Một số vấn đề dạy học tích
Một số vấn đề dạy học tích
hợp trong môn
hợp trong môn
ngữ văn
ngữ văn

1. Khái niêm tích hợp
1. Khái niêm tích hợp

Trong dạy học ,tích hợp được hiểu là sự phối kết hợp
Trong dạy học ,tích hợp được hiểu là sự phối kết hợp
các tri thức của một số môn học có những nét chính
các tri thức của một số môn học có những nét chính
tương đồng vào một lĩnh vực chung, thường là những
tương đồng vào một lĩnh vực chung, thường là những
chủ đề , những kiến thức nguồn.
chủ đề , những kiến thức nguồn.

Nói cách khác , tích hợp là cách phối hợp tối ưu các
Nói cách khác , tích hợp là cách phối hợp tối ưu các
quá trình học tập một cách riêng rẽ các môn học ,
quá trình học tập một cách riêng rẽ các môn học ,
phân môn học khác nhau theo những hình thức , mô
phân môn học khác nhau theo những hình thức , mô
hình cấp độ khác nhau đáp ứng được mục tiêu , mục
hình cấp độ khác nhau đáp ứng được mục tiêu , mục
đích và yêu cầu cụ thể khác nhau.
đích và yêu cầu cụ thể khác nhau.


từng phương diện kiến thức , đồng thời còn phát triển
từng phương diện kiến thức , đồng thời còn phát triển
người học tư duy, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến
người học tư duy, khả năng thông hiểu và vận dụng kiến
thức một cách linh hoạt vào các yêu cầu thực hành của
thức một cách linh hoạt vào các yêu cầu thực hành của
môn học.
môn học.

-Giúp học sinh kết hợp tri thức các môn học , phân môn
-Giúp học sinh kết hợp tri thức các môn học , phân môn
cụ thể trong chương trình học tập nhiều cách khác nhau
cụ thể trong chương trình học tập nhiều cách khác nhau
và vì thế việc nắm bắt kiến thức sâu sắc, hệ thống và lâu
và vì thế việc nắm bắt kiến thức sâu sắc, hệ thống và lâu
bền hơn.
bền hơn.

3. Các hình thức tích hợp trong dạy học
3. Các hình thức tích hợp trong dạy học
ng
ng
ữ
ữ
văn
văn

Dạy ngữ văn theo tinh thần tích hợp không phủ định
Dạy ngữ văn theo tinh thần tích hợp không phủ định
việc dạy các tri thức và kĩ năng thể hiện đặc trưng của

Tích hợp ngang được hiểu là tích hợp liên môn
, liên phân môn và là hình thức tích hợp theo
, liên phân môn và là hình thức tích hợp theo
từng thời điểm . Đây là hướng tiếp cân kiến
từng thời điểm . Đây là hướng tiếp cân kiến
thức từ việc khai thác giá trị của các tri thức
thức từ việc khai thác giá trị của các tri thức
thuộc từng phân môn trên cơ sở một văn bản
thuộc từng phân môn trên cơ sở một văn bản
có vai trò kiến thức nguồn . Đó là khai thác
có vai trò kiến thức nguồn . Đó là khai thác
triệt để mối liên hệ kiến thức giữa các phần
triệt để mối liên hệ kiến thức giữa các phần
văn bản - Tiếng việt- Tập làm văn.
văn bản - Tiếng việt- Tập làm văn.

Ví dụ
Ví dụ

Như ở các bài : 22.23 24, 25 .26; 27 .28. ( Ngữ văn 8 –tập 2) .
Như ở các bài : 22.23 24, 25 .26; 27 .28. ( Ngữ văn 8 –tập 2) .
Học sinh học các văn bản nghị luận sử dụng nhiều yếu tố biểu
Học sinh học các văn bản nghị luận sử dụng nhiều yếu tố biểu
cảm đặc sắc .
cảm đặc sắc .

+Cho nên ở phần tập làm văn , SGK cung cấp kiến thức và kĩ
+Cho nên ở phần tập làm văn , SGK cung cấp kiến thức và kĩ
năng để đưa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận , kĩ năng viết
năng để đưa yếu tố biểu cảm vào văn nghị luận , kĩ năng viết

+ Tích hợp ngang không theo đơn vị bài học

*Tích hợp ngang theo đơn vị bài học là
*Tích hợp ngang theo đơn vị bài học là
tìm ra yếu tố đồng qui giữa 3 phân
tìm ra yếu tố đồng qui giữa 3 phân
môn trong một đơn vị bài học .
môn trong một đơn vị bài học .
*Tích hợp ngang không theo đơn vị
*Tích hợp ngang không theo đơn vị
bài học cũng tìm ra yếu tố đồng qui
bài học cũng tìm ra yếu tố đồng qui
giữa 3 phân môn ở những đơn vị bài
giữa 3 phân môn ở những đơn vị bài
học khác nhau , giữa kiến thức của bài
học khác nhau , giữa kiến thức của bài
đang dạy với những kiến thức học sinh
đang dạy với những kiến thức học sinh
đã học trước .
đã học trước .

