Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
I. Phần mở đầu
I.1. Lý do chọn đề tài:
Trong bối cảnh Công nghệ thông tin ngày càng phát triển, việc sử dụng máy
tính không còn bó hẹp trong viện nghiên cứu, các trờng đại học, các trung tâm
máy tính mà còn mở rộng ra mọi xí nghiệp, cơ quan, nhà máy. Song song với quá
trình trên việc giảng dạy Tin học trong các trờng phổ thông cũng đợc đẩy mạnh đi
đôi với việc tăng cờng trang bị máy vi tính trong nhà trờng. Trong những năm gần
đây nền giáo dục nớc nhà đang thực sự bớc vào chặng đờng đi lên với biết bao
gian truân và thử thách để đáp ứng yêu cầu đổi mới của thời đại, tiến kịp nền giáo
dục trên toàn thế giới. Ngành Giáo dục nớc ta đang từng bớc đi lên, vì vậy việc
học sinh đợc tiếp cận với Công nghệ thông tin là một vấn đề mà ngành giáo dục
đang rất chú trọng và quan tâm tới.
Ngôn ngữ lập trình Pascal do Niklaus Wirth, giáo s điện toán trờng đại học
Zurich (Thuỵ Sỹ) đề xuất vào năm 1970 với tên gọi Pascal để kỉ niệm nhà toán
học và triết học nổi tiếng ngời Pháp Blaise Pascal. Đây là một ngôn ngữ thuật giải,
có tính cấu trúc, chặt chẽ, sáng sủa và với mục đích là công cụ giảng cho sinh
viên. Song hiện nay Pascal đã trở thành 1 trong những ngôn ngữ phổ biến nhất,
thích hợp nhất cho tất cả các đối tợng học môn Tin học. Với ngôn ngữ lập trình
Pascal các em học sinh phổ thông phát triển đợc lối t duy rõ ràng, mạch lạc.
Với môn Tin học ở trờng phổ thông trang bị cho học sinh những hiểu biết
cơ bản về Công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiện nay, phơng pháp
giải quyết vấn đề theo qui trình công nghệ và kĩ năng sử dụng máy tính phục vụ
học tập và cuộc sống. Ngoài ra Tin học có ý nghĩa to lớn đối với sự phát triển trí
tuệ, t duy thuật toán cho ngời lao động góp phần hình thành học vấn phổ thông
cho học sinh, góp phần làm tăng hiệu quả giáo dục. Vì thế ngời giáo viên luôn
luôn không ngừng đổi mới phơng pháp dạy học, việc đổi mới phơng pháp dạy học
môn Tin học đợc thể hiện ở các mặt:
- Đổi mới hoạt động của giáo viên .
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
1 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh

2 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
I.3. Thời gian, địa điểm nghiên cứu:
- Tôi đã thực hiện nghiên cứu đề tài này trong cả một năm học 2009 - 2010
- Nghiên cứu với bộ môn Tin học trên học sinh khối 8 của trờng THCS
Nguyễn Đức Cảnh - Thị trấn Mạo Khê - Đông Triều - Quảng Ninh.
I.4. Đóng góp về lý luận, thực tiễn:
- Đa số học sinh có khả năng suy luận logic rất tốt, các em có khả năng
mạnh dạn, tự tin trình bày quan điểm của mình trớc đông ngời.
- Khả năng tự học, tự tìm kiếm thông tin của học sinh khá cao, tuy nhiên
cha có điều kiện thể hiện bên cạnh đó ngôn ngữ lập trình Pascal còn liên quan đến
thuật toán vì vậy một số học sinh còn bỡ ngỡ không biết chuyển từ ngôn ngữ toán
học sang ngôn ngữ lập trình Pascal.
- Giáo viên chúng ta đều nhiệt tình, muốn tìm tòi, sáng tạo trong đổi mới
phơng pháp, nhằm tìm ra cách truyền đạt tốt nhất cho bài giảng.
- Công nghệ thông tin và trang thiết bị giáo dục đều đợc trang bị nay đã đủ
cho các trờng nên việc soạn giảng rất dễ dàng và nhanh chóng.
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
3 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
II. Phần nội dung:
II.1. Chơng 1: Tổng quan
Tựy vo tng bi hc m chỳng ta xõy dng k hoch hot ng khỏc nhau,
phự hp vi ni dung ca bi v ng thi m bo hc sinh hiu v vn dng
c kin thc bi hc mt cỏch thnh tho. Cn c vo thc tin hc sinh trong
trng, cn c vo tỡnh hỡnh thc t ca trng hc, cn c vo tỡnh hỡnh chung
ca a phng, theo tụi thỡ dy mụn Tin hc nờn chia ra lm hai kiu bi lờn lp :
- Mt l lờn lp cho mt tit lớ thuyt.
- Hai l lờn lp cho mt tit gii bi tp v thc hnh .
Từ các nội dung vấn đề trên tôi rút ra những kinh nghiệm trong giảng dạy

