Cấy ghép tế bào gốc:
Những triển vọng
trong điều trị (p-2)

Cấy ghép tế bào gốc tạo huyết
(cấy ghép tủy xương)

Tế bào gốc tạo huyết hay còn gọi là
tế bào gốc tạo máu (blood stem
cell) là các tế bào nguyên sinh của
tủy xương (phần mô mềm nằm ở
giữa các ống xương). Các tế bào
gốc loại này luôn tự đổi sinh mới,
biệt hóa và tạo ra hồng cầu, tiểu
cầu, các loại bạch cầu, các lympho
bào, các tế bào sát thủ tự nhiên
Các tế bào này lưu hành trong máu
và có những chức năng riêng: Hồng
cầu có chức năng vận chuyển ôxy
từ các phế nang tới các tế bào, các
mô toàn cơ thể và mang CO2 từ các
tế bào tới các phế nang để thải ra
ngoài. Cơ thể con người luôn có
khoảng 30 tỷ hồng cầu. Các tiểu
cầu có nhiệm vụ tạo ra các cục máu
đông để cầm máu. Các bạch cầu là

chống lại một số bệnh liên quan tới
hệ miễn dịch và máu, chẳng hạn
như bệnh thiếu máu tế bào hình
liềm hoặc đa xơ.

Tháng 9.2004, tôi có dịp dự một
hội nghị quốc tế về điều trị ung thư
ở Singapo và tham quan một số cơ
sở điều trị ung thư, trong đó có
Trung tâm Huyết học và Cấy tế bào
gốc thuộc Nhóm Công ty tư nhân
Chăm sóc sức khỏe Parkway. Tại
đây, các nhà khoa học đang nghiên
cứu ứng dụng việc cấy tế bào gốc
nhằm điều trị ung thư tuyến tụy,
ung thư tế bào thận, ung thư buồng
trứng, di căn ung thư đại tràng. Họ
đã sử dụng cấy tế bào gốc từ tủy
xương, từ máu ngoại vi, từ cuống
rốn và cả từ gan bào thai. Người
cho tế bào gốc có thể là người cùng
huyết thống, anh chị em sinh đôi
cùng trứng, hoặc cũng có thể là từ
người không cùng huyết thống. Tế
bào gốc còn có thể lấy ở chính bản
thân người bệnh từ trước và được
bảo quản đông lạnh sâu, khi cần
dùng sẽ sử dụng lại cho người đó
(tế bào gốc tự thân). Để điều trị một
số bệnh máu ác tính, việc truyền

nhân u lympho không Hodgkin giai
đoạn IIA (WF6). Đây là một loại
ung thư tế bào trong hệ bạch huyết,
có thể lan sang hầu hết các bộ phận
cơ thể. Sau khi tiến hành hút tuỷ
xương và tách lấy tế bào gốc (bảo
quản trong nitơ lỏng, nhiệt độ từ -
196 đến -800C), bệnh nhân sẽ được
điều trị bằng hoá trị liệu để diệt hết
các khối u và tế bào ung thư, cuối
cùng là việc ghép lại tế bào gốc cho
bệnh nhân. Nếu sau vài tháng có
thể phục hồi được các dòng tế bào
máu ở tuỷ xương, có nghĩa là đã
cấy ghép thành công. Tuy nhiên, tỷ
lệ rủi ro của phương pháp này vào
khoảng 10-20%. Bên cạnh đó, việc
điều trị sau ghép cũng có vai trò
sống còn, bởi bệnh nhân có thể chết
vì nhiễm khuẩn hoặc xuất huyết
(lúc này tuỷ đã được làm sạch,
không còn bạch cầu để chống đỡ
với các tác nhân gây bệnh).

Từ giữa tháng 3.2001, nước ta đã
trở thành một trong bảy ngân hàng
máu cuống rốn của vùng châu Á,
được Hiệp hội Máu cuống rốn
Quốc tế kết nạp làm thành viên. Kỹ
thuật ghép tế bào gốc tạo huyết của