Một số vấn đề về:
Vận dụng phơng pháp tích hợp
trong môn ngữ văn
I.Đặt vấn đề:
Môn Ngữ Văn trớc hết là một môn học thuộc nhóm khoa học xã hội, điều đó
nói lên tầm quan trọng của nó trong việc giáo dục quan điểm, t tởng, tình cảm cho
học sinh. Môn Ngữ Văn còn là một môn học thuộc nhóm công cụ. Điều đó nói lên
mối quan hệ giữa Ngữ Văn và các môn khác. Học môn Ngữ Văn sẽ có tác động tích
cực đến kết quả học tập các môn khác và các môn khác cũng góp phần giúp học tốt
môn Ngữ Văn. Cho nên tự nó cũng toát nên yêu cầu tăng cờng tính thực hành giảm
lý thuyết gắn với đời sống.
Xuất phát từ những căn cứ đó, chơng trình đã nêu mục tiêu tổng quát của môn
ngữ văn: Môn Ngữ Văn có vị trí đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung của tr-
ờng trung học cơ sở: góp phần hình thành những con ngời có trình độ học vấn phổ
thông cơ sở, chuẩn bị cho họ tiếp tục học lên bậc học cao hơn. Đó là những con ngời
có ý tức tự tu dỡng, biết thơng yêu quý trọng gia đình, bè bạn, có lòng yêu nớc,
yêu chủ nghĩa xã hội, biết hớng tới những t tởng, tình cảm cao đẹp nh lòng nhân ái,
tinh thần tôn trọng lẽ phải sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác. Đó là những
con ngời biết rèn luyện để có tính tự lập, có t duy sáng tạo, bớc đầu có năng lực cảm
thụ các giá trị chân, thiện, mỹ, cho nghệ thuật, trớc hết là trong văn học, có năng
lực thực hành và năng lực sử dụng Tiếng Việt nh một công cụ để t duy và giao tiếp.
Đó cũng là những ngời có ham muốm đem tài trí của mình cống hiến cho sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong tơng lai để hớng con ngời tới các mục tiêu trên thì
đối với các môn khác, vấn đề tên gọi tên môn học có lẽ không cần đặt ra, nhng đối
với môn này tên gọi ấy thể hiện một cách nổi bật một trong những điểm cải tiến căn
bản của việc xây dựng chơng trình lần này là quan điểm tích hợp, nếu trớc đây ta
thờng nói tới ba phân môn :Văn học Tiếng Việt Tập làm văn thì hiện nay theo
quan điểm tích hợp triệt để ranh giới giữa ba phân môn ấy sẽ còn nữa mà thực sự sáp
nhập là một . Cho nên việc giảng dạy theo quan điểm tích hợp không phủ định việc
dạy các tri thức, kỹ năng riêng của từng phân môn.Vấn đề là làm thế nào phối hợp
các tri thức, kĩ năng thuộc từng phân môn thật nhuần nhuyễn nhằm đạt tới mục tiêu

xét về nghệ thật miêu tả cảnh của tác giả ?
Ngời viết: Nguyễn Thị Lan Anh
Trờng THCS Giao Hà
2
Em chỉ ra nghệ thuật nhân hoá và so soánh ?
Em hiểu thế nào là cổ thụ , mãnh liệt
- Từ Hán Việt
Qua cách miêu tả của nhà văn em cảm nhận gì về hình ảnh cây cổ thụ?
Nêu nhận xét của em về bức tranh thiên nhiên đó. Nh vậy với hệ thống câu hỏi đó
học sinh hiểu bài sâu và thấy đợc trong bài đó nhà văn Võ Quảng tả cảnh rất hay và
sử dụng phép tu từ so sánh, nhân hoá rất thành công .Nhng đồng thời giáo viên phải
cho học sinh tìm hiểu kĩ phần chú thích để thấy đợc cách giải thích từ Hán Việt
trong bài dĩ nhiên không thể áp dụng một cách máy móc ở bộ phận văn học dân gian
và văn học dịch
Tích hợp theo từng vấn đề
Ví dụ phần Tiếng Việt đang dạy phép so sánh thì ở phần văn học có cần phân tích
hình tợng tợng Hơng Th nh một pho tợng đồng đúc nữa không? Dĩ nhiên, không
phải bao giờ cũng cần và cũng có thể phân tích toàn bộ phép tu từ đợc sử dụng trong
một tác phẩm song những chỗ cần đề cập để làm rõ giá trị nghệ thuật thì không thể
bỏ qua, còn phần Tiếng Việt trên cơ sở đó mở rộng, đi sâu hơn.
- Tìm phép so sánh trong câu văn trên? sự vật nào đợc so sánh với sự vật nào?
- Tác giả sử dụng phép so sánh đó nhằm mục đích gì?
Nh vậy tích hợp theo từng vấn đề lại còn bao hàm cả tích hợp dọc. Nội dung
đang giảng dạy ở một phân môn còn có liên hệ đến các nội dung khác đã học ở hai
phân môn kia hoặc ở phân môn đó.
Đối với kiến thức đã dạy cần lợi dụng cơ hội này để củng cố ôn tập, đồng thời
qua đó rèn luyện cho học sinh ý thức và kĩ năng vận dụng mọi kiến thức đã học để
sử lý các vấn đề trớc mắt.
Đối với kiến thức dạy có thể giới thiệu ở chừng mực cần thiết cho sự hiểu biết tối
thiểu về khía cạnh đang đề cập, đồng thời qua đó khơi gợi trí tò mò, tinh thần ham