Ví dụ
Ví dụ

Tiết tập làm văn bài 26 “ Tìm hiểu yếu tố biểu
Tiết tập làm văn bài 26 “ Tìm hiểu yếu tố biểu
cảm trong văn nghị luận” . Có thể khai thác
cảm trong văn nghị luận” . Có thể khai thác
yếu tố biểu cảm trong văn bản “ Hich Tướng
yếu tố biểu cảm trong văn bản “ Hich Tướng


Dạy bài “ Bài thơ về tiểu đội xe
Dạy bài “ Bài thơ về tiểu đội xe
không kính”
không kính”
Tích hợp ngang :
Tích hợp ngang :
Tiếng việt : Giải thích từ Tiểu đội , chông
Tiếng việt : Giải thích từ Tiểu đội , chông
chênh
chênhTừ khẩu ngữ :
Từ khẩu ngữ : Động từ nhìn, thấy
Động từ nhìn, thấy
Tập làm văn: Phương thức biểu đạt , biểu
Tập làm văn: Phương thức biểu đạt , biểu

liên hệ với các kiến thức về “ Câu
liên hệ với các kiến thức về “ Câu
trần thuật đơn” ở lớp 6 .
trần thuật đơn” ở lớp 6 .
* Dạy các văn bản nhật dụng bài
* Dạy các văn bản nhật dụng bài
10 , 12 , 13 lớp 8 có thể liên hệ với
10 , 12 , 13 lớp 8 có thể liên hệ với
các chủ đề của văn bản nhật dụng
các chủ đề của văn bản nhật dụng
học ở lớp 6,7
học ở lớp 6,7

Do vậy để thực hiện được hình thức
Do vậy để thực hiện được hình thức
tích hợp này đòi hỏi GV phải nắm
tích hợp này đòi hỏi GV phải nắm
toàn bộ chương trình , phải nắm tri
toàn bộ chương trình , phải nắm tri
thức kĩ năng trình bày cho học sinh .
thức kĩ năng trình bày cho học sinh .
GV phải có năng lực tổng hợp . Từ đó
GV phải có năng lực tổng hợp . Từ đó
xem xét khả năng tích hợp có thể thực
xem xét khả năng tích hợp có thể thực
hiện , hệ thống hóa hay khai thác sâu
hiện , hệ thống hóa hay khai thác sâu
hơn nội dung kiến thức cụ thể nào đó.
hơn nội dung kiến thức cụ thể nào đó.


Đồng Chí .
So Sánh thể thơ tự do với bài thơ
So Sánh thể thơ tự do với bài thơ
Đồng Chí
Đồng Chí

Tích hợp mở rộng
Tích hợp mở rộng
*Tích hợp mở rộng được hiểu là sự tích hợp mở rộng
*Tích hợp mở rộng được hiểu là sự tích hợp mở rộng
giữa các kiến thức trong bài học Ngữ văn với các
giữa các kiến thức trong bài học Ngữ văn với các
kiến thức của các bộ môn khoa học khác như Khoa
kiến thức của các bộ môn khoa học khác như Khoa
học tự nhiên , khoa học xã hội , các ngành khoa học
học tự nhiên , khoa học xã hội , các ngành khoa học
nghệ thuật khác và với kiến thức đời sống mà học
nghệ thuật khác và với kiến thức đời sống mà học
sinh tích lũy được qua đó làm giàu thêm vốn hiểu
sinh tích lũy được qua đó làm giàu thêm vốn hiểu
biết và phát triển nhân cách cho học sinh.
biết và phát triển nhân cách cho học sinh.
*Thực tế giảng dạy cho ta ta thấy , áp dụng hình thức
*Thực tế giảng dạy cho ta ta thấy , áp dụng hình thức
này HS tỏ ra rất hào hứng với nội dung bài học vốn
này HS tỏ ra rất hào hứng với nội dung bài học vốn
kiến thức tổng hợp học sinh được bổ sung rất nhẹ

:Nạn Ô nhiễm môi trường sự gia
tăng dân số , vấn đề hút thuốc lá
tăng dân số , vấn đề hút thuốc lá
trong cộng đồng để tìm hiểu nội
trong cộng đồng để tìm hiểu nội
dung văn bản
dung văn bản

1.Nội dung và mức độ tích hợp
1.Nội dung và mức độ tích hợpMột đơn vị bài học có nhiều dữ kiện để tích hợp ,
Một đơn vị bài học có nhiều dữ kiện để tích hợp ,
chúng ta cần tránh xu hướng ôm đồm , không lựa
chúng ta cần tránh xu hướng ôm đồm , không lựa
chọn dẫn tới tản mạn , khiến giờ học quá tải và làm
chọn dẫn tới tản mạn , khiến giờ học quá tải và làm
mất đi đặc thù của mỗi phân môn.
mất đi đặc thù của mỗi phân môn.

Vấn đề đ
Vấn đề đ
ặ
ặ
t ra là khi có nội dung tích hợp cần xác
t ra là khi có nội dung tích hợp cần xác

trung , tiêu biểu nhất.
trung , tiêu biểu nhất.
Khi xác định đúng nội dung thì cần
Khi xác định đúng nội dung thì cần
xác định mức độ tích hợp để không sa
xác định mức độ tích hợp để không sa
vào khuynh hướng tham lam , nhồi
vào khuynh hướng tham lam , nhồi
nhét kiến thức .
nhét kiến thức .
Ví dụ trong bài “ Sống chết mặc bay”
Ví dụ trong bài “ Sống chết mặc bay”
của Phạm Duy Tốn có 43 chú thích về
của Phạm Duy Tốn có 43 chú thích về
từ ngữ GV không có thời gian cũng
từ ngữ GV không có thời gian cũng
không cần thiết phải giải nghĩa tất cả
không cần thiết phải giải nghĩa tất cả
mà chỉ lựa chọn một số từ khó từ chìa
mà chỉ lựa chọn một số từ khó từ chìa
khóa để giải nghĩa mà thôi .
khóa để giải nghĩa mà thôi .

2. Thời điểm tích hợp:

mà chọn cách khai thác từ ngữ ở thời điểm
mà chọn cách khai thác từ ngữ ở thời điểm
hiệu quả nhất .
hiệu quả nhất .