Tiểu Luận
Tư Tưởng Hồ Chí Minh
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
Contents
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
LỜI MỞ ĐẦU
Hồ Chí Minh- một trong những nhà tư tưởng, nhà lãnh tụ cách mạng thế
giới, quan tâm nhiều về vấn đề đạo đức và giáo dục đạo đức.Trong cuộc đời hoạt
động cách mạng, Người luôn xem trọng vấn đề xây dựng đạo đức cách mạng, coi
đạo đức là cái gốc, cái nền tảng của người cách mạng. Tư tưởng đạo đức Hồ Chí
Minh, do đó, rất sâu sắc, phong phú, cả về lý luận và thực tiễn, đã trở thành một
bộ phận vô giá của văn hóa dân tộc và nhân loại, một sức mạnh to lớn làm nên
mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Không những bàn về đạo đức, mà chính
cuộc đời của Người là một tấm gương sáng phản ánh một cách mẫu mực những tư
tưởng và khát vọng đạo đức do chính mình đặt ra.
Giáo dục đạo đức là một trong những vấn đề nổi bật trong tư tưởng đạo đức
Hồ Chí Minh. Người đặc biệt nhấn mạnh vai trò của đạo đức và luôn quan tâm đến
việc giáo dục đạo đức trong sự nghiệp trồng người. Công cuộc đổi mới ở nước ta
hiện nay đang cần những thế hệ công dân tốt và đội ngũ cán bộ có đủ cả đức lẫn
tài. Cho nên, việc tăng cường công tác giáo dục đạo đức là một trong những yêu
cầu của công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội, là đòi hỏi cấp thiết của sự nghiệp phát
triển con người trong giai đoạn mới ở nước ta.
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
NỘI DUNG
I .Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức
1.Quan điểm về vai trò và sức mạnh của đạo đức
Khi đánh giá vai trò của đạo đức trong đời sống, Người nói “Cũng
như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có
gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo

chất dồi dào, ở tư tưởng được tự do giải phóng, mà trước hết là ở những giá trị đạo
đức cao đẹp, ở phẩm chất của những người cộng sản ưu tú, bằng tấm gương sống
và hành động của mình, chiến đấu cho lý tưởng đó trở thành hiện thực. Tấm
gương đạo đức trong sáng của một nhân cách vĩ đại, song cũng rất đời thường của
Hồ Chí Minh chẳng những có sức hấp dẫn mạnh mẽ với nhân dân Việt Nam mà
còn cả nhân dân thế giới.
2. Quan điểm về những chuẩn mực đạo đức cách mạng
a. Trung với nước, hiếu với dân.
Trong mối quan hệ đạo đức thì mối quan hệ giữa mỗi người với đất nước,
với nhân dân, với dân tộc là mối quan hệ lớn nhất. Trung, hiếu là phẩm chất quan
trọng nhất, bao trùm nhất. Trung, hiếu là những khái niệm đã có trong tư tưởng
đạo đức truyền thống Việt Nam và phương Đông, xong có nội dung hạn hẹp.
”Trung với vua, hiếu với cha mẹ”. Hồ Chí Minh đã kế thừa những giá trị đạo đức
truyền thống và đưa vào đó một nội dung mới ”Trung với nước, hiếu với dân”.
Trung với nước là trung thành với sự nghiệp dựng nước và giữ nước, trung thành
với con đường đi lên của đất nước, là suốt đời phấn đấu cho Đảng, cho cách mạng.
Nước là của dân,nhân dân làm chủ đất nước, bao nhiêu quyền hạn và lực lượng
đều ở nơi dân, bao nhiêu lợi ích đều vì dân, cán bộ là đầy tớ của dân chứ không
phải là ”quan cách mạng”. Từ “trung với vua, hiếu với cha mẹ” chuyển thành tận
trung với nước tận hiếu với dân, Hồ Chí Minh đã thức hiện một cuộc cách mạng
về đạo đức :”Đạo đức cũ như người đầu cuối ngược xuống đất chân chổng lên trời.
