Trờng THCS Phú Mậu Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 6
sáng kiến Kinh nghiệm
Phơng pháp rèn kỹ năng làm văn miêu tả cảnh
cho học sinh khối 6
I. Đặt vấn đề.
1. Lý do chọn đề tài:
- Đối tợng học sinh ở bậc phổ thông trung học cơ sở rất hồn nhiên trong sáng
đặc biệt là học sinh lớp 6. Giáo viên là ngời gieo trồng, dẫn dắt các em cả về tri
thức và đạo đức. Với môn Ngữ văn thì về kiến thức văn học không chỉ riêng nội
dung ý nghĩa sâu sắc từ mỗi bài học hay một khái niệm Tiếng Việt nào đó mà
học sinh cần phải có đợc những kỹ năng quý để làm 1 bài văn một cách thành
thạo. Vậy đối với giáo viên giảng dạy bộ môn Ngữ văn lớp 6 ngoài việc cung cấp
nội dung bài dạy theo hớng dẫn của sách giáo khoa, sách giáo viên, chúng tôi còn
phải rất quan tâm đến phơng pháp rèn kỹ năng hành văn cho học sinh. Đặc biệt là
đối tợng học sinh khối 6.
2. Mục đích:
- Việc rèn kỹ năng làm văn miêu tả là rất thiết thực cho học sinh vì toàn bộ ch-
ơng trình tập làm văn 6 học kỳ II là văn miêu tả. Đặc biệt việc rèn kỹ năng làm
văn miêu tả cho học sinh theo tôi còn là việc tháo gỡ những vớng mắc, xoá đi mặc
cảm ngại học văn của một số học sinh. Từ đó xây dựng và phát triển tình yêu với
môn văn học trong nhà trờng cho học sinh.
3. Nhiệm vụ:
- Giúp học sinh biết cách xác định đúng yêu cầu của đề bài để xây dựng hớng
làm bài .
- Hớng dẫn học sinh cách tìm ý cho bài văn miêu tả.
- Rèn kỹ năng diễn đạt trong văn miêu tả cho học sinh .
- Rèn kỹ năng dựng đoạn trong văn miêu tả .
- Luyện lời văn, liên kết đoạn cho bài văn miêu tả.
II. Giải quyết vấn đề.
1. Cơ sở lý luận.
Văn học là một bộ môn nghệ thuật sáng tạo ngôn từ đầy giá trị. Vậy làm thế

đẹp.Thì giáo viên cho học sinh thấy đây là một đề bài dạng miêu tả cảnh tổng
hợp. Vậy thế nào là cảnh tổng hợp? - Giáo viên chỉ rõ cho học sinh thấy ta xác
định cảnh tổng hợp nhờ những từ ngữ nào.
b.Hớng dẫn cách tìm ý cho bài văn miêu tả.
Khi học sinh đã xác định đúng yêu cầu của đề, xác định chính xác đối tợng
miêu tả nhng chắc chắn cha thể định hình đợc hớng đi cho bài viết. Để giúp học
sinh định hình đợc hớng đi của bài viết văn miêu tả tôi đã hớng dẫn học sinh bớc
tìm ý cho bài văn miêu tả nh sau :
- Nếu là bài văn tả cảnh ta phải theo một trình tự: Tìm ý bao quát không gian của
cảnh chung sẽ tả, sau đó cụ thể sẽ có những cảnh nào? Cảnh nh thế nào?
Năm học 2009 - 2010 2 Giáo viên: Võ Thị Mai
Trờng THCS Phú Mậu Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 6
- Bao quát không gian cảnh đợc coi là một thao tác ban đầu của bức tranh tả cảnh
rất quan trọng. Vậy học sinh cần phải nắm đợc cách viết phần bao quát không
gian cảnh nh thế nào? Thực tế tôi thấy học sinh thờng viết một cách cộc lốc, cụt
lủn, có khi chỉ viết đợc một, hai câu cho phần tả bao quát.
Để tả bao quát cảnh, trớc hết phải có khâu xác định vị trí miêu tả khái quát. Th-
ờng là một vị trí cao hơn, xa cảnh trung tâm để có thể nhìn đợc toàn cảnh miêu tả.
