Đại cương Bệnh phổi tắc nghẽn
mạn tính (COPD)
1. Định nghĩa:
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính ( BPTNMT : Chronic obsttructive
pulmonary disease-COPD ) là một bệnh có đặc điểm tắc nghẽn lưu lượng khí thở
ra thường xuyên bị hạn chế không hồi phục hoặc chỉ hồi phục một phần, tiến triển,
thường có tăng phản ứng đường thở, do viêm phế quản mạn tính và khí phế thũng
gây ra
Có thể coi BPTNMT là một loại bệnh do biến chứng của viêm phế quản
mạn tính, khí phế thũng và hen phế quản ở mức độ không hồi phục. Cần được coi
là loại bệnh mạn tính nặng, để có biện pháp phòng và điều trị sớm. Chẩn đoán
BPTNMT khi có tắc nghẽn đường thở cố định do viêm phế quản mạn tính và khí
phế thũng gây ra, hen phế quản có tắc nghẽn đường thở cố định không hồi phục
cũng gọi là BPTNMT .
2. Dịch tễ của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính:
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là một bệnh phổ biến trên thế giới. Ở Mỹ (
1995 ) có khoảng 14 triệu người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính với tỷ lệ dao
động từ 4-6% ở nam và 1-3% ở nữ giới da trắng tuổi trưởng thành. Ở Châu Âu,
chỉ số lưu hành của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính từ 23-41% ở những người
nghiện thuốc lá , tỷ lệ nam/ nữ là 10/1.
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính gây tử vong đứng hàng thứ 5 trong các
nguyên nhân gây tử vong trên thế giới. Tại Pháp tử vong do bệnh phổi tắc nghẽn
mạn tính là 20.000 người / năm.
3. Lâm sàng:
Chủ yếu gặp 2 thể của BPTNMT:
*Thể thổi hồng (Typ PP Pink Puffer ) : khí phế thũng chiếm ưu thế, có
đặc điểm: người gầy, khó thở là chủ yếu, ít ho khạc đờm, ít bị nhiễm khuẩn phế
quản, tâm phế mạn xuất hiện muộn ( thường bị ở giai đoạn cuối ) phù không rõ,
ngực hình thùng, rút lõm cơ ức đòn chũm, gõ vang, phổi rì rào phế nang giảm. Đo
thông khí phổi, khí cặn tăng rõ, RV/ TLC tăng. Khí máu bình thường, chỉ giảm
PaO

4.2. Chẩn đoán phân biệt :
- Hen phế quản: khó thở từng cơn tái diễn, cơn khó thở tự khỏi hoặc hết
sau khi dùng thuốc giãn phế quản, đo thông khí phổi có rối loạn tắc nghẽn hồi
phục test hồi phục phế quản ( + ).
- Ngoài ra, cần chẩn đoán phân biệt BPTNMT với: tắc nghẽn đường thở
trên, thoái hoá nhầy nhớt và viêm tiểu phế quản tận cùng.
5. Dự phòng và điều trị :
5.1. Phòng bệnh:
- Cần bỏ thuốc lá, có thể dùng các biện pháp hỗ trợ bỏ thuốc.
- Tăng cường chế độ dinh dưỡng: dùng các Vitamin A,C, E,(chống oxy
hoá )
- Cố gắng giảm ô nhiễm không khí ở nơi làm việc và nơi sống.
5.2. Điều trị:
* Trong đợt bùng phát:
- Chống nhiễm khuẩn phế quản khi có dấu hiệu nhiễm khuẩn, có thể dùng
kháng sinh nhóm Cephalosporin kết hợp với Gentamyxin từ 10-14 ngày.
- Thuốc giãn nở phế quản: dùng thuốc kháng Cholinergic ( Atrovent
): cứ 4-6 giờ khí dung hoặc xịt hít 1 lần. Nếu nặng có thể tiêm Diaphylin tĩnh
mạch + Cocticoid đường tiêm, uống, khí dung ( Pulmicort )
- Long đờm, vỗ rung.
-Thở oxy: lưu lượng 2lít / phút, để duy trì SaO
2
³90%, PaO
2
³ 60mmHg.
Nếu có suy hô hấp nặng, bệnh nhân rối loạn ý thức, tím tái, toan hô hấp mất bù
cần phải thở máy.
- Nếu có tâm phế mạn: điều trị suy tim. kết hợp.
* Các biện pháp khác:
- Liệu pháp a