ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA VĂN HỌC
BỘ MÔN VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
NHO GIÁO VÀ VĂN HỌC DÂN TỘC
(CONFUCIANISME AND NATIONAL LITERATURE)
Chương trình đào tạo: Cử nhân văn học

HÀ NỘI - 2007

1
ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC
NHO GIÁO VÀ VĂN HỌC DÂN TỘC
(CONFUCIANISME AND NATIONAL LITERATURE)
_____________

1. Thông tin về giảng viên:
Họ và tên: Trần Ngọc Vương
Chức danh: PGS.TS. Giảng viên chính
Thời gian làm việc: Các ngày trong tuần, từ 8g00 đến 16g00
Địa điểm làm việc: Khoa Văn học, tầng 3, nhà B, 336 Nguyễn Trãi
Điện thoại: 0903475688; NR: (04) 7532580
Email:
2. Thông tin chung về môn học
Tên môn học: Nho giáo và văn học dân tộc
Mã môn học:
Số tín chỉ: 2
Loại môn học: Bắt buộc
Môn học tiên quyết: Các chuyên đề về lý luận văn học trong văn học sử.

học thuyết có vị trí trường tồn trong lịch sử khu vực, từng đóng vai trò ý thức hệ
chính trị - xã hội lâu dài và còn có nhiều khá năng tái sinh dưới những hình thức
đặc thù trong xã hội hiện đại ở các nước trong khu vực “đồng văn” truyền thống
(Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam, Bán đảo Triều Tiên).
Nhìn nhận đúng đắn về lịch sử văn học dân tộc, tiếp thu và kế thừa có phê phán đối
với di sản văn học quá khứ.
4. Tóm tắt nội dung môn học:
Để cung cấp những hiểu biết cơ bản ban đầu về Nho giáo, một học thuyết ra
đời và phát triển lâu dài trước hết ở Trung Quốc, chính vì vậy giáo trình sẽ có một
phần mở đầu giới thiệu về Nho giáo ở Trung Quốc (nội dung cơ bản và lược sử).
Phần trọng tâm của giáo trình trình bày Nho giáo vừa với tư cách là một nền học
vấn, một định chế giáo dục, vừa với tư cách là một nền văn học đặc thù. Giáo trình
cố gắng xác đinh diện mạo của văn học nhà Nho ở Việt Nam trong tổng thể lịch sử
văn học viết truyền thống, chỉ ra những chặng vận động liên tiếp nhau trong lịch sử
văn học của bộ phận văn chương nhà Nho này trên cơ sở xác định những loại hình
cơ bản của đội ngũ tác giả nhà Nho, từ đó xác định những đặc điểm nội dung, nghệ
thuật và đóng góp của thừng loại tác giả lẫn toàn bộ bộ phận văn chương của nhà
Nho vào lịch sử văn học dân tộc.
5. Nội dung chi tiết môn học:
5.1. Nội dung cốt lõi:
5.1.1 Phần dẫn luận: Những hiểu biết chung về Nho giáo. Nho giáo là gì?
Quá trình xuất hiện và phát triển của học thuyết này ở Trung Quốc; Các bậc thầy
sáng lập Nho giáo và những bậc đại nho hàng đầu trong lịch sử học thuyết; Kinh
điển Nho giáo; Những chặng đường phát triển chủ yếu trong lịch sử Nho giáo ở
Trung Quốc; Mối quan hệ giữa Nho giáo với các học thuyết chính từng có vai trò
quan trọng trong lịch sử Trung Quốc ( Bách gia, Pháp gia, Đạo giáo và tư tưởng
Lão Trang, Mặc gia, Phật giáo…).
Tình hình nghiên cứu Nho giáo xưa và nay; tính chất “chưa ngã ngũ” giữa
các nhà nghiên cứu ở Trung Quốc và trên thế giới trong việc xác định hạt nhân
3

- Những bộ phận văn học được sáng tác dưới ảnh hưởng của các học thuyết
đó.
5.3. Nội dung liên quan xa (có thể biết)
- Các học thuyết và tôn giáo lớn trên thế giới và tác động của chúng tới các
tiến trình lịch sử văn học.
6. Học liệu
6.1. Bắt buộc
- Trần Đình Hượu (1995, 1998): Nho giáo và văn học Việt Nam trung cận
đại. Nxb Văn hoá thông tin; Nxb Giáo dục.
4
- Trần Đình Hượu (2001, 2002) Các bài giảng về tư tưởng phương Đông.
Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Trần Ngọc Vương (1995, 1999) Loại hình học tác giả văn học – Nhà Nho
tài tử và văn học Việt Nam. Nxb Giáo dục, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Trần Ngọc Vương (1997, 1998, 1999) Văn học Việt Nam dòng riêng giữa
nguồn chung. Nxb Giáo dục, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội.
- Trần Trọng Kim (1992) Nho giáo . Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.
- Quang Đạm (1996) Nho giáo xưa và nay. Nxb Văn hoá thông tin.
6.2. Tham khảo:
- Vi Chính Thông (1996) Nho giáo và Trung Quốc ngày nay.(Nhiều người
dịch) Nxb Chính trị Quốc gia.
- Các công trình nghiên cứu về Nho giáo và văn chương Nho giáo bằng tiếng
Việt, tiếng Trung Quốc và các thứ tiếng khác.
7. Hình thức tổ chức dạy học
7.1. Lịch trình chung
Nội dung
Hình thức tổ chức dạy học môn học
Tổng
Lên lớp Thực
hành