Đạo đức mới như người hai chân đứng vững được dưới đất, đầu ngửng lên trời”
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
vừa thể hiện tốt truyền thống, vừa thể hiện tính cách mạng, dễ hiểu, dễ nghe, dễ
tiếp nhận.
b. Cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.
Đây là phẩm chất đạo đức gắn liền với hoạt động hàng ngày của mỗi người,
là đại cương đạo đức Hồ Chí Minh. Cần, kiệm, liêm, chính là một biểu hiện cụ thể,
một nội dung của phẩm chất ”trung với nước hiếu với dân”.

nhành lá, hoa quả, mới là cây hoàn thiện.
Hồ Chí Minh chỉ ra rằng, các đức tính cần, kiệm, liêm, chính, có quan hệ
chặt chẽ với nhau, ai cũng thực hiện, song cán bộ đảng viên phải là người thực
hành trước để kiểu mẫu cho dân. Cần, kiệm, liêm, chính là thước đo sự giàu có về
vật chất, vững mạnh về tinh thần, sự văn minh của dân tộc, là nền tảng của đời
sống mới.
Chí công vô tư là công bằng, công tâm, không thiên tư, thiên vị, làm việc gì
cũng không nghĩ đến mình trước, khi hưởng thụ thì mình nên đi sau, tức là lo
trước thiên hạ, vui sau thiên hạ. Người nhấn mạnh, thự hành chí công vô tư có
nghĩa là phải kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân. Cần, kiệm, liêm, chính sẽ dẫn
đên chí công vô tư và ngược lại.
c. Thương yêu con người, sống có tình nghĩa.
Kế thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết hợp với chủ nghĩa nhân
đạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại qua nhiều thế kỷ, qua hoạt
động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thương con người là phẩm chất
đạo đức cao đẹp nhất. Người nói, người cách mạng là người giàu tình cảm, có tình
cảm cách mạng mới đi làm cách mạng. Vì yêu thương nhân dân, yêu thương con
người mà chấp nhận mọi gian khổ hy sinh để đem lại độc lập, tự do, cơm no áo ấm
và hạnh phúc cho con người. Tình yêu thương con người ở Hồ Chí Minh là một
tình cảm rộng lớn nhưng không chung chung, trừu tượng mà sâu sắc, cụ thể, bao
dung. Trước hết, Người dành tình thương cho những người nghèo khổ, những
người bị mất quyền làm chủ, bị áp bức bóc lột không phân biệt màu da, dân tộc.
Người mong muốn đất nước hoàn toàn độc lập, dân được tụ do, mọi người ai cũng
có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành. Nếu không có tình yêu thương như
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
vậy thì không thể nói đến cách mạng, càng không thể nói đến chủ nghĩa xã hội và
chủ nghĩa cộng sản.
Ở Hồ Chí Minh, tình yêu thương con người được xây dựng trên lập trường
giai cấp công nhân, không dừng lại ở lòng trắc ẩn mà còn được nâng lên ở tầm cao

nhất trong xây dựng một nền đạo đức mới. Điều này được Hồ Chí Minh khẳng
định từ giữa những năm 20 của thế kỷ XX trong tác phẩm Đường cách mệnh.
Người cho rằng, nói được làm được sẽ đến được với nhân dân, nói đi đôi với làm
sẽ đem lại hiểu quả thiết thực cho chính mình và người khác, nói mà không làm là
thói đạo đức giả của giai cấp bóc lột. Sau thắng lợi Cách mạng Tháng Tám, Hồ
Chí Minh đã chỉ ra những biều hiện của thói đạo đức giả của một số cán bộ “vác
mặt làm quan cách mạng” nói mà không làm. Bản thân Người là một tấm gương
trong sáng tuyệt vời về lời nói đi đôi với việc làm.
b. Nêu gương đạo đức.