khc phc hn ch ny GV cn tit hnh bc tip theo .
Bc 2 : Tho lun nhúm
õy l cỏch HS trao i vi nhau v nhng vn bõng khuõng m i
vi GV cỏc em s khụng giỏm trao i, ng thi giỳp cho cỏc em thy c cỏi
hay trong s vn dng kin thc vo bi tp, giỳp cỏc em hc yu cú c hi khc
sõu kin thc thụng qua ý kin ca cỏc em hc khỏ hn. Nhng trong quỏ trỡnh
tho lun nhúm GV v HS cn lu ý cỏc im sau :
* i vi GV :
- Cn phõn chia nhúm mt cỏch cú chn lc m bo lm sao trong nhúm
cú y cỏc i tng, s lng t 2 n 8 HS.
- Khi giao nhim v cho nhúm cú th giao cựng mt nhim v hoc giao cho
mi nhúm mt nhim v khỏc nhau .
- Ni dung cõu tho lun phi rừ rng, kớch thớch c s ham hiu bit ca
HS, liờn quan trc tip n ni dung bi hc.
- Thi gian lm vic ca nhúm phi duy trỡ t 7 n 10 phỳt
- Khi gi HS tr li ni dung cõu hi cn phi gi mt cỏch ngu nhiờn
kớch thớch tt c cỏc i tng trong nhúm phi t lc tỡm hiu v mang vinh
quang v cho nhúm.
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
5 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
- ỏnh giỏ cõu tr li ca cỏc nhúm cn phi m bo s cụng bng, m
bo khớch l c cỏc em trong hc tp .
* i vi HS :
- Trong quỏ trỡnh tho lun cỏc thnh viờn trong nhúm cn chỳ ý, gi trt t,
tp trung suy ngh.
- a ra ý kin ca bn thõn mỡnh cựng tho lun (cho dự ý kin ú thiu
s chớnh xỏc) cho hc sinh bit c cỏi sai ca bn thõn m kp thi sa .
- Trong nhúm tho lun cỏc thnh viờn phi tụn trng ý kin ca nhau, cú
nh vy cỏc bn hc yu mi cú c hi bc l kin thc ca bn thõn .

Hãy chỉ ra INPUT và OUTPUT của các bài toán sau:
+ Xác định số học sinh trong lớp cùng mang họ Trần?
+ Tính tổng các phần tử lớn hơn 0 trong dãy n số cho trớc.
Hãy mô tả thuật toán tính tổng các phần tử của dãy số A={a
1
, a
2
, , a
n
} cho tr-
ớc?
Hớng dẫn: Để giải quyết đợc bài toán này chúng ta cần xác định INPUT và
OUTPUT, thực ra là cộng liên tiếp các phần tử trong dãy số đó. Ta sử dụng 2 biến
1 biến tính tổng, 1 biến là biến đếm tơng ứng với từng phần tử trong dãy { a
1
, a
2
,
, a
n
}. Ban đầu tổng đợc gán bằng 0, biến đếm đợc gán bằng 0 sau đó tăng biến
đếm lên 1 đơn vị mỗi lần tăng biến đếm đó ta lại cộng tổng với phần tử tơng ứng
với biến đếm đó, quá trình cộng liên tiếp đó cứ thế lặp cho đến khi biến đếm nhỏ
hơn hoặc bằng n (số phần tử trong dãy).
* Mt s li khuyờn khi dy tit ny l :
- Hóy t v trớ ca mỡnh vo v trớ ca hc sinh, ng nờn xem nh bt c mt
kin thc no vỡ iu ú cú th l d i vi giỏo viờn nhng li khú vi HS
- C gng to ra tỡnh hung cú vn lm xut hin HS nhu cu nghiờn cu
kin thc mi, hng thỳ hn trong hc tp .
- Chn cõu hi phi hp lớ cú tỏc dng lụi cun HS tham gia vo bi hc .

-Yờu cu hc sinh phỏn oỏn chớnh xỏc s dng câu lệnh hợp lý
-Yờu cu hc sinh vit cỏc cõu lnh cn gii quyt bi tp ú.
-K nng s dng thut toỏn trong mụn toỏn ỏp dng vo mụn tin
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
8 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
Bc 2 : Thc hin vit chng trỡnh
T chc HS c lp gii bi tp trờn c s huy ng vn hiu bit ca HS,
GV theo dừi, giỳp cỏc em khc phc nhng khú khn ny sinh v t chc cho
tp th HS khai thỏc cỏc bi tp theo nh hng ó c chun b, d oỏn trc.
tit hc thnh cụng thỡ chỳng ta phi vn dng sỏng to PPDH tỡm tũi cỏc
thut toỏn trong toỏn hc sau ú chuyn sang ngụn ng Pascal, c th chỳng ta i
cỏc bc sau :
Tỡm hiu toỏn
Cụng vic ny phi c thc hin mt cỏch thng xuyờn vỡ cú tỡm hiu k
thỡ chỳng mi cú th khai thỏc ht cỏc yu t ca cho .Vic tỡm hiu chia ra
lm ba giai on
Giai on 1: c
Giai on 2: X ỏc nh yêu cầu của đề.
Giai on 3: Cn xỏc nh cỏc bc cn gii
Vớ d : Đối với bài toán viết chơng trình nhập vào 2 số a và b sau đó xác định số
lớn nhất trong 2 số đó.
Giai đoạn 1: Đọc đề
Giai đoạn 2: Nhp 2 s a v b, tỡm s ln nht
Giai đoạn 3: Nhp d liu xong mi so sỏnh tỡm s ln nht
Xây dựng thut toỏn.
Giai on ny rt quan trng, nú quyt nh s thnh cụng hay tht bi khi gii
mt bi toỏn. nh hng cho hc mt cỏch ỳng n ũi hi GV phi tỡm
hiu toỏn mt cỏch tht k cng, phi hp vi HS phõn tớch, d oỏn, liờn h
n cỏc bi tp ó gii, da vo cỏc bc xõy dng thut toỏn t cõu hi gi

Begin
Write (Nhap 2 so a va b); Readln(a,b);
If a> b then writeln (a,la so lon nhat)
Else writeln(b, la so lon nhat);
Readln;
End.
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
10 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
Kim tra v mụ t li gii
Bc ny rt l quan trng giỳp ngi gii khc phc nhng sai sút, nhm
ln trong quỏ trỡnh thc hin chng trỡnh gii. Mt khỏc vic nhỡn li nhng chi
tit cng nh ton b cỏch gii giỳp cho ta tỡm thy mt cỏch gii khỏc tt hn,
hoc phỏt hin ra s kin mi v b ớch. Phi kiờn nhn v chu khú nghiờn cu
li gii tỡm c, giỳp ta hiu sõu hn, s lm phong phỳ thờm kinh nghim gii
toỏn, s cng c v phỏt trin nng lc gii toỏn cho bn thõn .
Vớ d : Kim tra li li gii ca bi toỏn trờn ta tin hnh nh sau: Nhp a
= 5; b = 7 ta so sỏnh õy xem so no ln hn thỡ khng nh s ú l s ln
nht.
i vi tit thc hnh trc tiờn giỏo viờn lờn yờu cu hc sinh xỏc nh
xem trong bi ta cn lm nhng gỡ cn s dng nhng cõu lnh gỡ sau ú mụ t
thut toỏn ca chng trỡnh, xỏc nh cỏc bin d nh cn s dng v kiu ca
chỳng, nhc cỏc em khụng lờn xem chng trỡnh mu trong SGK sau ú yờu cu
cỏc nhúm cựng lm trờn mỏy sau ú dch v chy chng trỡnh quan sỏt kt qu
v cho nhn xột.
VD: Vi bi thc hnh s 6 v s dng cõu lnh lp While Do. Vi bi
1 trang 72: Hóy vit chng trỡnh s dng cõu lnh lp While do tớnh trung
bỡnh n s thc x
1,
x

* Mt vi li khuyờn khi dy tit hc ny l:
- Khi cho hc sinh nhc li kin thc ó hc GV c gng tỡm mi liờn h
gia cỏc kin thc vi nhau .
- Nờn cú bng h thng m cỏc kin thc trong bng liờn quan vi nhau theo
c hng ln ct. Tn dng cỏc s h thng kin thc .
- ng bin tit thc hnh thnh tit ch bit chộp bi vo mỏy .
- Nờn a mt s bi cú th thay th cỏc bi trong sỏch giỏo khoa, nờn chn
mt s lng va , chn bi tp cú ni dung tng hp liờn quan n nhiu
kin thc cú iu kin khc sõu cỏc kin thc ó vn dng phỏt trin kh
nng t duy cn thit.
- Nờn sp xp cỏc bi tp thnh mt chựm bi cú liờn quan vi nhau .
- Trong tit thc hnh, cú nhng bi c gii chi tit v cú nhng bi ch
gii vn tt .
- Hóy HS cú thi gian lm quen vi cỏc thut toỏn, cựng vi HS nghiờn
cu tỡm tũi li gii v cho hc sinh c hng nim vui khi t mỡnh tỡm
c chỡa khúa ca li gii .
II.3. Chơng 3: Phơng pháp nghiên cứu, kết quả nghiên cứu
II.3.1. Phơng pháp nghiên cứu:
- Trong đề tài này tôi vận dụng các phơng pháp nghiên cứu có tính phổ biến
nh :
+ Phơng pháp lí luận thông qua việc đọc sách giáo khoa, sách giáo
viên, sách bài tập, tài liệu giáo án.
+ Phơng pháp thảo luận, thăm dò
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
12 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
+ Phơng pháp thực nghiệm áp dụng vào các giờ học Tin học: Tiến hành
thực nghiệm ngay trong các hoạt động học tập
+ Phơng pháp thống kê phân loại.
+ Phơng pháp giải quyết vấn đề.

