Chuyện thu hồi đất gia đình ông V
1. Mô tả tình huống
Gia đình ông V là gia đình Công giáo, sinh sống tại xã V, huyện T, tỉnh H.
Ông V từng phục vụ trong Quân đội nhân dân Việt Nam, là kĩ sư nông nghiệp
tốt nghiệp đại học Nông nghiệp Hà Nội. Năm 1993 ông V thực hiện quai đê lấn
biển để nuôi trồng thủy sản. Ông khởi nghiệp bằng việc bán tài sản, vay mượn
bạn bè, người thân và ngân hàng. Trong quá trình quai đê. Lấn biển gia đình ông
chịu nhiều thiệt thòi, mất mát bao gồm cái chết của con gái đầu 8 tuổi bị rơi
xuống cống chết đuối trong một lần theo bố mẹ ra đầm.
Năm 1993, huyện T đã ban hành quyết định giao cho ông V sử dụng 21 ha
đất bãi tại xã V, huyện T, tỉnh H để sử dụng vào mục đích nuôi trồng thủy sản,
thời hạn sử dụng là 14 năm. Trong quá trình sử dụng ông V đã tự ý đắp bờ bao
đê vượt quá diện tích đất được giao.
Năm 1995, ông V đã xây được một con đê cao tạo thành bờ bao cho một
vùng đầm rộng lớn hàng chục ha cùng hàng ngàn cây sú, vẹt mọc lên tạo thành
cánh rừng chắn song. Gia đình ông V đã có đầm nuôi tôm, cá để sinh sống.
Tháng 3/1997, ông V làm đơn xin giao đất bổ sung phần diện tích lấn biển
ngoài diện tích được giao, tháng 4/1997, huyện T ra quyết định bổ sung cho ông
V, 19.3 ha giáp với diện tích đã giao, thời hạn là 14 năm. Tổng cộng ông V được
sử dụng 40.3 ha để nuôi trong thủy sản.
Đê lấn biển của ông V còn được cho rằng góp phần giúp nhân dân trong
vùng không phải lo vỡ đê mỗi khi báo lũ. Ông V đã đắp được một đoạn đê bảo
vệ phần đầm thủy sản của mình. Chính quyền huyện sau này cũng đắp thêm một
số đoạn nhỏ của đê công vụ, nhưng lại nhận chính quyền đã có công đắp đê chứ
không phải ông V. Việc này đã bị người dân địa phương phản đối.
Đến thời điểm hết hạn giao đất, năm 2009, huyện T đã làm thủ tục thu hồi
toàn bộ 40.3 ha của ông V. Ông V đã khiếu nại việc thu hồi 19.3 ha đất lên
huyện sau đó không đồng ý với quyết định của huyện, ông V đã khởi kiện lên
tòa án.
1
Tháng 1/2010, Tòa án huyện T đã xét xử sơ thẩm và bác đơn khởi kiện của

tiếp giáp với 21 ha đã giao năm 1993 với thời hạn là 14 năm. Tổng cộng ông V
được giao 40.3 ha để nuôi trồng thủy sản.
+ Năm 2009 khi tới thời điểm hết hạn giao đất huyện T, đã làm thủ tục thu
hồi toàn bộ 40.3 ha của ông V. Ông V khiếu nại việc thu hồi 19.3 ha đất lên
huyện T, không đồng ý với quyết định của huyện T. Ông V đã khởi kiện lên tòa
án nhân dân tỉnh H.
Tòa án nhân dân tỉnh H đã thụ lý hồ sơ và tiến hành hòa giải bằng “Biên
bản thỏa thuận” nếu ông V rút đơn kiện thì UBND huyện T tiếp tục cho thuê
đất.
Ông V đã rút đơn kiện nhưng huyện T vẫn tiếp tục gửi thông báo làm việc
với ông V về việc thu hồi đất. Ông V vẫn tiếp tục đề nghị huyện T cho tiếp tục
cho ông thuê đất.
Huyện T tiến hành cưỡng chế với lực lượng đông đảo với hơn 100 người
gồm công an và quân đội với phó chủ tịch huyện là ông K là trưởng ban cưỡng
chế.
Gia đình ông V đã dùng mìn tự chế và đạn hoa cải nhằm vào lực lượng
cưỡng chế làm 6 người bị thương.
Cơ quan công an tỉnh H đã quyết định khởi tố vụ án giết người và chống
người thi hành công vụ với các người tham gia thuộc gia đình ông V.
Tháng 2/2012 Chính phủ đã yêu cầu chính quyền địa phương, huyện T,
tỉnh H thi hành các thủ tục cho phép gia đình ông V tiếp tục sử dụng đất đã giao.
Ngày 23/2/2012, Chủ tịch và Phó chủ tịch UBND huyện T bị cách chức.
* Các vấn đề đặt ra từ tình huống:
+ Vấn đề cấp đất và sử dụng đất, luật đất đai còn nhiều bất cập người dân
bị thiệt thòi nhất, trong khi nhiều tổ chức, cá nhân mang danh “nhà nước” trong
quyền sở hữu đất đai thì giàu lên nhanh chóng nhờ cấp phép sử dụng, sang
nhượng quyền sử dụng đất. Vấn đề cưỡng chế đất, giá cả đền bù, tái định cư,
giải quyết công ăn việc làm cho những hộ gia đình và tương lai con cháu họ khi
3
không còn tư liệu sản xuất đặc biệt là đất. Đó là tình trạng có đến 70% số vụ

