Một số vấn đề về:“VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH HỢP TRONG
MÔN NGỮ VĂN”
I.ĐẶT VẤN ĐỀ:
Môn Ngữ Văn trước hết là một môn học thuộc nhóm khoa học xã hội, điều đó
nói lên tầm quan trọng của nó trong việc giáo dục quan điểm, tư tưởng, tình cảm
cho học sinh. Môn Ngữ Văn còn là một môn học thuộc nhóm công cụ. Điều đó nói
lên mối quan hệ giữa Ngữ Văn và các môn khác. Học môn Ngữ Văn sẽ có tác động
tích cực đến kết quả học tập các môn khác và các môn khác cũng góp phần giúp học
tốt môn Ngữ Văn. Cho nên tự nó cũng toát nên yêu cầu tăng cường tính thực hành
giảm lý thuyết gắn với đời sống.
Xuất phát từ những căn cứ đó, chương trình đã nêu mục tiêu tổng quát của môn
ngữ văn: Môn Ngữ Văn có vị trí đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung của
trường trung học cơ sở: góp phần hình thành những con người có trình độ học vấn
phổ thông cơ sở, chuẩn bị cho họ tiếp tục học lên bậc học cao hơn. Đó là những con
người có ý tức tự tu dưỡng, biết thương yêu quý trọng gia đình, bè bạn, có lòng
yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, biết hướng tới những tư tưởng, tình cảm cao đẹp
như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu,
cái ác. Đó là những con người biết rèn luyện để có tính tự lập, có tư duy sáng tạo,
bước đầu có năng lực cảm thụ các giá trị chân, thiện, mỹ, cho nghệ thuật, trước
hết là trong văn học, có năng lực thực hành và năng lực sử dụng Tiếng Việt như một
công cụ để tư duy và giao tiếp. Đó cũng là những người có ham muốm đem tài trí
của mình cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc trong tương lai để
hướng con người tới các mục tiêu trên thì đối với các môn khác, vấn đề tên gọi tên
môn học có lẽ không cần đặt ra, nhưng đối với môn này tên gọi ấy thể hiện một
cách nổi bật một trong những điểm cải tiến căn bản của việc xây dựng chương trình
lần này là quan điểm tích hợp, nếu trước đây ta thường nói tới ba phân môn :Văn
học –Tiếng Việt –Tập làm văn thì hiện nay theo quan điểm tích hợp triệt để ranh giới
giữa ba phân môn ấy sẽ còn nữa mà thực sự sáp nhập là một . Cho nên việc giảng
dạy theo quan điểm tích hợp không phủ định việc dạy các tri thức, kỹ năng riêng của
từng phân môn.Vấn đề là làm thế nào phối hợp các tri thức, kĩ năng thuộc từng phân
môn thật nhuần nhuyễn nhằm đạt tới mục tiêu chung của môn Ngữ Văn .

văn bản và hai vấn đề đang dạy ở phần tiếng Việt và phần Tập làm văn là phép so
sánh và phương pháp tả cảnh ở bài đó .
Giáo viên có thể đặt câu hỏi qua chi tiết miêu tả cảnh thiên nhiên em có nhận
xét về nghệ thật miêu tả cảnh của tác giả ?
Em chỉ ra nghệ thuật nhân hoá và so soánh ?
Em hiểu thế nào là ‘cổ thụ ’’, ‘ mãnh liệt ’’
- Từ Hán Việt
Qua cách miêu tả của nhà văn em cảm nhận gì về hình ảnh cây cổ thụ?
Nêu nhận xét của em về bức tranh thiên nhiên đó. Như vậy với hệ thống câu hỏi đó
học sinh hiểu bài sâu và thấy được trong bài đó nhà văn Võ Quảng tả cảnh rất hay
và sử dụng phép tu từ so sánh, nhân hoá rất thành công .Nhưng đồng thời giáo viên
phải cho học sinh tìm hiểu kĩ phần chú thích để thấy được cách giải thích từ Hán
Việt trong bài dĩ nhiên không thể áp dụng một cách máy móc ở bộ phận văn học dân
gian và văn học dịch
Tích hợp theo từng vấn đề
Ví dụ phần Tiếng Việt đang dạy phép so sánh thì ở phần văn học có cần phân tích
hình tượng “tượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc nữa không?’’ Dĩ nhiên,
không phải bao giờ cũng cần và cũng có thể phân tích toàn bộ phép tu từ được sử
dụng trong một tác phẩm song những chỗ cần đề cập để làm rõ giá trị nghệ thuật thì
không thể bỏ qua, còn phần Tiếng Việt trên cơ sở đó mở rộng, đi sâu hơn.