- TB : 7,9%
- Yếu : 0%
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
14 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
III. Kết luận, kiến nghị
Qua một số năm dạy tin học đặc biệt là phần lập trình Pascal ở trờng THCS
Nguyễn Đức Cảnh tôi đã đầu t rất nhiều công sức cho công việc tìm tài liệu, soạn
giảng theo hệ thống nhằm tháo gỡ khó khăn trong quá trình giảng dạy.
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy đợc nghe những tham luận về giảng
dạy các môn văn hoá khác nh Toán, Văn, Lý, Hoá, tôi thấy rất bổ ích và đúc rút
đợc thêm nhiều bài học kinh nghiệm cho quá trình giảng dạy.
Từ những cố gắng của cá nhân trong thực tế giảng dạy ở bậc THCS tôi nhận
thấy rằng kết quả học tập của học sinh phụ thuộc rất lớn vào giáo viên vì giáo viên
là ngời trực tiếp giảng dạy các em, giúp các em học tập tính tự giác, không chỉ đơn
thuần dừng lại sau mỗi tiết dạy mà nó theo suốt quá trình dạy học, mà xuất phát
điểm là ngời giáo viên phải dạy nh thế nào để cuốn hút các em vào hoạt động tích
cực trên lớp, tạo cho các em một phơng pháp học, một cách học bộ môn qua hớng
dẫn, rèn luyện từng ngày, từng tiết học. Giáo viên sẽ giúp học sinh hoàn thiện kiến
thức mới và vận dụng kiến thức đó để giải quyết các nhiệm vụ thực tiễn. Kết quả
học tập của học sinh cao hay không phụ thuộc vào kiến thức tiếp nhận qua từng
tiết dạy của giáo viên.
Qua quá trình dạy Tin học tôi thấy rằng luyện tập củng cố khắc sâu kiến
thức rất quan trọng. Để phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh thì giáo viên
không nên đa quá nhiều dạng bài tập vào một tiết học, từng dạng bài tập phải toát
lên đợc mục đích là củng cố kiến thức nào, nên chọn lợng bài tập vừa đủ để có
điều kiện khắc sâu các kiến thức đợc vận dụng và phát triển các năng lực t duy càn
thiết trong quá trình lập trình. Hãy để cho học sinh có thời gian suy nghĩ đọc kỹ
đề bài và để cho học sinh hởng niềm vui khi tự mình tìm chìa khoá lời giải.
Đề tài Nâng cao hiệu quả trong việc dạy môn tin 8 đã phần nào đề ra đợc

Mạo Khê, ngày 18 tháng 5 năm 2010
Ngời viết
Nguyễn Thị Hải Yến
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
16 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
IV. Tài liệu thaM khảo, Phụ lục
1. Sách giáo khoa Tin 8 - Nhà xuất bản giáo dục
2. Sách giáo viên Tin 8 - TG: Phạm Thế Long - Nhà xuất bản giáo dục
3. Sách bài tập Tin 8 - TG: Bùi Văn Thanh - Nhà xuất bản giáo dục
4. Tài liệu giáo án Tin 8 - TG: Quách Tất Kiên - Nhà xuất bản giáo dục
5. Tài liệu bồi dỡng GV tin học ở trờng THCS
6. Phơng pháp lí luận dạy học - TG: Nguyễn Bá Kim - Nhà xuất bản giáo
dục
7. Câu hỏi và bài tập trắc nghiệm - Nhà xuất bản giáo dục
8. Ngôn ngữ lập trình Pascal - TG: Quách Tuấn Ngọc- Nhà xuất bản giáo
dục.
9. Turbo pascal 7.0 giáo trình cơ sở và nâng cao - PGS.TS: Bùi Thế Tâm -
Nhà cuất bản giao thông vận tải Hà Nội.
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
17 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
V. NHận xét của hội đồng khoa học:


Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
Phần II Phần nội dung 4
II.1.Chơng 1: Tổng quan 4
II.2. Chơng 2: Nội dung vấn đề nghiên cứu 4
II.2.1.i vi tit lớ thuyt:
4
II.2.2. i vi mt tit hng dn gii b i t p v
TH
8
II.3.Chơng 3: Phơng pháp nghiên cứu, kết quả 12
II.3.1. Phơng pháp nghiên cứu 12
II.3.2. Kết quả nghiên cứu 13
Phần III Phần kết luận 15
III. Kết luận và kiến nghị 15
Phần IV IV.Tài liệu tham khảo, mục lục 17
Phần V Nhận xét của hội đồng Khoa học 18
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
19 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh
Nâng cao hiệu quả trong việc giảng dạy môn tin học 8
Giáo viên: Nguyễn Thị Hải Yến
20 Trờng THCS Nguyễn Đức Cảnh