Phát huy tác dụng các phòng chức
năng ở trường tiểu học
Một trong những lợi thế của trường tiểu học đạt Chuẩn quốc gia là có được
hệ thống phòng chức năng để thực hiện việc đổi mới phương pháp và giáo dục
toàn diện cho học sinh. Tuy nhiên, để phát huy hoạt động các phòng chức năng
một cách thực sự có hiệu quả đang là vấn đề rất được quan tâm nhất là các nhà
quản lí cấp tiểu học. Trong phạm vi bài viết này, tôi xin chia sẻ cách làm của
trường Tiểu học Đông Thái, huyện Đức Thọ rất mong được đồng nghiệp trao đổi
bổ sung.
1. Sắp xếp, bố trí các phòng chức năng hợp lý
Việc sắp xếp, bố trí các phòng chức năng sao cho hợp lý, có tác dụng lớn
trong việc sử dụng. Bởi, mỗi phòng có một chức năng riêng, yêu cầu riêng, nên
phải bố trí ở từng vị trí khác nhau. Phòng Giáo dục nghệ thuật khi sử dụng thì ồn
ào, phòng Đọc và Thư viện thì cần nơi yên tĩnh, phòng Thường trực thì cần nơi
bao quát được toàn bộ khu vực trường, phòng Truyền thống Đội thì cần vị trí trung
tâm, việc làm này quả rất khó khăn bởi hầu hết các trường khi xây dựng đều
không có đủ kinh phí đề làm một lần mà phải xây dựng thành nhiều đợt, mất nhiều
năm mới xong. Do vậy, khi xây dựng đã bỏ quên mất việc bố trí sắp xếp các
phòng chức năng sao cho hợp lý. Cũng có những trường do diện tích không đảm
bảo để sắp xếp bố trí khoa học. Và không ít trường chỉ xây dựng các phòng này
cho đủ theo quy định trường đạt chuẩn quốc gia chứ chưa tính đến việc sử dụng.
ở trường Tiểu học Đông Thái, huyện Đức Thọ khi thiết kế xây dựng,
chúng tôi đã bố trí các dãy nhà theo hình chữ U. Dãy nhà chính giữa được dùng
làm các phòng học văn hoá, phòng học Tiếng Anh, Tin học (hai phòng này được
bố trí ở tầng trên và về cuối dãy nhà). Chính giữa dãy nhà này có các phòng Y tế
học đường, phòng Truyền thống Đội và phòng chờ giáo viên. Một cạnh là dãy nhà
có các phòng Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng, phòng Hội đồng, phòng Đọc sách,
Thư viện, thiết bị, nhà Truyền thống. Cạnh chữ U còn lại là dãy nhà có phòng Mỹ
thuật, phòng Âm nhạc, phòng Thể thao và phòng Thường trực.
Việc sắp xếp, bố trí các phòng chức năng như trên rất thuận lợi cho việc
sử dụng, không gây ảnh hưởng đến việc học tập và các hoạt động khác. Chẳng hạn

chính các thành phần này hiểu rõ hơn là phải mua những gì, mua như thế nào để
sử dụng có hiệu quả. Ban họp và phân chia thành các nhóm phụ trách từng phòng.
Các nhóm lên kế hoạch mua sắm để thông qua Ban. Sau khi thống nhất trong Ban,
chúng tôi lấy ý kiến tập thể cán bộ giáo viên một cách công khai, dân chủ. Chúng
tôi đã mua sắm các thiết bị cho các phòng chức năng theo phương châm thiết thực,
chất lượng, tiết kiệm và ưu tiên các thiết bị sử dụng lâu dài, nhiều lần.
Sau khi đã mua sắm đủ các thiết bị dạy học theo kế hoạch, chúng tôi đưa
toàn bộ các thiết bị đó cùng số thiết bị trên cấp theo từng bộ môn sắp xếp ở các
phòng chức năng để tiện việc sử dụng dạy học ngay tại phòng. Ngoài ra, chúng tôi,
cho sưu tầm một số tranh ảnh phù hợp để trang trí làm cho các phòng thêm sự hấp
dẫn, kích thích sự hứng thú học tập của học sinh. Ví dụ: ở phòng Âm nhạc chúng
tôi sưu tầm ảnh các nhạc sĩ có nhiều sáng tác cho Thiếu nhi, các nhạc sĩ lớn của
Việt Nam và thế giới. ở phòng Mỹ thuật thì sưu tầm tranh ảnh của các hoạ sĩ nổi
tiếng, các bức tranh vẽ của học sinh học qua từng năm học, tất cả đều được bỏ vào
khung và treo ở những vị trí thích hợp.v.v .
Việc làm này đã giúp cho giáo viên đặc thù phát huy hết khả năng, trách
nhiệm của mình, đồng thời làm nảy sinh trong các em tình yêu nghệ thuật, thẩm
mĩ.
3. Phân công cán bộ, giáo viên phụ trách và khai thác sử dụng
Hiện nay, hầu hết các trường tiểu học đạt chuẩn quốc gia đã có đủ giáo
viên dạy các môn Âm nhạc, Mỹ thuật, Tổng phụ trách Đội, một số trường đã có
giáo viên Thể dục, Tiếng Anh, Tin học nên việc phân công giáo viên phụ trách các
phòng chức năng gặp nhiều thuận lợi. Chúng tôi đã phân công giáo viên phụ trách
các phòng Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể thao, Tin học, Ngoại ngữ cho giáo viên trực
tiếp giảng dạy của bộ môn đó. Phòng Truyền thống nhà trường phân công Bí thư
Chi đoàn, phòng Truyền thống Đội phân công Tổng phụ trách Đội; Thư viện,
phòng đọc phân công cho nhân viên thư viện; phòng Y tế học đường phân công
Văn thư, phòng Hội đồng phân công BCH Công đoàn.
Cán bộ, giáo viên được phân công phụ trách ở phòng nào phải có trách
nhiệm bảo quản, sắp xếp các thiết bị dạy học, trang trí phòng đó sao cho khoa học,

khắc phục bằng cách làm sau: quy định cho nhân viên thư viện các buổi sáng đến
sớm hơn 30 phút, vào các buổi chiều mùa đông thì đến sớm hơn, còn các mùa
khác thì về muộn hơn 30 phút. Tất nhiên phải bảo đảm thời gian làm việc không
quá 8 giờ nên nhân viên thư viện có thể về sớm hơn nếu đi sớm và đến muộn hơn
nếu phải về muộn. Cán bộ giáo viên và học sinh có thể đọc sách, báo trước hoặc
sau buổi học, trong giờ chơi, giờ có tiết của môn đặc thù, cũng có thể mượn sách,
báo về nhà đọc. Khi học sinh đọc xong một cuốn sách chúng tôi yêu cầu tóm tắt
nội dung cuốn sách đó. Hàng tháng, em nào tóm tắt được nhiều cuốn sách và có
nhiều ý hay sẽ được nhà trường tuyên dương dưới cờ và có phần thưởng là một
hay hai quyển vở. ở trước phòng đọc, chúng tôi có đặt thêm 2 dãy ghế đá dưới các
gốc cây nhằm mở rộng không gian và tăng thêm chỗ ngồi cho độc giả khi cần thiết.
4. Bố trí thời khoá biểu và lịch hoạt động các phòng chức năng một
cách hợp lý
Có phòng, có thiết bị, có giáo viên phụ trách mà không biết cách sắp xếp
thời gian thì sẽ không mang lại hiệu suất cao. Đây là vấn đề khó đối với những
trường có đông giáo viên và học sinh. Do vậy, phải sắp xếp thời khoá biểu thật
khoa học, chuyển đổi các môn học đặc thù sao cho các lớp không trùng nhau, có
thể chuyển sang buổi 2. Hạn chế sự trùng lặp các môn đặc thù trong một lớp học
cùng một buổi. Các buổi học tăng buổi cũng nên bố trí thêm các tiết của các môn
Âm nhạc, Mỹ thuật, thể thao. Các môn học Tin học, Ngoại ngữ nên bố trí
vào buổi 2. Có như thế mới tránh được sự nhàm chán trong học tập, các em được
học toàn diện hơn, đảm bảo vừa học, vừa thực hành và vui chơi hợp lí. Việc sắp
xếp thời khoá biểu hợp lí sẽ góp phần làm giảm được áp lực cả về thời gian lẫn
công việc nhiều giáo viên văn hoá. Việc dạy và học sẽ không bị quá tải, tạo nên
không khí vui vẻ, thoải mái mà hiệu quả trong dạy học.
Trường Tiểu học Đông Thái chúng tôi được khẳng định là một ngôi
trường có bề dày truyền thống. Chất lượng dạy học ở đây thường xuyên đạt cao.
Những năm gần đây, đặc biệt là sau khi trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 2 thì
chất lượng giáo dục toàn diện được nâng lên rất rõ. Với 18 cán bộ giáo viên và
hơn 211 học sinh mà có được 5 giáo viên giỏi tỉnh và đội ngũ học sinh giỏi hàng