Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
MỘT VÀI KINH NGHIỆM NHỎ
TRONG VIỆC DẠY PHÂN MÔN ÂM NHẠC THƯỜNG THỨC
THEO CHƯƠNG TRÌNH THAY SÁCH GIÁO KHOA
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo chủ trương của Bộ GD-ĐT, Âm nhạc đã được đưa vào chương trình đào tạo ở các cấp
mầm non, tiểu học, và đặc biệt là ở bậc THCS. Ââm Nhạc không chỉ đáp ứng một nhu cầu rất tự
nhiên vốn có ở trẻ em ( như những nhu cầu về: chơi, giải trí, đọc sách, khám phá.)
Sự phát triển nhạc cảm còn giúp các em phát triển tốt các chức năng tâm lý như : khả năng
cảm nhận, tư duy, trí nhớ, óc tưởng tượng, độ tập trung trong công việc . . .
Âm nhạc còn là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiện nhiệm vụ giáo dục
đạo đức , giáo dục thẩm mỹ cho học sinh, tạo cơ sở hình thành nhân cách con người.
Bộ môn Âm nhạc trong trường PTCS gồm 3 phân môn :
_ Phân môn học hát.
_ Phân môn Tập đọc nhạc – Nhạc lý.
_ Phân môn Âm nhạc thường thức . ( ÂNTT)
Trong đó phân môn học ÂNTT ( phân môn 3),cung cấp cho Học sinh một số kiến thức đáng
kể về mặt âm nhạc, kiến thức về các nhạc só trong và ngòai nước, các tác phẩm và các đóng góp
của họ cho nền âm nhạc của đất nước mình, cho thế giới. Các em cũng được biết nhiều thể lọai
và phong cách âm nhạc khác nhau qua từng thời kỳ, ngòai ra các em còn biết thêm một số nhạc
cụ dân tộc và nhạc cụ Tây phương …
Thế nhưng phân môn ÂNTT, lại là một phân môn “ khó nhai”, qua kinh nghiệm được đi dự
giờ một số anh chò em đồng nghiệp, tôi cảm thấy có sự “lúng túng” trong các tiết dạy phân môn
này… Làm thế nào để nâng cao chất lượng giảng dạy phân môn này , sao cho sinh động, cuốn hút
học sinh và phù hợp với việc thay SGK, cùng với phương pháp giảng dạy mới “ Thầy chủ đạo,
trò chủ động”, nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng tích cực “ kiến thức được chiếm lónh
bởi người học” . Trải qua nhiều năm giảng dạy, và 5 năm dạy theo chương trình đổi mới ( chương
trình thay sách GK) . Tôi xin nêu một vài kinh nghiệm nhỏ trong việc giảng dạy phân môn
ÂNTT .

- Ngòai sáng tác , nhạc só Lưu Hữu Phước còn là một nhà gì?
- Kể tên một số tác phẩm mang tính lòch sử của nhạc só Lưu Hữu Phước?
- Kể tên một số tác phẩm thiếu nhi của nhạc só Lưu Hữu Phước?
- Ở thành phố Cần Thơ có cái gì mang tên ông? Ở huyện Ô Môn có cái gì mang tên
ông?
- Ông được nhà nước truy tặng gì?
Nhóm nào có số lượng câu trả lời đúng nhiều nhất là nhóm thắng . GV cho điểm cộng nhóm
để tạo hứng thú trong thi đua.
Cách 2: Ở cách 2, GV đọc tòan bộ các câu muốn hỏi 2,3 lần ( tùy số lượng câu hỏi ít hay
nhiều).GV chỉ cần một lần hiệu lệnh. Ở cách này không phải một vài cá nhân trong nhóm trả lời,
2
2
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
mà khi đã giành được quyền ưu tiên, lần lượt các thành viên trong nhóm luân phiên trả lời các
câu hỏi. Nếu trong nhóm có bạn trả lời sai, bạn khác có thể bổ sung liền, nếu không kòp thời bổ
sung thì quyền ưu tiên thuộc về nhóm khác ( luyện tập cách tổ chức nhóm, hs biết phân công cụ
thể công việc cho mỗi thành viên trong nhóm mình.luyện tập cách sống tập thể, mỗi hs đều phải
học tập, làm việc như nhau, luyện trí nhớ …)
GV cần lưu ý bao quát lớp, tránh để hs mở SGK trong quá trình thi đua.Tập cho hs thói quen
tự học tập ở nhà. Nhóm nào có hs vi phạm sẽ mất quyền thi đua.
Theo tôi, ở phân môn này, chúng ta đừng quá đặt nặng kiến thức bắt hs phải thuộc. Ở phân
môn này, ví dụ khi giới thiệu về 1 nhạc só, các em chỉ cần nhớ :
- Năm sinh , nơi sinh , năm mất nơi mất? ( nếu đã mất)
- Các tác phẩm của nhạc só ấy ( 1 số tác phẩm tiêu biểu, không phải nhớ hết các tác
phẩm).
- Được nhà phong trao tặng ( truy tặng) giải thưởng gì?
- Tác phẩm tiêu biểu được giới thiệu trong SGK , ra đời năm nào? Hòan cảnh nào?
Trong đó, việc giới thiệu các tác phẩm của nhạc só ấy là quan trọng nhất.

