Sở GD & ĐT Hoà Bình
Trường THPT Lạc Thủy b
o0o
Sáng kiến
Tên đề tài :
Vấn đề đổi mới kiểm tra đánh giá
kết quả học tập môn địa lí ở trường THPT
Người thực hiện : Dương Minh Đức
Tổ : văn - sử - địa
LẠC THUỶ, THÁNG 04 NĂM 2009
======o0o======

Sáng kiến :
Vấn đề đổi mới kiểm tra đánh giá
kết quả học tập môn địa lí ở trường THPT
I . ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhu cầu thay đổi cách đánh giá kết quả học tập của học sinh ngày càng trở nên thiết
yếu, vì học sinh thời nay sống trong một thế giới đòi hỏi họ phải có kiến thức rộng và năng
lực tốt. Trong nền kinh tế toàn cầu của thế kỉ XXI, học sinh không chỉ cần phải hiểu biết
những vấn đề cơ bản mà còn cần phải có tư duy phê phán, tư duy sáng tạo,… để có thể phân
tích và đưa ra kết luận. Việc giúp học sinh phát triển những khả năng này đòi hỏi phải có sự
thay đổi trong kiểm tra đánh giá ở cấp độ nhà trường và lớp học cũng như ở cấp độ rộng
hơn, với những nguyên tắc đánh giá cao hơn.
Trong kế hoạch của Chiến lược giáo dục được Chính phủ phê duyệt đã nhấn mạnh
những chỉ số về kết quả học tập bao gồm nhiều chỉ số khác nhau, không chỉ có một chỉ số
duy nhất về kiến thức mà đó là : Khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn, tư duy sáng tạo, linh
hoạt và biết thích ứng để đáp ứng với những thay đổi nghề nghiệp, khả năng làm việc nhóm,
biết sử dụng công nghệ.
Đây cũng chính là những năng lực cần hình thành và rèn luyện cho học sinh qua môn
địa lí trong nhà trường phổ thông.
Hiện nay, việc đánh giá kết quả học tập của học sinh chủ yếu thông qua hình thức

nhà trường, cho bản thân học sinh để họ học tập ngày một tiến bộ hơn.
2. Mục đích của đánh giá
+ Làm sáng tỏ mức độ đạt được và chưa đạt được về mục tiêu dạy học, phát hiện
nguyên nhân sai sót, giúp học sinh điều chỉnh hoạt động học tập.
+ Công khai hoá các nhận định về năng lực và kết quả học tập của mỗi học sinh, của
tập thể lớp, tạo cơ hội cho học sinh phát triển kĩ năng tự đánh giá, giúp học sinh nhận ra sự
tiến bộ của mình, khuyến khích, động viên học sinh trong việc học tập.
+ Giúp giáo viên có cơ sở thực tế để nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu trên cơ sở
đó tự điều chỉnh, tự hoàn thiện hoạt động dạy, phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng
và hiệu quả dạy học.
Như vậy, việc đánh giá học sinh không chỉ nhằm mục đích nhận định thực trạng mà
còn định hướng hoạt động dạy học của giáo viên.
3. Ý nghĩa của đánh giá:
* Giúp giáo viên:
Việc kiểm tra đánh giá sẽ cung cấp cho giáo viên những thông tin “ liên hệ ngược
ngoài ”, giúp giáo viên điều chỉnh hoạt động dạy, cụ thể là:

Về kiểm tra, đánh giá đựơc tiến hành một cách thường xuyên sẽ cung cấp cho giáo
viên những thông tin không chỉ về trình độ chung của học sinh mà còn nắm được những học
sinh có sự tiến bộ rõ rệt hay học sút kém đột ngột để động viên, giúp đỡ kịp thời.
Kết quả điều tra, đánh giá sẽ thúc đẩy giáo viên xem lại phương pháp, hình thức tổ
chức dạy học của mình. Từ đó có nhu cầu cái tiến các phương pháp và hình thức tổ chức dạy
học.
* Giúp học sinh
Việc kiểm tra đánh giá sẽ cung cấp cho học sinh những thông tin “ liên hệ ngược
trong ”, giúp học sinh điều chỉnh hoạt động học của mình.
+ Về mặt giáo dục: Việc đánh giá có tác dụng uốn nắn, tạo dựng tính cách của học sinh.

