua
khai thác lợi thế của mình. Khi đó khả năng táI đầu t và phát triển sản xuất cũng đ-
ợc quan tâm kịp thời hơn và đúng mức hơn đảm bảo sự phát triển bền vững của nền
nông nghiệp hiện đại đó là nên nông nghiệp sinh thái bền vững.
Tóm lại có thể thấy ý nghĩa của sự chon lựa khi phát triển nông nghiệp theo h-
ớng kết hợp nông nghiệp với du lịch trong phát triển nền nông nghiệp sinh thái bền
15
vững là một điều hết sức có ý nghĩa dù dới góc độ kinh tế quản lí hay dới góc độ xã
hội.
1.2. Kinh nghiệm kết hợp
1.2.1. Kinh nghiệm của một số vùng trong cả nớc:
Việt Nam là một nớc đang phát triển trong khu vực đông Nam á có đặc điểm
đất ít ngời đông. Năm 1995 Việt Nam có dân số 73,962 triệu ngời, trong đố dân số
nông nghiệp là 58,342 triệu ngời chiếm 79,5% tổng dân số cả nớc. Mật độ dân số
là 223 ngời/km
2
, cũng trong thời gian trên, diện tích đất canh tác ở Việt Nam là
6,985 triệu ha, bình quân diện tích đất canh tác trên nhân khẩu là 1400m
2
, lao động
nông nghiệp có 26,110 triệu ngời, chiếm 71% lao động toàn xã hội. Việt Nam có
sau đó là các điều kiện môi trờng sống của ngời dân.
Những hệ thống canh tác truyền thống với các phơng pháp canh tác của mình đã
bộc lộ những hạn chế về mặt nông học và không cạnh tranh đợc về năng suất so với
các phơng pháp canh tác hiện đại đợc đầu t nhiều. Nh phơng pháp canh tác truyền
thống thì sử dụng các loại phân xanh, phân hữu cơ nhng phơng pháp canh tác hiện
đại hiện nay lại quá lạm dụng trong việc sử dụng hoá chất, làm cho đất bị thái hoá.
Vì vậy hiện nay cần phải có phơng pháp canh tác để làm sao tận dụng đợc u điểm
của phơng pháp canh tác truyền thống và phơng pháp canh tác hiện đại, đó là lấy
tính đa dạng sinh học trong phơng pháp truyền thống và tính quy trình trong phơng
pháp canh tác hiện đại.
Nông nghiệp bền vững, nông nghiệp sạch, nông nghiệp sinh thái thực tế đã phần
nào biết tận dụng đợc các u điểm trên của phơng pháp canh tác truyền thống và hiện
đại. Những khái niệm trên còn đợc phổ biến nhiều trong nớc ta vài năm gần đây và
trên thực tế không phải nớc ta không có những kinh nghiệm và hiểu biết trong lĩnh
vực này. Ngời nông dân nớc ta đã từng thực hiện phơng thức canh tác nhiều loài,
luân canh và xen canh.
17
Chẳng hạn nh mô hình VAC là một kiểu hệ sinh thái bao gồm vờn cây, ao cá và
chăn nuôi kết hợp chặt chẽ với nhau, vừa tăng cờng hiệu quả kinh tế vừa góp phần
bảo vệ môi trờng, đã đợc nớc ta sử dụng, triển khai từ rất lâu. Chúng đã đem lại
những kết quả và hiệu quả lớn cho ngời sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên đối với
nền nông nghiệp sinh thái bền vững vừa phải biết khai thác tối u đồng thời bảo vệ
và phát triển tài nguyên sinh vật tại chỗ. Theo phơng diện này thì nông nghiệp sinh
thái cần những công nghệ cụ thể sau:
- Xen canh: gieo trồng hai hoặc nhiều cây trồng cùng một lúc trên một mảnh đất.
Lợi ích khi đó tăng lên do các cây trồng sẽ khai thác những nguồn khai thác khác
nhau hoặc tác động tơng hỗ một cách tự nhiên với nhau. Nếu một cây là cây họ đậu
có thể cung cấp dinh dỡng cho các cây khác. Các tác động tơng hỗ có thể sử dụng
để kiểm soát sâu hại và cỏ dại.
- Luân canh: gieo trồng hai hoặc nhiều cây trồng luân phiên nhau trên cùng một
nhng dùng một cách có chọn lọc để giảm độc đối với các nhân tố sinh học, các biện
pháp này lại ít tốn kém, phù hợp với trình độ kinh tế, xã hội của các hệ sinh thái.
