Tối ưu hóa chi phí trong
chuỗi cung ứng
Bỏ ra chi phí thấp nhất mà vẫn thỏa mãn tối đa nhu cầu khách
hàng là bài toán khó của doanh nghiệp. Có cách giải không?

Chi phí hoàn thành đơn hàng: Bao gồm các chi phí phân phối,
lưu kho, đóng gói, dịch vụ, làm hàng và xử lý theo nhu cầu cụ thể

Một vấn đề lớn về chuỗi cung ứng là bài toán đánh đổi giữa chi
phí và dịch vụ. Doanh nghiệp muốn nâng cao chất lượng dịch vụ
khách hàng (chẳng hạn, bằng cách đảm bảo hàng hóa luôn đầy
đủ, hàng được giao đúng hạn) thì phải dự trữ hàng nhiều hơn và
sử dụng dịch vụ vận chuyển nhanh. Đây lại là những nguyên
nhân đẩy chi phí phục vụ cho một đơn hàng (cost-to-serve) tăng
lên. Vì thế, tối ưu hóa chi phí chuỗi cung ứng được hiểu là bỏ ra
chi phí ở mức thấp nhất trong khi nhu cầu của khách hàng được
thỏa mãn tối đa. Đây là bài toán không dễ để có lời giải “vẹn cả
đôi đường”.

Chi phí hoàn thành đơn hàng: Không dễ tính
Theo nghiên cứu của hãng tư vấn doanh nghiệp Corporate
Executive Board (Mỹ) được tiến hành trên 750.000 đơn hàng từ 3
công ty thành viên, có khoảng 40% đơn hàng bị lỗ là đến từ
những khách hàng nằm trong nhóm 20% khách hàng có doanh
thu cao nhất. Các nhà quản trị chuỗi cung ứng còn nhận ra rằng,
họ có thể dễ dàng kiểm soát được chi phí vốn hàng bán (Cost of
Goods Sold) thông qua các phương pháp như FIFO, LIFO và
phương pháp trung bình, nhưng rất khó xác định chi phí hoàn
thành đơn hàng (chi phí phát sinh sau khi hàng đã rời khỏi nhà
máy) do các chi phí này phụ thuộc rất nhiều vào nhu cầu của
khách hàng.

nghiệp sẽ không mang lại hiệu quả cao nếu không có sự cộng tác
của các nhà cung cấp. Hoạt động thuê ngoài logistics (hậu cần)
ngày càng trở nên phổ biến đồng nghĩa với việc nhà điều hành
chuỗi cung ứng phải nỗ lực để đồng bộ hóa hệ thống nhà cung
ứng của mình. Giả định rằng công ty đang ứng dụng hệ thống chi
phí theo hoạt động, còn nhà cung cấp lại sử dụng hệ thống kế
toán truyền thống để tính giá chào bán. Điều này rõ ràng cần rất
nhiều thời gian để hai bên đi đến thống nhất cấu trúc giá cho dịch
vụ logistics. Nếu nhà cung cấp dịch vụ logistics cũng sử dụng hệ
thống chi phí theo hoạt động thì sẽ: (1) đẩy nhanh được quá trình
đàm phán giá, (2) tận dụng được hệ thống chi phí của nhà cung
cấp để đánh giá và phân tích chi phí cho mình thay vì phải phát
triển một hệ thống riêng để phục vụ cho việc tính chi phí logistics.

Một công ty có trụ sở tại Thụy Điển, đang hoạt động tại Việt Nam,
chuyên cung ứng các vật dụng trong gia đình, đã yêu cầu các
nhà cung ứng dịch vụ logistics của mình phát triển hệ thống chi
phí theo mô hình và chia sẻ với họ. Trên cơ sở đó, họ sẽ đánh
giá và phân bổ hàng cho từng nhà vận chuyển nhằm đảm bảo có
lợi cho các bên: bên nhà cung cấp vẫn có đủ lợi nhuận và bên
doanh nghiệp vẫn giảm được chi phí. Tuy nhiên, điều này đòi hỏi
sự tin cậy lẫn nhau.

Rõ ràng, việc vận dụng tốt mô hình tính chi phí theo từng hoạt
động trong chuỗi cung ứng sẽ cho phép các nhà quản trị thấy
được các chi phí phát sinh để phục vụ nhu cầu của khách hàng.
Hơn thế nữa, việc kết hợp với lợi nhuận biên sẽ cho phép nhà
quản trị phân loại được khách hàng có lợi nhuận và khách hàng
không lợi nhuận. Và cuối cùng, việc khuyến khích các nhà cung
cấp sử dụng mô hình này trong việc chào giá sẽ giúp cho nhà