Sự thất bại
Hy vọng đạt

Tự tin vào bản
thân
Lòng tự trọng
3. Nội dung đánh giá trong dạy học địa lí.
* Đánh giá về kiến thức:
Kiến thức địa lí trong chương trình gồm có các kiến thức thực tiễn ( các sự kiện, số
liệu,…) và các kiến thức lí thuyết ( Các khái niệm, các mối quan hệ nhân- quả, các thuyết,
các quan điểm,…). Đánh giá kiến thức cần xem học sinh lĩnh hội ở mức độ nào theo thang
mức độ nhận thức của Bloom:
+ Biết: Ở mức độ đơn giản của nhận thức, tức là biết được những dấu hiệu cơ bản của
đối tượng địa lí, ghi nhớ được một số địa danh, số liệu.
+ Hiểu: So sánh được những nét giống và khác nhau giữa các đối tượng địa lí, giải
thích được nguyên nhân giống và khác nhau đó.
+ Vận dụng: Sử dụng kiến thức, kĩ năng để giải quyết những tình huống mới.
+ Phân tích: Học sinh phân tích nguyên nhân hay kết quả của hiện tượng, tìm những
bẵng chứng cho một luận điểm ( những điều này chưa được cung cấp cho học sinh trước đó )
+ Tổng hợp: Học sinh vận dụng phối hợp các kiến thức đã có để giải đáp một vấn đề
khái quát hơn bằng suy nghĩ sáng tạo của bản thân.
+ Đánh giá: Học sinh nhận định, phán đoán về ý nghĩa của một kiến thức, giá trị của
một tư tưởng, vai trò của một học thuyết, giá trị của cách giải quyết một vấn đề mới được đặt
ra trong chương trình học tập.
* Đánh giá về kĩ năng
Các kĩ năng địa lí cần rèn luyện cho học sinh là: Kĩ năng đọc và sử dụng bản đồ, kĩ
năng sử dụng số liệu thống kê, lập biểu đồ, đồ thị, kĩ năng quan sát, tìm hiểu ngoài thực địa,
…
Đánh giá kĩ năng là mức độ hiểu và vận dụng được các kĩ năng, biết cách khai thác
kiến thức qua các nguồn tri thức địa lí, xem xét mức độ vận dụng các thao tác tư duy ( so
sánh, phân tích, tổng hợp )
* Đánh giá về thái độ
Song song với đánh giá về kiến thức và kĩ năng cần xem xét về thái độ ( Tôn trọng, cư

khác,… )
* Vừa sức, bám sát yêu cầu của chương trình.
+ Không đặt ra cho học sinh những nhiệm vụ quá khó khăn, không thích hợp với các
em.
+ Không đưa ra những nội dung xa lạ, hoặc rời xa chương trình vào việc đánh giá học
sinh.
b. Kiểm tra nhằm cung cấp thông tin, dữ liệu cho đánh giá.
Để thực hiện được các yêu cầu trên, một bài kiểm tra địa lí phải đạt các yêu cầu sau:
* Cơ bản, cập nhật: Nội dung kiểm tra là những kiến thức và kĩ năng cơ bản, trọng tâm của
bài, chương, có ý nghĩa thiết thực đối với học sinh.
* Toàn diện: Chú trọng cả kiến thức, kĩ năng, thái độ, trong kiến thức phải có câu hỏi sự
kiện và câu hỏi suy luận.
* Chuẩn mực: Độ khó của bài kiểm tra phải phù hợp với chuẩn đánh giá của môn học, nội
dung phải phù hợp với thời lượng quy định.
* Có sự phân hoá học sinh: Tạo cơ hội để học sinh bộc lộ sự sáng tạo của mình.
5. Các hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn địa lí.
* Quan sát:
Là phương pháp phổ biến có thể áp dụng cho các hoạt động của học sinh cả trong lớp
và ngoài lớp. Phương pháp này giúp giáo viên xác định được thái độ, sự phản ứng vô ý thức,
kĩ năng thực hành và một số kĩ năng về nhận thức của học sinh. Có nhiều cách để có thể sử
dụng được phương pháp này như:

+ Ghi chép :
Giáo viên ghi lại những nét độc đáo về tính cách về thái độ của học sinh, có thể dành
cho mỗi học sinh một tờ phiếu hoặc một vài trang trong sổ tay và ghi vào đó những điều
quan sát được.
Hình thức này có thể áp dụng để giáo viên theo dõi đối với những học sinh học yếu,
kém hoặc theo dõi học sinh giỏi.
Ví dụ: Tôi muốn quan sát về hứng thú học tập địa lí của một học sinh
Tên học sinh : Nguyễn Văn A lớp 10A1 sau đó kẻ một bảng để ghi lại những sự kiện về