TĨNH
4
4
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
DÁNG ĐỨNG BẾN TRE
Hoặc 1 số tác phẩm khác tùy lựa chọn của GV như : Tấm áo chiến só mẹ vá năm xưa, Vượt
trùng dương v v…
Sau khi nghe giai điệu đóan tên tác phẩm, GV cho nghe lại những trích đọan đó ( phần có
lời).
Cách 2: Trong phần giới thiệu tác phẩm cũng có thể đưa tró chơi có tính vận động: “Ai
nhanh nhất”. Ở nhà các em phải chia nhau tìm tác phẩm của nhạc só đó ở thư viện, trên mạng
internet, nhà sách v v…
GV làm sẵn những bảng nhỏ ghi tên các tác phẩm của nhạc só đó, cũng như của nhạc só khác
( viết trên giấy cứng khổ chữ có chiều cao khỏang 10 cm để hs dễ tìm), mỗi bảng 1 bài. Từng 2
nhóm một, luân phiên lên chọn tên các tác phẩm ,trong quá trình các em chọn, sẽ có 1 thư ký
của nhóm ghi lên bảng các tác phẩm mà các thành viên trong nhóm chọn, mỗi nhóm khỏang 30
giây.
Cách 3 : Hoặc GV ghi tên các bài hát vào bảng lớn, 5,6 bảng tùy theo số nhóm trong lớp,
cùng một lúc các nhóm cử đại diện lên bảng đánh dấu chọn tên các tác phẩm có trên bảng , sau
khi đã thảo luận tìm đáp án.
( Lưu ý trong quá trình thảo luận không mở sách, hs phải coi bài trước ).
5
5
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
GV kiểm tra và tổng kết, nhóm có số lượng bài của tác giả đó nhiều nhất là thắng, sau đó
cho hs NGHE trích đọan 1 số bài ( phần có lời) mà hs các nhóm chọn đúng.

những ý chính cần thuyết trình , có nhóm còn sử dụng cả lời phát biểu của giáo sư tiến só Huỳnh
Khải Vinh ,về cảm nhận của ông đối với nhạc só Huy Du, làm lời dẫn nhập vào bài thuyết trình
của nhóm như sau :” Dần dần tôi khám phá ra, người nhạc só này ,ngoài tính tình rất đánh yêu,
trung thực, dễ gần, nhạc só Huy Du vừa có tính cao sang, vừa có tính quần chúng rất cao ”
6
6
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
Sau đây là những sưu tầm của các em học sinh : (xin trích dẫn vài tư liệâu , không thể trích
dẫn hết những gì hs tìm kiếm)
Ns. Huy Du
Họ và tên:
Nguyễn Huy Du
Ngày sinh: 01/12/1926
Q qn: Nam Định
Nơi ở hiện nay: Hà Nội
Sáng tác chính:
ca khúc cách mạng, trữ tình
Ơng còn có bút danh là Huy Cầm, sinh ngày 01/12/1926, tại Liên Sơn, Bắc Ninh.
Từ nhỏ ơng đã chơi đàn violon và thổi sáo trúc những giai điệu dân ca ngọt ngào của vùng Kinh Bắc. Lớn lên
ra Hà Nội học, được tiếp xúc với âm nhạc phương Tây, nhưng ơng vẫn mang hồn dân tộc.
Năm 1947 đến năm 1949, ơng dạy nhạc ở trường Thiếu sinh qn liên khu III. Năm 1949 làm trưởng đồn
Văn cơng Bộ tư lệnh liên khu III. Năm 1951 làm trưởng đồn Văn cơng Sư đồn 320. Trong giai đoạn này ơng
đã cho ra đời những ca khúc: Ba Vì năm xưa, Sẽ về Thủ đơ, Những gác chng giáo đường, Tơi u hồ
bình…
Từ năm 1956 đến 1962, Huy Du học tại Nhạc viện Bắc Kinh. Năm 1962 đến 1977, ơng làm việc tại Đồn ca
múa Tổng cục Chính trị và bắt đầu từ đây khả năng sáng tạo của Huy Du nở rộ. Các ca khúc như Tình em
(thơ Ngọc Sơn, 1962), Bế Văn Đàn sống mãi (thơ Trinh Đường, 1963), Tơi ca mãi đời anh (1964) đã lan toả
sâu rộng trong cơng chúng.

