đổi mới phơng pháp dạy học toán ở tiểu học
Phần mở đầu
I/ lí do chọn đề tài
- Cơ sở lý luận:
+ Theo quan điểm của ngành giáo dục học thì phơng pháp dạy học chính là
khoa học tìm hiểu về con đờng và cách thức dạy học. Muốn chiếm lĩnh tri thức
nhanh chóng, chính xác con ngời phải tìm đợc con đờng đi ngắn nhất.
+ Tại Hội nghi TW 6 (Khoá IX) Đảng đã nhấn mạnh: Phải tập trung vào
việc nâng cao chất lợng và hiệu quả giáo dục. Vì giáo dục tạo ra nguồn lực con
ngời có chất lợng phát triển toàn diện mới đảm bảo cho mục tiêu công nghiệp
hoá hiện đại hoá đất nớc.
- Cơ sở thực tiễn:
+ Nội dung chơng trình SGK ở tất cả các môn học, cấp Tiểu học đã thay đổi
từ lớp 1 đến lớp 5, song các phơng pháp dạy học của giáo viên còn nặng tính truyền
thống, lạc hậu cha bắt kịp đợc sự đổi mới và yêu cầu của chơng trình và SGK
+ Môn Toán ở Tiểu học là môn học công cụ, có vai trò hết sức quan trọng
đến phát triển t duy và chất lợng các môn học khác. Vì vậy chúng tôi đã chọn đề
tài: Đổi mới phơng pháp dạy hocjctán Tiểu học kiểu bài kiến thức mới và luyện
tập thực hành
II/ Phơng pháp nghiên cứu:
Trong đề tài này chúng tôi đã sử dụng các phơng pháp nghiên cứu cơ bản là:
1. Phơng pháp nghiên cứu tài liệu.
2. Phơng pháp so sánh phân tích tổng hợp đổi chiếu.
3. Phơng pháp thực hành thực nghiệm.
4. Phơng pháp thẩm vấn.
Nội dung
1. Cơ sở lý luận
1.1. Nhiệm vụ của dạy học môn toán ở trờng Tiểu học
1
1.1.1. Vị trí của môn Toán trong trờng tiểu học
1.1.2. Nhiệm vụ của dạy học môn toán ở trờng Tiểu học

1.4.4. Quan điểm dạy học môn Toán theo PPDH mới:
Nh chúng ta đã biết, khoa học giáo dục thực chất là sáng tạo về PPDH và PP giáo
dục. Nhiều nớc trên thế giới đã rút ra kinh nghiệm sau cuộc cách mạng về phơng
pháp sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dục trong xã hội hiện nay.
Trong chơng trình dạy học ở Tiểu học thì Toán học là môn học giúp học sinh
kỹ năng thực hành tính toán một cách thiết thực và gần gũi với thực tế hàng ngày.
Vì vậy đổi mới PPDH môn Toán là rất cần thiết. Lâu nay dạy Toán vẫn tiến hành
theo các bớc: ổn định tổ chức, KTBC, giảng bài mới, củng cố. Phơng pháp này tạo
ra mâu thuẫn với trình độ nhận thức của học sinh. Bởi dạy thì tĩnh mà nhu cầu
của học sinh thì luôn ở trạng thái động.
Đối với giờ dạy môn Toán (cả hai kiểu bài Hình thành kiến thức mới và
Luyện tập thực hành) khi đổi mới PPDH cần vận dụng 5 đặc trng cơ bản sau
đây để nhận định về tính chất tích cực của mỗi PP sử dụng:
2
- Dạy học phải kích thích nhu cầu và hứng thú học tập của học sinh. Đặc trng
này có ý nghĩa là tính tích cực học tập của học sinh phụ thuộc vào mức độ hấp dẫn
và lôi cuốn của nhiệm vụ học tập và cách thức diễn đạt, dẫn dắt vấn đề của giáo
viên. Giáo viên diễn đạt và dẫn dắt lớp học càng hấp dẫn, lôi cuốn thì tính tích cực
của học sinh càng cao.
- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh.
Dạy học theo cách này không chỉ đơn giản là cung cấp tri thức cho học sinh mà còn
hớng dẫn hành động. Trong PPtích cực, học chữ và học làm quyện vào nhau. Từ
học làm đến biết làm, muốn làm và cuối cùng muốn tồn tại và phát triển nh nhân
cách một con ngời lao động tự chủ, năng đông, sáng tạo
- Dạy học chú trọng rèn luyện phơng pháp tự học.
Trong PP học thì cốt lõi là PP tự học. PP tự học là cầu nối giữa học tập và nghiên
cứu khoa học. Một yếu tố quan trọng bảo đảm thành công trong học tập và nghiên
cứu khoa hộc là khả năng phát hiện kịp thời và giải quyết hợp lý những vấn đề nảy
sinh trong thực tiễn. Nếu rèn luyện cho ngời học có đợc PP, kỹ năng, thói quen tự
học, biết linh hoạt vận dụng những điều đã học vào những tình huống mới thì sẽ tạo