Đảng ta ngày càng đổi mới phương thức lãnh đạo đối với Nhà nước; thông qua
Nhà nước, Mặt trận và các tổ chức quần chúng, nhân dân phát huy quyền làm
chủ của mình. Bằng Cương lĩnh, Điều lệ, các nghị quyết và thông qua đội ngũ
cán bộ, Đảng đã lãnh đạo Nhà nước phát huy ngày càng tốt hơn vai trò điều
hành, quản lý đất nước, xã hội;
Xây dựng nhiều chính sách, pháp luật, phát huy vai trò quản lý xã hội và
quyền làm chủ của nhân dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nội
dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước ngày càng đổi mới theo
hướng vừa bảo đảm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy trách
nhiệm, tính chủ động sáng tạo, tự chủ của các cơ quan, các cấp chính quyền Nhà
nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị từ trung ương đến cơ sở. Thực hiện
cơ chế này, đã góp phần tạo ra những chuyển biến tích cực, cải thiện và giải
quyết ngày càng tốt hơn mối quan hệ giữa Đảng với Nhà nước và các tổ chức
chính trị - xã hội. Tình trạng tổ chức đảng bao biện, làm thay các cơ quan, tổ
chức nhà nước ngày càng giảm dần ở nhiều nơi; đã nâng cao vai trò chủ động và
phát huy hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước; tính chủ động, tự giác của các
tổ chức chính trị - xã hội.
Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội ngày càng phát huy
được vai trò của mình trong việc tập hợp, đoàn kết, động viên các tầng lớp nhân
dân tham gia tự giác các phong trào cách mạng, các cuộc vận động, tham gia
xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước và nâng cao tính tự quản của các hoạt động
dân sự, trong cộng đồng dân cư. Dân chủ xã hội được mở rộng, các hình thức
dân chủ trực tiếp bước đầu được tăng cường qua việc xây dựng và thực hiện quy
chế dân chủ ở các loại hình cơ sở. Quyền ứng cử, lựa chọn trong các cuộc bầu
cử, giám sát đại biểu được thực hiện ngày càng sát sao và có hiệu quả. Quyền
của các công dân tham gia các công việc của Nhà nước và xã hội, xây dựng các
quyết định chính trị quan trọng của Đảng, Nhà nước ngày càng được mở rộng và
thực chất hơn. Trình độ, năng lực làm chủ của người dân từng bước được nâng
lên.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả, chuyển biến tích cực, mối quan hệ

ở tỉnh H cũng như ở Trung ương lại kính chuyển đơn từ lòng vòng, chính quyền
bảo mình làm đúng, dân bảo cán bộ làm sai và sẽ gây ra khiếu kiệu kéo dài.
Nguyên nhân chính là do:
6
- Nguồn gốc của vấn đề là quyết định của UBND huyện T có sai sót, không
đúng với quy định của pháp luật đất đai về giao đất, cho thuê đất, thời hạn giao
đất và thời điểm tính thời hạn giao đất;
- Do quyết định thu hồi đất không đúng với quy định của pháp luật nên
Quyết định cưỡng chế thu hồi đất cũng không đúng pháp luật.
- Việc tổ chức cưỡng chế thu hồi đất cũng có nhiều thiếu sót, sai phạm
như: không rõ mục đích thu hồi đất; không công khai kế hoạch thu hồi đất,
không có phương án đền bù, sử dụng lực lượng hàng trăm cán bộ công an, quân
đội vào việc cưỡng chế thu hồi đất của một gia đình, vô hình chung đã đẩy
người dân vào thế đối lập với chính quyền; thời điểm cưỡng chế không phù hợp,
khi mà Tết đến, xuân về mà theo đạo lý của người Việt Nam thì tết là thời gian
gia đình đoàn tụ, sum vầy.
- Việc lãnh đạo chính quyền địa phương chỉ đạo phá nhà của ông V là dấu
hiệu vi phạm pháp theo luật hình sự.
- Chính quyền huyện T còn phạm sai lầm khi bội tín với dân (dẫn chứng:
Khi tòa án nhân dân Tỉnh thụ lý hồ sơ vụ kiện của ông V thì đã giải quyết bằng
một “biên bản thỏa thuận” với đề nghị nếu ông V rút đơn kiện huyện T thì
huyện T tiếp tục cho ông thuê đất nếu ông có yêu cầu. Sau đó ông V tiến hành
rút đơn kiện thì huyện T tiếp tục đề nghị ông đến huyện để giải quyết việc thu
hồi đất. Ông V có đề nghị tiếp tục thuê đất nhưng không được chấp nhận.) -
những người đã gửi gắm niềm tin của mình qua lá phiếu bầu cử họ ra làm người
đại diện cho lợi ích của mình cách đây không lâu, thể hiện ở việc lập biên bản
hòa giải tại tòa án đồng ý cho người dân tiếp tục thuê đất để dân rút đơn kiện, rồi
bất ngờ đem lực lượng đến cưỡng chế. Đây là một hành vi đặc biệt nghiêm
trọng, không thể chấp nhận được, làm mất đi tính chính danh của chính quyền.
- Thể hiện sự yếu kém, chấp hành pháp luật chưa nghiêm, làm mất niềm tin