Phó chủ tịch hội Việt Trung hữu nghị.
Hn chương Độc lập hạng Nhì, Hn chương qn cơng hạng Nhì
Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật 2001.
Bút danh khác của ơng là Huy Cầm, hiện nay ơng đã nghỉ hưu, cư trú tại Láng Hạ, Đống Đa - Hà Nội

Lấp lánh khúc khải hồn trên đường chúng ta đi
Nhạc sĩ Huy Du tại nhà riêng
''Việt Nam trên đường chúng ta đi'' là khúc ca đã trở nên quen thuộc trong mỗi dịp kỷ niệm các ngày lễ
lớn của dân tộc. Huy Du, nhạc sỹ viết nên bản hùng ca này cũng rất quen thuộc với chúng ta. Tuyệt đại đa số
các ca khúc của ơng đều theo chủ đề cách mạng, bởi vì bản thân Huy Du cũng đã từng là một người lính.
Đã bước sang tuổi 76, nhưng trong con người Huy Du vẫn tràn đầy tình u với cuộc sống, với âm
nhạc. Nhìn lại chặng đường đã qua của Huy Du, có thể nói ơng là một trong những nhạc sỹ thành cơng trong
sự nghiệp âm nhạc, trong cuộc đời với nhiều tác phẩm để đời. Đặc biệt, vào năm 2000, Huy Du đã vinh dự
nhận được một giải thưởng cao q: Giải thưởng Hồ Chí Minh về lĩnh vực âm nhạc.
Nhắc đến nhạc sỹ Huy Du, người ta nhớ ngay đến bài hát ''Việt Nam trên đường chúng ta đi'', đó là bài
hát ''để đời'' của ơng. Khúc ca ''Việt Nam trên đường chúng ta đi được cả nước biết đến trên làn sóng Đài
TNVN, và ở trên khắp các chiến trường miền Nam trong những năm tháng sắp kết thúc chiến tranh. ''Việt
Nam trên đường chúng ta đi'' được nhiều người biết đến, nhưng nó đã ra đời như thế nào?
8
8
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
Bắt đầu từ một ''đứa con'' trong bản đại hợp xướng
Nhạc sĩ Huy Du cho biết, ban đầu, bài ca ấy dự định chỉ là một chương trong bản đại hợp xướng chuẩn
bị mừng ngày miền Nam đại thắng, đất nước hồn tồn độc lập. Thế nhưng, theo thời gian nó đã được nâng
lên lên thành một tác phẩm âm nhạc độc lập, với sức sống bất diệt… Và, người có cơng sinh thành ra nó -
nhạc sĩ Huy Du vẫn ln tâm niệm một điều: ''Có cảm xúc chân thực, người sáng tác sẽ có những tác phẩm
sống mãi''.
Cuối năm 1967, Huy Du được giao nhiệm vụ làm Trưởng Đồn sáng tác của Tổng cục Chính trị vào