Cũng không quên lu ý với học sinh rằng: Lời văn nhận xét, đánh giá khái quát
đầy nghệ thuật là những lời văn sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ sao cho
cảnh đợc tả nổi lên sống động, tự nhiên, hồn hậu, trong sáng sát hợp với yêu cầu
của đề mà phần (a) đã xác định và mang tính biểu cảm của ngời quan sát cảnh.
c. Rèn kỹ năng diễn đạt cho học sinh trong văn miêu tả cảnh.
Tìm đợc đặc điểm tiêu biểu của cảnh sẽ tả đã là một bớc quan trọng song cha
phải là đã tả cảnh. Miêu tả cảnh là dựng lại đợc cảnh một cách sống động, chân
thực, nghệ thuật. Vậy những đặc điểm vừa tìm đợc ở trên sẽ diễn đạt nh thế nào là
một điều giáo viên chúng tôi rất quan tâm.
Thực tế là qua nhiều năm chấm bài văn miêu tả của học sinh tôi thấy đáng buồn
một điều là vốn ngôn từ của các em rất nghèo nàn, diễn đạt lủng củng, thờng xảy
ra hiện tợng bí từ, dùng sai nghĩa từ, lặp từ, lặp ý nh vậy để bài văn của học

III. Kết luận.
1. Hiệu quả sử dụng sáng kiến
Qua nhiều năm dạy Ngữ văn 6 tôi nhận thấy rằng nếu áp dụng đầy đủ 5 kỹ
năng cơ bản nh vừa nêu ở trên thì sẽ mang lại hiệu quả rất đáng kể, xóa bỏ đợc
mặc cảm của học sinh với môn văn trừu tợng là môn ngại viết, ngại nghĩ. Học
sinh sẽ trở nên yêu bộ môn Ngữ văn hơn và cảm thấy có hứng thú hơn trong các
tiết văn đặc biệt là tiết tập làm văn.
2. ý kiến, đề xuất.
Từ những kinh nghiệm nhỏ bé trên, tôi xin mạnh dạn đa ra một vài đề xuất
nh sau :
- Khi thực hiện sáng kiến kinh nghiệm này về phía giáo viên phải thực sự kiên trì,
mẫu mực trong cách dùng từ, kiên trì trong việc kiểm tra, đánh giá, chỉnh sửa các
phần viết luyện kỹ năng của các em. Mặt khác giáo viên cũng phải kiên trì su
tầm, chọn lọc t liệu giá trị để cung cấp cho các em đồng thời tìm cách hớng các
em cách vận dụng sáng tạo những t liệu để biến thành cách diễn đạt riêng của
bản thân mỗi học sinh.
- Về phía học sinh phải nhiệt tình, tự giác trau dồi vốn từ, ngôn từ nghệ thuật
bằng cả trái tim. Phải quan sát tinh tế những cảnh vật thiên nhiên thờng nhật ,
phải tởng tợng phong phú và cần phải nhập tâm vào cảnh vật để có đợc những
cảm xúc chân thực với cảnh vật thiên nhiên khi miêu tả .
Để bồi dỡng tình yêu văn học cho học sinh nói chung, làm giàu vốn ngôn
ngữ miêu tả cho các em học sinh khối 6 nói riêng tôi còn có những mong muốn:
Năm học 2009 - 2010 4 Giáo viên: Võ Thị Mai
Trờng THCS Phú Mậu Sáng kiến kinh nghiệm Ngữ văn 6
- Trớc hết những giáo viên Ngữ văn trong cùng khối phải su tầm t liệu miêu tả
thành những cuốn t liệu quí để lu giữ trong tủ sách nhà trờng. Nhà trờng cũng
cần cung cấp thêm những tài liệu về văn miêu tả cho học sinh THCS để các em
tham khảo thêm. Học sinh cũng tự giác su tầm những đoạn văn, bài văn miêu tả
có giá trị, phô to 2 bản, giữ 1 bản để học, 1 bản nộp vào tủ sách nhà trờng .
- Sau đó nhà trờng thờng xuyên tổ chức phong trào thi đua đọc t liệu từ tủ sách