Ví dụ: Qua cách đối xử của Dế Mèn với Dế Choắt thì Dế Mèn đã rút ra bài học gì
trong cuộc sống?
- Câu chuyện này tác giả muốn khuyên răn chúng ta điều gì?
Học sinh tự rút ra bài học gì cho bản thân.
Sau một loạt hệ thống câu hỏi cuối bài phần luyện tập hoặc ngay trong phần đọc
hiểu giáo viên có thể rút ra câu hỏi cho tổ, nhóm khác nêu nhận xét ý kiến của
mình. Cuối cùng giáo viên kết luận cho điểm tổ, nhóm, cá nhân
Ví dụ: trong văn bản Bài học đờng đời đầu tiên của Tô Hoài. Sau khi đã học xong
đoạn trích xem hãy viết một đoạn văn diễn tả lại tâm trạng của Dế Mèn khi chôn cất
Dế Choắt?
Giáo viên cho học sinh thảo luận viết một đoạn văn sau đó cử đại diện nhóm tr-
ởng trình bày, nhóm khác chú ý. Giáo viên kết luận cho điểm.
Ngời viết: Nguyễn Thị Lan Anh
Trờng THCS Giao Hà
4
Khám phá văn bản theo chiều hớng ấy thì học sinh không chỉ hứng thú, hiểu sâu văn
bản mà còn liên hệ đợc một cách sinh động, tự nhiên việc học văn với những vấn đề
cuộc sống.
Bên cạnh các văn bản đợc giảng tại lớp, có một số văn bản, tuy cũng đợc chú
thích và hớng dẫn kĩ lỡng song dành cho học sinh học ở nhà. Nếu cần giáo viên có
thể nhấn mạnh một vài trọng điểm để gợi ý thêm. Cần nhắc học sinh có thể nằm
trong phạm vi nội dung của các đề kiểm tra và đề thi, kể cả các đề thi cuối cấp.
Đối với việc dạy Tiếng Việt và Tập làm văn, việc phân tích mẫu và học theo mẫu
đóng vai trò quan trọng theo hớng phát huy tích cực của chủ thể, cần u tiên sử dụng
phơng pháp quy nạp trong việc phân tích mẫu để rút ra kết luận. Tuy nhiên dù cho
mẫu chọn tốt đến mấy cũng không bao giờ phản ánh hết thực tiễn phong phú và đa
dạng. Cần cho học sinh tham gia tối đa vào quá trình su tầm, tập hợp để xử lý thông
tin rút ra các kết luận, quy tắc định nghĩa. Cần biết cận trọng trong việc sử dụng
phép quy nạp và chỉ cho học sinh biết giới hạn của nó, cần tránh lối kết luận giản
đơn và khái quát hoá cực đoan trong việc sử dụng phép qui nạp và biết dùng đúng