Hồ Chí Minh chỉ rõ “nói chung thì các dân tộc phương Đông đều giàu tình
cảm, và đối với họ một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn
tuyên truyền”. Với ý nghĩa đó, Người luôn nhắc nhở các thế hệ cán bộ, Đảng viên
Viêt Nam bằng lý luận cách mạng “Trước mắt quần chúng không phải viêt lên trán
hai chữ cộng sản mà ta được họ yêu mến. Quần chúng chỉ yêu mến những người
có tư cách, đạo đức. Muốn hướng dẫn nhân dân, mình phải làm mực thước cho
người ta bắt chước”, và còn bằng chính tấm gương đạo đức cao cả của mình. Nói
đi đôi với làm phải gắn với nêu gương cách mạng, phải đặc biệt chú trọng trong
đạo làm gương. “Lấy gương người tốt, việc tốt để hằng ngày giáo dục lẫn nhau là
một cách tốt nhất để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng
con người mới, cuộc sống mới”. Phải luôn chú ý phát hiện, xây dựng những điển
hình người tốt, việc tốt trong mọi lĩnh vực của đời sống. Nêu gương về đạo đức
phải diễn ra ở mọi nơi mọi lúc. Trong gia đình, đó là tấm gương của bố mẹ đối với
con cái, của anh chị đối với các em, của ông bà đối với con cháu. Trong nhà
trường, đó là tấm gương của thầy cô đối với học sinh. Trong tổ chức tập thể là tấm
gương của người lãnh đạo của cấp trên đối với cấp dưới. Trong xã hội là tấm
gương của người này đối với người kia, của thế hệ trước với thế hệ sau.
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
Như vậy, một nền đạo đức mới chỉ có thể được xây dựng trên một cái nền
rộng lớn, vững chắc, khi những chuẩn mực đạo đức trở thành hành vi đạo đức

tốt, ai cũng có cái thiện có ác ngay trong lòng mình. Vấn đề là dám nhìn thẳng vào
mình, thấy rõ cái hay, cái tốt, cái thiện để phát huy, thấy cái xấu, cái dở để mà
quyết tâm khắc phục, không tự lừa dối, huyễn hoặc. Đạo đức không phải là cái
nhất thành bất biến, cái có thể vươn đến một lần là yên tâm, mà đạo đức là điều
phải tu dưỡng suốt đời. Chính khả năng tu dưỡng này là chuẩn mực duy nhất phân
biệt được giá trị cao hay thấp của người này hay người khác dù vị trí xã hội họ
khác nhau, quá khứ họ khác nhau. Một nền đạo đức mới chỉ có thể xây dựng trên
cơ sở sự tự giác tu dưỡng đạo đức của mỗi người. Người chỉ rằng, phải làm thế
nào để mỗi người tự nhận thấy sâu sắc việc trau dồi đạo đức cách mạng là một
việc “sung sướng vẻ vang nhất trên đời”. Đạo đức cách mạng là đạo đức dấn thân,
đạo đức trong hành động vì độc lập tự do của dân tộc, hạnh phúc của nhân dân. Do
vây tu dưỡng đạo đức cách mạng không phải ngồi trong tháp ngà để những điều
xấu xa không lan đến, mà phải rèn luyện bản lĩnh đạo đức trong thực tiễn sinh
động và nhiều cung bậc của cuộc sống, đúng như Người từng nói “Đạo đức cách
mạng không phải trên trời sa xuống. Nó đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà
phát triển và củng cố. Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng
trong”. Cả cuộc đời Người là một tấm gương vĩ đại về tu dưỡng, rèn luyện đạo
đức. Quá trình rèn luyện, tu dưỡng đạo đức của Hồ Chí Minh đã nâng Người lên
thành bậc đại nhân, đại trí, đại nghĩa, đại dũng, đại liêm…đã khiến kẻ thù phải
kính phục, bị cảm hóa và nhân loại tin tưởng noi theo.
Như vậy, tư tưởng Hồ Chí Minh được hình thành từ truyền thống đạo đức
dân tộc, tinh hoa đạo đức nhân loại, đạo đức cộng sản Mác-Leenin và sự tu dưỡng,
rèn luyện không mệt mỏi của Người. Trong đó đạo đức học Mác-leenin đóng đóng
vai trò chủ đạo, đã được Người kế thừa, vận dụng sáng tạo để xây dựng nền đạo
đức mới nhằm phát triển toàn diện con người trong thời đại mới.