Mục đích của IPM là hạn chế các sinh vật gây hại dới ngỡng kinh tế, nghĩa là chi
phí các biện pháp phòng chống sâu bệnh gây hại cho cây trồng tối đa bằng thiệt hại
do sâu bệnh gây nên.
Ngoài ra trong nông nghiệp sinh thái nh chọn cây gì, con gì trong một hệ sinh
thái tơng ứng không thể áp đặt theo ý muốn chủ quan mà phải điều tra, nghiên cứu
để hiểu biết thiên nhiên, nhằm tận dụng các nguồn lợi tự nhiên, kinh tế, xã hội.
Không ai hiểu biết hệ sinh thái nông nghiệp ở một vùng bằng chính những ngời đã
sinh ra và lớn lên ở đó qua nhiều thế hệ. Do vậy, để có thể xây dựng đợc một mô
hình nông nghiệp sinh thái bền vững lâu dài và có hiệu quả, sự cần thiết phải có sự
tham gia của các cơ quan ban ngành có liên quan và kết hợp với sử dụng các phơng
19
pháp thực nghiệm, so sánh,... hiện nay biện pháp này đã đợc nhiều địa phơng quan
tâm thực hiện. Nhiều mô hình luân canh cây trồng hiện đang đợc lựa chọn và áp
dụng. Tuỳ vào điều kiện tự nhiên và hệ sinh thái nông nghiệp của mỗi địa phơng,
mỗi vùng mà có các mô hình luân canh, xen canh, tăng vụ phù hợp. Cụ thể:
* Một mô hình phát triển nông nghiệp sinh thái đặc trng của vùng cửa sông Bạch
Đằng mà nhiều ngời biết tới đó là xã Liên Vi, thành phố Hải Phòng. Đây là mô hình
nông nghiệp sinh thái trên khu vực đất thấp (đất ven cửa sông ) đợc Viện kinh tế
sinh thái xây dựng. Trớc đây, dân xã Liên Vi sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa,
không có ngành nghề thủ công truyền thống, ít chú ý tới đánh bắt hải sản. Chỉ có
một số năm gần đây nuôi trồng và đánh bắt hải sản mới đợc quan tâm và phát triển.
Hiện nay, hầu hết lao động của Liên Vi phục vụ trồng lúa và nuôi trồng thuỷ sản.
Trong 1600 hộ gia đình ở Liên Vi, có 90% số hộ làm ruộng kết hợp đầm nuôi tôm,
chỉ có 10% hộ làm nghề biển. Với u điểm là vùng đầm ven biển có khả năng nuôi
trồng thuỷ sản nên Liên Vi đã tận dụng tối đa u điểm của mình để xây dựng mô
hình nuôi trồng thuỷ sản năng xuất ổn định. Tuy nuôi trồng thuỷ sản ở đây cha phát
triển nhng cũng đã có một thời gian dài nhân dân sinh sống ở đây nên đã tích luỹ đ-
ợc một số kinh nghiệm quý báu. Trong mô hình nuôi trồng thuỷ sản ngời ta vẫn chú
phân đạm bảo đảm theo bảng so màu lá lúa, tiết kiệm khoảng 100.000đ/ha, với mô
hình này đã giảm đợc chi phí 20- 30%.
Phát triển nông nghiệp theo hớng kết hợp nông nghiệp với du lịch đang đợc thực
hiện ở rất nhiều vùng trên cả nớc, bớc đầu đã khẳng định đợc tính hiệu quả và sự
phù hợp đối với các điều kiện khác nhau. Đặc biệt là các thành phố lớn nh Hà Nội,
Thành Phố Hồ Chí Minh, Hải Phòng... hớng phát triển nông nghiệp theo hớng kết
hợp nông nghiệp với du lịch cũng đang từng bớc khẳng định vai trò của mình, bằng
thực tế hiện nay và nó cũng tự mình khẳng định tính đúng đắn của nó phù hợp với
nhu cầu phát triển thế giới.
1.2.2 Kinh nghiệm của một số quốc gia trên thế giới
21
* Inđônêxia
Inđônêxia, đặc biệt là thành phố Java có một truyền thống phát triển nông
nghiệp giống nh phơng pháp cổ điển đợc áp dụng ở Trung Quốc từ mấy thế kỉ trớc,
trong đó nông nghiệp phát triển theo mô hình nông nghiệp trang trại. Trong mô
hình này cây trồng vật nuôi đợc phát triển trên nền sinh thái ẩm của đất và nớc với
công nghệ sản xuất kết hợp giữa phơng pháp cổ truyền của ngời Java và phơng pháp
thâm canh theo chiều sâu có từ thời kì thuộc địa của Hà Lan. Cũng nh xu hớng phát
triển chung của nông nghiệp thế giới hiện nay, Inđônêxia ngày nay có vận dụng ph-
ơng pháp kết hợp công nghệ truyền thống và hiện đại để phù hợp với đặc điểm phát
triển nông nghiệp theo hớng kết hợp nông nghiệp với du lịch. Với sự quan tâm trợ
giúp của chính phủ trung ơng và địa phơng trong việc đào tạo, nâng cấp kiến thức
cho ngời dân và cho ngời dân vay vốn đầu t vào sản xuất nông nghiệp ở Inđônêxia
đã phát triển tơng đối mạnh.