thầy, trò trò; Khắc phục tình trạng suốt giờ học chỉ có thầy hỏi, trò trả lời đơn
điệu và thiếu dân chủ.
Ví dụ: Giáo viên viết ví dụ vào bảng phụ yêu cầu học sinh đọc sau đó đặt câu hỏi
cho học sinh thảo luận theo nhóm tổ, nhóm, theo lớp. Gọi đại diện nhóm trình bày,
đại diện nhóm khác nhận xét, nêu ý kiến. Cuối cùng giáo viên tổng hợp lại cho
điểm.
Thông thờng khi gặp những bài tập tích hợp mẫu thực hành có yêu cầu thống
kê, phân tích ngữ liệu cụ thể giáo viên nên để mỗi học sinh làm việc độc lập, còn
khi gặp những câu hỏi có tính khái quát, tổng hợp thì nên tổ chức hoạt động theo
nhóm. Phơng pháp dạy học này sẽ phát huy tính tích cực của học sinh, gây hứng
thú cho các em nâng các em lên một lần nhận thức mới.
Còn đối với phân môn Tập làm văn đóng vai trò quan trọng trong việc cung
cấp tri thức cơ bản về các kiểu văn bản hình thành kỹ năng nói (kể chuyện, tóm
tắt), hiểu khái quát về văn bản và bố cục của nó. Bản thân tập làm văn là môn hoạt
động tích hợp, tích hợp tri thức văn bản đọc hiểu và tiếng Việt vào việc tạo lập văn
bản mới. Học sinh không chỉ biết phân tích mà còn phải biết học theo mẫu. Đừng
nghĩ học theo mẫu là không phát huy đợc tính tích cực. Phải động não mới thấy đợc
cái hay của mẫu, mới nắm đợc quy cách, thể thức cần rút ra từ các mẫu, rồi từ đó
mới có thể học theo mẫu một cách sáng tạo. Cũng cần đặt học sinh vào tình huống
để học sinh hứng thú học tập, có dịp tự giác trình bày ý kiến, tình cảm một cách
chân thật, song những tình huống đó phải là tình huống có ý nghĩa không phải cái
cớ hoặc thủ thuật để dẫn dắt học sinh học tập.
Ví dụ khi tím hiểu về bản tự sự giáo viên phải rèn luyên kỹ nang kể lại bằng ngôn
ngữ của mình.
Ngời viết: Nguyễn Thị Lan Anh
Trờng THCS Giao Hà
6
- Em hãy kể lại câu chuyện Thánh Gióng bằng ngôn ngữ của em?.
Trên cơ sở giáo viên phải cung cấp kiến thức về nhân vật, việc bố cục, lời văn, đoạn
văn, ngôi kể, thứ tự kể, tự sự đời thờng, tự sự tởng tợng, sáng tạo. Các kiến thức

7
III. kết thúc vấn đề:
Môn Ngữ Văn có vị trí đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung của trờng
trung học cơ sở: góp phần hình thành những con ngời có trình độ học vấn phổ thông
cơ sở, chuẩn bị cho họ tiếp tục học lên bậc học cao hơn. Đó là những con ngời có ý
tức tự tu dỡng, biết thơng yêu quý trọng gia đình, bè bạn, có lòng yêu nớc, yêu chủ
nghĩa xã hội, biết hớng tới những t tởng, tình cảm cao đẹp nh lòng nhân ái, tinh
thần tôn trọng lẽ phải sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu, cái ác. Đó là những con
ngời biết rèn luyện để có tính tự lập, có t duy sáng tạo, bớc đầu có năng lực cảm thụ
các giá trị chân, thiện, mỹ, cho nghệ thuật, trớc hết là trong văn học, có năng lực
thực hành và năng lực sử dụng Tiếng Việt nh một công cụ để t duy và giao tiếp. đối
với các môn khác, vấn đề tên gọi tên môn học có lẽ không cần đặt ra, nhng đối với
môn này tên gọi ấy thể hiện một cách nổi bật một trong những điểm cải tiến căn bản
của việc xây dựng chơng trình lần này là quan điểm tích hợp, nếu trớc đây ta thờng
nói tới ba phân môn :Văn học Tiếng Việt Tập làm văn thì hiện nay theo quan
điểm tích hợp triệt để ranh giới giữa ba phân môn ấy sẽ còn nữa mà thực sự sáp nhập
là một . Cho nên việc giảng dạy theo quan điểm tích hợp không phủ định việc dạy
các tri thức, kỹ năng riêng của từng phân môn.Vấn đề là làm thế nào phối hợp các tri
thức, kĩ năng thuộc từng phân môn thật nhuần nhuyễn nhằm đạt tới mục tiêu chung
của môn Ngữ Văn .
Trên đây là những trao đổi về việc vận dụng phơng pháp dạy học tích hợp trong
chơng trình Ngữ văn mà bản thân tôi đã rút ra từ quá trình giảng dạy, rất mong nhận
đợc sự đóng góp ý kiến của các bạn bè đồng nghiệp để bản sáng kiến kinh nghiệm
của tôi đợc hoàn thiện hơn nữa
Giao Hà, ngày 10 tháng 3 năm 20
Ngời viết

Nguyễn thị lan anh
Ngời viết: Nguyễn Thị Lan Anh
Trờng THCS Giao Hà