Chuẩn bị
ở nhà
Diễn đạt
bằng lời
Nêu ra các
câu hỏi
thú vị
Tranh luận
với người
khác
Nhận
xét
01 Bùi Thị Dung 4 3 2 3
02 Bạch Thị Hà 3 2 2 3
03 Nguyễn Thế Hiển 2 1 1 1
04 Bùi Thị Mai Liên 4 3 2 2
Chú thích : 4- Tốt ; 3- khá ; 2- trung bình ; 1- yếu.
Nhận xét : Học sinh trong nhóm đã quen với phương pháp thảo luận, sự chuẩn bị ở
nhà khá tốt, khả năng diễn đạt bằng lời, nêu câu hỏi và tranh luận với người khác đều khá
tốt. Riêng em Nguyễn Thế hiển còn nhút nhát, cần tạo nhiều cơ hội để em được trình bày
trước lớp.
Thang xếp hạng còn được sử dụng để giáo viên chủ nhiệm hoặc những tổ chức đoàn
thể trong nhà trường đánh giá mức độ tham gia các hoạt động tập thể khác của học sinh với
các mức độ như : Rất thường xuyên, thường xuyên, hiếm khi, không bao giờ.
* Kiểm tra nói : Thường dùng trong kiểm tra bài cũ, dạy bài mới hoặc củng cố, đánh giá
cuối tiết học. Đây là phương pháp thông dụng và quan trọng vì khi kiểm tra vấn đáp, giáo
viên tiếp xúc trực tiếp với học sinh và dẽ dàng phát hiện thực trạng nắm kiến thức, kĩ năng
của học sinh và quan hệ tương tác giữa giáo viên và học sinh đựơc tăng cường. Để tăng
cường hiệu quả của loại kiểm tra này, cần lưu ý :
+ Câu hỏi phải chính xác, rõ ràng và xác định tránh làm học sinh hiểu sai.

kĩ năng diễn tả bằng văn viết.
+ Giáo viên muốn thăm dò thái độ hay tìm hiểu tư tưởng của học sinh về một vấn đề
nào đó hơn là khảo sát thành quả học tập của chúng.
+ Giáo viên tin tưởng vào tài năng phê phán và chấm bài luận đề một cách vô tư và
chính xác hơn là vào khả năng soạn thảo những câu trắc nghiệm thật tốt.
+ Giáo viên có nhiều thời gian để chấm bài.
* Trắc nghiệm khách quan
Trắc nghiệm được gọi là khách quan vì hệ thống cho điểm là khách quan chứ không
chủ quan như trắc nghiệm tự luận. Thông thường có nhiều câu trả lời được cung cấp cho mỗi
câu hỏi của bài trắc nghiệm nhưng chỉ có một câu trả lời đúng hay câu trả lời tốt nhất. Có rất
nhiều dạng câu hỏi trắc nghiệm khách quan khác nhau.
Để việc sử dụng trắc nghiệm khách quan đạt hiệu quả cao, ta nên dùng trong các
trường hợp sau :
+ Khi ta cần khảo sát thành quả học tập của một số đông học sinh hay muốn bài khảo
sát ấy có thể sử dụng lại vào một lúc khác.
+ Khi ta muốn có điểm số đáng tin cậy không phụ thuộc vào chủ quan của người
chấm thi.
+ Khi các yếu tố công bằng vô tư, chính xác là những yếu tố quan trọng nhất của việc
thi cử.
+ Khi ta có nhiều câu hỏi trắc nghiệm tốt đã được dự trữ sẵn để có thể lựa chọn và
soạn lại một bài trắc nghiệm mới, và muốn chấm nhanh để sớm công bố kết quả.
+ Khi ta muốn ngăn ngừa nạn học tủ, học vẹt và gian lận trong thi cử.
Như vậy: Đánh giá thường xuyên và định kì sẽ hướng vào việc bám sát mục tiêu của
từng bài, từng chương và mục tiêu giáo dục của môn học. Đảm bảo phải đánh giá chính xác,
khách quan, công bằng, minh bạch, phối hợp hợp lí và hiệu quả các hình thức kiểm tra để đạt
được yêu cầu, tiêu chí kiểm tra, đánh giá, khắc phục tình trạng kiểm tra, đánh giá giả tạo cho
học sinh thói quen học đối phó, học tủ, học lệch, học không “ tư duy ”.
III. KẾT QUẢ
Qua thực tế giảng dạy tại trường THPT Lạc Thuỷ B tôi thấy việc nắm vững các yêu
cầu của việc đánh giá kết quả học tập và áp dụng hình thức đánh giá như trên đã mang lại

được những phương pháp phù hợp để tự điều chỉnh quá trình học tập và đạt kết quả cao hơn
trong quá trình học tập Nên tôi mạnh dạn chọn , viết đề tài này. Trong quá trình viết do thời
gian còn hạn chế và quá trình công tác của bản thân mới được một thời gian ngắn vì thế
trong đề tài này của tôi không tránh khỏi những thiếu sót. Tôi rất mong nhận được sự đóng
góp ý kiến chân thành của các đồng nghiệp để bài viết của tôi được hoàn thiện hơn .
Xin chân thành cảm ơn !
Lạc Thuỷ , ngày 20 tháng 04 năm 2009
Người thực hiện

Dương Minh ĐứcXếp loại của tổ chuyên môn
Xếp loại:
Xếp loại của hội đồng SKKN nhà trường
Xếp loại: