QUẢN LÝ ĐẤT VÀ DINH DƯỠNG NHẰM
PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG SẢN XUẤT HỒ
TIÊU 1. Mở đầu
Trong sản xuất hồ tiêu, sâu bệnh hại là vấn đề
quyết định sự bền vững, ổn định của vườn
tiêu. Các loại sâu bệnh hại sinh ra từ đất đặc
biệt nguy hiểm vì có thể gây nên sự hủy diệt
vườn tiêu. Do vậy muốn giữ vững sự bền
vững, ổn định của vườn tiêu cần áp dụng các
biện pháp tổng hợp ngăn ngừa sự xâm nhiễm
của các loại sâu bệnh sinh ra từ đất.
Các loại sâu bệnh có ở trong đất rất nguy
hiểm đối với hồ tiêu là: rệp sáp hại rễ hồ
tiêu(Pseudococcus citri), bệnh vàng lá chết
chậm mà nguyên nhân do tuyến
trùng Meloidogyne incognita kết hợp
nấmFusarium solani gây hại rễ, bệnh chết
nhanh do nấm Phytophthora. Bệnh
do Phytophthora làm cho cây tiêu có thể chết
rất nhanh sau 7-10 ngày nếu nấm bệnh tấn
công vào cổ rễ (héo chết nhanh), cũng có thể
làm cây tiêu có triệu chứng giống bệnh vàng lá
chết chậm nếu nấm bệnh tấn công vào hệ
thống rễ hút.
Các loại sâu bệnh vừa kể trên rất nguy hiểm là
vì chúng tấn công hệ thống rễ cây tiêu làm
giảm hoặc mất khả năng hút nước, hút dinh

- Đất dễ thoát nước, có độ dốc dưới 20
0
,
không bị úng ngập. Đất dốc thoai thoải từ 5-
10
0
tốt hơn đất bằng phẳng vì thuận lợi cho
thoát nước.
- Tầng canh tác dày trên 70cm, mạch nước
ngầm sâu hơn 2m.
- Đất giàu mùn, thành phần cơ giới nhẹ đến
trung bình, pH
KCl
từ 5 - 6.
Tránh lập lại vườn tiêu trên các vùng trồng
tiêu đã bị các loại sâu bệnh hại trong đất phá
hoại. Nếu nhất thiết phải trồng tiêu lại trên các
vùng này, cần có thời gian cách ly và cải tạo
đất từ 3-4 năm để cắt đứt nguồn sâu bệnh.
Tương tự như vậy nếu trồng tiêu trên đất
vườn cao su, ca cao đã hết chu kỳ khai thác
(vì nấmPhytophthora cũng là loại nấm gây hại
phổ biến trên cao su, ca cao). Cần phải áp
dụng các biện pháp khai hoang, cày bừa, rà rễ
và đốt. Rải vôi bột khi bừa với liều lượng 200-
300kg/1000m
2
để cải tạo độ chua đất. Gieo
trồng cây phân xanh
họ đậu từ 3-4 vụ, cày

được tính chất vật lý, hóa học và sinh học của
đất. Cây che phủ đất được đề nghị trồng vào
tất cả các khoảng trống trong vườn tiêu, chỉ để
lại khoảng trống dưới tán xung quanh gốc tiêu,
cách gốc khoảng 60cm. Cỏ trong gốc được
nhổ sạch bằng tay.
Các loại cây phủ đất thích hợp trong vườn tiêu
là: lạc dại (Arachis pintoi), đậu
lông (Calopogonium mucunoides).
3. Quản lý dinh dưỡng cho vườn tiêu
- Ưu tiên bón phân hữu cơ
Cây tiêu rất thích phân hữu cơ. Trong phân
hữu cơ ngoài các chất đa lượng, còn có các
chất trung, vi lượng, có tác dụng cải thiện lý
hóa tính đất, tăng khả năng thoát và giữ nước,
hạn chế được sự phát triển của một số tuyến
trùng và nấm bệnh trong đất thông qua việc
thúc đẩy hoạt động của vi sinh vật đối kháng.
Các thí nghiệm bón phân chuồng ủ hoai cho
tiêu tại Quảng Trị cho thấy các công thức bón
phân hữu cơ đã làm giảm mật độ tuyến
trùng Meloidogyne incognita so với đối chứng
không bón phân hữu cơ. Phần lớn các thí
nghiệm về phân bón đều cho thấy bón phân
hữu cơ làm tiêu ít bị bệnh vàng lá, tăng năng
suất và có hiệu quả kinh tế cao so với chỉ bón
phân hóa học.
- Tăng cường sử dụng phân bón lá
Phân bón lá đặc biệt có ý nghĩa đối với hồ tiêu
là loại cây trồng có bộ rễ ít phát triển và dễ bị

