VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM 1939 – 1945
(1 Tiết)

I/ MỤC TIÊU :
1/ Kiến thức : học sinh nắm được
_ Khi chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ, thực dân Pháp đã thỏa hiệp với
Nhật, rồi đầu hàng và câu kết với Nhật áp bức bóc lột nhân dân ta, làm cho
đời sống của các tầng lớp, các giai cấp vô cùng cực khổ.
_ Những nét chính về diễn biến của ba cuộc nổi dậy: khởi nghĩa Bắc Sơn,
khởi nghĩa Nam Kỳ, binh biến Đô Lương và ý nghĩa của ba cuộc nổi dậy
này.
2/ Tư tưởng :
Giáo dục cho học sinh lòng căm thù đế quốc phát xít Pháp – Nhật và lòng
kính yêu, khâm phục tinh thần dũng cảm của nhân dân ta.
3/ Kĩ năng :
Tập dượt cho học sinh biết phân tích các thủ đoạn thâm độc của Nhật, Pháp,
biết đánh giá ý nghĩa của ba cuộc nổi dậy đầu tiên và biết sử dụng bản đồ.
II/ THIẾT BỊ, TÀI LIỆU CẦN CHO BÀI GIẢNG
_ Lược đồ ba cuộc nổi dậy.
_ Các tài liệu về ách áp bức của Pháp – Nhật đối với nhân dân ta và cuộc nổi
dậy : khởi nghĩa Bắc Sơn, khởi nghĩa Nam Kỳ, binh biến Đô Lương.
_ Phiếu bài tập.
_ Sưu tầm chân dung nhân vật lịch sử: Nguyễn Văn Cừ, Nguyễn Thị Minh
Khai, Phan Đăng Lưu, Hà Huy Tập, Võ Văn Tần.
III/ TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC :
1/ Kiểm tra bài củ :
2/ Giới thiệu bài mới :
3/ Bài mới :
I. TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ ĐÔNG DƯƠNG
Hoạt động của Thầy - trò Nội dung ghi bảng
Gv: cho học sinh đọc đoạn 1,2 trong Sgk

xảo, vừa để cung cấp cho Nhật nhưng
vãn thu được lợi nhuận cao nhất như khi
thi hành chính sách “kinh tế chỉ huy”
tăng thuế thu mua lúa gạo rẻ mạt, cưỡng
bức ….
Gv: có thể chứng minh thêm có trong
sách hướng dẫn.
Việt – Trung.
_ Do bản chất phản động, Pháp
thoả hiệp với Nhật để đàn áp bóc
lột nhân dân Đông Dương.

2/ Tình hình Việt Nam sau chiến
tranh thế giới thứ II
Nhân dân chịu hai tầng áp bức,
Hậu quả của các chính sách đó đối với
các tầng lớp nhân dân ta ở Việt Nam ?
Chứng minh ?

khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kỳ, binh biến
Đô Lương ?
 Học sinh tự trả lời
Gv khái quát nguyên nhân chung :
Khi chiến tranh thế giới thứ II bùng nổ,
với sự đầu hàng nhục nhã của Pháp đối
với Nhật, cùng với những chính sách
phản động của Pháp ở Đông Dương đã
thôi thúc nhân dân ta đứng lên đánh Pháp
– Nhật.
Gv: cho học sinh đọc đoạn 1 trong Sgk.
Lý do dẫn đến khởi nghĩa Bắc Sơn ?
Gv kết hợp bài giảng với sử dụng bản đồ
để làm nổi bật 2 ý:
_ Đảng bộ Bắc Sơn đã kịp thời lợi dụng
điều kiện thuận lợi (quân lính địch tan rã,
hàng ngũ tay sai hoang mang) phát động
nhân dân vùng lên và giành được thắng
lợi ngay khi khởi nghĩa nổ ra.
_ Tuy mâu thuẩn với nhau về quyền lợi
nhưng thực dân Pháp và phát xít Nhật lại

yếu là do điều kiện thuận lợi cho khởi
nghĩa chỉ mới xuất hiện tại địa phương,
chứ chưa phải trên cả nước, kẻ địch có
điều kiện tập trung lực lượng để đàn áp.
Gv kết hợp bài giảng với sử dụng bản đồ.

Cho học sinh đọc đoạn 1 trong Sgk.
Lý do dẫn đến khởi nghĩa Nam Kỳ ?
 Học sinh trả lời theo Sgk.
Gv giải thích thêm : Sự đàn áp cực kỳ dã
man của kẻ thù (dùng dây thép gai xuyân
qua bàn tay, hoặc bắp thịt. Nhà tù trại
giam chật ních …) đã gây ra những tổ
thất nặng nề cho cách mạng (ở đây giáo
viên có thể sử dụng chân dung 1 số chiến
sĩ cách mạng và nêu gương về sự hi sinh
anh dũng củahọ)
Vì sao Pháp đàn áp dã man cuộc khởi
nghĩa ?
2/ Khởi nghĩa Nam Kì (23 – 11 –
1940):
Nổ ra là do thực dân Pháp ráo
riết bắt lính, tập trung binh lính
người Việt định đưa họ đi đánh
nhau với Thái Lan. Sẳn lòng oán
ghét thực dân, dưới sự lãnh đạo
của Đảng bộ cộng sản Nam Kỳ,
3/ Binh biến Đô Lương (13 – 1 –
1941):
Phong trào chống Pháp ảnh
hưởng đến binh lính người Việt.
Tại Nghệ An, ngày 13 – 1 –
1941, dưới sự chỉ huy của Đội
Cung (Nguyễn Văn Cung), một
số binh lính ở đồn chợ Rạng nổi
dậy tiến đánh Đô Lương. Gv giải thích thêm: Cuộc binh biến Đô
Lương là cuộc nổi dậy tự phát của binh
lính, không có sự lãnh đạo của Đảng và
không có sự phối hợp của quần chúng,
nhưng nó chứng tỏ tinh thần yêu nước
của binh lính người Việt trong quan đội
Pháp và khả năng cách mạng của họ nếu
được giác ngộ.
Cho học sinh thảo luận :
Lý do thất bại của ba cuộc khởi nghĩa :
Bắc Sơn, Nam Ký, binh biến Đô Lương

Khởi nghĩa Nam Kỳ và binh biến Đô
Lương có chung nguyên nhân nào ?
Gv nhấn mạnh : từ nguyên nhân này đưa
đến phong trào binh vận sau này
trong khởi nghĩa Nam Kỳ.
IV/ CỦNG CỐ:
_ Giáo viên cho học sinh đánh dấu nơi diễn ra các cuộc khởi nghĩa trên bản
đồ câm.
_ Cho học sinh làm bài tập.
V/ DẶN DÒ:
_ Xem lại bài 21.
_ Chuẩn bị bài 22: Cao trào cách mạng tiến tới tổng khởi nghĩa tháng Tám
năm 1945 và trả lời các câu hỏi trong Sgk.