- Tìm phép so sánh trong câu văn trên? sự vật nào được so sánh với sự vật nào?
- Tác giả sử dụng phép so sánh đó nhằm mục đích gì?
3
Như vậy tích hợp theo từng vấn đề lại còn bao hàm cả tích hợp dọc. Nội dung
đang giảng dạy ở một phân môn còn có liên hệ đến các nội dung khác đã học ở hai
phân môn kia hoặc ở phân môn đó.
Đối với kiến thức đã dạy cần lợi dụng cơ hội này để củng cố ôn tập, đồng thời
qua đó rèn luyện cho học sinh ý thức và kĩ năng vận dụng mọi kiến thức đã học để
sử lý các vấn đề trước mắt.
Đối với kiến thức dạy có thể giới thiệu ở chừng mực cần thiết cho sự hiểu biết tối

Ví dụ: Cách xưng hô “ chú mày” với “anh” giữa Dế Choắt và Dế Mèn gợi cho em
suy nghĩ gì trong văn bản “ Bài học đường đời đầu tiên” ?
Cao hơn nữa là yêu cầu khái quát, liên hệ giữa những cái mà học sinh đã học với
thế giới bên ngoài bài học.
Ví dụ: Qua cách đối xử của Dế Mèn với Dế Choắt thì Dế Mèn đã rút ra bài học gì
trong cuộc sống?
- Câu chuyện này tác giả muốn khuyên răn chúng ta điều gì?
Học sinh tự rút ra bài học gì cho bản thân.
Sau một loạt hệ thống câu hỏi cuối bài phần luyện tập hoặc ngay trong phần đọc
hiểu giáo viên có thể rút ra câu hỏi cho tổ, nhóm khác nêu nhận xét ý kiến của
mình. Cuối cùng giáo viên kết luận cho điểm tổ, nhóm, cá nhân…
Ví dụ: trong văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” của Tô Hoài. Sau khi đã học
xong đoạn trích xem hãy viết một đoạn văn diễn tả lại tâm trạng của Dế Mèn khi
chôn cất Dế Choắt?
Giáo viên cho học sinh thảo luận viết một đoạn văn sau đó cử đại diện nhóm
trưởng trình bày, nhóm khác chú ý. Giáo viên kết luận cho điểm.
Khám phá văn bản theo chiều hướng ấy thì học sinh không chỉ hứng thú, hiểu sâu
văn bản mà còn liên hệ được một cách sinh động, tự nhiên việc học văn với những
vấn đề cuộc sống.
5
Bên cạnh các văn bản được giảng tại lớp, có một số văn bản, tuy cũng được chú
thích và hướng dẫn kĩ lưỡng song dành cho học sinh học ở nhà. Nếu cần giáo viên
có thể nhấn mạnh một vài trọng điểm để gợi ý thêm. Cần nhắc học sinh có thể nằm
trong phạm vi nội dung của các đề kiểm tra và đề thi, kể cả các đề thi cuối cấp.
Đối với việc dạy Tiếng Việt và Tập làm văn, việc phân tích mẫu và học theo mẫu
đóng vai trò quan trọng theo hướng phát huy tích cực của chủ thể, cần ưu tiên sử
dụng phương pháp quy nạp trong việc phân tích mẫu để rút ra kết luận. Tuy nhiên
dù cho mẫu chọn tốt đến mấy cũng không bao giờ phản ánh hết thực tiễn phong phú
và đa dạng. Cần cho học sinh tham gia tối đa vào quá trình sưu tầm, tập hợp để xử
lý thông tin rút ra các kết luận, quy tắc định nghĩa. Cần biết cận trọng trong việc sử

- Em tìm một số danh từ chỉ sự vật, hiện tượng, khái niệm sau đó đặt câu hỏi
với mỗi danh từ đó.
Một hoạt động trong nhà trường nói riêng là trao đổi, giáo viên cần khuyến khích
học sinh thảo luận và thực hiện hoạt động này theo quan hệ thầy – trò, trò – thầy,
trò – trò; Khắc phục tình trạng suốt giờ học chỉ có thầy hỏi, trò trả lời đơn điệu và
thiếu dân chủ.
Ví dụ: Giáo viên viết ví dụ vào bảng phụ yêu cầu học sinh đọc sau đó đặt câu hỏi
cho học sinh thảo luận theo nhóm tổ, nhóm, theo lớp. Gọi đại diện nhóm trình bày,
đại diện nhóm khác nhận xét, nêu ý kiến. Cuối cùng giáo viên tổng hợp lại cho
điểm.