cha phát huy đợc tính tích cực nhận thức của các em.
1.2. Việc dạy kiểu bài Hình thành kiến thức mới ở tr ờng TH Vĩnh Sơn:
1.2.1. Nội dung kiểu bài hình thành kiến thức mới gồm có:
- Hớng dẫn HS hình thành kiến thức mới (Phần Lý thuyết)
Hớng dẫn HS làm bài tập thực hành (sau phần bài học thờng có 2-3 bài tập
để học sinh đợc củng cố kiến thức mới qua thực hành. 2 bài đầu thờng là bài tập
thực hành trực tiếp kiến thức vừa học, các bài tập sau có tính chất mở rộng nâng
cao và củng cố).
- Phơng pháp dạy học chủ yếu giáo viên thờng vận dụng là thuyết trình, trực
quan, mô phỏng và phơng pháp thực hành (đó là các phơng pháp truyền thống) các
phơng pháp truyền thống đó cha phát huy hết đợc tính tích cực, tự giác trong giờ
học cho học sinh.
1.2.2. Quy trình dạy kiểu bài hình thành kiến thức mới theo trình tự sau:
B ớc 1 . Kiểm tra bài cũ:
+ Kiểm tra 1, 2 phép tính (hoặc 1 bài toán) liên quan đến kiến thức của bài học
trớc đó.
+ Kiểm tra quy tắc hoặc công thức toán học liên quan đến kiến thức của bài học
trớc đó.
B ớc 2. Dạy bài mới:
- Hoạt động nhận thức:
+ Giới thiệu bài
+ Xây dựng kiến thức bài học (dựa vào ví dụ SGK):
GV nêu vấn đề
Hớng dẫn cách giải
Rút ra quy tắc (Hoặc ghi nhớ)
B ớc 3 . HS nhắc lại quy tắc và vận dụng quy tắc làm bài tập.
B ớc 4 . GV giúp HS củng cố bài học.
Ví dụ: Khi dạy bài Diện tích hình thang. Giáo viên hớng dẫn (áp đặt) học sinh
chia trung điểm cạnh BC (hình vẽ), cắt theo trung điểm và
ghép hình để đợc tam giác AED. Việc tính diện tích

100
605
B ớc 1 . GV hớng dẫn mẫu:
10
162
- Cách làm: 162
62
2
Mẫu:
10
162
= 16
10
2
B ớc 2 . Học sinh làm cá nhân theo mẫu.
B ớc 3 . GV chấm, chữa bài và củng cố về hỗn số.
- Những năm vừa qua, trong phong trào đổi mới PPDH môn Toán, một số
không ít GV của trờng có tâm huyết với nghề, có hiểu biết sâu sắc về bộ môn Toán,
có tay nghề khá và nhạy cảm trớc yêu cầu của xã hội đã thực hiện nhiều giờ dạy
tốt, phản ánh đợc tinh thần của xu thế mới. Tuy nhiên, phổ biến hiện nay vẫn là
cách dạy thông báo kiến thức có sẵn, dạy học theo phơng pháp thuyết trình có kết
hợp với đàm thoại là chủ yếu mà về thực chất vẫn là thầy truyền đạt, trò tiếp nhận
và ghi nhớ.
- Trong các tiết dạy bài mới, Dạy phần bài mới nhiều giáo viên còn lúng túng
cha tìm đợc các biện pháp phù hợp để giúp học sinh nhận thức và vận dụng
kiến thức mới học ngay sau khi học kiến thức mới. Giáo viên còn nói nhiều
làm đỡ, làm thay học sinh. Giáo viên thờng dựa vào sách giáo viên cha đổi
mới trong việc lập kế hoạch bài dạy. Hệ thống các câu hỏi đa ra còn lệ thuộc
vào sách giáo viên, câu hỏi cha sát với yêu cầu bài
2.

