Trường: THPT thực hành Cao Nguyên
Giáo sinh: Trương Văn Quang
Lớp: 10B
Tiết: 35
Bài 20
TINH THỂ NGUYÊN TỬ,
TINH THỂ PHÂN TỬ
A. MỤC TIÊU
1. Học sinh hiểu:
Cấu tạo mạng tinh thể nguyên tử, liên kết trong mạng tinh thể nguyên tử là liên kết cộng
hóa trị, tính chất chung của mạng tinh thể nguyên tử.
Cấu tạo mạng tinh thể phân tử, liên kết trong mạng tinh thể phân tử là lực liên kết yếu
giữa các phân tử, tính chất chung của mạng tinh thể nguyên tử.
2. Học sinh vận dụng
So sánh mạng tinh thể nguyên tử, mạng tinh thể phân tử, mạng tinh thể ion.
Biết tính chất chung của từng loại mạng tinh thể để có cách sử dụng tốt và có hiệu quả
các vật liệu có cấu tạo từ các loại mạng tinh thể kể trên.
B. CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS
• GV: Vẽ phóng to các hình vẽ trong sách lên giấy A
o
, một ít tinh thể iot…
• HS: Chuẩn bị bài và nghiên cứu các hình vẽ và mô hình cấu trúc phân tử trong sách
giáo khoa.
C. TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC
• Ổn định tổ chức lớp
• Kiểm tra bài cũ: Cho biết nguyên tử C có bao nhiêu electron lớp ngoài cùng và cho
biết hình dạng của obital lai hóa của C
sp
3 ? Vẽ obital lai hóa?
- Nguyên tử C có 4e lớp ngoài cùng, obital lai hóa của C
sp

nay, bài: “Tinh thể nguyên
tử, tinh thể phân tử”.
Treo hình vẽ mẫu tinh thể
kim cương lên bảng cho HS
quan sát.
Mô hình tinh thể kim cương
Câu hỏi 1. Nguyên tủ
cacbon có bao nhiêu electron
lớp ngoài cùng?
Kim cương là dạng thù
hình của cacbon, thuộc loại
tinh thể nguyên tử. Nguyên
tử cacbon có 4 electron lớp
ngoài cùng. Trong tinh thể
kim cương, mỗi nguyên tử
cacbon liên kết với 4 nguyên
tử cacbon lân cận gần nhất
bằng 4 cặp electron chung,
đó là 4 liên kết cộng hóa trị.
Các nguyên tử cacbon này
nằm trên 4 đỉnh của một tứ
diện đều. Mỗi nguyên tử
cacbon lại liên kết với 4
nguyên tử cacbon khác.
Yêu cầu HS quan sát mô
hình tinh thể kim cương từ
đó khái quát hóa về tinh thể
nguyên tử.
Hoạt động 2 (5 phút)
Câu hỏi 2. Em nào có thể

sôi. Kim cương có độ cứng
lớn nhất so với các tinh thể
đã biết nên được quy ước có
độ cứng là 10 đơn vị để đo
độ cứng các chất khác.
Hoạt động 3 (15 phút)
Chuẩn bị hình vẽ mô hình
tinh thể phân tử iot và mạng
tinh thể nước đá trên bảng để
HS quan sát.
Mô tả: Tinh thể iot (I
2
) là
tinh thể phân tử, ở nhiệt độ
thường iot ở thể rắn với cấu
trúc tinh thể mạng lạp
phương tâm diện: Các phân
tử iot ở 8 đỉnh và ở 6 mặt của
hình lập phương.
Tinh thể nước đá cũng là
tinh thể phân tử. Trong tinh
Kim cương dung làm dao
cắt kính, làm mũi khoan để
khoan sâu vào lòng đất tìm
dầu mỏ
Rất cứng.
Lực liên kết cộng hóa trị
trong tinh thể nguyên tử kim
cương là rất lớn.
Quan sát.

hiếm, hoặc nhiều nguyên tử
như halogen, O
2
, N
2
, H
2
,
H
2
O, H
2
S, CO
2
,…
Hoạt động 4 (10 phút)
Câu hỏi 5. Em nào cho
biết một số tính chất của
nước đá, viên băng phiến
(long não) trong tủ quần áo?
Đun một ít tinh thể iot để
HS thấy được iot rắn bị đun
nhẹ đã dễ dàng chuyển thành
hơi iot màu tím.
Câu hỏi 6. Tại sao tinh
thể phân tử dễ nóng chảy, dễ
bay hơi như vậy?
Hướng dẫn HS đọc SGK
để tìm câu trả lời.
GV bổ sung: Ngay ở nhiệt độ

mạng lưới tinh thể phân tử
(phân tử có thể gồm một
nguyên tử như các khí hiếm,
hoặc nhiều nguyên tử như
halogen, O
2
, N
2
, H
2
, H
2
O,
H
2
S, CO
2
,…
2. Tính chất chung của
tinh thể phân tử
Trong tinh thể phân tử, các
phân tử vẫn tồn tại như một
đơn vị độc lập và hút nhau
bằng lực tương tác yếu giữa
các phân tử → tinh thể phân
tử dễ nóng chảy, dễ bay hơi.
thường một phần tinh thể
napthalen (băng phiến) và iot
đã bị phá hủy, các phân tử
tách rời khỏi mạng tinh thể

phân cực, dễ bị hòa tan trong
các dung môi không phân
cực như xăng, benzen,
toluen,…