nhạc sỹ Cao Việt Bách đã thu thanh và thể hiện.
Trong những năm tháng chiến đấu, hy sinh gian khổ của dân tộc, bản đại hợp xướng này chưa có điều
kiện để phổ biến. Mãi đến năm 1972, sau khi hiệp định Paris được ký kết, giặc Mỹ buộc phải rút qn khỏi
miền Nam Việt Nam, đất nước gần kề ngày tồn thắng, bản hợp xướng mới được phát rộng rãi. Người đầu
tiên hát ''Việt Nam trên đường chúng ta đi'' là ca sỹ Kim Oanh của Đài TNVN. Dần dà, mọi người u thích, và
''Việt Nam trên đường chúng ta đi'' đã trở thành bài độc lập. Sau đó, ''Việt Nam trên đường chúng ta đi'' được
Dỗn Tần hát sơ lơ rất thành cơng. Hơn thế, ca khúc này còn được hát giữa những ngày qn và dân cả
nước đang say men chiến thắng, được hát bằng những cảm xúc chân thực của Dỗn Tần, nên ngay lập tức
nó được cơng chúng đón nhận nồng nhiệt. Trong khung cảnh lúc đó, chúng ta chuẩn bị bước vào bàn đàm
phán, hồ bình như đã ở trước mặt, nên ''Việt Nam trên đường chúng ta đi'' có tác dụng rất lớn đến tư tưởng
của nhân dân.
Huy Du - nhạc sỹ cách mạng
9
9
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
Nhạc sĩ Huy Du sống và trưởng thành trong hai giai đoạn cách mạng. 18 tuổi ơng đã tham gia cách
mạng, tham gia Việt Minh (1944), thanh niên cứu quốc thành Hồng Diệu. Trong ngày Tổng khởi nghĩa
19/8/1945, ơng tham gia trong lực lượng cướp trại Bảo an binh và tham gia Vệ quốc đồn từ đó.
Sống trong giai đoạn lịch sử như vậy nên tuyệt đại đa số tác phẩm của Huy Du mang tính chất cách
mạng. Người u âm nhạc cả nước, đặc biệt những người lính đang làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từng biết
đến những bài hát ngời ngời khí thế cách mạng của ơng như ''Anh vẫn hành qn'', ''Nổi lửa lên em'', ''Bài ca
đường 9'', ''Trên đỉnh Trường Sơn ta hát''. Đặc biệt là tác phẩm ''Thề quyết bảo vệ Tổ quốc'' Huy Du viết năm
1964. Bài hát này ơng viết trong một hồn cảnh rất đặc biệt. Khi đó Huy Du đang là Trưởng đồn Ca múa
Tổng cục Chính trị QĐND Việt Nam. Ơng đang đưa đồn sang Trung Quốc biểu diễn, đang đêm ở Bắc Kinh,
nghe qua đài biết tin miền Bắc bị ném bom. Cảm xúc dạt dào, trong đêm ấy ơng ngồi viết ln một mạch. Là
một nhạc sỹ đi nhiều chiến trường, nhiều vùng đất, đi đâu, đến đâu Huy Du cũng sáng tác. Ơng sáng tác
bằng chính cảm xúc mình chứng kiến, cảm nhận trong cuộc sống.
Huy Du ở qn đội từ năm 1945 đến 1980 thì trên chuyển sang HNSVN. Ơng làm Tổng thư ký Hội

Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
- Hs có thể mắt thấy, tai nghe, khi GV giới thiêu bài .
- Hiệu ứng trên máy giúp hs hứng thú, tập trung hơn .
- Hs có thể xem phim, thay bằng những hình ảnh tónh.
- Có thể chơi các trò chơi ở những phương pháp trên, mà GV không cần phải làm bảng
phụ câu hỏi và đáp án v v
Chúng ta không nhất thiết phải sọan cả bài, mà chỉ cần sọan cho phần âm nhạc thường
thức.
Ví dụ : Sơ lược về nhạc hát – nhạc đàn ( tiết 26 lớp 6 )
GV cho xem trích đọan phim và hiệu ứng câu hỏi cùng phần trắc nghiệm , hs theo hiệu lệnh
trả lời. GV cho hiệu ứng đáp án.
1 2 3
4 5 6
7 8 9
11
11
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
Ví dụ2 : Tiết 6 Lớp 7: GV cho xuất hiện hình nhạc cụ cùng âm sắc của nhạc cụ đó , hỏi tên
nhạc cụ. Hs trả lời, GV cho xuất hiện đáp án và trích đọan phim phần nhạc công trình tấu nhạc
cụ đó để minh họa.
1 2 3
4 5 6
7 8 9
12
12
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình

Do hứng thú, sinh động trong quá trình thực hiện mang tính chất” Thi” phải chấp nhận
việc hs hơi ồn do hào hứng
Phòng chức năng chưa có
Một số lớp học chưa đủ chuẩn ( còn nhỏ hẹp)
Một số đồ dùng dạy học mang tính chất tạm thời , ngắn hạn ( bảng phụ viết trên giấy roki
không bền) v v
KẾT LUẬN
Nâng cao chất lượng đào tạo bằng cách thực hiện việc đổi mới chương trình, phương pháp
giảng dạy học tập. Thực hiện các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng
tích cực, khắc phục lối dạy truyền thống “ thầy giảng , trò ghi”, bằng phương pháp tự học, tự
nghiên cứu, đồng thời ứng dụng tin học và các phương pháp truyền thông hiện đại trong giảng
dạy, theo tôi là những việc cần và nên làm ngay.
Tuy nhiên điều này đòi hỏi người giáo viên phải có cái “ Tâm” đối với nghề nghiệp, đối với
hs, có nhiệt huyết, chòu khó học hỏi để có thêm kiến thức , kỹ năng chuyên môn ở một số lónh
vực liên quan, nhằm phục vụ tốt cho công tác giảng dạy.
THỐNG KÊ SỐ LIỆU KẾT QUẢ 4 NĂM THAY SÁCH
14
14
Phòng : GDĐT Quận Tân Bình
Trường : THCS Nguyễn Gia Thiều
Giáo viên : Hòang thò Ngọc Diệp
TỔNG SỐ HS 2002 -2003 2003 -2004 2004 -2005 2005 -2006
390 140 / 390
35,8%
280 / 390
71,7%
350 / 390
89,7%
380 / 390
97,4%