Hiện nay, Inđônêxia đã thu đợc rất nhiều thành tựu trong phát triển nông nghiệp
nhng có một thành tựu rất quan trọng đó là đã tăng đợc hàm lợng các chất dinh d-
ỡng trong sản xuất lơng thực từ 3-6 lần so với 5 năm qua, đồng thời các nguồn lực
cho sản xuất nông nghiệp nh chất đất cũng đợc bảo vệ và ngày càng đợc cải thiện.
*Trung Quốc
Trung Quốc là một quốc gia cũng đi theo đờng lối xã hội chủ nghĩa nh Việt
Có thể thấy rằng ở Trung Quốc vai trò của chính phủ trong sự phát triển nông
nghiệp là rất lớn và rõ ràng. Sự chỉ đạo của Trung Quốc cũng rất tập trung và có qui
hoạch kế hoạch cụ thể.
* Ixrael
Ixrael nằm ở khu vực Tây á (Trung Cận Đông) tiếp giáp với ĐịaTrung Hải và
các nớc Xiri, Libang, Gioocdani, Palextin. Diện tích tự nhiên của Ixrael là 20.770
km
2
, Ixrael có diện tích canh tác không nhiều, đất đai khô cằn, hiếm nớc. Nền sản
xuất nông nghiệp gặp nhiều khó khăn. về dân số có 5,863 triệu ngời, mật độ dân số
cao 265ngời/km
2
(1997).
23
Mặc dù điều kiện tự nhiên không thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp nhng
trong những năm qua Ixrael đã xây dựng đợc một nền nông nghiệp rất bền vững.
Chính do sự hạn chế này mà Ixrael đã có những tìm tòi sáng tạo ra một cơ cấu cây
trồng, vật nuôi thích hợp với đặc điểm đất đai, tận dụng điều kiện khí hậu ít ma,
nắng nhiều đa nhanh khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Do u thế về
sản phẩm nông nghiệp của Ixrael là trái cây, rau, hoa, thịt, sữa nên có thể nói Ixrael
là một quốc gia phát triển mạnh mô hình nông nghiệp sinh thái bền vững dới góc độ
các qui trình sản xuất nh: công nghệ canh tác và bảo quản sản phẩm sau thu hoạch,
công nghệ sản xuất rau quả tơi và giống rau quả, công nghệ sản xuất hoa xuất
khẩu,... cho nên nguồn thu nhập từ sản xuất nông nghiệp của họ rất cao so với tiềm
năng của họ, nh tổng thu nhập sản xuất nông nghiệp là 3000 triêu USD sản xuất
động vật 1000 triệuUSD, sản xuất sản phẩm tơi 740 triệu USD (năm 2000). Và
hiện nay nền nông nghiệp của họ vẫn ngày càng phát triển càng khẳng định tính
đúng đắn của mô hình nông nghiệp sinh thái bền vững trong sản xuất nông nghiệp
dới hớng kết hợp, biết tận dụng tối đa những điều kiện và sử dụng hợp lí
Tóm lại, có thể thấy nông nghiệp thế giới hiện nay đã ít nhiều vận dụng và phát
thế để trở thành một điểm du lịch hấp dẫn khách du lịch, cũng nh trở thành một
điểm trong tua du lịch Hà Nội Bát Tràng Đông Mỹ Đây là một lợi thế để
Đông Mỹ phát triển du lịch nói chung và phát triển du lịch theo hớng kết hợp với
nông nghiệp nói riêng.
* Khí hậu, thời tiết:
Đông Mỹ thuộc vùng khí hậu của thành phố Hà Nội, chịu ảnh hởng của khí hậu
thời tiết nhiệt đới gió mùa, chia thành hai mùa rõ rệt, mùa nóng ẩm (mùa ma) từ
tháng 4 đến tháng 9 và mùa khô lạnh từ tháng 10 đến tháng3 năm sau. Nhiệt độ
25
Copyright: Tài liệu đại học ©