Mục tiêu cần
đạt được
Sinh viên
chuẩn bị
Lí
thuyết
4 giờ,
trên lớp
(mỗi
tuần 2
tiết)
Phần Dẫn luận
(5.1.1)
Làm cho sinh viên
nắm được những
kiến thức chung
nhất không thể
thiếu về Nho giáo.
Đọc các
tài liệu
giới thiệu
chung về
Nho giáo
Tuần 3 + Tuần 4
Hình
thức
Thời
gian,
địa điểm
Nội dung

Nội dung
chính
Mục tiêu cần
đạt được
Sinh viên
chuẩn bị
Lí
thuyết
2 giờ,
trên lớp
Phần 5.1.3 Giúp sinh viên
nhận thức được
tình hình phức tạp
trong nghiên cứu
Nho giáo và lĩnh
hội một số tri thức
được coi là có
được sự đồng
Đọc các
tài liệu
giới thiệu
chung về
Nho giáo
và lịch sử
Nho giáo.
6
thuận rõ ràng nhất
về học thuyết này.
Tuần 6 + Tuần 7
Hình

thức
Thời
gian,
địa điểm
Nội dung
chính
Mục tiêu cần
đạt được
Sinh viên
chuẩn bị
Bài
tập
1 giờ,
trên lớp
Bài làm giữa kỳ Kiểm tra khả năng
nắm bắt những
kiến thức mà sinh
viên đã được nghe
trên lớp và đọc ở
nhà.
Đọc hiểu
và hệ
thống hoá
những
kiến thức
liên quan
đến phần
bài giảng
tương ứng
Thảo

Thời
gian,
địa điểm
Nội dung
chính
Mục tiêu cần
đạt được
Sinh viên
chuẩn bị
Lí
thuyết
6 giờ,
trên lớp
(mỗi
tuần 2
tiết)
Phần 5.1.5 Vận dụng phương
pháp loại hình học
để phân loại đội
ngũ tác giả văn
học nhà Nho và
chỉ ra đặc điểm
sáng tác mỗi loại
hình tác giả.
Đọc và hệ
thống hoá
những tri
thức liên
quan đến
ba loại

vào khung
lý thuyết
về loại
hình tác
giả.
Tự
học
1 giờ,
ở nhà
Sinh viên tự học Giành thời gian
cho sinh viên tự
học và suy nghĩ,
nêu những băn
khoăn hay thắc
mắc.
Tự học
theo kế
hoạch
8
Tuần 13
Hình
thức
Thời
gian,
địa điểm
Nội dung
chính
Mục tiêu cần
đạt được
Sinh viên

trên lớp
Phần 5.1.6
Chỉ ra sự vận động
và tính quy luật
của lịch sử văn
học thông qua việc
trình bày chung
cục của văn học
nhà Nho.
Đọc
những tài
liệu liên
quan đã
cho .
Tuần 15
Hình
thức
Thời
gian,
địa điểm
Nội dung
chính
Mục tiêu cần
đạt được
Sinh viên
chuẩn bị
Lí
thuyết
1 giờ,
trên lớp

tài liệu và làm bài gian dối…) tuỳ theo mức độ sẽ bị trừ điểm thành phần tương
ứng.
8.4. Sinh viên thiếu một trong các điểm thành phần sẽ không có điểm cho toàn
môn học.
9. Kiểm tra, đánh giá môn học
Nội dung kiểm tra,
đánh giá
Hình thức kiểm tra, đánh
giá
Phần trăm
điểm
1. Tinh thần, thái độ học
tập (đi học, chuẩn bị bài,
nghe giảng, phát biểu…)
- Điểm danh
- Kiểm tra chuẩn bị bài
- Quan sát trên lớp
10% (1 điểm)
2. Bài tập và seminnar
- Bài tập tại lớp và bài tập
về nhà
-Thuyết trình và thảo luận
10% (1 điểm)
3. Kiểm tra giữa kì
Bài viết trong 50 phút tại
lớp dưới hình thức như thi
cuối môn học
20% (2điểm)
4. Thi hết môn
Có thể áp dụng 3 hình


Biên soạn tháng 5 năm 2007
DUYỆT P.CHỦ NHIỆM BỘ MÔN GIẢNG VIÊN
Trần Nho Thìn Trần Ngọc Vương
11