SAI SỐ CỦA PHÉP ĐO CÁC ĐẠI
LƯỢNG VẬT LÝ

I. MỤC TIÊU:
1. Kiến thức:
- Phát biểu được định nghĩa về phép đo các đại lượng vật lý. Phân biệt
phép đo trực tiếp và phép đo gián tiếp.
- Phát biểu được thế nào là sai số của phép đo các đại lượng vật lý.
- Phân biệt được hai loại sai số: sai số ngẫu nhiên và sai số hệ thống (chỉ
xét sai số dụng cụ).
2. Kỹ năng:
- Xác định sai số dụng cụ và sai số ngẫu nhiên.
- Tính sai số phép đo trực tiếp.
- Tính sai số phép đo gián tiếp.
- Viết đúng kết quả phép đo, với số các chữ số cần thiết.
3. Thái độ:
- Cẩn thận, giữ gìn dụng cụ đo.
III. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
- Chuẩn bị một số dụng cụ đo như thước, nhiệt kế.
- Bài toán tính sai số để học sinh vận dụng.
2. Học sinh:
IV. TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC:
1. Ổn định lớp: 1 phút
2. Kiểm tra bài cũ: 7 phút
- Nêu ví dụ về tính tương đối của quỹ đạo chuyển động và vận tốc của
chuyển động.
- Trình bày công thức cộng vận tốc trong trường hợp tổng quát các
chuyển động cùng phương, cùng chiều hoặc cùng phương và ngược
chiều.
3. Bài mới: 27 phút

- Giới thiệu sai số dụng
cụ và sai số hệ thống.

khái niệm: phép đo, dụng
cụ đo.
- Lấy ví dụ về phép đo
trực tiếp và gián tiếp.

- Nhắc lại các đơn vị cơ
bản. - Quan sát hình 7.1, 7.2
và trả lời C1.
phép so sánh nó với đại lượng cùng
loại được quy ước làm đơn vị.
- Công cụ để thực hiện phép so
sánh đó gọi là dụng cụ đo.

đối ứng với mỗi lần đo
và sai số ngẫu nhiên.

- Phân biệt sai số dụng cụ
và sai số ngẫu nhiên. - Xác định giá trị trung
bình của đại lượng A
trong n lần đo. - Tính sai số tuyệt đối
của mỗi lần đo và sai số
ngẫu nhiên, quan của con người; hoặc do điều
kiện thí nghiệm không ổn định,…
gọi là sai số ngẫu nhiên.
3. Giá trị trung bình:








21

b) Sai số tuyệt đối của phép đo:
'
A
A
A




- Giới thiệu cách tính sai
số tuyệt đối của phép đo
và cách viết kết quả đo.

với sai số dụng cụ
'
A

có thể lấy
bằng nửa hoặc một độ chia nhỏ
nhất trên dụng cụ đo.
5. Cách viết kết quả đo:
A



A
A

với
A

được lấy tối đa đến hai chữ
số có nghĩa, còn
A
được viết đến
bậc thập phân tương ứng.
6. Sai số tỉ đối:
%100
A
A
A



- Giới thiệu quy tắc tính
sai số của tổng và tích.
- Đưa ra bài toán xác
định sai số của phép đo
gián tiếp một đại lượng.
phép đo gián tiếp. b) Sai số tỉ đối của một tích hay
thương thì bằng tổng các sai số tỉ
đối của các thừa số.
Vd:
Z
Y
XF 
thì
ZYXF







4. Củng cố: 8 phút
Hướng dẫn HS làm bài tập 1 trang 44 SGK
5. Hướng dẫn học tập về nhà: 2 phút