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
II .Vận dụng trong sự nghiệp giáo dục đạo đức hiện nay ở Việt
Nam.
1. Thực trạng tình hình đạo đức ở Việt Nam.

niên” đã và đang giúp đỡ bà con vùng xa phát triển kinh tế, nâng cao trình độ văn
hóa. Ngoài ra, đội ngũ lãnh đạo, cán bộ, đảng viên có năng lực, không ngừng phấn
đấu trao dồi thêm kiến thức để hoàn thành nhiệm vụ trong thời đại mới; Đồng thời
luôn sống và làm việc đúng đắn với những chuẩn mực đạo đức cách mạng mà Bác
đã dạy, xứng đáng là đầy tớ trung thành của nhân dân, đất nước.
b. Những mặt tiêu cực.
Bên cạnh nền kinh tế thị trường chịu sự chi phối mạnh mẽ của đồng tiền và
quá trình toàn cầu hóa với sự bùng nổ thông tin cùng với những dòng văn hóa
nước ngoài ồ ạt vào Việt Nam đã làm ảnh hưởng đến thuần phong mỹ tục, những
truyền thống tốt đẹp mà chúng ta đã xây đắp và giữ gìn hang nghìn năm. Những
thói hư tật xấu nó ảnh hưởng đến tất cả mọi người, nhưng chúng sẽ đánh mạnh
đến nền móng của đất nước.Và không ai khác mà là chính chúng ta,những người
học sinh, sinh viên - thế hệ tương lai của nước nhà.
Đạo đức trong học sinh, sinh viên hiện nay là vấn đề khá nóng bỏng được xã
hội rất quan tâm. Phải thừa nhận rằng, chưa bao giờ lối sống đạo đức trong giới trẻ
lại đáng lên án và cảnh báo như hiện nay. Biểu hiện cụ thể là vấn đề bạo lực và
đạo đức học đường gây nhức nhối trong xã hội. Theo TS Phạm Thị Kim Anh,
Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, dẫn ra kết quả một cuộc điều tra, khảo sát của thanh
tra Bộ GD- ĐT với 1.827 sinh viên tại 12 cơ sở giáo dục cho thấy: 89% sinh viên
từng sử dụng tài liệu trong phòng thi, 85% từng quay cóp, 42% sao chép luận văn,
đồ án, 36% từng xin hoặc mua điểm… Th.S Tống Thị Hồng, giảng viên Trường
CĐ Sư phạm Đồng Nai, nêu lên một thực tế tìm hiểu từ 140 trường ở Đồng Nai
cho thấy: ở bậc mầm non, một số học sinh có những hành vi chửi thề, nói tục, bắt
chước các hành vi quan hệ nam nữ trong phim ảnh (chưa ý thức). Học sinh tiểu
học không chào hỏi người lớn, nối dối, xé bài vở trước mặt thầy cô khi bị điểm
thấp. Học sinh trung học vô lễ với giáo viên , sửa điểm trong sổ liên lạc, mạo chữ
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
ký cha mẹ xin nghỉ học đi chơi… Đáng lo ngại tình trạng bạo lực học đường trong
thời gian gần đây không thuyên giảm mà thậm chí còn gia tăng với những hành vi

lợi ích cán nhân lên trên, không đủ trình độ hoàn thành nhiệm vụ. Việc suy đồi đạo
đức ấy đã và đang gây mất lòng tin của nhân dân vào sựu lãnh đạo của Đảng và
nhà nước, không những vậy nó đã gián tiếp gây thiệt hại tính mạng và của cải cho
nhân dân, cho đất nước.
Như vậy tuy đạt được những mặt tích cực, song thực trạng đạo đức của nước
ta đang xuống cấp một cách nghiêm trọng. Rõ ràng sự nghiệp giáo dục của nước ta
còn xa vời thực tế, nặng lý thuyết, nhìn chung chưa đáp ứng được nhu cầu phát
triển hiện nay.