2
0
5
/ha. Đó là do thói
quen sử dụng phân NPK hỗn hợp có công
thức 16-16-8 và sau đó bón bổ sung các loại
phân khác như lân Văn điển, DAP v.v…. Công
thức phân 16-8-16 hoặc 14-7-21 là các công
thức phù hợp với tiêu kinh doanh hơn nhưng ít
được nông dân sử dụng do thiếu thông tin và
do thói quen khó thay đổi của nông dân.
Bón phân rất cao trong điều kiện tưới nước
đầy đủ và hoàn toàn không có cây che bóng
đã cho phép nhiều nông hộ đạt năng suất tới
8tấn tiêu khô/ha ở năm thứ 7, thứ 8 sau khi
trồng. Bên cạnh thành tích năng suất cao là
nguy cơ về tính bất ổn của các vườn tiêu khi
mà các loại sâu bệnh nguy hiểm sinh ra từ đất
có thể tấn công vườn tiêu vào bất cứ lúc nào.
Thực tế đã có nhiều vườn đang rất tốt do
được chăm bón đầy đủ sau khi bị sâu bệnh
phá hại đã không chữa được và phải hủy bỏ
hoàn toàn.
- Phương pháp bón phân
Khi nghiên cứu về phưiưng pháp bón phân
cho tiêu, các nhà nghiên cứu người Indonesia
cho rằng phương pháp bón phân truyền thống
cho tiêu ở Indonesia (xới xáo bón phân) có thể
thúc đẩy khả năng nhiễm bệnh khi gây ra các
vết thương ở rễ tiêu. Chất dịch tiết từ các vết

đem bón cho tiêu.
- Phân khoáng: 300-350g Urê+ 150g SA +
500g super lân hay lân Vân điển + 300 – 400g
KCl. Phân lân được bón vào đầu mùa mưa,
phân đạm và kali được chia ra bón 4-5 lần
trong năm. Có thể thay phân đơn bằng phân
NPK Đầu Trâu, dùng công thức 16-8-16-13S
TE hoặc 15-10-15 cho thời kỳ kinh doanh, bón
với liều lượng 1-3-1,5 kg/trụ tiêu/năm, chia làm
4-5 lần để bó.
- Phân bón lá được phun từ 2-3 lần/năm và
chú trọng tới các yếu tố vi lượng.
3. Kết luận
Cách phòng trừ chung các loại sâu bệnh sinh
ra từ đất là phải bảo đảm cho hệ thống rễ tốt
và cây phát triển khỏe mạnh. Chiến lược
phòng trừ hiệu quả các bệnh này bao gồm
việc sản xuất cây sạch bệnh trong vườn ươm,
chọn đất trồng tiêu phù hợp, áp dụng các kỹ
thuật canh tác hợp lý với cây tiêu như trồng
tiêu trên cây trụ sống để cây tiêu được chiếu
sáng thích hợp, điều chỉnh cây che bóng một
cách thích hợp, thoát nước tốt cho vườn, hạn
chế làm đất, quản lý dinh dưỡng tốt cho vườn
tiêu. Biện pháp phòng trừ bằng hóa học chỉ
được sử dụng như là biện pháp cuối cùng khi
cần thiết.