Luật đất đai năm 2003 (đã được sửa đổi bổ sung năm 2009); Điều 50, Điều
146.
Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004 về thi hành luật đất đai; Điều
184, Điều 41, Điều 148.
Nghị định số 84/2007/ NĐ-CP ngày 25/5/2007; Điều 11, Điều 136
8
Bộ luật dân sự: khoản 2, 3 Điều 143, Bộ luật Hình sự.
+ Hành vi “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo điều 285
của Bộ Luật Hình sự.
+ Tội danh chống người thi hành được quy định tại điểm d, khoản 2, Điều
257 của Luật hình sự.
Tội danh :giết người”: điểm d, khoản 1, điều 93 của Bộ Luật hình sự.
b/ Cơ sở pháp lý
Việc đền bù, thu hồi đất tại một số nơi còn nhiều bất cập do người dân và
chính quyền không thống nhất do người dân bị mất tư liệu sản xuất. Trong khi
giá đền bù, tái định cư quá thấp. Trong đó không ít bộ phận đơn vị, cán bộ mang
danh nghĩa nhà nước đã thu hồi đất trái phép của nhân dân để sang nhượng,
chuyển quyền sử dụng đất làm giàu lên nhanh chóng đã gây bức xúc, bất bình
trong nhân dân. Việc thu hồi đất của chính quyền xã V, huyện T, tỉnh H đối với
nhà ông V đã liên quan đến hành vi vi phạm pháp luật. Thiếu trách nhiệm trong
quản lý, chỉ đạo điều hành của cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương, các cá
nhân cán bộ, các tổ chức đoàn thể và cả gia đình ông V bao gồm các nhóm đối
tượng sau:
Nhóm 1: UBND huyện T: Đã cấp phép sử dụng, thuê đất sai quy định
của Luật đất đai đốivới 19.3ha đất tại xã V, huyện T, tỉnh H đối với gia đình ông
V. Quyết định của UBND huyện T có sai sót, không đúng với quy định của pháp
luật đất đai về giao đất, cho thuê đất, thời hạn giao đất và thời điểm tính thời hạn
giao đất.
Nhóm 2: Bộ máy hành chính còn nhiều tầng, nhiều nấc, tình trạng một bộ
phận cán bộ yếu kém về phẩm chất, năng lực, quan liêu, cửa quyền, mất dân

Phương án 2:
* Cách thức tiến hành:
Khi nhận được đơn tố cáo của ông V đối với UBND huyện T, tỉnh H thì
tòa án nhân dân tỉnh H Tổ chức đoàn thanh tra xuống hiện trường để kiểm tra
thực tế, lắng nghe tâm tư nguyện vọng của người dân, làm rõ mức độ sai phạm
của UBND huyện. Xác định rõ nguyên nhân dẫn đến vụ việc đã xảy ra, phân
định rõ trách nhiệm đối với các cá nhân và tổ chức để có phương án xử lý thích
10
hợp, kịp thời tùy theo mức độ sai phạm của họ. Tiến hành tổ chức hòa giải, giải
quyết tình huống hướng tới lợi ích của cả hai bên, vừa xử lý được những sai
phạm, vừa khích lệ được người nông dân tham gia sản xuất làm giàu cho gia
đình, góp phần xây dựng đất nước và tạo công ăn việc làm cũng như quai đê lấn
biển, trồng rừng tránh lũ lụt cho bà con nhân dân tại xã V, huyện T, tỉnh H.
* Ưu nhược điểm của phương án 2:
Ưu điểm: Việc xử lý tình huống hợp tình, hợp lý, đúng pháp luật; Khích
lệ được người nông dân tham gia sản xuất làm giàu cho gia đình, góp phần xây
dựng đất nước và tạo công ăn việc làm cũng như quai đê lấn biển, trồng rừng
tránh lũ lụt cho bà con nhân dân tại xã V, huyện T, tỉnh H.
* Nhược điểm của phương án 2:
Nhược điểm: Cần phải giải quyết khéo léo, nếu không có khéo léo giải
quyết sự việc sẽ khó thuyết phục được người dân, khó làm cho người dân tin
tưởng và sự chỉ đạo điều hành của Đảng, nhà nước.
Lựa chọn phương án và xây dựng kế hoạch để giải quyết tình huống theo
phương án đã lựa chọn.
Lựa chọn phương án 1:
- Lựa chọn phương án giải quyết tình huống: xuất phát từ việc nhìn nhận
những ưu, nhược điểm của các phương án, tôi thấy lựa chọn phương án giải
quyết thứ nhất là phương án có tính khả thi hơn cả vì việc giải quyết tình huống
được dựa trên cả những cơ sở pháp lý rõ ràng. Bởi các cấp chính quyền tại địa
phương đã mắc quá nhiều sai lầm cần phải xử lý nghiêm minh thể hiện sự công

