Mô hình lúa - tôm ở ĐBSCL: Thích ứng biến đổi khí hậu
Vài năm gần đây, nông dân các địa phương ven biển ĐBSCL trúng đậm mô
hình “con tôm ôm cây lúa”. Toàn vùng hiện có hơn 120.000 ha đất nông
nghiệp sản xuất theo mô hình này, vượt gấp nhiều lần so với thời sơ khai 10
năm trước. Đặc biệt, qua thực tế, mô hình lúa - tôm được các nhà khoa học
khẳng định thích ứng cao với diễn biến bất thường của biến đổi khí hậu toàn
cầu và có thể sản xuất lớn…!

Mô hình của nông dân

40 năm trước, tại xã Long Điền Đông K, nay là xã Long Điền Đông A,
huyện Đông Hải, tỉnh Bạc Liêu, nông dân tình cờ thu hoạch được tôm trong
ruộng lúa. Từ đó họ đưa nước mặn vào một cách vừa phải để cho tôm phát
triển song hành với cây lúa. Đây là một trong những nơi đầu tiên ở vùng bán
đảo Cà Mau sản xuất lúa - tôm đầu tiên. Đến nay, mô hình này ngày càng
được nhân rộng, áp dụng tốt các tiến bộ khoa học kỹ thuật và quy trình sản
xuất ngày càng hoàn thiện. Ngày càng xuất hiện nhiều điển hình cho lợi
nhuận 50 - 100 triệu đồng/ha/năm.

Nông dân Nguyễn Văn Hiếu, thị trấn Sông Đốc, huyện Trần Văn Thời, tỉnh
Cà Mau, cho biết: “Năm 2007, tình cờ tôi cấy 7 công lúa một bụi đỏ trên đất
nuôi tôm. Cuối vụ thu hoạch được 25 giạ/công. Năm nay, tôm ít bệnh hẳn so
với những ao tôm bên cạnh. Chính vì vậy, tôi quyết định sản xuất lúa hết 10
công đất của mình”. Ông Hiếu bật mí: “Tôi thấy nhiều vùng ở Bạc Liêu
trồng lúa trên đất nuôi tôm khá quá nên về đây cấy thử nhưng không ngờ
trúng thiệt”.

Thấy anh Hiếu cấy lúa có kết quả, nhiều bà con ở thị trấn miền biển này
cũng làm theo. Đến nay, diện tích lúa - tôm lên đến trên 2.200ha. Tại huyện
Cái Nước, để có lúa cấy trên đất tôm, người dân gieo mạ trên sân nhà, rồi
nhổ cấy xuống vuông tôm. Dù qua nhiều công đoạn nhưng ai cũng hớn hở vì
Nông dân huyện An Minh, tỉnh Kiên Giang thu hoạch tôm trên vùng sản
xuất theo mô hình lúa - tôm. Thích ứng biến đổi khí hậu

Một thông tin rất quan trọng đối với nông dân bấy lâu gắn bó với mô hình
lúa - tôm là: Tại hội thảo phát triển hệ thống canh tác lúa - tôm các tỉnh ven
biển ĐBSCL diễn ra tại Sóc Trăng cuối tháng 9, các nhà khoa học cho rằng
đây là mô hình sản xuất thích ứng với diễn biến bất thường của biến đổi khí
hậu và có thể mở rộng diện tích lên 200.000 ha trong vài năm tới.

ĐBSCL chịu tác động của biến đổi khí hậu nặng nhất so với toàn quốc, khả
năng xâm nhập mặn sâu vào đất liền là điều khó tránh khỏi. Theo dự báo của
Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, khả năng có đến 2,4 triệu ha bị nước
biển xâm nhập mặn, nhiều diện tích chuyên trồng lúa 2 vụ/năm sẽ không thể
sản xuất được do nước mặn tràn vào. Lúc đó, mô hình canh tác một vụ lúa,
một vụ tôm là thích ứng nhất.

TS Trần Thanh Bé, Giám đốc Viện Nghiên cứu phát triển ĐBSCL, cho rằng:
“ĐBSCL có hơn 1,4 triệu ha đất ngập nước do tác động của xâm nhập mặn.
Con số này sẽ tăng lên do quá trình biến đổi khí hậu, cụ thể là nước biển
dâng, xâm nhập mặn sâu vào đất liền. Khoanh vùng ngọt hóa để trữ ngọt sản
xuất lúa là điều không tưởng. Chính những dòng nước mặn xâm nhập vào
ruộng lúa đã tạo điều kiện cho người nông dân nuôi tôm và cũng chính họ
“phát minh” ra mô hình sản xuất lúa - tôm”.

TS Nguyễn Văn Hảo, Viện Nghiên cứu nuôi trồng thủy sản 2, cho rằng: