Thực trạng Giáo dục Đào tạo Đại học Việt
Nam
Thứ Hai, 20-04-2009 administrator
CN. Nguyễn Thị Mỹ Hạnh
Trung tâm Đánh giá và Kiểm định Chất lượng Giáo dục
Viện Nghiên cứu Giáo dục
Giáo dục Đại học Việt Nam đã được nhà nước quan tâm đặc biệt trong những
năm gần đây, ngân hàng thế giới đã đầu tư cho giáo dục Việt Nam qua nhiều dự
án lên đến hàng trăm triệu đô la nhưng tình hình Giáo dục Đại học Việt Nam hiện
nay còn nhiều bất cập, 3 trong số những bất cập đó liên quan đến: Mục tiêu,
chương trình và phương pháp.
1. Mục tiêu
Cho tới thời điểm hiện nay, các trường Đại học Việt Nam vẫn chưa xác định mục
tiêu cụ thể để đào tạo sinh viên. GS TSKH Vũ Minh Giang - Phó Giám đốc
ĐHQG Hà Nội (2006) lập luận rằng các trường ĐH trên thế giới thường hướng
đến 3 mục tiêu chính sau để đào tạo sinh viên: Trang bị kiến thức nghề nghiệp
chuyên môn; Hướng dẫn sinh viên ứng dụng chuyên môn đã học vào công việc
thực tế; nâng cao trình độ nhận thức văn hóa cho sinh viên trong khi đó các
trường ĐH Việt Nam lại hướng đến những mục tiêu to lớn, không cụ thể như:
trung thành với tổ quốc, xây dựng xã hội chủ nghĩa… nên nhiều lúc chính cả
thầy và trò còn mơ hồ về mục tiêu dạy và học của mình.
Theo GS TSKH Vũ Minh Giang, nếu lấy 3 mục tiêu của các trường ĐH trên thế
giới áp dụng cho các trường ĐH Việt Nam thì sẽ thấy:
• Mục tiêu 1: Giảng viên Việt Nam thường dạy cho sinh viên những kiến
thức cụ thể, những hiểu biết mà mình tích lũy được trong kinh nghiệm giảng dạy
mà không chú trọng đến việc dạy nghề cho sinh viên.
• Mục tiêu 2: Các giảng viên Việt Nam thường ít cập nhật kiến thức chuyên
môn liên quan đến nhu cầu thực tế. Bài giảng của thầy đôi khi không còn phù
hợp với tình hình xã hội hiện tại. Nếu sinh viên chỉ học ở trường, không có điều
kiện va chạm với cuộc sống bên ngoài thì khả năng thích ứng với nhu cầu xã hội
là thấp vì khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế là khá xa.

Thiết nghĩ, Bộ GD-ĐT không nên quy định các trường đại học phải tuân theo
chương trình khung một cách cứng nhắc mà hãy để các trường đại học chủ
động biên soạn chương trình. Chương trình khung của Bộ là chương trình chuẩn
để các trường dựa vào đó tự thiết kế chương trình cho mình, như thế mỗi
trường đại học sẽ có chương trình đặc thù mang thế mạnh riêng. Đối với những
môn chuyên ngành, trường sẽ giao cho khoa chủ động xây dựng chương trình.
Như vậy chương trình giảng dạy sẽ hữu dụng hơn vì dựa vào nhu cầu thực tế
của xã hội và trình độ của sinh viên, khoa sẽ điều chỉnh và cải tiến chương trình
học một cách khoa học và kịp thời.
3. Phương pháp
Hiện nay giảng viên tại các trường Đại học Việt Nam chủ yếu vẫn sử dụng
phương pháp giảng dạy truyền thống " thầy đọc, trò chép". Giảng viên lý giải
rằng biết rằng phương pháp này khiến sinh viên không hứng thú nhưng họ phải
truyền đạt hết nội dung giáo trình cho sinh viên theo số tiết mà Bộ GD-ĐT đã quy
định. Phương pháp dạy và học hiện nay chủ yếu chạy theo chương trình, đối
phó với các kỳ thì, thi xong thì chẳng còn gì. Sinh viên than rằng khi vào học đại
học, họ có cảm giác hẫng hụt vì vẫn là hình thức “đọc, chép”, rất ít hội thảo, ít đề
tài nghiên cứu, không tham khảo tạp chí chuyên ngành và khi ôn thi thày vẫn cho
vài chục câu hỏi không khác gì những học sinh cấp 4.
Sự đổi mới về phương pháp giảng dạy trong các trường đại học hiện nay chỉ
mang tính hình thức. Thiết bị giảng dạy như: máy chiếu, video … chỉ là phương
tiện hỗ trợ để nâng cao chất lượng giảng dạy nhưng quan trọng hơn cả là việc ý
thức được giáo dục phải mang tính sáng tạo, tinh thần trách nhiệm thể hiện qua
việc cải tiến về phương pháp và chương trình học thì vẫn chưa được chú trọng.
Một bất cập nữa là phương pháp đánh giá, kiểm tra ở các trường đại học. Hiện
tại các trường ĐH đánh giá sinh viên qua 2 kỳ thi: Kiểm tra giữa kỳ chiếm 30%-
40% điểm số và thi cuối kỳ chiếm 60%-70% là không hợp lý vì không phát huy
được tinh thần tự học, tự nghiên cứu của sinh viên. Theo ý kiến của Thạc sĩ Đào
Đức Tuyên, Phó trưởng khoa Ngoại ngữ Trường ĐH Nông Lâm TP. HCM thì Bộ
GD-ĐT nên quy định bài thi cuối kỳ chỉ chiếm 30% điểm số, 30% điểm số còn lại

Trong khi một số đại biểu khác thì cho rằng nhiều trường đại học mới được nâng cấp
hoặc mới thành lập chưa đáp ứng được yêu cầu về cơ sở vật chất, chất lượng và số lượng
giáo viên.
Thực trạng này dẫn đến hậu quả là chất lượng giáo dục thấp, sinh viên không được
nghiên cứu khoa học đúng mức, khơng tiếp cận được kỹ năng cần thiết và khi ra trường
gặp khó khăn trong tìm việc làm.
Trong khi đại biểu Nguyễn Minh Thuyết thì cho rằng lý do chính là do mức độ đầu tư
vào giáo dục đại học còn quá thấp.
Giáo sự Đào Trọng Thi, Chủ nhiệm Ủy ban văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và
nhi đồng Quốc hội cũng chỉ trích những tiêu chuẩn dễ dãi trong việc cấp giấy phép cho
các trường tư nhân.
Theo số liệu thống kê mà DPA có được thì số lượng trường đại học và cao đẳng đã tăng
từ con số 69 vào năm 1997 lên 376 trường vào năm 2009 và tỷ lệ tuyển sinh đã tăng 13
lần trong khi số lượng giảng viên chỉ tăng 3 lần trong giai đoạn này.
Còn đại biểu Nguyễn Ngọc Minh cho hay thực trạng khác về trình độ của giảng viên
cũng là một vấn đề đáng quan tâm vì chỉ có 10% trong số các giảng viên đại học của Việt
Nam có bằng tiến sĩ.
Bà Phạm Bạch Tuyết, giám đốc một công ty giáo dục tư nhân nhận định rằng nhiều gia
đình khá giả thường gửi con cái ra nước ngoài học đại học bởi nhiều sinh viên học đại
học ở Việt Nam ra trường không thể tìm được việc bởi họ chỉ học toàn lý thuyết trong
trường, trong khi nhiều sinh viên cũng chỉ đi học đại học để kiếm tấm bằng.
Bộ trưởng Giáo dục Nguyễn Thiện Nhân nói rằng đảng, chính phủ và các bộ trưởng giáo
dục trước phải chịu trách nhiệm về những thất bại này.
Báo chí Việt Nam cũng trích lời ông Nhân khẳng định bên lề phiên thảo luận về kết quả
giám sát của Ủy Ban thường vụ Quốc hội về thực hiện chính sách pháp luật về thành lập
trường, đầu tư và đảm bảo chất lượng đào tạo đối với giáo dục đại học rằng “không nên
bi quan về giáo dục đại học ở Việt Nam”.
Ông Nhân cũng tự tin cho rằng Việt Nam sẽ cải tạo bậc giáo dục này trong vòng 3 năm,
từ 2010 đến 2012.
Nguồn: DPA, Laodong