Thông thường khi gặp những bài tập tích hợp mẫu thực hành có yêu cầu
thống kê, phân tích ngữ liệu cụ thể giáo viên nên để mỗi học sinh làm việc độc lập,
còn khi gặp những câu hỏi có tính khái quát, tổng hợp thì nên tổ chức hoạt động
theo nhóm. Phương pháp dạy học này sẽ phát huy tính tích cực của học sinh, gây
hứng thú cho các em nâng các em lên một lần nhận thức mới.
Còn đối với phân môn Tập làm văn đóng vai trò quan trọng trong việc cung
cấp tri thức cơ bản về các kiểu văn bản hình thành kỹ năng nói (kể chuyện, tóm
tắt), hiểu khái quát về văn bản và bố cục của nó. Bản thân tập làm văn là môn hoạt
7
động tích hợp, tích hợp tri thức văn bản đọc hiểu và tiếng Việt vào việc tạo lập văn
bản mới. Học sinh không chỉ biết phân tích mà còn phải biết học theo mẫu. Đừng
nghĩ học theo mẫu là không phát huy được tính tích cực. Phải động não mới thấy
được cái hay của mẫu, mới nắm được quy cách, thể thức cần rút ra từ các mẫu,
rồi từ đó mới có thể học theo mẫu một cách sáng tạo. Cũng cần đặt học sinh vào
tình huống để học sinh hứng thú học tập, có dịp tự giác trình bày ý kiến, tình cảm
một cách chân thật, song những tình huống đó phải là tình huống có ý nghĩa không
phải cái cớ hoặc thủ thuật để dẫn dắt học sinh học tập.
Ví dụ khi tím hiểu về bản tự sự giáo viên phải rèn luyên kỹ nang kể lại bằng ngôn
ngữ của mình.
- Em hãy kể lại câu chuyện Thánh Gióng bằng ngôn ngữ của em?.

hình của Trung tâm nghe nhìn giáo dục, hướng dẫn học sinh xem vô tuyến truyền
hình, nghe dân ca hoặc tổ chức vẽ theo những đề tài gắn với những tác phẩm văn
học.
Ví dụ: Vẽ một bức tranh minh hoạ cho truyện Thạch Sanh, em chọn chi tiết
nào và đặt tên cho bức tranh minh hoạ ấy?.
Ngoài ra giáo viên còn có thể dùng máy chiếu, hoặc bảng phụ để ghi ví dụ.
Học sinh theo dõi trả lời các câu hỏi do giáo viên dẫn dắt gợi mở.
9
III. KẾT THÚC VẤN ĐỀ:
Môn Ngữ Văn có vị trí đặc biệt trong việc thực hiện mục tiêu chung của trường
trung học cơ sở: góp phần hình thành những con người có trình độ học vấn phổ
thông cơ sở, chuẩn bị cho họ tiếp tục học lên bậc học cao hơn. Đó là những con
người có ý tức tự tu dưỡng, biết thương yêu quý trọng gia đình, bè bạn, có lòng
yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, biết hướng tới những tư tưởng, tình cảm cao đẹp
như lòng nhân ái, tinh thần tôn trọng lẽ phải sự công bằng, lòng căm ghét cái xấu,
cái ác. Đó là những con người biết rèn luyện để có tính tự lập, có tư duy sáng tạo,
bước đầu có năng lực cảm thụ các giá trị chân, thiện, mỹ, cho nghệ thuật, trước
hết là trong văn học, có năng lực thực hành và năng lực sử dụng Tiếng Việt như một
công cụ để tư duy và giao tiếp. đối với các môn khác, vấn đề tên gọi tên môn học có
lẽ không cần đặt ra, nhưng đối với môn này tên gọi ấy thể hiện một cách nổi bật một
trong những điểm cải tiến căn bản của việc xây dựng chương trình lần này là quan
điểm tích hợp, nếu trước đây ta thường nói tới ba phân môn :Văn học –Tiếng Việt –
Tập làm văn thì hiện nay theo quan điểm tích hợp triệt để ranh giới giữa ba phân
môn ấy sẽ còn nữa mà thực sự sáp nhập là một . Cho nên việc giảng dạy theo quan
điểm tích hợp không phủ định việc dạy các tri thức, kỹ năng riêng của từng phân
môn.Vấn đề là làm thế nào phối hợp các tri thức, kĩ năng thuộc từng phân môn thật
nhuần nhuyễn nhằm đạt tới mục tiêu chung của môn Ngữ Văn .
Trên đây là những trao đổi về việc vận dụng phương pháp dạy học tích hợp
trong chương trình Ngữ văn mà bản thân tôi đã rút ra từ quá trình giảng dạy, rất
mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các bạn bè đồng nghiệp để bản sáng kiến