2. Biện pháp khắc phục.
Hiện thực xã hội những năm vừa qua, đôi lúc làm chúng ta thực sự lúng
túng. Tuy nhiên, không phải vì thực trạng đó mà đổ lỗi cho khách quan, cho nền
kinh tế thị trường. Mỗi chúng ta cần phải nhận diện các hiện tượng đó với những
mặt tích cực và tiêu cực để kiểm soát và điều chỉnh hành vi của chính mình. Nghĩa
là phải có cái nhìn khách quan, phải có sự đánh giá nghiêm túc trước những diễn
biến của đời sống đạo đức xã hội những năm vừa qua. Đảng ta cũng đã từng thừa
nhận là “thiếu sự chuẩn bị đầy đủ”, “chưa chú ý đúng mức vấn đề giáo dục, rèn
luyện phẩm chất chính trị và đạo đức”. Chính vì quá xem nhẹ hay chưa chú ý đúng
mức việc giáo dục đạo đức nên cả xã hội đã phải chứng kiến quá nhiều những
hành vi vô đạo đức, phản luân lý. Vì vậy, hơn lúc nào hết, cùng với việc đẩy
nhanh tốc độ tăng trưởng kinh tế, việc chú trọng công tác giáo dục đạo đức với
nhiều nội dung, bằng nhiều hình thức phù hợp, thiết thực đối với mỗi người Việt
Nam, với đội ngũ cán bộ, đảng viên, đặc biệt là với thế hệ trẻ của nước nhà. Cụ thể
là đẩy mạnh phong trào học và làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh với một số nội
dung cơ bản như:
Một là, học trung với nước, hiếu với dân, suốt đời đấu tranh cho sự nghiệp
giải phóng dân tộc, giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
Hai là, học cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, đời riêng trong sáng, nếp
sống giản gị và đức khiêm tốn phi thường.

nhân loại, lấy đạo đức cộng sản Mác-Leenin làm cốt lõi. Tư tưởng đạo đức mà
Người để lại cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta có ý nghĩa và giá trị vô cùng to
lớn. Đặc biệt là đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn
nước nhà bước vào nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xu thế
toàn cầu hóa, đã và đang mang lại những cơ hội, thuận lợi nhưng cũng đặt ra nhiều
thách thức, khó khăn cần được giả quyết. Nhất là vấn đề sự nghiệp giáo dục đạo
đức cho thế hệ trẻ, cho các cán bộ đảng viên, cho mọi người dân Việt Nam. Hơn
lúc nào hết, vấn đề giáo dục đạo đức đã trở thành một bài toán khó cho Đảng và
nhà nước, một vấn đề nhức nhối cho toàn xã hội. Mà để giải quyết được bài toán
ấy không phải là dễ, nhưng cũng không phải là khó nếu mỗi người dân Việt Nam,
nhất là mỗi sinh viên chúng ta – thế hệ rường cột tương lai của nước nhà, tự mình
ý thức được vai trò của đạo đức, rèn luyện, tu dưỡng theo tư tưởng đạo đức của
Người, nói cách khác, trong giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi mỗi cá nhân phải biết
tự “xoá đói về thông tin, về trí tuệ”, phải biết tự “xoá nghèo về nhân cách và đạo
đức làm người” để thực sự trở thành những công dân vừa “hồng” vừa “chuyên”
nhằm xây dựng đất nước “đàng hoàng hơn, to đẹp hơn” như Bác Hồ đã từng mong
đợi.
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm
Tiểu Luận Tư Tưởng Hồ Chí Minh
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Giáo trình tư tưởng Hồ Chí Minh Nhà xuất bản Chính Trị Quốc Gia
Tài liệu. vn
Thực trạng đạo đức học đường hiện nay Báo tuoitre.com
Thực Trạng đạo đức học sinh, sinh viên Báo tuoitre.com
SVTH-Đoàn Kiều Văn Tâm