Giải quyết vụ việc vi phạm liên quan đến luật đất đai, luật hình sự.
Trước tiên, cơ quan công an phải xuống hiện trường thu thập toàn bộ
chứng cứ, bằng chứng, thu thập đầy đủ hồ sơ, tư liệu liên quan đến vụ việc. Thu
thập thông tin từ nhân dân, hiểu được nguyên do vấn đề để nắm bắt được tâm tư,
nguyện vọng của người dân khi đó khi xét xử vụ việc có các tình tiết giảm nhẹ,
xét xử thấu tình đạt lý vừa thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật nhưng vẫn thể
hiện được sự khoan hồng của pháp luật.
12
Thứ hai, tỉnh H có chỉ thị giao cho tòa án nhân dân huyện phải cung cấp
hồ sơ vụ việc đầy đủ xử lý nhanh, chính xác
Thứ ba, tỉnh H cần phải cung cấp thông tin nhanh chóng, kịp thời trước,
ngay và trong quá trình xét xử để chính quyền cấp trên có những chỉ đạo chính
xác, kịp thời tránh gây bức xúc trong dư luận. Thể hiện vai trò chỉ đạo, điều
hành của Đảng, nhà nước.
Thứ tư xét xử vụ việc đảm bảo tính công bằng của pháp luật dự trên các
Luật, hiến pháp, nghị định hiện hành. Cần xem xét các tình tiết giảm nhẹ, thể
hiện sự khoan hồng
Thứ năm, tổng kết rút kinh nghiệm, đúc kết những bài học quý giá cho các
đội ngũ cán bộ, công chức, các cấp ủy đảng, chính quyền, các đoàn thể…
+ Kế hoạch về nguồn lực và vật lực
Về nguồn lực: Tòa án nhân dân, viện kiểm soát nhân dân, cơ quan công
an, các tổ chức đoàn thể, các hiệp hội đại diện quyền lợi cho nhân dân, người lao
động.
Vật lực: Kinh phí thực hiện theo quy định.
Tổ chức thực hiện phương án đã lựa chọn( Phương án 2) để giải quyết tình
huống
+Sau khi vụ cưỡng chế đất bất thành, UBND huyện T, tỉnh H đã quyết
định tạm hoãn việc thu hồi đất. Cơ quan công an tỉnh H đã ra quyết định khởi tố
vụ án giết người và chống người thi hành công vụ đối với ông V và gia đình.
+ Sau cuộc điều tra vụ án hủy hoại tài sản tại nhà ông V, công an tỉnh H đã

lý, nhân dân làm chủ” như thế nào cho đúng đắn, phù hợp, hiệu quả, được lòng
dân.
+ Các vụ kiện về tranh chấp đất đai còn diễn ra kéo dài, vượt cấp do trình
độ yếu kém của cán bộ quản lý, một số cán bộ chưa làm tròn bổn phận, trách
nhiệm. Một số cán bộ còn quan liêu, cửa quyền gây phiều nhiễu, hách dịch nhân
dân. Một số cán bộ, công chức bị biến chất gây mất lòng tin của nhân dân vào
chính quyền.
14
+ Là tiếng chuông cảnh tỉnh về sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà
nước trước những nhu cầu bức xúc của nguời dân hiện nay. Do vậy, để thực
hiện tốt cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ” có rất
nhiều việc cần tiếp tục phải làm, trong đó khâu cốt lõi là tiếp tục đổi mới
phương thức lãnh đạo của Đảng.
+ Cần phát huy tốt hơn nữa khối đại đoàn kết toàn dân.
15