sinh Tiểu học.
2/ Một số giải pháp đổi mới phơng pháp dạy học Toán Tiểu học kiểu bài kiến
thức mới và bài luyện tập thực hành:
a) Về bài soạn cua giáo viên:
- Giáo viên phải tìm hiểu bám sát các tài liệu SGK, sách giáo viên và kiến thức
phơng pháp dạy học cùng các tài liệu tham khảo khác để phục vụ bài soạn.
- Lập kế hoạch bài dạy học: Kế hoạch bài dạy học phải thể hiện rõ các phơng
pháp tổ chức để học sinh đợc hoạt động nhận thức tích cực chủ động sáng
tạo.
b) Kết hợp linh hoạt các phơng pháp dạy học Toán truyền thống và các ph-
ơng pháp hiện đại.
- Để giờ học Toán có hiệu quả cao, ở mỗi tiết học giáo viên cần định hớng rõ
các phơng pháp dạy học đợc sử dụng và đợc sử dụng cho hoạt động nào
trong bài tập nào. Giáo viên cần ghi rõ đồ dùng giảng dạy, thực hành phù
hợp với từng phần, từng bài.
+ ở kiểu bài dạy bài kiến thức mới: Giáo viên nên chú ý đến các phơng pháp
trực quan, giảng giải, so sánh, thuyết trình, quy nạp ( phơng pháp truyền
thống) và quan tâm sử dụng nhiều các phơng pháp day học phát hiện nêu vấn
đề và giải quyết vấn đề.
Ví dụ: Dạy bài so sánh độ dài ở lớp 1: Giáo viên đặt vấn đề cho học sinh tự
so sánh độ dài các đồ vật quen thuộc nh bút, thớc kẻ, que tính làm thế nào
để biết cái nào dài hơn.
Học sinh phát hiện phơng pháp so sánh độ dài các đồ vật cụ thể nh so sánh
độ dài thớc và bút chì một cách trực tiếp phơng pháp so đũa. Nhng học
sinh cũng sẽ phát hiện ra trờng hợp không thể so sánh trực tiếp đợc chẳng
hạn nh so sánh độ dài hai vật cố định xa nhau không chuyển dời đợc học
sinh phải suy nghĩa và đề xuất phơng pháp mới phơng pháp gián tiếp
thông qua so sánh với độ dài của một đối tợng thứ 3 và sẽ đến một cách mới:
sử dụng đơn vị đo
6

4
3
2
4
6
1
3
2
7
5
4
4
5
6
3
2
1
7
7
Cách chơi:
+ Hãy điền các số từ 1 7 vào các vòng tròn sao
cho tổng của 3 số trên cùng một vạch thẳng đều
bằng nhau.
+ Chia lớp thành các nhóm mỗi nhóm 4-6 em.
Mỗi nhóm cùng làm việc với nhau để điền số vào
bảng con của mình. Trong khoảng thời gian quy
định ( 10 phút) nhóm nào điền đợc đúng và nhiều
thì nhóm đó thắng
+ Báo cáo kết quả.
+ Tự kiểm tra, đánh giá kết quả

luyện tập, thực hành là nhằm nâng cao chất lợng môn Toán ở Tiểu học đáp ứng
mục tiêu giáo dục của Nhà nớc ta trong giai đoạn mới. Phơng pháp dạy học đổi mới
là một hệ thống các phơng pháp trong đó có vận dụng phối hợp mặt u điểm của ph-
ơng pháp cổ truyền và phơng pháp hiện đại.
Tuỳ theo tình hình cụ thể củ từng lớp, từng trờng mà giáo viên lựa chọn ph-
ơng pháp dạy học đổi mới cho phù hợp để đạt hiệu qủa cao.
Qua thời giam nghiên cứu đề tài và thực tế dạy toán ở Tiểu học chúng tôi rút
ra đợc một số bài học kinh nghiệm sau:
- Giáo viên cần nắm vững kiến thức cơ bản của từng bài học.
- Dạy bất cứ đơn vị kiến thức bài học nào cũng cần biết con đờng hình thành
của kiến thức, bài học đó.
- Học sinh cần đợc hớng dẫn để tiếp cận với kiến thức mới một cách tự nhiên
suất phát từ kiến thức đã biết.
8
- Giáo viên phải biết chia các bài toán hợp thành các bài toán đơn để học sinh
dễ tiếp cận và giải quyết vấn đề thuận lợi.
- Gợi ý hớng dẫn để học sinh tìm ra nhiều cách giải khác nhau cho một bài
toán.
- Ra yêu cầu bài tập phù hợp với từng đối tợng học sinh. Ra nhiều kiểu bài tập:
trắc nghiệm, tự luận
- Sử dụng phiếu học tập để tiết kiệm thời gian gây hứng thú học tập cho học
sinh.
- giáo viên đã cố gắng giúp học sinh phát hiện và giải quyết các vấn đề của bài
học có lu ý để học sinh nhận xét và tìm ra cách giải quyết vấn đề (các cách
giải khác nhau).
9