BÀI CA NGẮN ĐI TRÊN BÃI CÁT
(SA HÀNH ĐOẢN CA)
Cao Bá Quát
I. TÌM HIỂU CHUNG:
1/ Tác giả: Cao Bá quát (1809-1855)
- Tự Chu Thần, hiệu Cúc Đường, Mẫn Hiên, người Phú Thị, Gia Lâm, Bắc
Ninh
- Văn võ toàn tài - 1854 khởi nghĩa chống lại phong kiến nhà Nguyễn.
- Ông là nhà thơ tài năng - bản lĩnh bộc lộ chí khí thanh cao, hoài bão lớn phê
phán chế độ phong kiến nhà Nguyễn bảo thủ, trì trệ.
2/ Tác phẩm: “Bài ca ngắn trên bãi cát” (Sa hành đoản ca)
a) Hoàn cảnh ra đời bài thơ:
Cao Bá Quát đã nhiều lần vào Huế để thi Hội (nhưng không đậu tiến sĩ). Hành
trình từ Hà Nội vào Huế đi qua nhiều tỉnh miền Trung có những bãi cát trắng
mênh mông. Hình ảnh này đã gợi cảm hứng cho nhà thơ sáng tác bài “Bài ca ngắn
trên bãi cát”
b) Thể loại: Bài thơ viết theo thể ca hành thuộc loại cổ thể phần tự do về kết
cấu, vần, nhịp điệu.
c) Bố cục: 2 đoạn
- Đoạn 1 : 4 câu đầu: Ý nghĩa hình tượng “bãi cát’
- Đoạn 2: 6 câu tiếp theo: Sự cám dỗ của danh lợi
- Đoạn 3 : còn lại: Kết luận của tác giả
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN:
1/ Ý nghĩa hình tượng: “Bãi cát” (4 câu đầu)
a) Ý nghĩa tả thực
* Không gian: “Bãi cát dài”
“Bãi cát dài lại bãi cát dài
Đi một bước lại lùi một bước”
- Điệp ngữ “Bãi cát dài” + điệp từ “bước” + phụ từ “lại” + động từ “đi” và
“lùi” → miêu tả bãi cát mênh mông vô tận, con người đi trên một bước lại thụt lùi
một bước, dường như không thể vượt qua.

- Điệp ngữ “bãi cát dài” + câu cảm thán + câu hỏi tu từ + từ láy “mờ mịt”
→ nhấn mạnh tâm trạng: ngao ngán, mất phương hướng.
“Hãy nghe ta hát khúc “đường cùng”
Phía bắc núi Bắc, núi muôn trùng
Phía nam núi Nam, sóng dào dạt”
+ Phép điệp + NT đối + Tính từ
→ Nhấn mạnh đường đời không lối thoát và sự bế tắc của người tri thức thời
ấy.
“Anh đứng làm chi trên bãi cát ?”
- Câu nghi vấn khép lại bài thơ → nhận ra tính chất vô nghĩa của lối học khoa
cử, theo lối cũ → khát khao sự thay đổi.
Tổng kết: “Bài ca ngắn đi trên bãi cát” biểu lộ sự chán ghét của một con người
trí thức đối với con đường danh lợi tầm thường đương thời và niềm khao khát thay
đổi cuộc sống. Nhịp điệu bài thơ góp phần diễn tả thành công những cảm xúc, suy
tư của nhân vật trữ tình về con đường danh lợi gập ghềnh, trắc trở.